I ACz 940/15 · Sąd powszechny

Sygn. akt I ACz 940/15 POSTANOWIENIE Dnia 7 października 2015 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wydziale I Cywilnym w składzie następującym: Przewodniczący SSA Piotr Wójtowicz (spr.) Sędziowie: SA Lucyna Świderska-Pilis SO Ewa Solecka po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Funduszu Inwestycyjnego (...) w W. przeciwko A. B. i P. B. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt I Nc 134/14, p o s t a n a w i a :

1) zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 2. w ten sposób, że zarządzić zwrócenie powodowi uiszczonej przezeń w sprawie (...) Sądu Rejonowego L. w L. opłatę sądową od wniesionego w elektronicznym postępowaniu upominawczym pozwu;

2) w pozostałej części zażalenie odrzucić. SSO Ewa Solecka SSA Piotr Wójtowicz SSA Lucyna Świderska-Pilis

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy na podstawie art. 505 37§1 k.p.c. umorzył postępowanie oraz oddalił wniosek powoda o zwrot uiszczonej od pozwu opłaty z tym uzasadnieniem, że skoro umorzenie postępowania nastąpiło nie w wyniku cofnięcia pozwu (choć powód takie oświadczenie złożył), a wskutek nieusunięcia w terminie braków tego pozwu, to powodowi zwrot opłaty nie przysługuje. W zażaleniu na opisane wyżej postanowienie powód zarzucił obrazę art. 505 37§1 k.p.c., art. 355§1 k.p.c. w związku z art. 203§2 k.p.c. oraz art. 79 ust. 1 pkt 1b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i w oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie rozważyć przyjdzie zakres zaskarżenia, powód wskazał bowiem we wstępnej części zażalenia, że zaskarża postanowienie w całości, w uzasadnieniu tego zażalenia podkreślił jednak, że zażalenie skierowane jest jedynie przeciwko umorzeniu postępowania, nie zaś przeciwko uzasadnieniu tego orzeczenia ani przeciwko brakowi orzeczenia w przedmiocie zwrotu opłaty sądowej. Taka konstrukcja zażalenia mogłaby prowadzić do wniosku, że przedmiotem zaskarżenia powód uczynił wyłącznie punkt pierwszy postanowienia, to jest orzeczenie o umorzeniu postępowania.

Takie rozumienie wniesionego przezeń środka odwoławczego byłoby jednak nadmiernie rygorystyczne, gdyż nie ulega wątpliwości, że intencją jego było uzyskanie orzeczenia odmiennego od zawartego w punkcie drugim postanowienia, czyli uwzględniającego jego wniosek o zwrot opłaty. Nie ulega jednak również wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia powód uczynił także orzeczenie o umorzeniu postępowania. Jedną z przesłanek dopuszczalności środka odwoławczego jest istnienie po stronie skarżącego gravaminis, czyli interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia odmiennego od zaskarżanego.

W sprawie niniejszej w zakresie umorzenia postępowania gravamen po stronie powoda nie istnieje, zmierza on bowiem nie tyle do uzyskania orzeczenia o innej treści, ile – wbrew zawartemu w uzasadnieniu zażalenia zastrzeżeniu – do odmiennego jego umotywowania, czyli do wskazania jako jego podstawy prawnej art. 355§1 k.p.c. Skoro zatem pożądane przez powoda orzeczenie musiałoby mieć treść identyczną z tą, jaką ma punkt pierwszy zaskarżonego postanowienia, skierowane przeciwko temu orzeczeniu zażalenie jest niedopuszczalne; równie niedopuszczalne jest zresztą zażalenie, jeśli rozumieć je jako skierowane przeciwko uzasadnieniu postanowienia.

Dla skutecznego zakwestionowania przyjętej przez Sąd Okręgowy podstawy prawnej umorzenia postępowania w pełni wystarczające było zaskarżenie punktu drugiego postanowienia, oddalającego wniosek o zwrot uiszczonej opłaty od wniesionego w elektronicznym postępowaniu upominawczym pozwu. To przy rozpoznawaniu zażalenia na to orzeczenie dopuszczalne i możliwe było zbadanie (pod kątem zaistnienia przesłanki z art. 79 ust. 1 pkt 1b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) prawidłowości tezy Sądu, że do przewidzianego w art. 505 37§1 k.p.c. umorzenia postępowania wskutek nieusunięcia w terminie dwutygodniowym braków (formalnych i fiskalnych) pozwu dojść musi nawet wtedy, gdy w terminie otwartym dla usunięcia braku doszło do cofnięcia pozwu.

Dokonana pod tym kątem kontrola instancyjna prowadzi do wniosku, że zasadnie powód zarzuca obrazę art. 505 37§1 k.p.c. oraz art. 355§1 k.p.c. w związku z art. 203§2 k.p.c., w konsekwencji zaś – i art. 79 ust. 1 pkt 1b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie sposób bowiem podzielić poglądu Sądu Okręgowego, że nie jest możliwe skuteczne cofnięcie dotkniętego brakiem formalnym lub fiskalnym pozwu w terminie otwartym do usunięcia takiego braku; przeciwnie – skoro termin nie upłynął, a zatem nie zaistniały warunki do jego zwrotu (lub do umorzenia postępowania) pozew może zostać ze skutkiem prawnym cofnięty, a wezwanie do usunięcia braków staje się bezprzedmiotowe.

Skoro zatem w sprawie niniejszej przesłanką umorzenia postępowania było cofnięcie pozwu przed wysłaniem jego odpisu stronie przeciwnej, nie zaś bezskuteczny upływ terminu, o jakim mowa w art. 505 37§1 k.p.c., zaistniała przewidziana w art. 79 ust. 1 pkt 1b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych podstawa do zwrócenia powodowi całej uiszczonej przezeń od pozwu opłaty. Z powyższych względów na podstawie art. 397§2 k.p.c. w związku z art. 386§1 k.p.c. i w związku z art. 370 k.p.c. i w związku z art. 373 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.

Wobec sposobu sformułowania w zażaleniu wniosku odnośnie do kosztów postępowania zażaleniowego nie było podstaw do orzekania o nich. SSO Ewa Solecka SSA Piotr Wójtowicz SSA Lucyna Świderska-Pilis