Legislator Case Law & Legislation
I C 96/14 AI generated

I C 96/14 · Sąd powszechny

Case Number I C 96/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty 250 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz 2) od pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie kwoty 2 160 000 zł tytułem odszkodowania (k. 3v, 47, 92). W uzasadnieniu żądań powód zarzucił pozwanemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych brutalne poniżanie osoby powoda, lekceważenie go i naruszanie jego wizerunku. Wskazał, iż przejawiło się to w tym, że pomimo złożenia dokumentu o odbyciu służby wojskowej w okresie od października 1969r. do października 1971r., czyli przez dwa lata, urzędnik państwowy ZUS stwierdził, że jest to nie dwa lata, lecz tylko 8 miesięcy i 22 dni, a także w uznaniu, że potwierdzony przez czeską instytucję pracy okres zatrudnienia powoda od 12 czerwca 2008r. do 21 stycznia 2009r., czyli ponad 6 miesięcy, to 40 dni.

Legislator headnote

AI generated

art. 286§1 k.k, art. 294§1 k.k, art. 11 k.p.c, art. 417 k.c, art. 417§1 k.c, art. 77 ust.1 Konstytucji; I C 96/14 · Sąd powszechny: za winnego popełnienia czynów szczegółowo opisanych w orzeczeniu wyczerpujących dyspozycje art. 205§1 dkk, art. 286§1 k.k., dyspozycję art. 286§1 k.k. w związku z art. 294§1 k.k., Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł również o połączeniu orzeczonych wobec powoda kar i wymierzył mu jedną łączną karę 4 lat pozbawienia wolności i jedną karę łączną grzywny w ilości 100 stawek dziennych ustalając wysokości jednej stawki w kwocie 500 zł, czyli w sumie orzekł grzywnę w wysokości 50 000 zł. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2003r. w sprawie VII Ka 1008/02, po rozpoznaniu apelacji oskarżonego i jego obrońcy, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 4 czerwca 2002r.

Keywords

AI generated
art. 286§1 k.k art. 294§1 k.k art. 11 k.p.c art. 417 k.c art. 417§1 k.c art. 77 ust.1 Konstytucji

Cited Legislation

AI generated
art. 286§1 k.k
205§1 dkk, art. 286§1 k.k., dyspozycję art.
art. 294§1 k.k
art. 11 k.p.c
Opierając się na prawomocnym wyroku karnym Sąd cywilny, zgodnie z art. 11 k.p.c., nie był natomiast władny poczynić innych ustaleń w przedmiocie sprawstwa zarzuconego powodowi na szkodę (...) Serwis Centrum S.A.
art. 417 k.c
Podstawę ewentualnej odpowiedzialności pozwanego za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy tego Zakładu stanowi zatem co do zasady art. 417 k.c.
art. 417§1 k.c
Także w orzeczeniu z dnia 10 marca 2006r., IV CSK 109/05 (nie publ.) Sąd Najwyższy podkreślił, iż nie ma podstaw do przyjęcia stanowiska, że każde orzeczenie lub decyzja nawet uchylona w toku instancji może być uznana w rozumieniu art. 417§1 k.c.
art. 77 ust.1 Konstytucji
z art. 77 ust.1 Konstytucji za niezgodną z prawem i tym samym rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą.
art. 365§1 k.p.c
Zgodnie z art. 365§1 k.p.c.
art. 102 k.p.c
Na podstawie art. 102 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
IV KK 362/03
w sprawie IV KK 362/03 Sąd Najwyższy w Warszawie – Izba Karna oddalił kasację wniesioną przez obrońcę skazanego od wyroku z dnia 7 lutego 2003r., jako oczywiście bezzasadną.
I ACa 861/10
w sprawie I ACa 861/10, Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację.
IV CSK 109/05
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2006 r.
I ACa 1094/09
(por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2010r., I ACa 1094/09, LEX nr 1120052; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008r., I UK 376/07, LEX nr 494099; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2004r., I CK 290/04, LEX nr 337245).
I UK 376/07
Wyrok z dnia 10 czerwca 2008 r.
I CK 290/04
(por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2010r., I ACa 1094/09, LEX nr 1120052; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008r., I UK 376/07, LEX nr 494099; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2004r., I CK 290/04, LEX nr 337245).

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I C 96/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sidyk Protokolant: Mateusz Kmieć po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 roku w Częstochowie na rozprawie sprawy z powództwa J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w W. oraz Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w Częstochowie zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę 1. powództwo oddala;

2. nie obciąża powoda J. W. kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez pozwanych Zakład Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w W. oraz Skarb Państwa – Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Sygn. akt IC 96/14

UZASADNIENIE

Powód J. W., po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, wnosił o zasądzenie:

1) od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty 250 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz 2) od pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie kwoty 2 160 000 zł tytułem odszkodowania (k. 3v, 47, 92). W uzasadnieniu żądań powód zarzucił pozwanemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych brutalne poniżanie osoby powoda, lekceważenie go i naruszanie jego wizerunku. Wskazał, iż przejawiło się to w tym, że pomimo złożenia dokumentu o odbyciu służby wojskowej w okresie od października 1969r. do października 1971r., czyli przez dwa lata, urzędnik państwowy ZUS stwierdził, że jest to nie dwa lata, lecz tylko 8 miesięcy i 22 dni, a także w uznaniu, że potwierdzony przez czeską instytucję pracy okres zatrudnienia powoda od 12 czerwca 2008r. do 21 stycznia 2009r., czyli ponad 6 miesięcy, to 40 dni.

Powód wskazał, że presja i przemoc wobec niego trwa już dwa lata. Podniósł ponadto, iż Sąd Rejonowy w Częstochowie w sprawie IV K 61/02 (poprzednia sygn. IV K 170/01), bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu nieistniejące zdarzenia przyjął za podstawę do skazania i zasądzenia od powoda niesłusznej należności w kwocie 157 000 zł. Ponadto, w uzasadnieniu wyroku w sprawie IC 12/10 Sądu Okręgowego w Częstochowie została podana kompletna nieprawda. Notoryczne poświadczanie nieprawdy przejął dalej ZUS i nie podjął merytorycznej decyzji tylko po to, by powód nie otrzymał należnej mu renty z tytułu utraty zdrowia.

Działania te uniemożliwiają powodowi dostęp do leczenia. W ocenie powoda, sędzia stosujący prawo w sposób niedozwolony i nieprawidłowy też godzi w dobra osobiste powoda. Rozpowszechnianie nieprawdziwych faktów jest istotnym naruszeniem godności i dobrego imienia powoda, jego wizerunku i wiarygodności. (k. 30-31). Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie powództwa. W odpowiedzi na pozew pozwany podał, iż powód złożył w Oddziale ZUS w C. wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika z dnia 22 sierpnia 2012r. powód został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od 19 maja 2011r.

Z uwagi na fakt, iż powód posiadał okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia na terenie Republiki Czeskiej, sprawę przekazano do dalszego prowadzenia Oddziałowi ZUS w N.. Decyzją (...) Oddziału w N. z dnia 1 lutego 2013r. odmówiono ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na brak wymaganego pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę i przed datą powstania niezdolności do pracy. Wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu z dnia 4 lipca 2013r. oddalono odwołanie ubezpieczonego od powyższej decyzji ZUS.

Kolejnym wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2013r. powód ponownie zwrócił się o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 4 grudnia 2014r. Oddział ZUS w N. wydał decyzję odmowną, bowiem ubezpieczony nie udowodnił wymaganego pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji ubezpieczony wniósł odwołanie, które zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu z dnia 21 lipca 2014r. (sygn. akt IV U 49/14).

W dniu 16 września 2014r. powód wniósł apelację od wskazanego wyroku do Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie jest w toku. Ponadto, kolejnym wnioskiem powód zwrócił się o ustalenie prawa do emerytury. Decyzją z dnia 2 lipca 2014r. odmówiono ubezpieczonemu prawa do emerytury, bowiem nie osiągnął wieku emerytalnego, ani nie udowodnił 40 lat okresów składkowych i nieskładkowych, co uprawniałoby go do nabycia prawa do częściowej emerytury bez względu na wiek. Także tę decyzję ZUS powód zaskarżył, sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie pod sygn. akt IV U 1991/14.

W ocenie pozwanego, przedstawiony stan faktyczny wskazuje, że działania podejmowane przez pozwanego są zgodne z procedurami i obowiązującymi przepisami w zakresie ubezpieczeń społecznych. Decyzje ZUS podlegają kontroli sądowej. Powództwo jest zatem bezpodstawne. W stosunku prawnym łączącym strony nie można bowiem przypisać pozwanemu działań lub zaniechań bezprawnych, zawinionych, powodujących powstanie szkody (k. 80). Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Okręgowego w Częstochowie zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa również wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na pozew pozwany zarzucił, że powód przedstawia jedynie subiektywny opis postępowania sądowego i sposobu jego prowadzenia przez Sąd oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Okoliczność ta nie może jednak wpływać na obiektywną ocenę stanu faktycznego i prawnego związanego z roszczeniem strony powodowej. Przy ocenie bowiem, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, np. wolności, decydujące znacznie nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie.

Zdaniem pozwanego, powód nie wykazał niezgodnego z prawem działania lub zaniechania pozwanego, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy tymi działaniami a ewentualną szkodą. Wyłącznie niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie mogłoby potencjalnie prowadzić do powstania zobowiązaniowego stosunku odszkodowawczego (k. 76-77). Sąd ustalił, co następuje: Powód J. W. złożył w dniu 23 maja 2012r. w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS powód został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od dnia 19 maja 2011r.

Z uwagi na fakt, iż powód posiadał okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia na terenie Republiki Czeskiej, sprawę przekazano do dalszego prowadzenia Oddziałowi ZUS w N.. Decyzją (...) Oddziału w N. z dnia 1 lutego 2013r. odmówiono powodowi prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na brak wymaganego pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę i przed datą powstania niezdolności do pracy. Wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu z dnia 4 lipca 2013r. w sprawie IV U 282/12 oddalono odwołanie powoda od powyższej decyzji ZUS.

Wyrok jest prawomocny. Kolejnym wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2013r. powód ponownie zwrócił się o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 4 grudnia 2013r. (w odpowiedzi na pozew omyłkowo podano rok 2014). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. wydał decyzję odmowną uzasadniając ją tym, że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy i zgłoszeniem wniosku o rentę. Od powyższej decyzji powód wniósł odwołanie, które zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2014r. w sprawie IV U 49/14.

Powód wniósł apelację od wskazanego wyroku do Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie na dzień zamknięcia rozprawy było w toku. / dowód: odpis orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (k. 57), odpis odwołania (k. 123-124), odpis wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2014r. z uzasadnieniem (k. 126-132), odpis apelacji (k. 133-134), odpis decyzji ZUS z dnia 4 grudnia 2013r. (k. 142-143)/ Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2013r. powód J. W. zwrócił się o ustalenie prawa do emerytury.

Decyzją (...) Oddział w N. z dnia 2 lipca 2014r. odmówiono powodowi prawa do emerytury uzasadniając to brakiem osiągnięcia przez powoda wieku emerytalnego, jak również nieudowodnieniem 40 lat okresów składkowych i nieskładkowych, co uprawniałoby powoda do nabycia prawa do częściowej emerytury bez względu na wiek. Powyższą decyzję ZUS powód także zaskarżył, sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w Częstochowie IV Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygnaturą akt IV U 1991/14. / dowód : odpis decyzji ZUS z dnia 2 lipca 2014r. (k. 109), odpis odwołania (k. 102-103), odpis odpowiedzi na odwołanie (k. 104-106), odpis postanowienia z dnia 8 września 2014r. (k. 107)/ Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2002r. w sprawie IV K 61/02 (poprzednia sygn. akt IV K 170/01) Sąd Rejonowy w Częstochowie uznał powoda J.

W. za winnego popełnienia czynów szczegółowo opisanych w orzeczeniu wyczerpujących dyspozycje art. 205§1 dkk, art. 286§1 k.k., dyspozycję art. 286§1 k.k. w związku z art. 294§1 k.k., Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł również o połączeniu orzeczonych wobec powoda kar i wymierzył mu jedną łączną karę 4 lat pozbawienia wolności i jedną karę łączną grzywny w ilości 100 stawek dziennych ustalając wysokości jednej stawki w kwocie 500 zł, czyli w sumie orzekł grzywnę w wysokości 50 000 zł. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2003r. w sprawie VII Ka 1008/02, po rozpoznaniu apelacji oskarżonego i jego obrońcy, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 4 czerwca 2002r.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2003r. w sprawie IV KK 362/03 Sąd Najwyższy w Warszawie – Izba Karna oddalił kasację wniesioną przez obrońcę skazanego od wyroku z dnia 7 lutego 2003r., jako oczywiście bezzasadną. / dowód: ustalenia poczynione w sprawie IC 156/11; kopie dokumentów w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 4 czerwca 2002r. w sprawie IV K 61/02, wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 7 lutego 2003r. w sprawie VII Ka 1008/02, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2003r. w sprawie IV KK 362/03 – (w załączeniu do sprawy IC 156/11)/ Powód J.

W. w pozwie z dnia 11 stycznia 2010r. wniesionym do Sądu Okręgowego w Częstochowie wnosił o zasądzenie na jego rzecz solidarnie od pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej w Częstochowie i Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie oraz od pozwanej (...) Serwis Centrum S.A. w K. zadośćuczynienia w kwocie 1 500 000 zł, przy czym na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r. powód cofnął pozew w stosunku do pozwanej Spółki. Powód zarzucał, iż w wyniku pozbawienia wolności powód utracił możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, zaprzepaścił kontrakt o wartości 7 200 000 zł dolarów i utracił zarobek w wysokości 10% tej kwoty.

Powód podniósł również, iż w zakładach karnych przebywał w niehumanitarnych warunkach, stracił zdrowie, zapadł na nieuleczalne choroby i musi być okresowo hospitalizowany. Szkodę majątkową i niemajątkową wyrządzoną tym działaniem powód wycenił na kwotę 1 500 000 zł. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r. powód sprecyzował, iż wskazaną kwotę dochodzi tytułem odszkodowania za stratę 720 000 dolarów i zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną wydanym wyrokiem w sprawie IV K 61/02, zachowaniem prokuratora, który oskarżył powoda o oszustwo na szkodę Stalexportu Serwis Centrum.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie IC 12/10, Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010r. oddalił powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd dokonał analizy przebiegu postępowania karnego w sprawie IV K 61/02, przedstawił okresy pobytów powoda w placówkach penitencjarnych. Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, iż trafność decyzji prokuratora co do wniesienia aktu oskarżenia została potwierdzona w świetle ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Opierając się na prawomocnym wyroku karnym Sąd cywilny, zgodnie z art. 11 k.p.c., nie był natomiast władny poczynić innych ustaleń w przedmiocie sprawstwa zarzuconego powodowi na szkodę (...) Serwis Centrum S.A.

Sąd stwierdził, iż powód nie przedstawił również żadnego dowodu na to, iż kiedykolwiek dysponował środkami pieniężnymi w kwocie rzędu 720 000 dolarów. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011r. w sprawie I ACa 861/10, Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację. / dowód : wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 16 czerwca 2010r. w sprawie IC 12/10 z uzasadnieniem, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 stycznia 2011r. w sprawie I ACa 861/10 z uzasadnieniem/

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4, 5 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015r., poz. 121) w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wymiaru tych świadczeń. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

W myśl art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.), w postępowaniu w sprawach o świadczenia emerytalne i rentowe określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Pozwanym w niniejszej sprawie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w W., a zatem państwowa osoba prawna. Podstawę ewentualnej odpowiedzialności pozwanego za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy tego Zakładu stanowi zatem co do zasady art. 417 k.c. i art. 417 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2004r.

W myśl art. 417§1 k.c. odpowiedzialność za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie dotyczy też osoby prawnej wykonującej z mocy prawa władzę publiczną. Stosownie do art. 417 1 §2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z mocy przytoczonego art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do wydawania decyzji w oznaczonych indywidualnych sprawach. Decyzje te podlegają kontroli instancyjnej sądu powszechnego Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a w przypadku decyzji Prezesa ZUS w przedmiocie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku, strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Od decyzji wydanych przez pozwanego w stosunku do powoda J. W. zostały przez niego wniesione do właściwych sądów odwołania.

Stosownie do art. 417 1 k.c. odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez wydanie decyzji dotyczy tylko decyzji ostatecznych. Nie można uznać, iż decyzja jeszcze nieostateczna może być traktowana jako niezgodne z prawem działanie. Od decyzji takiej (lub orzeczenia) przysługuje zwykły środek odwoławczy, może być wzruszona gdy tylko sam zainteresowany dołoży zwykłej staranności (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2004r. z uzasadnieniem, VCK 250/04, OSP 2005/7-8/98). Także w orzeczeniu z dnia 10 marca 2006r., IV CSK 109/05 (nie publ.) Sąd Najwyższy podkreślił, iż nie ma podstaw do przyjęcia stanowiska, że każde orzeczenie lub decyzja nawet uchylona w toku instancji może być uznana w rozumieniu art. 417§1 k.c. w zw. z art. 77 ust.1 Konstytucji za niezgodną z prawem i tym samym rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą.

Wprawdzie od decyzji ZUS wydanych na podstawie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji, tylko do sądu, ale jest to zwykły środek odwoławczy, nie ma on charakteru nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 127§ 1 i 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.

W tym wypadku, gdy chodzi o przedmiotową decyzję ZUS, organem tym jest sąd. W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do przyjęcia, aby pozwany ZUS działał bezprawnie wydając decyzję o odmowie przyznania powodowi prawa do renty i emerytury. Pozwany zachował tryb przewidziany w ustawie do podejmowania tego rodzaju rozstrzygnięć. Natomiast w postępowaniu cywilnym, sądy (cywilne) nie są zatem władne badać prawidłowości podjęcia decyzji administracyjnej, w szczególności czy istnieją przesłanki, które w świetle przepisów prawa materialnego stanowiły podstawę jej podjęcia, ani kwestionować jej merytorycznej zasadności.

Decyzja w zakresie objętym jej treścią jest – bez względu na motywy jej podjęcia wyrażone w uzasadnieniu – wyrazem stanowiska organu administracji publicznej wiążącym sądy w postępowaniu cywilnym. Poza tym, żaden z przepisów nie przewiduje możliwości zasądzenia zadośćuczynienia za ujemne odczucia strony związane z wydaniem decyzji administracyjnej, nawet gdyby okazała się wadliwa. (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2010r., I ACa 1094/09, LEX nr 1120052; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008r., I UK 376/07, LEX nr 494099; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2004r., I CK 290/04, LEX nr 337245).

Działanie pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych związane z ustalaniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i emerytury, mieściło się w granicach przyznanych pozwanemu przez ustawodawcę kompetencji, nie nosiło cech bezprawności, było bowiem działaniem w ramach porządku prawnego. Nie można zatem kwalifikować decyzji pozwanego jako działania naruszającego dobra osobiste powoda. Dodać należy, iż kwestionowane przez powoda decyzje odnoszą się wyłącznie do zagadnień związanych merytorycznie z rozpatrywaną sprawą, tj. ustaleniem, czy powód spełnił warunki do przyznania mu prawa do renty i nie zawierają stwierdzeń, które wykraczałyby poza meritum sprawy i godziły w godność osobistą, część czy dobre imię powoda.

Natomiast, czy decyzja odmawiająca prawa do renty i emerytury jest merytorycznie zasadna podlega badaniu przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Odnosząc się do roszczenia skierowanego do pozwanego Skarbu Państwa należy przypomnieć, że stosownie do powołanego wcześniej art. 417 1 §2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż zarzuty powoda J. W. odnoszące się do niesłuszności skazania go w sprawie IV K 61/02 nie mogły być uznane za uzasadnione. Wyrok Sądu w sprawie IV K 61/02 jest prawomocny i nie nastąpiło stwierdzenie we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem. Niezależnie od powyższego, należy też podkreślić, iż zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. W związku z treścią art. 11 k.p.c. nie jest możliwe obalenie w postępowaniu cywilnym ustaleń prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2009r., II CSK 484/08, Biul.

SN 2009/7/11). Związanie to dotyczy ustalonych w sentencji znamion przestępstwa i okoliczności jego popełnienia (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2005r., III CK 642/04, LEX nr 177207). Odnosząc się do zarzutów powoda J. W. dotyczących orzeczenia w sprawie IC 12/10 należy stwierdzić, iż w tym wypadku również nie nastąpiło stwierdzenie we właściwym trybie niezgodności z prawem tegoż orzeczenia. Zgodnie z art. 365§1 k.p.c. orzeczenie prawomocne w sprawie cywilnej wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Prawomocny wyrok swą mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006r. z uzasadnieniem, IV CSK 89/05, OSNC 2007r., z. 1, poz. 15). Zarzuty dotyczące nieprawidłowych, w ocenie powoda, ustaleń w sprawie IC 12/10, przedstawionych w uzasadnieniu Sądu, mogły być zatem podnoszone przez powoda jedynie w toku tego postępowania, tj. w sprawie IC 12/10, zwłaszcza we wniesionej apelacji od wyroku.

Z tych wszystkich względów, Sąd oddalił powództwo. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami postępowania, w szczególności kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej. Sąd miał w tym wypadku na uwadze przekonanie powoda o słuszności swoich roszczeń i emocjonalne zaangażowanie powoda w spór oraz jego aktualną sytuację ekonomiczną. Powód utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego wypłacanego przez MOPS w kwocie 529 zł netto, nie posiada innych dochodów, ani majątku.