Legislator Case Law & Legislation
II AKa 17/17 AI generated

II AKa 17/17 · Sąd powszechny

Case Number II AKa 17/17
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt V K 78/14, uznał R. B. (1) za winnego tego, że działając w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób: - w bliżej nieustalonym dniu na przełomie października i listopada 1998 r. w K., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierował wykonaniem czynu zabronionego przez inne ustalone i nieustalone osoby, polegającego na pozbawieniu wolności przy użyciu broni palnej R. B. (2) i przetrzymywaniu go w mieszkaniu w S., celem zmuszenia do zapłaty pieniędzy w zamian za swe uwolnienie, w wyniku czego R.

Legislator headnote

AI generated

art. 18 § 1 k.k, art. 252 § 1 k.k, art. 282 k.k, art. 11 § 2 k.k, art. 4 § 1 k.k, art. 13 § 1 k.k; II AKa 17/17 · Sąd powszechny: Świecki w: Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych, WK 2016, Komentarz do art. 425 Kodeksu postępowania karnego, t. 3; Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom II, Warszawa 2013, str. 314; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego, Tom II, Komentarz do artykułów 297-467, Warszawa 2011, str. 717) i orzecznictwie (np. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 maja 2014 r., sygn. II AKa 129/14, KZS 2014/10/86; wyrok tegoż Sądu z dnia 29 maja 2015 r., sygn. II AKa 83/15, LEX nr 1785769) przyjmuje się, że przedmiotem zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia nie mogą być ustalenia faktyczne stanowiące podstawę poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w wyroku, gdyż wówczas skarżący kwestionuje prawidłowość orzeczenia.

Keywords

AI generated
authorization for criminal prosecution continuation of pretrial detention sexual act with a prisoner non-punishable preparatory act perpetuation of evidence impunity

Cited Legislation

AI generated
art. 18 § 1 k.k
(2) został doprowadzony do rozporządzenia swoim mieniem w kwocie 100 000 DM, czym wyczerpał ustawowe znamiona czynu z art. 18 § 1 k.k.
art. 252 § 1 k.k
z art. 252 § 1 k.k.w zw.
art. 282 k.k
280 § 2 kk, art. 282 § 1 kk przy zast.
art. 11 § 2 k.k
Z tego względu, wziąwszy pod uwagę faktyczną intencję apelujących obrońców, wyrażoną w treści i uzasadnieniu pierwszego z zarzutów odwoławczych, stosownie do przepisu art. 118 § 1 k.p.k.
art. 4 § 1 k.k
Świecki w: Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych, WK 2016, Komentarz do art. 425 Kodeksu postępowania karnego, t.
art. 13 § 1 k.k
252 § 1 kk, art. 13 § 1 kk w zw.
art. 11 § 3 k.k
Z tego względu, wziąwszy pod uwagę faktyczną intencję apelujących obrońców, wyrażoną w treści i uzasadnieniu pierwszego z zarzutów odwoławczych, stosownie do przepisu art. 118 § 1 k.p.k.
art. 91 § 1 k.k
ponieważ oskarżony działał w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób, przyjęto, że oskarżony działał w warunkach art. 91 § 1 k.k.”; - Przy wymiarze kary Sąd uwzględnił kierowniczą rolę oskarżonego przy popełnieniu przestępstw na szkodę obu pokrzywdzonych”.

Cited Case Law

AI generated
V KK 170/03
V KK 170/03, OSNwSK 2004/1/87).
AI generated
I KK 410/22
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2021 r., sygn.
II Ka 372/22
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
V KK 687/21
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 roku w sprawie o sygn. akt III K (…) m.in.:w pkt I. uznał oskarżonego M. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt I części wstępnej wyroku to jest przestępstwa z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 k.k. i art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,w pkt II. uznał oskarżonego M.
II AKa 363/21
Sygn. akt II AKa 363/21 Sygn. akt II AKa 363/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 sierpnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Anna Nowakowska Sędziowie: SA – Katarzyna Capałowska SO (del.) – Anna Grodzicka - spr. Protokolant: Emilia Rubinkowska przy udziale prokuratora Marka Deczkowskiego po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy M. J., syna A. i M. z domu J., urodzonego (...) w W. oskarżonego o czyn z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt V K 185/20 zmienia wyrok w zaskarżonej części wobec oskarżonego M. J. w punkcie 3 w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w ten sposób, że należność z tego tytułu na rzecz adw. P. L. podwyższa do kwoty 2760 (dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt) złotych, plus VAT; w pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. L. Kancelaria Adwokacka w L. 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych, plus VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym; zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za II instancję, wydatkami postępowania odwoławczego obciążając Skarb Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 363/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt V K 185/20. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia (koszty pomocy prawnej) 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Rażąca niewspółmierność kary poprzez orzeczenie wobec oskarżonego kary w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności, choć okoliczności sprawy przemawiają za wymierzeniem kary o niższym wymiarze. Obraza przepisów postępowania mogąca mieć wpływ na treść orzeczenia polegająca na naruszeniu art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 29 ust. 1-2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w zw. z § 17ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 5 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2019, poz. 18 ze zm.) – zarzut powiązany z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 22 sierpnia 2023 r. (k. 396). ☒ zasadny ( w zakresie kosztów za obronę z urzędu) ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny (w zakresie kary) Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut z pkt 1 apelacji uznano za niezasadny. Obrońca kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, który orzekając o karze nie dostrzegł żadnych okoliczności łagodzących. W ocenie Sądu Apelacyjnego stanowisko to nie nasuwa zastrzeżeń, gdyż istotnie w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności, o takim znaczeniu, które mogłyby przemawiać na korzyść oskarżonego M. J.. Obrońca powołuje się w apelacji na ciężkie warunki rodzinne i osobiste, jakie towarzyszyły oskarżonemu na przestrzeni całego życia wskazując, że oskarżony wychowywał się w rodzinie niepełnej, patologicznej, naznaczonej niewydolnością wychowawczą matki. O ile negatywny wpływ wzorców funkcjonujących w rodzinie i środowisku, w którym wychowywał się sprawca może z przyczyn niezależnych od niego determinować treść podejmowanych decyzji, o tyle nie wykazano w niniejszej sprawie by okoliczności te ograniczały oskarżonemu możliwość podjęcia zachowania zgodnego z prawem. Oskarżony osiągnął wymagany stopień dojrzałości społecznej, w dacie czynu miał ukończone 25 lat. Ponadto, był już karany sądownie, a w przeszłości pozostawał pod dozorem kuratora, gdzie opinia ze sprawowanego środka probacji była negatywna. Oskarżony jawi się jako osoba wysoce zdemoralizowana, nie poddająca się procesowi resocjalizacji pomimo odbywania kar pozbawienia wolności i stosowanych oddziaływań wychowawczych ( kwestionariusz wywiadu środowiskowego – k. 156-158). Z opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że M. J. dysponuje niską, ale mieszczącą się w granicach normy sprawnością umysłową. Nie stwierdzono u oskarżonego objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. Wprawdzie rozpoznano u niego osobowość nieprawidłową i używanie środków psychoaktywnych, to jednak wskazano, iż powyższy stan psychiczny w odniesieniu do zarzucanego mu czynu nie znosił ani nie ograniczał jego zdolności do rozpoznania znaczenia czynu ani pokierowania swoim postępowaniem ( opinia – k. 274-279). Brak internalizacji norm społecznych nie wynika zatem – jak twierdzi obrońca - z zaniedbań środowiskowych, czy negatywnych przeżyć psychicznych związanych z wydarzeniami z przeszłości, lecz świadomie obranej linii życiowej ukierunkowanej na popełnianie przestępstw. Zauważyć należy, iż wpływ tych okoliczności na ocenę stopnia winy jest tym mniejszy, im większe sprawca posiadał możliwości wdrożenia się do życia w społeczeństwie, a z których to nie skorzystał. Z natury rzeczy więc brak internalizacji norm społecznych najistotniejsze znaczenie będzie miał w przypadku ustalenia stopnia winy u sprawców młodocianych ( por. Kodeks karny, Część ogólna Komentarz pod red. A. Zolla, Tom I, Wydanie II, Zakamycze 2004). Zarówno trudne warunki rodzinne i osobiste, jak też niskie kompetencje intelektualne oraz brak kwalifikacji zawodowych - na które powołuje się obrońca oskarżonego - nie stanowią okoliczności, które przemawiałyby za złagodzeniem orzeczonej kary w tej konkretnej sprawie. Także niewielka wartość mienia stanowiącego przedmiot zaboru (26,50 złotych) nie zmienia tej oceny, gdyż po pierwsze wartość ta nie jest jedynym wyznacznikiem ustalania rozmiaru wyrządzonej szkody, wpływającym na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu (art. 115 § 2 k.k.), a po drugie w odniesieniu do przestępstwa polegającego na rozboju szkoda obejmuje nie tylko szkodę majątkową, ale także doznaną przez pokrzywdzonego krzywdę. W tym stanie rzeczy także ten argument należy uznać za chybiony. Dostrzec należy, iż obrona nie kwestionuje ustalonych w sprawie okoliczności obciążających ( uzasadnienie wyroku - k. 336-337). Natomiast ich nagromadzenie oraz charakter dają podstawę do oceny, że kara w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności orzeczona wobec M. J. nie nosi cech rażącej niewspółmierności w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. Treść uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie obejmującym rozważania dotyczące wymiaru kary – oceniona przez pryzmat kryteriów sądowego wymiaru kary określonych w art. 53 k.k. – upoważnia do przyjęcia, że Sąd Okręgowy przeanalizował wszystkie ustalone w sprawie okoliczności nadając im właściwe znaczenie. Zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy ani okoliczności popełnienia przestępstwa, ani osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą, jej niewspółmierność zachodzi w takim stopniu, że kara orzeczona przez Sąd I instancji nie daje się zaakceptować. Podstawą środka odwoławczego w zakresie orzeczenia o karze może być wyłącznie jej rażąca niewspółmierność. Przepis ten wyklucza więc możliwość weryfikacji sankcji karnej przez sąd odwoławczy (nawet jeżeli nie podziela on oceny sądu pierwszej instancji), o ile sankcja ta nie wykazuje cechy rażącej niewspółmierności. Zasady i dyrektywy orzekania w przedmiocie kary pozostawiają Sądowi pewien zakres swobody w procesie jej wymierzania, a granice tej swobody zakreśla wskazana w art. 438 pkt 4 k.p.k. rażąca niewspółmierność kary. Jak podnosi się w orzecznictwie, zarzut oparty na tej podstawie może być uznany za zasadny, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności można przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, którą należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 r., III KR 254/73, Lex nr 1674340, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2016 r., II AKa 156/16, Lex nr 2172530). Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Przepis art. 53 § 1 i 2 k.k. formułuje dyrektywy sędziowskiego wymiaru kary. Wybór dyrektywy społecznego oddziaływania kary jako wiodącej, leży w uprawnieniach sądu wymierzającego karę, podobnie jak akceptacja takiego wyboru przez sąd odwoławczy. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przytoczył okoliczności, które miał na uwadze przy wymiarze kary nadając im właściwą rangę i znaczenie. Sąd Apelacyjny w całości podziela argumentację Sądu meriti uznając rozstrzygnięcie o karze za słuszne. Kara w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności jest adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu i stopnia jego zawinienia. Uwzględnia także właściwości i warunki osobiste oskarżonego, które nie mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie kary. W realiach niniejszej sprawy nie można mówić o niewspółmierności (surowości) kary w stopniu rażącym, przez co tak orzeczona kara miałaby być uznana za karę niesprawiedliwą. Reasumując stwierdzić należy, że orzeczona wobec oskarżonego kara nie nosi cech rażącej niewspółmierności w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. Tylko zaś taka ocena może doprowadzić do zmiany wyroku w zaskarżonej części. Uznając zarzut z pkt 2 za zasadny Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił opłatę za obronę oskarżonego wykonywaną z urzędu. Jak wynika z akt sprawy adwokat P. L. został ustanowiony obrońcą M. J. na mocy zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 3 sierpnia 2020 r. w sprawie II Kp 360/20 (k. 133). Wówczas M. J. posiadał status podejrzanego w sprawie PR 3 Ds. 68.2020 objętej śledztwem (k. 67-67v). Obrońca wykonywał czynności obrończe w toku śledztwa, toteż koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu winny obejmować również opłatę z tego tytułu wraz z należnym podatkiem VAT. Ponadto, adw. P. L. wykonywał obronę oskarżonego przed Sądem Okręgowym jako pierwszą instancją występując osobiście lub za pośrednictwem wyznaczonego substytuta na poszczególnych terminach rozpraw. Sąd pierwszej instancji orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (punkt 3 wyroku) pominął obronę wykonywaną w śledztwie, na co słusznie zwrócił uwagę obrońca w apelacji. Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego (w zaskarżonej części) podlegało zmianie również z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt SK 78/21. W tym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.) za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP przez to, że wskazane w nim stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Wskazane przepisy utraciły moc obowiązującą w dniu opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 2790). Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację Trybunału Konstytucyjnego, a ponadto nie dostrzega podstaw do różnicowania wynagrodzenia przyznanego obrońcy z urzędu i obrońcy z wyboru także w kategorii tych spraw, które nie zostały objęte wprost wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. Wobec powyższego przy ustaleniu wynagrodzenia obrońcy należało zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 ., poz. 1800). W tej sytuacji podlegająca zasądzeniu od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. L. kwota winna wynosić 2760 zł plus VAT (600 zł opłata za śledztwo + 2160 zł opłata za postępowanie przed Sądem Okręgowym jako pierwszą instancją) - § 11 ust. 1 pkt 2, § 11 ust. 2 pkt 5 oraz § 17 pkt 1 cytowanego rozporządzenia. Powyższe skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 3. Wniosek Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczenia o karze i wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat pozbawienia wolności. Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej w punkcie 3 wyroku ☒ zasadny ( co do kosztów za obronę z urzędu) ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny (co do kary) Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Brak podstaw do złagodzenia kary wobec bezzasadności zarzutu z pkt 1 apelacji. Zasadność zarzutu z pkt 2 w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Nie stwierdzono. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Rozstrzygnięcie o karze. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Brak podstaw do uznania zasadności zarzutu apelacji obrońcy, a w konsekwencji zmiany zaskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze, która nie nosi cech rażącej niewspółmierności w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. (argumentacja jak punkcie 3.1. uzasadnienia). 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Rozstrzygnięcie z pkt 3 wyroku o koszach nieopłaconej pomocy prawnej. Zwięźle o powodach zmiany Argumentacja jak w pkt 3.1. uzasadnienia z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie SK 78/21. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. --------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Pkt III Pkt IV Rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym znajduje uzasadnienie w treści art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) – uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie SK 78/21 (argumentacja jak w pkt 3.1 uzasadnienia). Kierując się treścią art. 624 § 1 k.p.k. Sąd Apelacyjny zwolnił oskarżonego w całości od kosztów sądowych za II instancję mając na uwadze sytuację osobistą i majątkową oskarżonego, w tym fakt, iż nie posiada stałych dochodów oraz majątku, zaś aktualnie przebywa w jednostce penitencjarnej. PODPISY SSA Katarzyna Capałowska SSA Anna Nowakowska SSO del. Anna Grodzicka 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Rozstrzygnięcie o karze oraz rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt: II AKa 17/17

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Robert Kirejew (spr.) Sędziowie SSA Marek Charuza SSA Aleksander Sikora Protokolant Agnieszka Curyło przy udziale Prokuratora Krzysztofa Jarzyny po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy R. B. (1) s. T. i B. ur. (...) w R. oskarżonego z art. 18 § 1 kk, art. 252 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk, art. 282 § 1 kk przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk, art. 18 § 1 kk, art. 252 § 1 kk, art. 13 § 1 kk w zw. z art. 282 kk przy zast. art. 11 § 2 kk i art. 65 kk na skutek apelacji prokuratora i obrońców oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 października 2016 roku, sygn. akt V K 78/14 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2. zasądza od oskarżonego R. B. (1) na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za II instancję, w tym opłatę w kwocie 400 (czterysta) złotych oraz wydatki w wysokości 20 (dwadzieścia) złotych, w pozostałym zakresie kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciążając Skarb Państwa. SSA Aleksander Sikora SSA Robert Kirejew SSA Marek Charuza Sygn. akt II AKa 17/17

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt V K 78/14, uznał R. B. (1) za winnego tego, że działając w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób: - w bliżej nieustalonym dniu na przełomie października i listopada 1998 r. w K., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierował wykonaniem czynu zabronionego przez inne ustalone i nieustalone osoby, polegającego na pozbawieniu wolności przy użyciu broni palnej R. B. (2) i przetrzymywaniu go w mieszkaniu w S., celem zmuszenia do zapłaty pieniędzy w zamian za swe uwolnienie, w wyniku czego R.

B. (2) został doprowadzony do rozporządzenia swoim mieniem w kwocie 100 000 DM, czym wyczerpał ustawowe znamiona czynu z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 k.k.w zw. z art. 282 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010 r. przy zast. art. 4 § 1 k.k. - w bliżej nieustalonym dniu w listopadzie 1998 r. w K., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierował wykonaniem przez inną ustaloną osobę i nieustalone osoby czynu zabronionego, polegającego na pozbawieniu wolności przy użyciu przemocy S. G., a następnie przetrzymywaniu go w mieszkaniu w T., w celu zmuszenia do wypłaty pieniędzy w kwocie 100 000 zł w zamian za swoje uwolnienie, przy czym zamierzonego celu nie osiągnął, gdyż pokrzywdzony pomimo uwolnienia nie zapłacił żadnych pieniędzy, czym wyczerpał ustawowe znamiona czynu z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010 r. przy zast. art. 4 § 1 k.k. i za te przestępstwa na mocy art. 252 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010 r. przy zast. art. 11 § 3 k.k. i art. 91 § 1 k.k. skazał go na jedną karę 3 lat pozbawienia wolności, zwalniając go na mocy art. 624 § 1 k.p.k. od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonego oraz prokurator. We wspólnej apelacji obrońcy R. B. (1) zaskarżyli wyżej opisany wyrok w części dotyczącej uzasadnienia, a także orzeczenia o wymierzonej oskarżonemu karze zarzucając: I. poczynienie i wyartykułowanie błędnych ustaleń faktycznych, dokonanych z naruszeniem przepisu art. 7 k.p.k., polegających na formułowaniu wniosków w uzasadnieniu wyroku nie znajdujących oparcia w materiale dowodowym, w następujących fragmentach: -. - „Oskarżony kierował wykonaniem przez inne ustalone i nieustalone osoby czynów zabronionych na szkodę R.

B. (2) oraz S. G. polegających na pozbawieniu wolności i przetrzymywaniu pokrzywdzonych oraz zmuszeniu ich do zapłaty tzw. okupu”; - „ Sąd w odniesieniu do zachowania oskarżonego przyjął konstrukcję sprawstwa kierowniczego (…) Nie budzi wątpliwości, iż to oskarżony panował nad realizacją obu akcji przestępczych i to niezależnie od tego, że ostatecznie decyzję o zwolnieniu obu pokrzywdzonych podjął samodzielnie M. M.. Należy zważyć, iż ten ostatni o swoich decyzjach niezwłocznie poinformował oskarżonego i wówczas był wyznaczony przez oskarżonego do wyegzekwowania pieniędzy od pokrzywdzonych.

To oskarżony był inicjatorem obu akcji przestępczych, wyznaczył M. M. na osobę, pod nadzorem której obie akcje miały być przeprowadzone, wyznaczył go do zorganizowania lokali, gdzie mieli być przetrzymywani pokrzywdzeni. ponieważ oskarżony działał w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób, przyjęto, że oskarżony działał w warunkach art. 91 § 1 k.k.”; - Przy wymiarze kary Sąd uwzględnił kierowniczą rolę oskarżonego przy popełnieniu przestępstw na szkodę obu pokrzywdzonych”. II. rażącą niewspółmierność wymierzonej kary w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności, pomimo iż w niniejszej sprawie sąd winien rozważyć przesłanki umorzenia absorpcyjnego, a w przypadku uznania zasadności orzeczenia kary – wymierzyć karę z uwzględnieniem jej nadzwyczajnego złagodzenia.

Obrońcy oskarżonego w oparciu o te zarzuty wnieśli w środku odwoławczym o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: - wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego oskarżonemu art. 18 § 1 Kodeksu karnego; - umorzenie absorpcyjne niniejszego postępowania, a w przypadku uznania, że brak jest ku temu podstaw – zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 11 miesięcy pozbawienia wolności. Prokurator zaskarżył wyrok jedynie w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego zarzucając rażącą niewspółmierność kary orzeczonej R.

B. (1) w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości zarzucanych mu czynów, stopnia jego winy, właściwości i warunków osobistych oskarżonego, a zwłaszcza faktu jego karalności, co sprawia, że wymierzona oskarżonemu kara nie spełni swoich celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Stawiając ten zarzut prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 6 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Obie apelacje okazały się całkowicie bezzasadne. Sąd odwoławczy stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany po przeprowadzeniu postępowania karnego w prawidłowy sposób, oparty był na odpowiadających prawdzie ustaleniach faktycznych, właściwie zastosowano w nim przepisy prawa materialnego, a orzeczona kara jawiła się jako adekwatna do wszystkich okoliczności, które należało brać pod uwagę przy określaniu jej wymiaru.

Z tych wszystkich względów kwestionowany wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach utrzymany został w mocy. W ocenie sądu odwoławczego apelacja obrońców oskarżonego cechuje się wadliwą konstrukcją. W ujętym na jej wstępie zakresie zaskarżenia oraz sformułowaniu zarzutów wskazano, że dotyczy ona tylko uzasadnienia zapadłego wyroku oraz wymiaru kary orzeczonej wobec R. B. (1). Jednakże ze szczegółowej treści pierwszego z zarzutów odwoławczych wynika, że obrońcy uważają za wadliwe te zapisy zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, które odzwierciedlają przyjęcie przez sąd I instancji, iż oskarżony był sprawcą kierowniczym obu przypisanych mu przestępstw, przy czym podniesiono w środku odwoławczym, że wiązało się to z błędnymi ustaleniami faktycznymi sądu meriti, poczynionymi z naruszeniem przepisu art. 7 k.p.k. i nie znajdującymi oparcia w uzyskanym w sprawie materiale dowodowym.

Z dalszej części apelacji można z kolei wysnuć wniosek, że obrońcy kwestionują przyjęcie przez sąd meriti sprawstwa kierowniczego po stronie oskarżonego skoro z zeznań świadka M. M. wynikało, iż to ten świadek decydował o sposobie wykonania uprowadzeń obu pokrzywdzonych. Takie twierdzenia apelujących obrońców świadczą o tym, że w ich ocenie sąd I instancji na dodatek niewłaściwie odczytał i zastosował do działania oskarżonego prawnomaterialną konstrukcję sprawstwa kierowniczego. Za wewnętrznie sprzeczne trzeba uznać skierowanie apelacji nominalnie jedynie przeciwko uzasadnieniu wyroku i orzeczeniu o karze bez formalnego zakwestionowania znajdującego się w sentencji wyroku orzeczenia o winie oskarżonego, w skład którego wchodzi wszakże ustalenie, że dopuścił się on przypisanego mu ciągu dwóch przestępstw w postaci sprawstwa kierowniczego, czego rezultatem było przyjęcie kwalifikacji prawnej czynów oskarżonego w związku z art. 18 § 1 k.k. W literaturze (np.

D. Świecki w: Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych, WK 2016, Komentarz do art. 425 Kodeksu postępowania karnego, t. 3; Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom II, Warszawa 2013, str. 314; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego, Tom II, Komentarz do artykułów 297-467, Warszawa 2011, str. 717) i orzecznictwie (np. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 maja 2014 r., sygn. II AKa 129/14, KZS 2014/10/86; wyrok tegoż Sądu z dnia 29 maja 2015 r., sygn. II AKa 83/15, LEX nr 1785769) przyjmuje się, że przedmiotem zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia nie mogą być ustalenia faktyczne stanowiące podstawę poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w wyroku, gdyż wówczas skarżący kwestionuje prawidłowość orzeczenia.

W szczególności za zaskarżenie orzeczenia, a nie jego uzasadnienia, należy uznawać podważanie ustaleń odnoszących się do znamion przestępstwa lub wpływających na jego kwalifikację prawną przyjętą w sentencji wyroku. Z tego względu, wziąwszy pod uwagę faktyczną intencję apelujących obrońców, wyrażoną w treści i uzasadnieniu pierwszego z zarzutów odwoławczych, stosownie do przepisu art. 118 § 1 k.p.k. Sąd Apelacyjny uznał, że w istocie zarzut ten dotyczy błędu w ustaleniach faktycznych sądu I instancji co do przyjęcia sprawstwa kierowniczego R.

B. (1) w przypisanych mu przestępstwach, naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 7 k.p.k. przy dokonywaniu oceny dowodów przez sąd I instancji w tym zakresie, a także ewentualnie obrazy przepisu prawa materialnego – art. 18 § 1 k.k. przy uznaniu, że odtworzone zachowania oskarżonego można zakwalifikować jako sprawstwo kierownicze przypisanych mu, pozostających w ciągu występków. Również tak rozumiany pierwszy z zarzutów odwoławczych obrońców R. B. (1) nie okazał się jednak zasadny. Sąd I instancji przeprowadził bowiem dokładną analizę wszystkich dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i wnikliwie ocenił, które z nich i w jakich częściach zasługiwały na przymiot wiarygodności, a także wskazał, którym dowodom odmówił dania wiary, logicznie i przekonująco uzasadniając swoje stanowisko.

Dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę dowodów, w tym zwłaszcza najbardziej istotnych dla tej sprawy wyjaśnień R. B. (1) oraz zeznań świadka M. M., którym w pewnych ściśle określonych zakresach nie dano wiary (np. co do okoliczności, w jakich pozbawiono wolności S. G.), należy uznać za w pełni prawidłową nie uchybiającą zasadom prawidłowego rozumowania, jak również nie naruszającą wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Sąd I instancji zestawiał poszczególne części depozycji oskarżonego i świadków z innymi przekonującymi dowodami, logiką wydarzeń, a także analizował konsekwencję w wypowiedziach procesowych poszczególnych osób, po czym wysnuwał trafne wnioski co do mocy dowodowej konkretnych zeznań, wyjaśnień, czy ich części.

Tak przeprowadzona weryfikacja materiału dowodowego pozostawała w zgodności z regułami swobodnej, sędziowskiej oceny dowodów, zawartymi w art. 7 k.p.k., zatem sąd meriti nie dopuścił się obrazy tego przepisu postępowania. Na podstawie właściwie ocenionych dowodów Sąd Okręgowy ustalił, że R. B. (1) podjął decyzje o porwaniach obu pokrzywdzonych w celu wymuszenia zapłacenia przez nich określonych sum pieniężnych, on także zlecił wykonanie uprowadzeń i przetrzymywania pokrzywdzonych M. M., pozostawiając mu pewien zakres swobody co do sposobu działania.

Oskarżony był też obecny na miejscu porwania R. B. (2) nadzorując przebieg akcji, a ponadto zjawił się w mieszkaniach, w których przetrzymywano pokrzywdzonych i odbywał z nimi rozmowy, w trakcie których domagał się zapłaty ustalonych przez siebie sum pieniężnych stosując przemoc względem osoby S. G. i zabierając niejako w zastaw precjoza posiadane przy sobie przez R. B. (2). To oskarżonego informował następnie M. M. o wypuszczeniu obu porwanych i to R. B. (1) nakładał na niego obowiązki w zakresie egzekwowania od pokrzywdzonych dalszego postępowania.

To wreszcie oskarżony otrzymał pieniądze pochodzące z przestępstwa popełnionego na szkodę R. B. (2) i dokonał ich rozdysponowania, a także on miał uzyskać gotówkę od S. G., natomiast wobec braku zapłaty to oskarżony podjął decyzję o nieegzekwowaniu tej sumy. Przedstawione elementy odtworzonego przez sąd I instancji stanu faktycznego nie zostały obarczone błędem i zasadniczo nie były kwestionowane przez strony tego postępowania. Przy takiej, prawidłowo dokonanej rekonstrukcji wydarzeń w zakresie roli, jaką pełnił R. B. (1) w obu rozpatrywanych przypadkach, sąd I instancji uprawniony był do przyjęcia, że działanie oskarżonego stanowiło sprawstwo kierownicze w odniesieniu do przestępstw pozbawienia wolności innej osoby celem wymuszenia okupu, połączonych z dokonaniem i usiłowaniem wymuszenia rozbójniczego.

Podkreślić należy, że istotą sprawstwa kierowniczego, które zaliczane jest do tzw. niewykonawczych form sprawstwa, jest fakt, że czynność odpowiadającą znamieniu czasownikowemu wykonuje inna osoba, której poczynaniami kieruje sprawca kierowniczy. Tak właśnie było w rozpatrywanym przypadku, gdyż porwanie i przetrzymywanie pokrzywdzonych osobiście przeprowadził M. M., korzystając przy tym ze swobody co do szczegółów, określanych przez tego świadka jako taktyczno-logistyczne elementy przedsiębranych akcji. Dla uznania kogoś za sprawcę kierowniczego konieczne jest natomiast stwierdzenie, że on zorganizował i panował nad przebiegiem akcji przestępnej, chociaż niekiedy przyjmuje się nawet, że samo władztwo nad przebiegiem czynu w czasie jego dokonywania nie jest niezbędne, pod warunkiem utożsamiania się sprawcy kierowniczego z autorstwem czynu (tak SN w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 stycznia 2004 r., sygn.

V KK 170/03, OSNwSK 2004/1/87). W rozpatrywanych przypadkach R. B. (1) jednak nie tylko zorganizował porwania R. B. (2) i S. G. celem wymuszenia zapłaty przez nich określonych sum pieniężnych, ale też czuwał nad realizacją tych zdarzeń aktywnie wpływając na ich przebieg. Nie ulega też wątpliwości, że oskarżony mógł zdecydować o modyfikacji lub przerwaniu przestępczych czynów. Uwolnienie obu pokrzywdzonych i rozmawianie, czy układanie się z nimi przez M. M. należy uznać za swoisty eksces wykonawcy, z którego z resztą musiał się oskarżonemu tłumaczyć, a który jednak nie miał decydującego wpływu na prawnokarną ocenę działań samego R.

B. (1). Wszystkie przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że oskarżony zrealizował znamiona sprawstwa kierowniczego, określone w art. 18 § 1 k.k. w odniesieniu do zarzucanych przestępstw, sąd I instancji nie dopuścił się więc obrazy tego przepisu, a zatem nawet najszerzej odczytywany pierwszy z zarzutów odwoławczych ujętych w apelacji obrońców oskarżonego nie okazał się zasadny. Nie zasługiwał na uwzględnienie także drugi z zarzutów podniesionych w apelacji przez obrońców oskarżonego dotyczący rażącej niewspółmierności kary wymierzonej R.

B. (1). Nie było prawnych podstaw do rozważania w tym przypadku tzw. absorpcyjnego umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 11 § 1 k.p.k. Faktem jest, że R. B. (1) skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 18 lipca 2003 r., sygn. akt II K 37/02, na karę łączną 25 lat pozbawienia, którą nadal odbywa. Po uprawomocnieniu się wyroku w niniejszej sprawie zachodzić będą przesłanki do wydania wyroku łącznego obejmującego skazania w obu tych sprawach, a jako kara łączna, zgodnie z przepisem art. 88 k.k., orzeczona zostać powinna kara 25 lat pozbawienia wolności.

Niemniej jednak dla zastosowania umorzenia absorpcyjnego konieczne jest spełnienie przesłanek wymienionych w art. 11 § 1 k.p.k., wśród których wymieniono na wstępie okoliczność, że umorzenie może dotyczyć jedynie postępowania w sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5. Tymczasem przypisane oskarżonemu w tej sprawie występki z art. 252 § 1 k.k. w najkorzystniejszym dla oskarżonego brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010 r. zagrożone były karą pozbawienia wolności do lat 10. Wobec braku ustawowych podstaw do zastosowania tzw. umorzenia absorpcyjnego sąd meriti zwolniony był z brania pod uwagę takiego rozstrzygnięcia, natomiast podnoszony w tym zakresie zarzut odwoławczy należy uznać za co najmniej oczywiście bezzasadny.

Nie można uznać także za słuszne twierdzeń apelujących obrońców, że w stosunku do R. B. (1) winno być zastosowane w tej sprawie nadzwyczajne złagodzenie kary. Wbrew twierdzeniom zawartym we wniesionym na korzyść oskarżonego środku odwoławczym, a także pomimo zacytowanych tam wyjaśnień R. B. (1), nie było ku temu podstaw. Co prawda oskarżony już w swych wyjaśnieniach z dnia 22 czerwca 2012 r. (k. 665 akt sprawy) podnosił, że o porwaniu R. B. (2) złożył samooskarżające wyjaśnienia w końcowej fazie postępowania przygotowawczego w sprawie zabójstwa gen.

P., jednakże zaznaczył, że nie wyjaśniał w toku tamtego śledztwa o porwaniu S. G., gdyż o tym zapomniał. Z kolei w swych następnych wyjaśnieniach (k. 681) oskarżony sprecyzował, że w sprawie gen. P. de facto nie wyjaśnił o porwaniu B., bo prokurator nie był tym zainteresowany, ale oskarżony okoliczności tego porwania miał ujęte w swoich notatkach z okresu tamtego przesłuchania. Z tych wyjaśnień wynika więc, że nie było podstaw do zastosowania w oparciu o przepis art. 60 § 3 k.k. nadzwyczajnego złagodzenia kary w tej sprawie w stosunku do R.

B. (1), gdyż w istocie nie on ujawnił wobec organów ścigania okoliczności popełnienia przestępstw na szkodę R. B. (2) i S. G. oraz nie wskazał osób współdziałających przy ich dokonaniu. Nie zachodziły także przesłanki zastosowania art. 60 § 4 k.k., skoro oskarżyciel publiczny nie składał wymaganego w tym zakresie wniosku. Okoliczności dokonania porwań dla okupu R. B. (2) i S. G. wyjawił natomiast organom ścigania M. M. i z tego powodu wobec niego w toczącej się przeciwko niemu sprawie o m.in. popełnienie tożsamych przestępstw na szkodę wymienionych pokrzywdzonych zastosowano nadzwyczajne złagodzenie kary.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 3 listopada 2015 r., w sprawie o sygn. akt III K 32/14, wymierzono mu z zastosowaniem przepisu art. 60 § 3 k.k. karę 11 miesięcy pozbawienia wolności. Takie rozstrzygnięcie w innej sprawie nie świadczy jednak o nierównym wobec prawa potraktowaniu R. B. (1) i M. M. w odniesieniu do tych samych popełnionych przez nich przestępstw, gdyż M. M. znajdował się w innej, korzystniejszej od R. B. (1) sytuacji prawnej, skoro wobec niego zachodziły podstawy do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 60 § 3 k.k. Nie można było również uznać treści wyjaśnień oskarżonego za okoliczność przemawiającą za potrzebą wymierzenia mu kary pozbawienia wolności w zdecydowanie niższym wymiarze.

Nie były one bowiem tak rzetelne i szczere, jak to podnoszono w apelacji obrońców. Nie pozostawały one niezmienne i były modyfikowane w trakcie postępowania. Nie można było np. uznać za miarodajne sugestii R. B. (1) przedstawianych w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, że porwany nie został S. G. przesłuchiwany przed sądem jako świadek, tylko inny mężczyzna, o którym oskarżony sądził, że tak się nazywa. Wyjaśnienia w tym fragmencie nie wytrzymywały konfrontacji z innymi wiarygodnymi dowodami, tj. z twierdzeniami świadków relacjonujących zdarzenie na szkodę S. G., w tym z zeznaniami R.

N. – naocznego świadka spotkania pokrzywdzonego z M. M., po którym S. G. przez pewien czas pozbawiony był wolności. Wziąwszy pod uwagę okoliczności obu czynów przypisanych w zaskarżonym wyroku oskarżonego, a w szczególności ich znaczną szkodliwość społeczną wynikającą ze sposobu działania sprawców, tj. uprowadzania osób w biały dzień z użyciem broni palnej, w celu wymuszenia od nich zapłaty znacznych kwot pieniężnych, trwającego przez pewien czas pozbawienia ich wolności połączonych z przemocą wobec osoby lub ich rzeczy, a także uwzględniając fakt, że oskarżony kierował popełnieniem ciągu dwóch takich przestępstw – wymierzona mu za to jedna kara 3 lat pozbawienia wolności jawi się jako nie nazbyt surowa.

Sąd odwoławczy uznał zatem, że nie można było w żadnym stopniu uwzględnić apelacji wniesionej na korzyść R. B. (1) w tej sprawie. Podobnie nie zasługiwała na uwzględnienie apelacja prokuratorska postulująca zaostrzenie wymierzonej kary. Za niezrozumiałe trzeba uznać proponowane przez prokuratora uznanie karalności oskarżonego za istotną okoliczność obciążającą, skoro w dacie tych czynów, których dotyczyło niniejsze postępowanie, R. B. (1) pozostawał osobą nie karaną jeszcze za żadne przestępstwo. Gdyby oskarżony został oskarżony o rozpatrywane przestępstwa niedługo po ich popełnieniu, a nie jak to nastąpiło w tej sprawie – z początkiem 2014 roku, czyli po upływie prawie 15 lat od daty zarzucanych czynów - to zapewne do momentu orzekania przez sąd I instancji zachowałby czystą kartotekę karną.

Zatem to opieszałość organów ścigania, bez względu na to, z jakich powodów wynikała, miałaby decydować o zaistnieniu okoliczności przemawiającej na niekorzyść oskarżonego. Takiej interpretacji sąd odwoławczy nie mógł zaakceptować. Trafnie oskarżyciel publiczny wskazał na okoliczności przemawiające za przyjęciem, iż czyny przypisane w tym postępowaniu R. B. (1) cechowały się znacznym stopniem społecznej szkodliwości. Jednakże te czynniki wpływające obostrzająco na wymiar kary zostały uwzględnione przez sąd meriti.

Z drugiej strony nie można było też zignorować wspomnianego już faktu znacznej odległości czasowej pomiędzy momentem wymierzania kary, a datą popełnienia rozpatrywanych przestępstw. To wszystko w zestawieniu z przytoczonymi już okolicznościami dotyczącymi ekspektatywy wydania wyroku łącznego i wymierzenia R. B. (1) kary łącznej absorbującej w całości karę orzeczoną w niniejszym postępowaniu sprawia, że wymierzonej w tej sprawie kary nie można uznać za rażąco, niewspółmiernie łagodną w odniesieniu do celów, jakie w tym wypadku winna spełnić racjonalna represja karna.

Z przedstawionych powodów sąd odwoławczy nie uwzględnił żadnej z wniesionych apelacji i utrzymał w mocy w całości zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych postępowania odwoławczego oparte zostało na przepisie art. 636 § 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. Sąd Apelacyjny uznał za słuszne, aby każda ze stron ponosiła koszty związane z wniesionym przez siebie i nieuwzględnionym środkiem odwoławczym, przy czym w przypadku oskarżyciela publicznego – koszty procesu za II instancję w części go obciążającej ponosi Skarb Państwa.

Opłatę za drugą instancję od oskarżonego zasądzono w oparciu o przepisy art. 8 i 2 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (j.t. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), a w skład zasądzonych wydatków wszedł jedynie przypadający na oskarżonego ryczałt za doręczanie pism i zawiadomień w postępowaniu odwoławczym w kwocie 20,- zł. SSA Aleksander Sikora SSA Robert Kirejew SSA Marek Charuza