I ACz 2321/15 · Sąd powszechny

Sygn. akt IACz 2321/15 POSTANOWIENIE Dnia 17 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny w składzie:Przewodniczący: SSA Grzegorz KrężołekSędziowie:SA Sławomir Jamróg SO (del.) Beata Kurdziel (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. w Krakowiena posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółkakomandytowa w K. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. ozapłatę na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2015r., sygn. akt IX GC 1163/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wniosek strony pozwanej o zabezpieczenie przekazaćSądowi Okręgowemu w Krakowie Wydziałowi IX Gospodarczemu do ponownegorozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem wydanym dnia 12 sierpnia 2015r. wsprawie z powództwa (...) spółka z o.o. spółka komandytowa w K. przeciwko (...) sp. z o.o. w K., oddalił wniosek strony pozwanej ozabezpieczenie roszczenia o zwrot wyegzekwowanego przez stronę powodowąświadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie o zwrotniesłusznie wyegzekwowanego świadczenia, zgłoszone na podstawie art. 338 §1 k.p.c. wprocesie, w którym zapadł przeciwko stronie pozwanej wyrok zaopatrzony w rygornatychmiastowej wykonalności, nie podlega zabezpieczeniu.

Zgodnie z art. 730 k.p.c. i art.730 1 k.p.c. zabezpieczenia może żądać bowiem tylko ten podmiot, który zainicjowałpostępowanie sądowe. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona pozwana, zaskarżając je wcałości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania to jest art. 730 k.p.c. w zw. z art. 730 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i nieprawidłowe uznanie, iż zabezpieczeniamoże żądać wyłącznie strona inicjująca postępowanie sądowe oraz naruszenie art. 346 § 1k.p.c. poprzez brak jego zastosowanie.

W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwanawniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie w przedmiociezabezpieczenia roszczenia pozwanej o zwrot wyegzekwowanego przez powódkę świadczeniapieniężnego poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego powódki do wysokościświadczenia wyegzekwowanego od pozwanej to jest do kwoty 207 890,64 zł obejmującejwyegzekwowaną należność główną wraz odsetkami, kosztami procesu i kosztami egzekucji,ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż zgodnie z art. 338 § 1 k.p.c. uchylając lub zmieniającwyrok, któremu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, sąd na wniosekpozwanego orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie o zwrocie spełnionego lubwyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu.

Wniosek takizłożony został w sprzeciwie od wyroku zaocznego wydanego w niniejszej sprawie. Stronapozwana podniosła, iż w jej ocenie powódka nie posiada legitymacji czynnej do wniesienianiniejszego powództwa. Interes prawny pozwanej w udzieleniu zabezpieczenia przejawia się natomiast w tym, iż brak zabezpieczenia uniemożliwi, a przynajmniej poważnie utrudniwykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia o zwrocie wyegzekwowanego świadczenia.Należy bowiem zauważyć, iż powódka nabyła wierzytelność w kwocie 149 705,55 zł wraz znależnościami ubocznymi na podstawie umowy przelewu wierzytelności o charakterzepowierniczym, co powoduje istnienie realnego niebezpieczeństwa tego, iż wyegzekwowaneprzez komornika od pozwanej na rzecz powoda pieniądze zostaną przez powoda niezwłocznie przeznaczone na spłatę zobowiązań powstałych w związku z prowadzeniem niniejszego postępowania oraz spożytkowane zostaną na spłatę licznych długów cesjonariusza P. K., który w toku składanych zeznań wielokrotnie wskazywał na swoją niezwykle złą sytuację majątkową.

Z art. 730 1 k.p.c. wprost wynika, iż udzielenie zabezpieczenia może żądać każda ze stron postępowania, w tym pozwany. Co więcej prawo takie przysługuje pozwanemu również na mocy art. 346 § 1 zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym zawieszając wykonalność wyroku, sąd może zarządzić środki zabezpieczenia. Strona powodowa wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie od pozwanej na rzeczpowódki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowegoradcy prawnego wg norm przepisanych. Strona powodowa podniosła, że w niniejszej sprawienie znajduje zastosowania art. 346§1 k.p.c., ani art. 338§ 1 k.p.c., przeprowadzona przezstronę powodową egzekucja nastąpiła bowiem na podstawie prawomocnego wyrokuzaocznego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności.

Niezależnie od powyższego, nawet wprzypadku dopuszczalności zgłoszenia wniosku restytucyjnego w oparciu o art. 338 k.p.c.,strona pozwana nie uprawdopodobniła ani swojego roszczenia ani też interesu prawnego wuzyskaniu zabezpieczenia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż całkowicie chybione jest stanowisko SąduOkręgowego, zgodnie z którym zabezpieczenia roszczenia może żądać wyłącznie tenpodmiot, który zainicjował postępowanie sądowe. Zgodnie z art. 730§ 1 k.p.c. w każdejsprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądaćudzielenia zabezpieczenia. Z kolei w myśl art. 730 1 § 1 k.p.c., udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie orazinteres prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

Już z samego literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że podmiotem legitymowanym do wnioskowania o udzielenie zabezpieczenia jest każda ze stron procesu tj. zarówno powód, jak i pozwany oraz interwenient główny i samoistny interwenient uboczny. Konieczną przesłanką jest przy tym wykazanie własnego interesu prawnego w zabezpieczeniu. We wniosku złożonym dnia 29 lipca 2015r. o udzielenie zabezpieczenia strona pozwana obszernie uzasadniała zarówno okoliczności uprawdopodobniające wniosek o zwrot wyegzekwowanego roszczenia, odwołując się m.in. do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z przesłuchanych w sprawie świadków, jak i okoliczności uprawdopodabniające interes prawny.

Sąd I instancji nie ustosunkował się do ww. okoliczności. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oddalenie wniosku strony pozwanej nastąpiło a priori, bez badania uprawdopodobnienia zgłoszonego wniosku o zwrot wyegzekwowanego świadczenia ani interesu prawnego w zabezpieczeniu, przy przyjęciu błędnego założenia braku legitymacji do złożenia wniosku o zabezpieczenie po stronie pozwanej. W konsekwencji powyższego doszło do nie rozpoznania istoty sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonegopostanowienia w oparciu o art. 386§4 k.p.c. w zw. z art. 397§2 k.p.c. Podkreślić należy, iż znie rozpoznaniem istoty sprawy mamy do czynienia m.in. w sytuacji, gdy sąd I instancjizaniecha merytorycznego badania zgłoszonego roszczenia z uwagi na brak legitymacjiprocesowej.

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem Sąd Okręgowyprzyjmując, iż uprawnionym do zgłoszenia wniosku o zabezpieczenie jest tylko podmiotinicjujący postępowanie w sprawie zaniechał zbadania, czy zostały spełnione przesłankikonieczne do udzielenia zabezpieczenia tj. czy strona pozwana uprawdopodobniła roszczenieo zwrot wyegzekwowanego roszczenia oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.Przesłanki te będą przedmiotem badania przy ponownym rozpoznawaniu wniosku oudzielenie zabezpieczenia, w tym również przez pryzmat twierdzeń podniesionych przezstronę powodową w odpowiedzi na zażalenie dotyczących braku uprawdopodobnieniawniosku restytucyjnego.

Podkreślić przy tym należy, iż postanowieniem z dnia 11 września2014r. Sąd Okręgowy przywrócił stronie pozwanej termin do wniesienia sprzeciwu odwyroku zaocznego z dnia 29 kwietnia 2014r. Skoro zatem Sąd Okręgowy proceduje wsprawie w związku ze skutecznym wniesienia sprzeciwu, wyrok zaoczny nie jestprawomocny (zgodnie z art. 363§1 k.p.c., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nieprzysługuje od niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia). Nadmienić należytakże, że w piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2015r. strona pozwana uzasadniającwniosek restytucyjny odwoływała się do treści art. 338 k.p.c. oraz - ewentualnie - dostosowanego w drodze analogii art. 415 k.p.c. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji postanowienia.