Legislator Case Law & Legislation
ECLI:NL:RBGEL:2024:3496 ECLI:NL:RBGEL:2024:3496 AI generated

ECLI:NL:RBGEL:2024:3496 · Rechtbank Gelderland

Case Number ECLI:NL:RBGEL:2024:3496
Court / Authority
Jurisdiction Netherlands (NL)
Decision Date

Legislator summary

AI generated

RECHTBANK GELDERLAND Zittingsplaats Arnhem Bestuursrecht zaaknummer: ARN 22/649 uitspraak van de meervoudige kamer van in de zaak tussen [eiser] , uit [woonplaats] , eiser (gemachtigde: mr. T. Prijn), en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, (gemachtigde: mr. M. Knoop). Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen het besluit op bezwaar van de staatssecretaris van 24 december 2021. 1.1. In het besluit van 29 juli 2021 heeft de staatssecretaris een subsidieaanvraag van eiser op grond van de Woonhuisregeling deels toegekend.

Legislator headnote

AI generated

ECLI:NL:RBGEL:2024:3496 · Rechtbank Gelderland: Het kijken naar de context van het monument begon eind jaren tachtig / begin jaren negentig van de vorige eeuw toen voorbereidingen werden getroffen voor de aanwijzing van een tweede tranche monumenten met een bouwjaar tussen 1850 en 1940/45. Dit verschil is nooit hersteld en hierdoor is er volgens eiser een onevenwichtigheid ontstaan in de monumentenomschrijvingen van de eerste en tweede tranche. De onevenwichtigheid leidt – nu bij de Woonhuisregeling expliciet naar de monumentenomschrijving wordt verwezen – tot een financieel nadeel voor de eigenaren van een monument uit de eerste tranche ten opzichte van eigenaren met een monument uit de tweede tranche.

Keywords

AI generated
deductibility of maintenance payments repayment of public subsidies deduction for property maintenance costs subsidized housing shelter substitute fee installation allowance

Cited Case Law

AI generated
ECLI:NL:RVS:2023:3398
202202101/1/A2. Datum uitspraak: 6 september 2023 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: [appellant A] en [appellant B] (hierna tezamen en in enkelvoud: [appellant]), wonend te [woonplaats], tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag van 22 februari 2022 in zaak nr. 21/411 in het geding tussen: [appellant] en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (thans: de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, hierna: de minister). Procesverloop Bij besluit van 15 juli 2020 heeft de minister de subsidieaanvraag van [appellant] gedeeltelijk toegewezen.
ECLI:NL:RBAMS:2024:619
vonnis RECHTBANK AMSTERDAM Afdeling privaatrecht zaaknummer: 10559878 CV EXPL 23-8728 vonnis van: 2 februari 2024 fno.: 515 vonnis van de kantonrechter I n z a k e [eiseres] , wonende te [woonplaats] , eiseres, nader te noemen: [eiseres] , gemachtigde: mr. H.M. Meijerink, t e g e n de besloten vennootschap FAMONGO B.V., gevestigd te Amsterdam, gedaagde, nader te noemen: Famongo, gemachtigde: mr. M. van Schie. VERLOOP VAN DE PROCEDURE - dagvaarding van 7 juni 2023, met producties;- antwoord, met producties;- instructievonnis;- dagbepaling mondelinge behandeling. De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 6 december 2023. [eiseres] is verschenen, vergezeld door de gemachtigde. Famongo is verschenen bij [naam 1] , vergezeld door de gemachtigde en mr. D.S. Kanhai. Voorafgaand aan de mondelinge behandeling zijn door partijen nog stukken in het geding gebracht. Partijen zijn gehoord en hebben vragen van de kantonrechter beantwoord. Ook zijn door beide partijen pleitaantekeningen voorgedragen en overgelegd. Ten slotte is vonnis gevraagd en is een datum voor vonnis bepaald. GRONDEN VAN DE BESLISSING Feiten 1. Als gesteld en niet (voldoende) weersproken staat het volgende vast: 1.1. [eiseres] is sinds 1 november 2016 huurster van de woning aan de [adres] , hierna de woning. Het betreft een zelfstandige woonruimte van circa 75 m2 op de tweede, derde en vierde verdieping. De aanvangshuurprijs bedroeg € 1.500,00 per maand. Thans is de huurprijs € 1.655,90 per maand. 1.2. Het pand waarin de woning zich bevindt is een rijksmonument uit 1665. 1.3. Bij brief van 24 februari 2023 heeft de gemachtigde van [eiseres] de beheerder [beheerder] aangeschreven in verband met een gebrek. In de brief is vermeld, voor zover hier van belang: “Mevrouw [eiseres] , huurster van de door u verhuurde woning met het adres [adres] en mevrouw [naam 2] , huurster van de woning [adres] hebben mij gevraagd hun belangen te behartigen inzake het volgende. Cliënten huren de woningen sinds 1 november 2016 ( [eiseres] ) en 1 september 2020 ( [naam 2] ) (..) Beide woningen zijn niet adequaat geïsoleerd: de ramen zijn van enkel glas en hoewel er in de woning van [naam 2] aan de voorzijde voorzetramen zijn geplaatst, ontbreken die aan de achterzijde. Ook ontbreekt op de bovenverdieping, in de woning van [eiseres] , isolatie onder het dak en ook de muren van de slaapkamers zijn onvoldoende bestand tegen de koude. Cliënten worden hierdoor in hun woongenot geschaad. Op de vraag van mevrouw [eiseres] om tot isolatie over te gaan is namens u door de heer [naam 3] negatief geantwoord. Cliënten zijn echter van mening dat sprake is van het woongenot ernstig schadende gebreken die door de verhuurder dienen te worden verholpen. (..) De woningen van cliënten zijn weliswaar onderdeel van een monument en niet gebouwd met isolerende ramen en dakisolatie, maar dat neemt niet weg dat een huurder in de jaren 20 van deze eeuw mag verwachten dat een dergelijke isolatie aanwezig is, dan wel wordt aangebracht, zeker als sprake is van opvallende tocht en koude” 1.4. In een e-mail van 12 juli 2023 aan de heer [naam 1] , heeft architect [architect] , van [architectenbureau] architecten het volgende aan Famongo bericht, voor zover hier van belang: “U heeft mij gevraagd of het verbeteren van de isolatiewaarden van de [adres] als het herstellen van een gebrek of als woningverbetering te beschouwen is. [adres] is een monument en opgericht lang voor de overheid eisen stelde aan thermische isolatie van gebouwen. Volgens het huidige bouwbesluit worden geen thermische isolatie eisen gesteld aan bestaande bouw. Daardoor is het zo dat er geen hogere eis geldt dan op het moment van de oprichting / laatst verleende vergunning gold (het zgn rechtens verkregen niveau). In dit geval is het rechtens verkregen niveau gelijk aan bestaande bouw en gelden er geen eisen mbt de thermische isolatie. Het is met het oog op het energieverbruik en wooncomfort, zeker een goed idee de thermische isolatie van de woning te verbeteren, maar deze maatregelen zijn dan te beschouwen als woningverbetering.” 1.5. Op 20 september 2023 heeft Famongo een omgevingsvergunning verkregen voor het uitvoeren van isolatiewerkzaamheden. 1.6. In een offerte van [bedrijf] van 5 augustus 2023 zijn de kosten van de isolatiewerkzaamheden begroot op € 35.292.91. Deze werkzaamheden zien op het vervangen van de kozijnen, ramen en deuren en het voorzien van vacuümglas. Vordering 2. [eiseres] vordert veroordeling van Famongo tot het verhelpen van de volgende gebreken door Het vervangen van het enkel glas in de schuiframen aan de voorzijde door het uitdiepen van de glassponning tot ca 20 mm en het plaatsen van een dunne variant dubbel glas (10 mm, U waarde 1,8 tot 2,6) of vacuümglas (7 mm, u-waarde 0,7) en het aanbrengen van een Vr-strip in de zijsponning en tochtstrip bij de onderdorpel en wissellat; Het vervangen van het enkel glas in het stolpraam aan de voorzijde (op vlieringniveau) op eenzelfde wijze als onder 1. Het dichten van de forse naden rond het binnenraam van de beide (dubbele) glas-in-lood zolderramen, dan wel het plaatsen van in het kozijn van het buitenraam conform de schuiframen (als onder 1.) en het dichten van de kieren van het buitenraam (en de ramen met glas-in-lood ongewijzigd te handhaven); Het vervangen van de (niet monumentale) bestaande ramen in de keuken en dakkapellen door een dunne variant dubbel glas of vacuüm glas met plaatsing van een glaslat op de binnenzijde van het raamhout en kierdichting; Plaatsing van een aantal ventilatieroosters (met een ventilatiepan) in het dak en roosters in het niet monumentale raam bij de keuken en het niet monumentale raam in de achtergevel woonkamer; Isoleren van de bestaande binnen-voorzetwand van de gevel in overleg met de Afdeling Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam; Het verbeteren van de isolatiewaarde van het dak door aan de binnenzijde een hoogwaardigere geïsoleerde afwerking aan te brengen; Een en ander te verrichten naar eisen van goed vakmanschap en uiterlijk binnen een periode van vier maanden na het wijzen van het vonnis of straffe van een dwangsom van € 50.000,00, alles met veroordeling van Famongo in de kosten van dit geding. [eiseres] stelt daartoe dat een huurwoning die niet of slecht geïsoleerd is, waar het enkel glas wel enige bescherming biedt, maar niet de bescherming die in de huidige tijd van een woning en een raam mag worden verwacht, namelijk bescherming tegen kou en overmatig gebruik van de verwarmingsinstallatie en waar de dak- en gevelisolatie zo gebrekkig is dat deze een bron van koude vormt en waar de ventilatie vooral bestaat uit tocht van de ramen, niet (meer) voldoet aan de normen die men mag verwachten van een goed onderhouden woning. De huidige toestand van de woning is daarom gebrekkig in de zin van artikel 7:204 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek, aldus [eiseres] . De wetgever heeft met het begrip gebrek willen aansluiten op het non-conformiteitsbeginsel uit het consumentenrecht. Conformiteit ziet niet op de gehuurde zaak zelf, maar op het huurgenot. Het woord gebrek ziet dus niet op een gebrekkige zaak, maar op gebrekkig huurgenot, zodat een gebrek ook gelegen kan zijn in de aanwezigheid van gebrekkig functionerende ramen en wanden. Dit gebrek wordt in het geval van [eiseres] extra pregnant omdat zij deels wel het genot heeft dat zij mag verwachten, namelijk het dubbel glas aan de achterzijde van de woonkamer en in een slaapkamer. [eiseres] heeft daarbij nog verwezen naar het asbest in de woning, dat inmiddels een gebrek in de woning oplevert indien het een potentieel genotbeperkende factor is. Verweer 3. Famongo verweert zich tegen de vordering en voert daartoe het volgende aan, kort weergegeven. Van een gebrek als bedoeld in artikel 7:204 lid 2 BW is geen sprake, aldus Famongo. Daarbij is allereerst relevant dat [eiseres] bij het aangaan van de huurovereenkomst op de hoogte was dat zij een woning ging huren in een oud monumentaal pand. Het is een feit van algemene bekendheid dat de isolatiekwaliteit van een dergelijke woning minder is dan van een nieuwbouwwoning. Famongo betwist verder dat sprake is van enigerlei vorm van genotsbeperking. Een deel van de gevorderde herstellingen, onder 3. dient door de huurder bovendien zelf gedaan te worden, nu het valt onder het besluit kleine herstellingen. Verder zijn de gevorderde maatregelen woningverbeteringen, waarbij Famongo verwijst naar het Beleidsboek huurverhogingen na woningverbeteringen van 1 juli 2023. Daarin zijn onder andere het vervangen van enkel glas door dubbel glas opgenomen, alsmede het aanbrengen van isolerende voorzieningen. Artikel 7:243 BW biedt de huurder bovendien de mogelijkheid om verhuurder te verplichten voorzieningen aan te brengen. Woningverbeteringen kunnen niet worden afgedwongen via de gebrekenregeling. Ten slotte heeft Famongo nog opgemerkt dat zij niet onwelwillend staat tegen de verzoeken van [eiseres] , maar dat zij daarvoor wel een passende huurverhoging wenst Beoordeling 4. Bij de beoordeling wordt het volgende in aanmerking genomen. Een gebrek is een staat of eigenschap van de zaak of een andere niet aan de huurder toe te rekenen omstandigheid, waardoor de zaak aan de huurder niet het genot kan verschaffen dat een huurder bij het aangaan van de overeenkomst mag verwachten van een goed onderhouden zaak van de soort als waarop de overeenkomst betrekking heeft. De term gebrek betreft niet zozeer de verhuurde zaak, maar de door de verhuurder te leveren prestatie, namelijk het verschaffen van het huurgenot dat de huurder mag verwachten. Een gebrek is dan ook niet beperkt tot manco’s in de materiele toestand, maar omvat ook ‘immateriële’ gebreken. Het begrip gebrek heeft een ruime strekking. Volgens HR 27 april 2012, ECLI:NL:HR:2012:BV7337, biedt de tekst van art. 7:204 lid 2 BW noch de wetsgeschiedenis een aanknopingspunt voor een enge uitleg van het begrip gebrek. Daarbij wees de Hoge Raad op de volgende passages uit de parlementaire geschiedenis: “Alle genotbeperkende omstandigheden die niet aan de huurder zijn toe te rekenen, vormen een gebrek. Slechts duidelijkheidshalve en zonder tot het maken van onderscheid te nopen noemt lid 2 van deze omstandigheden nog in het bijzonder die welke het meest voorkomen: een staat of eigenschap van de gehuurde zaak. Daarmee is niet enkel de stoffelijke toestand van de zaak op zichzelf bedoeld, maar elke op de zaak betrekking hebbende omstandigheid die het genot ervan beperkt (…)” (MvT, Kamerstukken II, 1997-1998, 26 089, nr. 3, p. 14) en: "Blijkens de omschrijving in lid 2 heeft het begrip "gebrek", zoals ook in de toelichting is uiteengezet, een ruime betekenis: daarbij gaat het niet alleen om de staat van de gehuurde zaak of de materiële eigenschappen daarvan, maar ook om iedere andere omstandigheid die eraan in de weg staat dat de huurder het verwachte genot van de zaak heeft. Door deze in de wet neergelegde omschrijving bestaat niet het gevaar dat het begrip "gebrek", zoals men wellicht op het eerste gezicht geneigd zou zijn te doen, louter in materiële zin wordt opgevat." (Nota n.a.v. het Verslag, Kamerstukken II, 1999-2000, 26 089, nr. 6, p. 6). Verder bevat artikel 7:204 BW een wettelijk objectieve kwaliteitsnorm: het komt aan op de genotsverwachting van een huurder ten aanzien van een goed onderhouden zaak van de soort als is verhuurd. Deze objectivering beoogt te bewerkstelligen dat de huurder aanspraak kan maken op een huurobject van behoorlijke kwaliteit. Vooral van belang voor woonruimte is dat de wetgever de kwaliteit van het woningbestand wenst te bevorderen. Uit artikel 7:204 lid 2 BW volgt verder dat voor de vraag of sprake is van een gebrek, irrelevant is of de aanwezigheid ervan aan de verhuurder kan worden toegerekend. Ten slotte wordt nog overwogen dat een gebrek geen statisch begrip is, zoals terecht door [eiseres] is opgemerkt. Ontwikkelingen in het gehuurde, maar ook in de omgeving, kunnen er dus toe leiden dat een gebrek ontstaat. Niet valt in te zien dat een omslag in denken in de samenleving over het te verwachten genot van een woning daar niet onder zou kunnen vallen. Wat in het verleden normaal was, hoeft dat heden ten dage niet meer te zijn en kan onder een gebrek als bedoeld in dit artikel vallen. 5. Het betreft hier een woning in een historisch 17e-eeuws pand in het centrum van Amsterdam met een huur van meer dan € 1.650,00 per maand. Het enkele feit dat een betere isolatie van de woning mogelijk is leidt nog niet tot de conclusie dat daarmee sprake is van een gebrek. Het debat tussen partijen spitst zich vooral toe op de vraag of enkel glas in de woning als een gebrek moet worden aangemerkt. Daarbij is allereerst relevant, zoals terecht door [eiseres] is opgemerkt, om de energiecrisis en het in de maatschappij breed gedragen besef om in dat verband noodzakelijke energiebesparende maatregelen te nemen daarbij te betrekken. Daarin is ook reeds voor 2016, het moment van het huren van de woning door [eiseres] , en daarna een groeiend besef van de noodzaak van deze maatregelen gekomen. Daarbij kan enerzijds gedacht worden aan het vervolgdebat naar aanleiding van de klimaattop in Parijs in 2015 en de latere klimaattoppen, maar bijvoorbeeld ook de Urgenda-uitspraak van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2019:2006). Deze maatschappelijk ontwikkelingen weerleggen het verweer van Famongo dat het enkele feit dat [eiseres] wist dat zij een woning met gedeeltelijk enkel glas ging huren tot de conclusie moet leiden dat enkel glas dus geen gebrek kan zijn. Bovendien blijkt uit de wetgeschiedenis bij artikel 7:204 lid 2 BW dat het enkele feit dat de huurder bij aanvang van de huur bekend is met een omstandigheid die het huurgenot beperkt, niet betekent dat die omstandigheid geen gebrek zou kunnen opleveren. Anderzijds spelen de sterk gestegen energieprijzen een rol van betekenis. Als gevolg daarvan immers vormen voor een huishouden – in het algemeen gesproken, partijen hebben in de onderhavige zaak daarover geen gegevens verstrekt - de kosten voor verwarming van een slecht geïsoleerde woning een steeds groter en onevenredig deel van de maandelijkse uitgaven. Isolatiemaatregelen als dubbel glas kunnen een belangrijke dempende invloed op deze kosten hebben en daarmee de woonlasten voor de huurder betaalbaar houden. Ook wordt in aanmerking genomen, naar onweersproken door [eiseres] is gesteld, dat inmiddels in een ruime meerderheid van de huurwoningen van particuliere verhuurders (81% noemt [eiseres] ) sprake is van dubbel glas, zodat ook daaruit kan worden afgeleid dat in die sector de aanwezigheid van dubbel glas inmiddels als normaal wordt gezien. Ten slotte kan ook verwezen worden naar voornemen van de Minister om (als onderdeel van het wetsvoorstel Betaalbare huur) het woningwaarderingsstelsel voor zelfstandige woonruimte aan te passen in die zin dat voor energie labels E,F en G aftrekpunten gaan gelden. Verder blijkt uit het door [eiseres] overgelegde onderzoeksrapport waarop de warmtebeelden van de woning te zien zijn, dat het duidelijk is dat het verlies aan warmte van het enkel glas ten opzichte van het dubbel glas in de woning aanzienlijk is. 6. Dat de woning deel uitmaakt van een monument en stamt uit de 17e eeuw speelt bij de beoordeling over de aanwezigheid van enkel glas geen rol. Allereerst niet nu in de woning inmiddels andere aanpassingen aan het comfort van deze tijd hebben plaatsgevonden en de norm over welk huurgenot in het verleden verwacht mocht worden, niet de maatstaf voor vandaag meer kan zijn. Bovendien is in de woning inmiddels deels ook dubbel glas aanwezig en heeft Famongo ook een vergunning en een offerte gevraagd en verkregen voor het realiseren van dubbel glas, zodat van feitelijke onmogelijkheid tot het aanbrengen van dubbel glas geen sprake is. Gesteld noch gebleken is dat de uitgaven voor het aanbrengen daarvan tot exorbitant hoge uitgaven bij Famongo zouden leiden. 7. Voor zover Famongo wenst te betogen dat aan artikel 7:243 BW het argument kan worden ontleend dat thans enkel glas nog steeds aanvaardbaar is, wordt zij daarin niet gevolgd. Allereerst omdat dit artikel op 1 april 2007 is ingevoerd en dat de ontwikkelingen sindsdien kunnen meebrengen dat het ontbreken van bijvoorbeeld dubbel glas inmiddels wel als gebrek zou kunnen worden aangemerkt. Dat artikel spreekt bovendien slechts van het thermisch isoleren van de uitwendige scheidingsconstructie, zonder daarbij een maatstaf te geven over welke isolatie ‘normaal’ is. Verder kan worden gewezen op het feit dat een CV-ketel met een opwekkingsrendement van 80% inmiddels verouderd is. Ten aanzien van de verwijzing door Famongo naar de wetgeschiedenis van artikel 7:243 BW waaruit zou volgen dat energiebesparende verbeteringen in de regel niet kunnen worden afgedwongen via de gebrekenregeling geldt het volgende. Er zijn situaties waarin een gebrekkige isolatie wél als gebrek kwalificeert (bijvoorbeeld in combinatie met een koudebrug). Is dat het geval, dan staat artikel 7:243 BW niet in de weg aan de vordering tot hertstel daarvan. De volgorde is dat eerst moet worden beoordeeld of sprake is van een gebrek. Is dat het geval dan is artikel 7:243 BW niet van toepassing op de beoogde maatregel. 8. Al hetgeen hiervoor is overwogen, in onderling verband en samenhang bezien, leidt tot het oordeel dat de aanwezigheid van enkel glas thans bij een woning als de onderhavige als gebrek moet worden aangemerkt, en dat Famongo gehouden is deze gebreken te verhelpen. Ten aanzien van de overige door [eiseres] gevorderde aanpassingen van het gehuurde geldt dit niet, mede door het ontbreken van een adequate onderbouwing. Daarom zullen de vorderingen die betrekking hebben op isolatie van de voorzetwanden (sub 6) en het dak (sub 7) alsmede de plaatsing van een isolatierooster (sub 5) worden afgewezen. Het gebrek onder 3 wordt, anders dan Famongo heeft betoogd, niet aangemerkt als een kleine herstelling waarvoor [eiseres] als huurder de kosten dient te dragen, omdat het gaat om forse naden en kieren die niet met een voor de huurder gebruikelijke maatregel als een tochtstrip zijn te verhelpen, zodat ook deze vordering toewijsbaar is. 9. Bij het vorenstaande oordeel heeft de kantonrechter zich er rekenschap van gegeven dat nog redelijk recent in het politieke debat de vraag of de aanwezigheid van een slecht energielabel voor een huurder moet kunnen leiden tot een afdwingbare huurverlaging niet tot besluitvorming in die zin heeft geleid, zoals ook namens [eiseres] is opgemerkt. Ook is de inhoud van de brief van de Minister van 19 januari 2024 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2023-2024, 27926, nr. 380) bij de beoordeling betrokken. Daaruit wordt afgeleid dat de Minister op dit moment enkel glas niet als gebrek wil aanmerken omdat dit (negatieve) invloeden heeft op andere onderdelen van zijn beleid. In deze brief wordt niet opgemerkt dat enkel glas geen gebrek zou kunnen zijn. Uit de brief kan juist worden afgeleid dat de Minister juist maatregelen beoogt te nemen om enkel glas weg te werken. Het is aan de Minister om algemeen beleid te voeren en de diverse onderdelen daarvan in balans te brengen. In een individuele zaak dient echter te worden beoordeeld of daarin aan de wettelijke maatstaf voor een gebrek wordt voldaan. Het argument van de Minister in de brief dat een algemene kwalificatie van enkel glas als gebrek een integrale aanpak van de isolatie van woningen zou belemmeren gaat in deze zaak in elk geval niet op. Blijkens de stukken wil de verhuurder de vervanging van enkel glas juist in het kader van een integrale aanpak van de isolatie uitvoeren. Dit alles maakt derhalve vorenstaande afweging niet anders, al is het maar omdat zoals hiervoor al is overwogen de Minister ook het voornemen bekend heeft gemaakt (als onderdeel van het wetsvoorstel Betaalbare huur) het woningwaarderingsstelsel voor zelfstandige woonruimte aan te passen in die zin dat voor energie labels E,F en G aftrekpunten gaan gelden. 10. De hiervoor genoemde vorderingen 1 tot en met 4 zijn derhalve toewijsbaar. [eiseres] heeft verklaard dat zij gelet op het principiële karakter van de beslissing, ermee kan instemmen dat het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad zal worden verklaard. Tegen die achtergrond is het opleggen van een dwangsom in dit stadium ook niet aan de orde. 11. Bij deze uitslag wordt Famongo als de overwegend in het ongelijk gestelde partij veroordeeld in de kosten van dit geding. BESLISSING De kantonrechter: veroordeelt Famongo tot het verhelpen van de gebreken door: het vervangen van het enkel glas in de schuiframen aan de voorzijde door het uitdiepen van de glassponning tot ca 20 mm en het plaatsen van een dunne variant dubbel glas (10 mm, U waarde 1,8 tot 2,6) of vacuümglas (7 mm, u-waarde 0,7) en het aanbrengen van een Vr-strip in de zijsponning en tochtstrip bij de onderdorpel en wissellat; het vervangen van het enkel glas in het stolpraam aan de voorzijde (op vlieringniveau) op eenzelfde wijze als onder 1; het dichten van de forse naden rond het binnenraam van de beide (dubbele) glas-in-lood zolderramen, dan wel het plaatsen van in het kozijn van het buitenraam conform de schuiframen (als onder 1.) en het dichten van de kieren van het buitenraam (en de ramen met glas-in-lood ongewijzigd te handhaven); het vervangen van de (niet monumentale) bestaande ramen in de keuken en dakkapellen door een dunne variant dubbel glas of vacuüm glas met plaatsing van een glaslat op de binnenzijde van het raamhout en kierdichting; Een en ander te verrichten naar eisen van goed vakmanschap en uiterlijk binnen een periode van vier maanden na het wijzen van het vonnis; veroordeelt Famongo in de kosten van het geding, tot op heden aan de zijde van [eiseres] begroot op:exploot € 131,85salaris € 164,00griffierecht € 86,00 -----------------totaal € 381,85voor zover van toepassing, inclusief btw; veroordeelt Famongo in de na dit vonnis ontstane kosten, begroot op € 68,00 aan salaris gemachtigde, voor zover van toepassing inclusief btw; veroordeelt Famongo in de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 Burgerlijk Wetboek over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn voldaan. Als Famongo niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend, dan moet Famongo ook de wettelijke/Btag kosten van betekening betalen; wijst het meer of anders gevorderde af. Dit vonnis is gewezen door mr. E. Pennink, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op 2 februari 2024 in tegenwoordigheid van de griffier.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

RECHTBANK GELDERLAND Zittingsplaats Arnhem Bestuursrecht zaaknummer: ARN 22/649 uitspraak van de meervoudige kamer van in de zaak tussen [eiser] , uit [woonplaats] , eiser (gemachtigde: mr. T. Prijn), en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, (gemachtigde: mr. M. Knoop). Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen het besluit op bezwaar van de staatssecretaris van 24 december 2021. 1.1. In het besluit van 29 juli 2021 heeft de staatssecretaris een subsidieaanvraag van eiser op grond van de Woonhuisregeling deels toegekend.

Door eiser is de aanvraag ingediend met facturen van in totaal € 2.602.263,78. De subsidiabele kosten zijn door de staatssecretaris vastgesteld op € 1.491.131,33. De subsidie is vastgesteld op een bedrag van € 566.629,91. Met het bestreden besluit van 24 december 2021 op het bezwaar van eiser heeft de staatssecretaris de subsidie vastgesteld op een bedrag van € 571.309,18. 1.2. De staatssecretaris heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. 1.3. De rechtbank heeft het beroep op 26 maart 2024 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, de door eiser meegenomen deskundige, [naam] , en de gemachtigde van de staatssecretaris.

Waarover gaat deze uitspraak? 2. Eiser is particulier eigenaar van een rijksmonument met woonfunctie, [locatie] te [plaats] . Eiser heeft voor de instandhouding van het rijksmonument subsidie aangevraagd in het kader van de Woonhuisregeling. Deze subsidie is deels toegekend. Een aantal posten is niet als subsidiabel aangemerkt. Het gaat om kosten voor de tuin van in totaal € 11.176,58 (facturen [bedrijf 1] en [bedrijf 2] ), kosten voor de opstelling van een stabiliteitsrapport van € 4.195,39 (facturen [bedrijf 3] ), en de kosten voor beglazing, restauratie van het hekwerk op keermuur, stoepen en trappen vanaf het verhoogd liggend trottoir van respectievelijk € 23.962,55 en € 51.946,94 (facturen [bedrijf 4] ).

Eiser is van mening dat deze kosten dan wel een deel van deze kosten wel subsidiabel zijn. 2.1. De staatssecretaris heeft deze kosten niet subsidiabel geacht omdat de facturen van [bedrijf 1] en [bedrijf 2] betrekking hebben op de tuin, die niet als deel van het rijksmonument is (mee)beschermd. Voor wat betreft de facturen van [bedrijf 3] en [bedrijf 4] geldt volgens de staatssecretaris dat deze kosten niet strekken tot instandhouding van het rijksmonument en zijn monumentale waarden. Voor wat betreft de beglazing stelt de staatssecretaris dat isolerende beglazing niet subsidiabel is.

Deze isolerende beglazing is niet gericht op de instandhouding van het monument en zijn monumentale waarden, maar op (comfort)verbetering voor het gebruik van het rijksmonument als woonhuis. Met betrekking tot het hekwerk op keermuur en de trappen geldt volgens de staatssecretaris dat deze niet zijn (mee)beschermd bij het rijksmonument, omdat dit geen onderdelen (bestanddelen) van de onroerende zaak, het woonhuis, betreffen. Beoordeling door de rechtbank 3. De rechtbank beoordeelt de afwijzing van de subsidie voor de kosten die eiser als particulier eigenaar van het rijksmonument met woonfunctie heeft gemaakt.

4. De rechtbank verklaart het beroep gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Achtergrond en inhoud van de Woonhuisregeling 5. De kosten die door particuliere eigenaren van rijksmonumenten werden gemaakt om het pand in bruikbare staat te houden of te herstellen waren tot 2019 gedeeltelijk fiscaal aftrekbaar. Die mogelijkheid is per 1 januari 2019 vervallen. In plaats daarvan kunnen particuliere eigenaren van rijksmonumenten met een woonfunctie op grond van de Woonhuisregeling subsidie aanvragen.

In aanmerking voor subsidie komen de kosten die particuliere eigenaren hebben gemaakt voor werkzaamheden, maatregelen en voorzieningen ten behoeve van de instandhouding van een rijksmonument met een woonfunctie. 5.1. Om te bepalen welke kosten subsidiabel zijn, is in paragraaf 5 van de Woonhuisregeling aangesloten bij de bijlage van de Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim), de Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten (de Leidraad). Hierin wordt in een limitatieve lijst opgesomd welke kosten subsidiabel zijn. Kosten van werkzaamheden die daar niet in staan komen niet voor subsidie in aanmerking.

Als algemeen uitgangspunt geldt dat de werkzaamheden dienen te strekken tot de instandhouding van het rijksmonument en zijn monumentale waarden, dat de werkzaamheden sober en doelmatig en technisch noodzakelijk dienen te zijn, en dat de werkzaamheden gericht dienen te zijn op maximaal behoud van aanwezige monumentale waarden, in het bijzonder historische materialen en constructies. Ook werkzaamheden gericht op het voorkomen van verval of het voorkomen van vervolgschade zijn subsidiabel. Werkzaamheden met betrekking tot comfortverbetering, verfraaiing, reconstructie, verduurzaming en veranderd gebruik komen niet voor subsidie in aanmerking.

De subsidie bedraagt 38% van de subsidiabele kosten voor kosten die zijn gemaakt in het jaar 2020. 5.2. Omdat voor een subsidie op grond van de Woonhuisregeling wordt gekeken naar de kosten voor de instandhouding van het rijksmonument en haar monumentale waarden, kan dat in de praktijk tot gevolg hebben dat er minder kosten in aanmerking komen voor subsidie dan voorheen fiscaal aftrekbaar waren. De omschrijving in het monumentenregister 6. De omschrijving van [locatie] in het rijksmonumentenregister luidt als volgt: ‘Eenvoudig monumentaal huis (midden XIX) met gepleisterde lijstgevels, zijrisalieten en schuiframen in de vensters.

Rechter zijrisaliet met voordeur, waarboven curieus afdek op gietijzeren consoles. Westelijke zijgevel boven de kroonlijst drie mooie dakvensters met half -cirkelvormige bekroning. Schilddak.’ De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vermeldt op haar website in de leeswijzer met betrekking tot het monumentenregister onder andere dat de onroerende zaak (of zaken) die expliciet in de omschrijving genoemd staan zijn beschermd. Alle onderdelen (bestanddelen) van de onroerende zaak maken deel uit van het rijksmonument. Dit is volgens de leeswijzer automatisch het geval, dus is het niet nodig dat ze allemaal zijn opgesomd in de registeromschrijving.

Bestanddeel van een onroerende zaak is ieder onderdeel dat duurzaam met de onroerende zaak verbonden is. Het bestanddeel kan niet zomaar uit de onroerende zaak worden gehaald omdat schade ontstaat of omdat de onroerende zaak dan minder goed bruikbaar is. Voorbeelden van bestanddelen zijn: fundering en kelders, gevels en gevelonderdelen, draagconstructies, dakbedekking, binnenmuren, interieur en uitbouw. De facturen van [bedrijf 1] en [bedrijf 2] 7. Eiser betoogt dat in de jaren ’60 van de vorige eeuw, toen de eerste tranche panden met een bouwjaar tot ongeveer 1850 (waaronder [locatie] ) werden aangewezen als rijksmonument geen oog is geweest voor de historische aanleg van tuinen rond monumenten.

Het kijken naar de context van het monument begon eind jaren tachtig / begin jaren negentig van de vorige eeuw toen voorbereidingen werden getroffen voor de aanwijzing van een tweede tranche monumenten met een bouwjaar tussen 1850 en 1940/45. Dit verschil is nooit hersteld en hierdoor is er volgens eiser een onevenwichtigheid ontstaan in de monumentenomschrijvingen van de eerste en tweede tranche. De onevenwichtigheid leidt – nu bij de Woonhuisregeling expliciet naar de monumentenomschrijving wordt verwezen – tot een financieel nadeel voor de eigenaren van een monument uit de eerste tranche ten opzichte van eigenaren met een monument uit de tweede tranche.

Dit nadeel is volgens eiser te beschouwen als rechtsongelijkheid nu alle eigenaren van rijksmonumenten worden geacht hun rijksmonument in ten minste redelijke staat van onderhoud te houden en dat daarvoor een financiële bijdrage in het kader van onder meer de Woonhuisregeling wordt geboden. Eiser betoogt, dat nu de omschrijving van zijn pand uit de eerste tranche is, gekeken moet worden naar het geheel en dat dit betekent dat ook de tuin onder het rijksmonument valt. De werkzaamheden van [bedrijf 1] en [bedrijf 2] waren er volgens eiser op gericht de cultuurhistorisch waardevolle beplanting (merendeels bomen) en onroerende zaken (tuinmuur met poorten) te inventariseren en waarderen, op basis daarvan een plan te ontwikkelen dat recht doet aan de historische situatie en ten behoeve van het behoud van cultuurhistorisch waardevolle bomen.

De facturen van [bedrijf 1] van € 5.707,38 en van [bedrijf 2] van € 5.469,20 dienen volgens eiser geheel dan wel gedeeltelijk voor subsidiëring in aanmerking te komen. 7.1. De rechtbank is van oordeel dat de staatssecretaris de onderhoudskosten van de tuin terecht niet als subsidiabel heeft aangemerkt. In de omschrijving van [locatie] in het rijksmonumentenregister is de tuin niet vermeld. De tuin is daarom niet meebeschermd. De tuin is ook niet apart aangewezen als (onderdeel van het) rijksmonument. Dit betekent naar het oordeel van de rechtbank dat de tuin geen rijksmonumentale status heeft en eventuele kosten voor instandhouding daarvan niet voor subsidie in aanmerking komen.

Daarnaast oordeelt de rechtbank dat er geen sprake is van rechtsongelijkheid tussen eigenaren van rijksmonumenten uit de eerste en de tweede tranche. Indien eiser zich niet kan vinden in de omschrijving van het monument in het rijksmonumentenregister, kan hij een verzoek tot wijziging van de omschrijving indienen. De facturen van [bedrijf 3] 8. Eiser stelt dat de facturen van [bedrijf 3] zien op het opstellen van een rapport met betrekking tot de stabiliteit van het monument. In dit rapport wordt (met berekeningen onderbouwd) ingegaan op de stabiliteit van het pand voor en na restauratie.

Met het rapport wordt volgens eiser aangetoond dat het toevoegen van het stalen ‘korset’ voorwaardelijk en de enige optie is voor de stabiliteit - en daarmee de instandhouding in de toekomst – van het monument. In dit geval gaat het niet om vervanging van bestaande (al dan niet cultuurhistorisch waardevolle) materialen, maar om een toevoeging van een stalen ‘korset’ om het monument als geheel voor de toekomst te kunnen behouden. De facturen van [bedrijf 3] van € 4.195,39 dienen volgens eiser volledig voor subsidie in aanmerking te komen. 8.1.

De rechtbank oordeelt dat de staatssecretaris de kosten van de facturen van [bedrijf 3] terecht niet als subsidiabel heeft aangemerkt. De rechtbank deelt het standpunt van de staatssecretaris dat de gemaakte kosten niet voor subsidie in aanmerking komen omdat met het toepassen van een stalen constructie niet zoveel mogelijk historisch materiaal wordt behouden. Oorspronkelijk was er immers geen sprake van een staalconstructie. Hoofdstuk 1.2 van de Leidraad bepaalt dat bij (materiaal) technisch noodzakelijk gebleken vervanging de nieuwe onderdelen in materiaal, vorm, detaillering, uitvoering, afwerking én kwaliteit zoveel mogelijk overeen dienen te komen met de afkomende, te vervangen onderdelen.

De rechtbank deelt het standpunt van de staatssecretaris dat met het toepassen van een staalconstructie niet wordt voldaan aan de vereisten van de Leidraad. De rechtbank kan zich voorstellen dat de staalconstructie noodzakelijk was vanwege het veranderd gebruik van het monument, omdat er in het monument drie appartementen zijn verwezenlijkt. Daarmee is de staalconstructie nog niet noodzakelijk voor instandhouding van het monument. Bovendien komen ook kosten voor werkzaamheden die voortvloeien uit veranderd gebruik op grond van de Leidraad niet voor subsidie in aanmerking.

De facturen van [bedrijf 4] 9. Eiser kan zich niet vinden in de gedeeltelijke afwijzing van de kosten uit de facturen van [bedrijf 4]. Het betreft de kosten die zien op de beglazing, restauratie van het hekwerk op keermuur, stoepen en trappen vanaf het verhoogd liggend trottoir. 9.1. Voor wat betreft de beglazing stelt eiser zich op het standpunt dat ten minste 25% van de totale post voor subsidie in aanmerking dient te komen. Ten eerste betoogt eiser dat deze kosten tot de inwerkingtreding van de Woonhuisregeling decennialang fiscaal aftrekbaar zijn geweest en dat de staatssecretaris bij de behandeling van de regeling in de kamer heeft gezegd dat eigenaren er onder de nieuwe regeling niet op achteruit kunnen gaan.

Ten tweede betoogt eiser dat gekozen is voor dun isolerende beglazing met een buitenste ruit van zogenaamd getrokken glas. Daarmee is volgens eiser voldaan aan de in de Leidraad gestelde voorwaarden, dat materiaal, vorm, detaillering, uitvoering, afwerking én kwaliteit zoveel mogelijk overeen komen met de oude situatie. Ten derde stelt eiser dat het glas merendeels kapot was als gevolg van jarenlange leegstand/vandalisme en dat beglazing primair als doel heeft om het monument wind- en waterdicht te houden, hetgeen bij uitstek een aspect is van de instandhouding van het monument.

Op de zitting stelt eiser -onder verwijzing naar een uitspraak van de rechtbank Amsterdam, waarin een verhuurder werd verplicht om dubbel glas aan te brengen- dat de subsidieregeling haaks staat op de verplichtingen die voor een verhuurder gelden. Omdat isolerende beglazing ook een aspect van comfortverbetering in zich heeft stelt eiser dat in redelijkheid 25% van de kosten subsidiabel moet worden gesteld van € 23.962,55 zijnde een bedrag van € 5.990,64. 9.2. De rechtbank oordeelt dat de kosten voor de isolerende beglazing terecht niet zijn aangemerkt als subsidiabele kosten.

Hoofdstuk 1.3 onder 34 van de Leidraad bepaalt expliciet dat kosten voor het aanbrengen van isolerende beglazing niet subsidiabel zijn. Dat een verhuurder civielrechtelijk jegens een huurder verplichtingen kan hebben, zoals het aanbrengen van dubbel glas, betekent niet dat die kosten subsidiabel zijn of zouden moeten zijn. Bij een subsidie op grond van de Woonhuisregeling wordt immers gekeken naar de kosten voor de instandhouding van het rijksmonument en haar monumentale waarden en niet naar de eisen die aan duurzaam bouwen worden gesteld. De Woonhuisregeling kan in de praktijk tot gevolg hebben dat er minder kosten in aanmerking komen voor subsidie dan voorheen fiscaal aftrekbaar waren.

Dit is een bewuste keuze geweest bij de invoering van het nieuwe stelsel. 9.3. Voor wat betreft het hekwerk op de keermuur, de stoepen en de daaraan verbonden trappen stelt eiser zich op het standpunt dat de omschrijving in het monumentenregister te summier is om als basis te dienen voor het al dan niet subsidiabel stellen van werkzaamheden aan deze specifieke onderdelen. Deze onderdelen behoren volgens eiser tot de oorspronkelijke bouwfase en vertegenwoordigen een hoge cultuurhistorische waarde. Ter onderbouwing verwijst eiser naar de rapportage van bureau Stadsherstel Limburg.

Het hekwerk, de stoepen en de trappen zijn volgens eiser ook bouwkundig en functioneel ‘duurzaam met de onroerende zaak verbonden’. Het betreft volgens eiser één bouwkundige eenheid. Eiser voegt daar nog aan toe dat de materialen zo veel mogelijk zijn hergebruikt. De facturen van [bedrijf 4] die zien op dit deel met een totaal bedrag van € 62.855,80 (inclusief BTW) dienen volgens eiser voor subsidie in aanmerking te komen. 9.4. De staatssecretaris heeft op zitting zijn standpunt voor wat betreft de stoepen en de trappen gewijzigd. Deze onderdelen kwalificeren volgens de staatssecretaris wel als bestanddelen van de onroerende zaak en zijn daarmee als deel van het rijksmonument meebeschermd.

De onderhoudskosten aan deze bestanddelen komen volgens de staatssecretaris echter niet voor subsidie in aanmerking, omdat de volledige vervanging van deze onderdelen niet als sober en doelmatig kan worden aangemerkt. 9.5. De rechtbank is van oordeel dat de staatssecretaris de onderhoudskosten aan het hekwerk op de keermuur terecht niet als subsidiabel heeft aangemerkt. Het hekwerk op de keermuur betreft geen onlosmakelijk onderdeel van de onroerende zaak, [locatie] . Het betreft een zelfstandige eenheid en aparte onroerende zaak, waarbij de rechtbank niet de door eiser aangehaalde bouwkundige benadering volgt.

Het hekwerk op de keermuur is niet in de omschrijving van [locatie] in het rijksmonumentenregister vermeld en ook niet apart aangewezen als (onderdeel van het) rijksmonument. Dit betekent dat het hekwerk op de keermuur geen rijksmonumentale status heeft en eventuele kosten voor instandhouding daarvan niet voor subsidie in aanmerking komen. 9.6. Naar het oordeel van de rechtbank mist het door de staatssecretaris op zitting nieuw ingenomen standpunt voor wat betreft de stoepen en de trappen een deugdelijke onderbouwing. Eiser betwist bovendien dat de stoepen en de trappen geheel zijn vervangen, omdat volgens hem het oorspronkelijke materiaal zoveel mogelijk is hergebruikt.

De staatssecretaris zal zich daar in een nieuw te nemen besluit op bezwaar over moeten uitlaten. Conclusie en gevolgen 10. Het beroep is gegrond. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit voor wat betreft de stoepen en de trappen wegens strijd met het motiveringsbeginsel. De staatssecretaris dient het nieuw te nemen besluit op bezwaar te voorzien van een inhoudelijke beoordeling en gemotiveerde beslissing over de bezwaren van eiser ten aanzien van de kosten van restauratie van de stoepen en de trappen. De rechtbank ziet, mede gelet op wat onder 9.6. is overwogen geen reden om de rechtsgevolgen van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit in stand te laten of om anderszins zelf in de zaak te voorzien.

11. De rechtbank bepaalt dat de staatssecretaris binnen zes weken opnieuw moet beslissen op het bezwaar met inachtneming van deze uitspraak.

12. Omdat de rechtbank het beroep gegrond verklaart, bepaalt de rechtbank dat de staatssecretaris aan eiser het door hem betaalde griffierecht van € 184 vergoedt.

13. De rechtbank veroordeelt de staatssecretaris in de door eiser gemaakte proceskosten. Het betreft de kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand tot een bedrag van € 1.750, welk bedrag is berekend op de voet van het Besluit proceskosten bestuursrecht (indiening beroepschrift: 1 punt; verschijnen ter zitting: 1 punt). Verder betreft het de kosten van de door eiser meegebrachte deskundige tot een bedrag van € 231,75, welk bedrag is berekend op de voet van het Besluit proceskosten bestuursrecht in samenhang met het Besluit tarieven in strafzaken 2003, uitgaande van een uurtarief van € 154,50 en van 1,5 gewerkte uren (er is geen factuur ingediend en deze kosten zien daarom enkel op het verschijnen ter zitting).

Beslissing De rechtbank: verklaart het beroep gegrond; vernietigt het bestreden besluit voor zover dat besluit ziet op de stoepen en de trappen; draagt de staatssecretaris op om binnen zes weken na heden een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen met inachtneming van deze uitspraak; bepaalt dat de staatssecretaris het griffierecht van € 184 aan eiser moet vergoeden; veroordeelt de staatssecretaris tot betaling van € 1.750 aan proceskosten en € 231,75 aan kosten van de deskundige. Deze uitspraak is gedaan door mr. G.H.W. Bodt, voorzitter, mr.

G.W.B. Heijmans en mr. M. Ichoh, leden, in aanwezigheid van mr. C.M.J.C. Rooding, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op griffier voorzitter Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.

Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Beleidskader instandhoudingssubsidie woonhuis-rijksmonumenten (de Woonhuisregeling). https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/leeswijzer. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 6 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3398. Rechtbank Amsterdam 2 februari 2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:619.