I CNP 23/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 23/13 POSTANOWIENIE Dnia 4 grudnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie skargi J. F. i K. F. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 marca 2010 r., wydanego w sprawie z wniosku J. F. i K. F. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta m. W. i Miasta W. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 grudnia 2013 r., 1) odrzuca skargę, 2) zasądza od skarżących solidarnie na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 3 600,- (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą.

UZASADNIENIE

2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 marca 2010 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek J. F. i K. F. z udziałem Skarbu Państwa […] o zasiedzenie nieruchomości gruntowej w W. Oddalenie wniosku nastąpiło ze względu na niestwierdzenie przesłanki zasiedzenia, jaką jest samoistne posiadanie nieruchomości gruntowej objętej wnioskiem. W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem powołanego orzeczenia sądowego zarzucone zostało naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 610 § 2 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, pomimo spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 172 § 1 i 2 k.c. Zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego jest niezgodne, zdaniem skarżącego z art. 172 § 1 i 2 k.c., art. 659 w związku z art. 680 k.c. oraz z art. 48 w związku z art. 191 k.c. Na skutek powołanego postanowienia wnioskodawcy doznali szkody w postaci czynszu naliczanego bez podstawy prawnej, odszkodowania, a w efekcie opłaty za bezumowne zajmowanie powierzchni, która w dniu wniesienia skargi wynosi 8380 złotych i ma związek z wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem co do istoty sprawy.

Zarzucone zostało także naruszenie art. 31 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Skarżący wnieśli o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadający na skargę Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa – wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania lub oddalenie z zasądzeniem kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wprowadzając nowy środek zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym w postaci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego, ustawodawca kierował się przekonaniem, że poczucie sprawiedliwości nie pozwala na pozostawanie w tzw. obrocie prawnym orzeczeń, które należy uznać za niezgodne z prawem. Mając jednak na uwadze wyjątkowość skargi ograniczył możliwość jej wniesienia do orzeczeń drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie, a jedynie w wypadku, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych 3 wolności albo praw człowieka i obywatela, skargę może wnieść strona, która nie skorzystała z odwołania i odnosi się ona do prawomocnego orzeczenia pierwszej instancji (art. 4241 § 1 i 2 oraz art. 5192 § 1 i 2 k.p.c.).

W niniejszej sprawie dopuszczalność skargi zależy więc od wykazania przez skarżącego, że zaskarżone postanowienie narusza podstawowe zasady porządku prawnego lub konstytucyjne wolności albo prawa człowieka i obywatela. Od wystąpienia jednej z wymienionych przesłanek oraz od tego, czy zachodzi wyjątkowy wypadek zależy, czy można uznać, że zachodzi wyjątek od reguły, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., czy też należy skargę odrzucić na podstawie art. 4248 § 2 in fine k.p.c. Można zrozumieć u skarżących, a wcześniej wnioskodawców w sprawie o zasiedzenie, tkwiące w nich subiektywne uczucie pokrzywdzenia.

Jednakże nie ma ono żadnego obiektywnego odbicia w stanie sprawy, w której wydane zostało zaskarżone postanowienie. O przekonaniu skarżących co do jego trafności i braku szans na zmianę w drugiej instancji świadczy nie złożenie przez nich do Sądu pierwszej instancji o sporządzenie uzasadnienia, a następnie nie wniesienie środków odwoławczych. Postępowanie to jest tłumaczone obecnie obawą co do dalszych działań władz m. W., które zresztą nastąpiły, ale nie zmieniają pozycji skarżących w tym postępowaniu. Rozpoznawana skarga jest opierana o inny stan faktyczny niż ustalony w zaskarżonym postanowieniu, gdyż umowa o korzystanie z pewnością obejmowała sobą nie tylko budynek (uznawany w czasie powstawania umowy przed kilkudziesięciu laty za usytuowany tymczasowo), ale również grunt w około, w takiej przynajmniej części, w jakiej umożliwiał konieczne dojście do budynku i jego konserwację.

To, że nie został wymieniony w umowie nie oznacza, że nie był nią objęty. Odmienne rozumowanie przeczy rozsądkowi. Dlatego nie można zupełnie dopatrzeć się w rozstrzygnięciu prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego naruszenia prawa, a tym bardziej wyjątkowości sytuacji, która ponadto miałaby wskazywać na naruszenie przez to postanowienie podstawowych praw i wolności skarżących. Wniosek taki płynie jednoznacznie z dotychczasowego, dość jednolitego pod tym względem orzecznictwa Sądu Najwyższego na gruncie omawianych przepisów oraz stanowiska doktryny.

Podkreślają one szczególny 4 charakter skargi o stwierdzenie niezgodności prawem orzeczenia sądowego, którego przesłanki powinny być interpretowane wąsko, a okoliczności mające za nimi przemawiać winny zostać dokładnie wykazane (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r., I CNP 13/13; z dnia 16 lipca 2013 r., II BP 4/13; z dnia 27 sierpnia 2013 r., V CNP 81/12; z dnia 6 września 2013 r., V CNP 67/12 i z dnia 10 października 2013 r., IV CNP 27/13). Tak więc wnosząc na podstawie art. 4241 § 2 lub art. 5192 § 2 k.p.c. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku (postanowienia) sądu pierwszej lub drugiej instancji, kończącego postępowanie w sprawie skarżący musi wykazać dopuszczalność tej skargi przez wskazanie, na czym polega wyjątkowość sytuacji oraz, że niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych, określonych zasad porządku prawnego lub podobnie określonych konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, a także, że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych i zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie była i nie jest możliwa (art. 4248 § 2 k.p.c.).

Charakter skargi jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia wymaga ścisłej interpretacji jej przesłanek. W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne są zapewne niecodzienne, ale to nie znaczy, że rodzą one wyjątkowość rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza na terenie Warszawy i żeby miało to związek z niezapewnieniem skarżącym zachowania ich praw i wolności, w tym praw gwarantowanych Konstytucją, co podnoszą skarżący. W związku z dodatkowymi wnioskami i uzasadnieniem skarżących w piśmie z dnia 19 października 2012 r. podnieść należy, że przed Sądem Najwyższym nie przeprowadza się żadnego postępowania dowodowego, dlatego wszelkie zgłoszone wnioski dowodowe są bezprzedmiotowe (art. 4244 zdanie drugie k.p.c.).

Dalsze koleje sporu skarżących z właścicielem nieruchomości nie należą do niniejszej sprawy, co nie oznacza zarazem popierania zachowań, które okazałyby się niezgodne z prawem. Wymagają one jednak odrębnego, właściwego dla nich postępowania. Mając to na uwadze, należało na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c. odrzucić wniesioną skargę, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. 5 db