545/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 545 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 545/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Ιανουαρίου 2012, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Α. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Χαρίκλεια Απαλαγάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Π. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Ιγνατιάδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/12/2001 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1982/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 386/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22/11/2009 αίτησή του και τον από 4/1/2010 πρόσθετο λόγο αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 27/1/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 22 Νοεμβρίου 2009 αιτήσεως αναιρέσεως και του από 4 Ιανουαρίου 2010 πρόσθετου λόγου.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 219 του Κ.Πολ.Δ κατά την οποία αγωγή υπό αίρεση δεν επιτρέπεται, συνάγεται ότι η από το νόμο απαγορευμένη άσκηση αγωγής υπό εξωδιαδικαστική αίρεση, όπως η άσκηση αγωγής υπό την αίρεση απορρίψεως προγενέστερης αγωγής , που έχει ασκηθεί κατ' άλλου προσώπου , επιφέρει ακυρότητα του δικογράφου της αγωγής στο σύνολο της. Η ακυρότητα όμως αυτή αίρεται ,όταν κατά το χρόνο συζητήσεως της αγωγής στον πρώτο βαθμό έχει πληρωθεί η αίρεση, Στην προκείμενη περίπτωση ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αρ. 14 του Κ.Πολ.Δ. αιτιάται το Εφετείο ότι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την ένδικη αγωγή, η οποία είχε ασκηθεί υπό την αίρεση απορρίψεως προγενέστερης αγωγής σε βάρος άλλων εναγομένων. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, η αγωγή που είχε ασκήσει ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος κατά της κοινοπραξίας των εταιρειών "ΕΡΓΑΣ Α.Ε. και ΑΛΤΕΚ Α.Ε", απορρίφθηκε με την 31540/2000 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία κατέστη τελεσίδικη με την 154/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ,ενώ η ένδικη αγωγή η οποία είχε το αυτό περιεχόμενο και το αυτό αίτημα με την προηγηθείσα κατά της ως άνω κοινοπραξίας, συζητήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2005, δηλαδή μετά την πλήρωση της αιρέσεως.

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 211, 212 και 221 έως 231 του Α.Κ. προκύπτει ότι αν κάποιος συνομολόγησε ως αντιπρόσωπος άλλου σύμβαση, η σχετική δικαιοπραξία είναι ανίσχυρη, αν ο αντιπρόσωπος δεν αποδεικνύει την εξουσία αντιπροσωπεύσεως ή δεν εγκρίνει τη σύμβαση ο αντιπροσωπευόμενος και ο αντιπρόσωπος έχει υποχρέωση, κατ' επιλογή του αντισυμβαλλομένου ή να εκτελέσει ο ίδιος τη σύμβαση ή να καταβάλει αποζημίωση. Εξάλλου, από το άρθρο 1 του Π.Δ. 696/1974, που ορίζει ότι, " 1. Αι δια του παρόντος καθοριζόμενοι αμοιβαί αποτελούν τα υποχρεωτικώς εφαρμοζόμενα κατώτατα όρια αποζημιώσεων δια την εκπόνηση μελετών και διενέργειαν επιβλέψεων- παραλαβών και εκτιμήσεων Συγκοινωνιακών, Υδραυλικών και Κτιριακών Εργων ως και Τοπογραφικών Κτηματογραφικών και Χαρτογραφικών Εργασιών, κατά τας κατωτέρω κατηγορίας ή διακρίσεις αυτών ...", προκύπτει ότι, όταν η συμφωνημένη ως άνω αμοιβή είναι μικρότερη από τα καθοριζόμενα από το Π.Δ. 694/1974 κατώτατα όρια αυτής, ισχύουν υποχρεωτικώς τα τελευταία, η δε σχετική αντίθετη συμφωνία είναι ανίσχυρη. Περαιτέρω, για το ορισμένο αγωγής με την οποία ζητείται η επιδίκαση αμοιβής από την εκπόνηση μελέτης από μηχανικό, αρκεί να εκτίθεται στην αγωγή, η συμφωνία των μερών, η εκτέλεση και παράδοση του έργου που ανατέθηκε στο μηχανικό, η νόμιμη αμοιβή, όταν η συμφωνημένη είναι μικρότερη από τη νόμιμη, και εφόσον πρόκειται περί περισσοτέρων έργων ή εργασιών, που αμείβονται με διαφορετικό τρόπο το καθένα, να παρατίθεται πίνακας των επιμέρους έργων ή εργασιών με τη δικαιούμενη για κάθε έργο ή εργασία αμοιβή - Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της ένδικης αγωγής σ' αυτήν εκτίθεται ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων, ενεργώντας ως αντιπρόσωπος της κοινοπραξίας "ΕΡΓΑΣ Α.Ε.- ΑΛΤΕΚ Α. Ε.", ανέθεσε στον ενάγοντα πολιτικό μηχανικό την εκπόνηση της στατικής και εδαφοτεχνικής προμελέτης για την κατασκευή του δημόσιου έργου " Δυτική Είσοδος Θεσσαλονίκης " έναντι αμοιβής 10.000.000 δρχ. (29.346,03 ευρώ ) και ανέλαβε την υποχρέωση να του αναθέσει υπό την ως άνω ιδιότητα του και την εκπόνηση της οριστικής μελέτης, ότι εκπόνησε την προμελέτη, με τη σύνταξη στατικής και γεωτεχνικής μελέτης και των σχεδίων όλων των γεφυρών του ως άνω έργου το οποίο παρέδωσε στον εναγόμενο στις 12/7/1996, ότι κατά την κατάρτιση της ως άνω συμβάσεως ο εναγόμενος δεν είχε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της ανωτέρω κοινοπραξίας και η τελευταία, η οποία δεν ενέκρινε τη σύμβαση αυτή, αρνήθηκε να του καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή και δεν του ανέθεσε την εκπόνηση της οριστικής μελέτης, ότι ο ενάγων ο οποίος κατά την κατάρτιση της συμβάσεως γνώριζε ότι δεν είχε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της ως άνω κοινοπραξίας, αρνείται να του καταβάλει τη νόμιμη ελάχιστη, αναλυτικά αναφερόμενη αμοιβή του, η οποία υπολογίζεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Π.Δ. 696/1974, ανερχόμενη στο ποσό των 40.299.310 δρχ. και μετ' αφαίρεση του ποσού των 9.000,000 δρχ. το οποίο του κατέβαλε το υπόλοιπο αυτής εκ δρχ. 31.299,310 ή 91.854, 17 ευρώ. Με αυτό το περιεχόμενο η ένδικη αγωγή είναι ορισμένη και νόμιμη, το δε Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε όμοια, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 14 του Κ.Πολ.Δ., όλα δε όσα αντίθετα διατείνεται ο αναιρεσείων με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως είναι αβάσιμα. Επειδή, με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, κατ' ορθή υπαγωγή από το άρθρο 559 αρ. 1 (όχι και 19 ) του Κ.Πολ.Δ. ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 681, 682,694 και 174 και 180 Α.Κ., γιατί ενώ δέχθηκε ότι υπήρχε συμφωνημένη αμοιβή για το επίδικο μελετητικό έργο εκ δρχ.10.000.000 επιδίκασε μεγαλύτερη αμοιβή, εφαρμόζοντας το Π.Δ. 696/1974, χωρίς να κηρύξει την ακυρότητα της συμφωνίας για την αμοιβή των 10.000.000 δρχ. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί τα κατώτατα όρια αμοιβών για την εκπόνηση μελετών και διενέργεια επιβλέψεων καθορίζονται υποχρεωτικώς από το νόμο (άρθρο 1 του Π.Δ. 696 /1974 ) και οποιαδήποτε συμφωνία για μικρότερη αμοιβή είναι ανίσχυρη και ισχύουν τα κατώτατα όρια αμοιβών, που ορίζει το Π.Δ. 696/1974 (Α.Π. 579/2009), χωρίς να απαιτείται η κήρυξη της ακυρότητας της σχετικής συμφωνίας. Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. β' του Κ.Πολ.Δ, η οποία ορίζει ότι η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναιρέσεως μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία των κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός ιδρύεται όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας, προκειμένου να ανεύρει με βάση την αληθή έννοια κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σ' αυτόν πραγματικά περιστατικά της διαφοράς. Για την πληρότητα του λόγου αυτού αναιρέσεως απαιτείται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ. 4 και 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. να αναφέρεται στο αναιρετήριο ποια είναι τα διδάγματα της κοινής πείρας που παραβιάσθηκαν, καθώς και ο κανόνας δικαίου την ερμηνεία και εφαρμογή του οποίου τα διδάγματα αυτά αφορούν, γιατί αλλιώς καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος. Στην προκείμενη περίπτωση ο αναιρεσείων με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αρ. 1 εδ. β' του Κ.Πολ.Δ προσάπτει στο Εφετείο την αιτίαση ότι παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας ως προς το αν η συμπεριφορά της αντιπροσωπευθείσας κοινοπραξίας συνιστά ή όχι σιωπηρή έγκριση της συμβάσεως μισθώσεως έργου που κατάρτισε στο όνομα της με τον αναιρεσίβλητο. Με το περιεχόμενο αυτό ο ως άνω λόγος αναιρέσεως είναι αόριστος, καθόσον ο αναιρεσείων δεν αναφέρει ποια συγκεκριμένα διδάγματα κοινής πείρας παραβισάσθηκαν και ποίοι οι κανόνες δικαίου την ερμηνεία και εφαρμογή του οποίου τα διδάγματα αυτά αφορούν .

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αρ. 1 αναίρεση επιτρέπεται και εάν παραβιάσθηκαν κανόνες ουσιαστικού δικαίου. Η ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, συντελείται, όταν το δικαστήριο εφαρμόζει τέτοιο κανόνα, μολονότι κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν υπήρχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους ή αντίθετα , όταν αυτό δεν εφαρμόζει τέτοιο κανόνα, αν και σύμφωνα με τις παραδοχές της αποφάσεως τυ υπήρχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του. Περαιτέρω, σύμφωνα με τον αρ. 19 του ίδιου άρθρου αναίρεση επιτρέπεται και εάν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως εάν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος είναι πολιτικός μηχανικός από το έτος 1981 και ασχολείται, εκτός των άλλων και με μελέτες δημοσίων και ιδιωτικών έργων, διατηρώντας στη Θεσσαλονίκη γραφείο μελετών. Ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων είναι αγρονόμος, τοπογράφος -μηχανικός, ασχολούμενος επί πολλά έτη με την εκπόνηση μελετών συγκοινωνιακών , κυρίως έργων. Από το έτος 1994 έως και το έτος 2001 ήταν μέλος της εταιρείας με την επωνυμία "Π. Κ. και συνεργάτες Ε.Ε" και το διακριτικό τίτλο "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΕΤΜΕΕ" με το ίδιο αντικείμενο δραστηριότητας. Στις 11/3/1996 η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας προκήρυξε μειοδοτικό διαγωνισμό για την κατασκευή του δημόσιου έργου 9471593 "ΔΥΤΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" με το σύστημα μελέτη - κατασκευή .Το έργο περιλάμβανε μελέτες ( κυρίως στατικές ) γεφυρών της δυτικής εισόδου της πόλης, καθώς και την εδαφοτεχνική μελέτη. Για το διαγωνισμό αυτόν επέδειξαν ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων και οι εταιρείες "ΕΡΓΑΣ Α.Ε." και "ΑΛΤΕΚ Α.Ε.", οι οποίες τότε αποφάσισαν προφορικά να δημιουργήσουν κοινοπραξία και ο τότε αντιπρόεδρος της πρώτης απ' αυτές ανέθεσε με σύμβαση έργου στην εταιρεία ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΤΜΕΕ, νόμιμος εκπρόσωπος και ομόρρυθμο μέλος της οποίας ήταν ο εναγόμενος ,να εκπονήσει την προμελέτη για την υποβολή του σχετικού φακέλου συμμετοχής στον ως άνω διαγωνισμό, στο δε συνταχθέν από 29/5/1996 έγγραφο αναφέρεται, εκτός των άλλων, ότι η δημιουργία κοινοπραξίας της "ΕΡΓΑΣ ΑΕ" με οποιαδήποτε άλλη εταιρεία δεν θα επηρεάσει την αμέσως παραπάνω συμφωνία και ότι η "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΤΜΕΕ" θα συνεργαστεί με όποιον μελετητή ή μελετητικό γραφείο κρίνει σκόπιμο χρησιμοποιώντας και τα μελετητικά τους πτυχία, χωρίς αυτό να μεταβάλλει την παρούσα συμφωνία με την "ΕΡΓΑΣ ΑΕ". "Το αντικείμενο της συμφωνίας αποτελείται από τρία μέρη: α) τη σύνταξη όλων των απαραιτήτων μελετών για την υποβολή της προσφοράς αντί του ποσού των δέκα εκατομμυρίων δρχ. ... β) Εφόσον αναλάβει το έργο η κοινοπραξία ... καταβάλλεται εντός 15 ημερών από την απόφαση ανάθεσης το ποσό των 20.000-000 δρχ. ως γενικά έξοδα και για την εν γένει συμμετοχή της ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΕΤΜΕΕ στην ετοιμασία του φακέλου προσφοράς, γ) Εφόσον αναληφθεί το έργο από την κοινοπραξία ... τότε η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΤΜΕΕ με τους συνεργάτες της θα ολοκληρώσει ή θα εκπονήσει εξ αρχής όλες τις απαιτούμενες μελέτες του ..." Αναφέρει στη συνέχεια το Εφετείο ότι η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΤΜΕΕ δεν εκπόνησε η ίδια τις μελέτες του πιο πάνω δημόσιου έργου και αποφάσισε να αναθέσει την εκπόνηση αυτή σε άλλο μελετητικό γραφείο, γι' αυτό στις 30/5/1996 ο εναγόμενος, με έγγραφη σύμβαση ανέθεσε την εκπόνηση των μελετών στον ενάγοντα , εμφανισθείς σ' αυτόν ( ενάγοντα ) ως εκπρόσωπος της κοινοπραξίας ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ και ΑΛΤΕΚ ΑΕ. Ότι μεταξύ των διαδίκων συμφωνήθηκαν, μεταξύ των άλλων, και τα ακόλουθα: "1.Ο εργοδότης αναθέτει στο γραφείο του κ. Ι. Π. (ενάγοντα) τη μελέτη του έργου 9471593 "Δυτική Είσοδος Θεσσαλονίκης" σύμφωνα με τη διακήρυξη της Δ/νσης συγκοινωνιακών έργων της 2ης ΔΕΚΕ Θεσσαλονίκης ... Η αμοιβή που συμφωνήθηκε είναι 10.000.000 δρχ. 2. Ο ανάδοχος υποχρεούται να ενημερώνει συνεχώς τον εργοδότη... 3. Στην περίπτωση ανάληψης της εργολαβίας από την κοινοπραξία, αυτή υποχρεούται να αναθέσει τη μελέτη στο γραφείο του κ. Π. και των συνεργατών του ... Η αμοιβή θα υπολογισθεί βάσει του προϋπολογισμού προσφοράς και του Π.Δ. 515/1989 ...". Ότι ο ενάγων σε εκτέλεση της πιο πάνω συμβάσεως ,άρχισε τη σύνταξη της προμελέτης του πιο πάνω δημόσιου έργου, την οποία και ολοκλήρωσε στις 12/7/1996. Κατά τη διάρκεια αυτή είχε συνεργασία με τον Β. Β., πολιτικό μηχανικό της κοινοπραξίας (όπως άτυπα λειτουργούσαν τότε οι εταιρείες ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ και ΑΛΤΕΚ ΑΕ), ο οποίος μαζί με τον Μ.Γ., εκπρόσωπο της ΑΛΤΕΚ ΑΕ παρακολουθούσε και επέβλεπε την εκπόνηση της προμελέτης, Στις 12/7/1996 παρέδωσε την προμελέτη του έργου, με υπόδειξη του εναγομένου, σε εργοδηγό των πιο πάνω εταιρειών. Για το έργο αυτό (της προμελέτης) ο εναγόμενος του κατέβαλε, σταδιακά και μέχρι την παράδοση του, το συνολικό ποσό των 9.000.000 δρχ. έναντι των 10.000.000 δρχ. που συμφωνήθηκε. Ειδικότερα ,το έργο που κατά τη σύμβαση παρέδωσε ο ενάγων περιελάμβανε τη σύνταξη: 1) της στατικής μελέτης των επιμέρους έργων: α) του τεχνικού χειμάρρου Θεσσαλονίκης - Διαβατών (ΑΙ) και του συγχωνευθέντος (με την οριστική μελέτη και όχι την προμελέτη) μ' αυτό τεχνικό έργο της Ε.Ο. Κόμβου Δενδροποτάμου Θεσσαλονίκης (Α2), β) του τεχνικού έργου ΟΣΕ προς διάβαση σιδηροδρομικών γραμμών εγκαταστάσεων Μαμιδάκη (Α3 ),γ ) του τεχνικού έργου επέκταση σχετικού χειμάρρου Διαβατών (Α4) και του συγχωνευθέντος μ' αυτό έργο της επέκτασης οχετού χειμάρρου Δενδροποτάμου και δ) του υπόστυλου τμήματος της δυτικής εισόδου, 2) της γεωτεχνικής μελέτης του ως άνω έργου και 3) του προγράμματος ερευνητικών εργασιών των ίδιων έργων με τίτλο δυτική είσοδος της Θεσσαλονίκης. Με την ολοκλήρωση και παράδοση των πιο πάνω μελετών υπέγραψαν, με επιμέλεια του εναγομένου, τις μεν στατικές μελέτες του έργου το γραφείο μελετών της εταιρείας με την επωνυμία ΤΡΟΠΑΛΙΣ ΕΤΕ, τις δε γεωτεχνικές μελέτες και ερευνητικές εργασίες το γραφείο μελετών της εταιρείας με την επωνυμία ΚΑΣΤΟΡ ΑΠΕ - Ελληνική εταιρεία ερευνών υπεδάφους. Οι τελευταίες εταιρείες δεν έκαναν καμία εργασία επί της προμελέτης, παρά μόνο έθεσαν τις υπογραφές τους γιατί είχαν πτυχίο Δ' τάξης, που χορηγείται σε γραφείο μελετών, με δυναμικό επτά μονάδων , που να διαθέτει στην αντίστοιχη κατηγορία του πτυχίου μελετητή κάτοχο πτυχίου β' τάξης τουλάχιστον, όπως απαιτούσε η διακήρυξη του διαγωνισμού και το, οποίο δεν διέθετε ο ενάγων. Δέχεται στη συνέχεια το Εφετείο, ότι η ως άνω άτυπη ακόμη κοινοπραξία, έλαβε μέρος στο διαγωνισμό τη 16/7/1996 με την προμελέτη του ενάγοντος και αναδείχθηκε μειοδότης του έργου και με την από 5/2/1997 εργολαβική σύμβαση μεταξύ αυτής και της αρμόδιας Διεύθυνσης Συγκοινωνιών, της ανατέθηκε η εκτέλεση του ως άνω έργου, συνολικής δαπάνης 3.534.481.192 δρχ., ενώ στις 5/3/1997οι δύο ως άνω εταιρείες αποφάσισαν τη σύσταση κοινοπραξίας, χωρίς όμως διατυπώσεις δημοσιότητας, κι' έτσι η ως άνω κοινοπραξία είχε το χαρακτήρα της ομόρρυθμης εταιρείας "εν τοις πράγμασι ". Η κοινοπραξία αυτή δεν ανέθεσε στον ενάγοντα και τη σύνταξη της οριστικής μελέτης του έργου και προχώρησε στην εκτέλεση αυτού, παρά τα όσα αντίθετα αναφέρονται στο ως άνω από 30/5/1996 ιδιωτικό συμφωνητικό ανάθεσης και εκπόνησης προμελέτης, το οποίο ο εναγόμενος υπέγραψε ως αντιπρόσωπος της. Ο ενάγων μη γνωρίζοντας ότι ο εναγόμενος δεν είχε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της ως άνω κοινοπραξίας, κατά το χρόνο κατάρτισης της πιο πάνω συμβάσεως, διεκδίκησε από την κοινοπραξία την ελάχιστη νόμιμη αμοιβή του, κατά τις διατάξεις του Π.Δ. 696/1974 για τη σύνταξη της προμελέτης του έργου. Κατά τη συζήτηση της σχετικής αγωγής η ως άνω κοινοπραξία αρνήθηκε ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων ήταν τότε εκπρόσωπος της ή ότι είχε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της και η αγωγή του αναιρεσίβλητου απορρίφθηκε με την 31540/2000 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, όπως επίσης απορρίφθηκε η έφεση του τελευταίου με την 154/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο εναγόμενος αν και κλήθηκε από τον ενάγοντα στις 8/12/2003 με εξώδικη δήλωση - πρόσκληση του ενάγοντα να επιβεβαιώσει μέσα σε τρεις ημέρες ότι κατά την υπογραφή της ως άνω συμβάσεως ενήργησε ως εκπρόσωπος ή πληρεξούσιος της κοινοπραξίας ή κάποιας εκ των μελών της δεν απάντησε και κατά τη συζήτηση της ένδικης αγωγής στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο ισχυρίσθηκε, α) ότι κατά την κατάρτιση της από 30/5/1996 συμβάσεως, ενήργησε κατ' εντολή και ως πληρεξούσιος της εταιρείας ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ, δηλαδή ως μέλος της υπό σύσταση κοινοπραξίας και β) ότι σε κάθε περίπτωση η κοινοπραξία ενέκρινε στη συνέχεια τη σύμβαση αυτή, όπως συνάγεται από συγκεκριμένες πράξεις, όπως με την καταβολή του ποσού των δρχ. 2.000.000 ως αμοιβή του ενάγοντος, με την επίβλεψη της σύνταξης της προμελέτης από μηχανικό της κοινοπραξίας και την παράδοση της προμελέτης σ' αυτή. Δέχεται στη συνέχεια το Εφετείο, ότι δεν αποδεικνύεται ότι ο εναγόμενος είχε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της κοινοπραξίας και ότι κατά την κατάρτιση της πιο πάνω συμβάσεως ενήργησε ως ψευδοαντιπρόσωπός της και επιπλέον ότι η κοινοπραξία δεν ενέκρινε στη συνεχεία τη σύμβαση αυτή. Και τούτο γιατί ο εναγόμενος στηρίζει την εξουσία αντιπροσωπεύσεως της κοινοπραξίας, κατά την κατάρτιση της ως άνω συμβάσεως σε ιδιωτικό συμφωνητικό. Το συμφωνητικό αυτό δεν προσδιορίζεται ειδικότερα και το μόνο συμφωνητικό που προσκομίζεται είναι εκείνο της 29ης Μαΐου 1996, με το οποίο ο εκπρόσωπος της ΕΡΓΑΣ ΑΕ ανέθεσε στον εναγόμενο την εκπόνηση της προμελέτης. Αλλά από αυτό το ιδιωτικό συμφωνητικό δεν προκύπτει νόμιμη εκπροσώπηση του εναγομένου κατά τη σύναψη της συμβάσεως με τον ενάγοντα, ούτε οποιαδήποτε εξουσία αντιπροσωπεύσεως της κοινοπραξίας, η οποία άλλωστε δεν είχε τότε συσταθεί ή κάποιας εταιρείας , μέλους αυτής στη συνέχεια. Με αυτό το συμφωνητικό (της 29/5/1996) ανατίθεται απλώς στην εταιρεία ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΤΜΕΕ, εκπρόσωπος της οποίας ήταν ο εναγόμενος, να εκπονήσει την προμελέτη και της δίδεται το δικαίωμα να συνεργασθεί με άλλο μελετητή ή να αναθέσει σε τρίτο την εκπόνηση της. Άλλο έγγραφο ή πειστικό στοιχείο που να αποδεικνύει την εξουσία αντιπροσωπεύσεως δεν προσκομίζεται. Αλλά και έγκριση της συμβάσεως αυτής δεν υπήρξε, έστω και σιωπηρή στη συνέχεια. Μπορεί πράγματι, κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της μελέτης από τον ενάγοντα να επισκέπτονταν εκπρόσωπος της κοινοπραξίας ή της εταιρείας ΕΡΓΑΣ ΑΕ και αυτοί να επέβλεπαν την ορθή σύνταξη της ή να ενημερώνονταν γι' αυτή. Η ακόμη η προμελέτη πράγματι να παραδόθηκε σε εργοδηγό της υπό σύσταση κοινοπραξίας και αυτή να υποβλήθηκε στην αρμόδια υπηρεσία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Όμως, από τις ενέργειες αυτές δεν προκύπτει και η έγκριση της κοινοπραξίας, καθόσον αυτές έγιναν στα πλαίσια της δυνατότητας που είχε ο εναγόμενος να συνεργασθεί με άλλους μελετητές ή και να αναθέσει σ' αυτούς την εκπόνηση της μελέτης. Άλλωστε, ο εναγόμενος κατέβαλε στον ενάγοντα το ως άνω ποσό των 9,000.000 δρχ. έναντι της αμοιβής που συμφωνήθηκε, ενώ και ο εναγόμενος εισέπραξε από την κοινοπραξία την αμοιβή του. Η προμελέτη που παρέδωσε ο ενάγων είχε όλες τις επιμέρους μελέτες (στατικές, γεωτεχνικές κ.λ.π.), όπως προσδιορίσθηκαν στη διακήρυξη του δημόσιου διαγωνισμού. Τη προμελέτη αυτή συνέταξε ο ίδιος ο ενάγων, ήταν πλήρης και φέρει τα στοιχεία του. Όπως παραδόθηκε στον εργοδηγό της κοινοπραξίας, έτσι και υποβλήθηκε, λίγες ημέρες μόνο μετά, στην αρμόδια υπηρεσία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και ως πλήρης, το έργο κατακυρώθηκε στην κοινοπραξία. Οι υπογραφές στην προμελέτη των εταιρειών ΤΡΟΠΑΛΙΣ ΕΤΕ και ΚΑΣΤΩΡ ΕΠΕ ετέθησαν, κατά τα παραπάνω ,για τυπικούς λόγους, γιατί οι εταιρείες αυτές διέθεταν το απαιτούμενο πτυχίο Δ' τάξης. Ο πλήρης φάκελος των στατικών προμελετών, των κατασκευαστικών σχεδίων προμελετών, των γεωτεχνικών προμελετών, όπως αυτά συνετάγησαν από τον ενάγοντα, κατατέθηκε από την κοινοπραξία στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ. Η πληρότητα και αρτιότητα του έργου της προμελέτης που εκτελέσθηκε και παραδόθηκε από τον ενάγοντα, χωρίς ελλείψεις, επιβεβαιώνεται και από την τεχνική έκθεση πραγματογνωμοσύνης, του Στ. Λ., που διενεργήθηκε μετά από αίτηση του εναγομένου προς το ΤΕΕ. Η εκτέλεση του έργου της προμελέτης από τον ενάγοντα και η πληρότητα του έργου αυτού επιβεβαιώνεται και από το ότι, στο από 29/5/1996 ιδιωτικό συμφωνητικό, με το οποίο η εταιρεία ΕΡΓΑΣ Α.Ε. ανέθεσε στην εταιρεία ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΑΤΜΕΕ την εκπόνηση της προμελέτης, γίνεται λόγος για ανάθεση εκπόνησης πλήρους προμελέτης και όχι για ανάθεση επιμέρους εργασιών, αλλά και ότι δεν ήταν δυνατόν από την παράδοση της προμελέτης (στις 12 /7/1996 ) μέχρι τις 16/7/1996, που πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός και υποβλήθηκε η προμελέτη, να μπορούσαν να συντάξουν την όλη ως άνω προμελέτη. Καταλήγει δε το Εφετείο ότι ο ενάγων εκπόνησε και παρέδωσε πλήρη την ως άνω προμελέτη του αναφερόμενου δημόσιου έργου και συνεπώς μπορεί να αξιώσει τη νόμιμη αμοιβή του, έστω και αν συμφωνήθηκε μικρότερη, η οποία προσδιορίζεται κατά τους εις αυτή αναφερόμενους μαθηματικούς τύπους, από τις διατάξεις των άρθρων 1, 2, 3 ,33 και 34 του Π.Δ. 696/1974, όπως τροποποιήθηκε με το Π.Δ. 515/1989. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των παραπάνω άρθρων του Π.Δ. 696/1974 και των άρθρων 681, 694 και 231 παρ. 1 του Α.Κ. με πλήρεις ,σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που στηρίζουν επαρκώς το αποδεικτικό πόρισμα και το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Ειδικότερα, η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, ως προς το αν η προμελέτη που εκπόνησε και παρέδωσε ο ενάγων ήταν άρτια και πλήρης ,σύμφωνα με τους ορισμούς του Π.Δ. 696 /1974, αφού σ' αυτή εκτίθεται ότι αυτή (προμελέτη) εκπονήθηκε από τον ενάγοντα σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διακήρυξη και ότι με βάση την προμελέτη αυτή και μόνο, όπως παραδόθηκε στην κοινοπραξία έτσι και υποβλήθηκε και κατακυρώθηκε το δημόσιο ως άνω έργο στην ως άνω κοινοπραξία και δεν απαιτείτο αιτιολογία ότι η προμελέτη αυτή είναι σύμφωνη με τις προδιαγραφές του Δεύτερου Βιβλίου του Π.Δ. 696/1974 (άρθρα 106 επ. του ως άνω Π.Δ.) αφού το γεγονός αυτό δεν ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Επίσης τα εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε, ως προς την έλλειψη εξουσίας εκπροσωπήσεως και αντιπροσωπεύσεως της ως άνω κοινοπραξίας από τον εναγόμενο κατά το χρόνο συνάψεως της συμβάσεως με τον ενάγοντα, καθώς και ως προς τη μη έγκριση της συμβάσεως αυτής από την πιο πάνω κοινοπραξία. Τέλος, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες περιέχει η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της εκπόνησης και της παράδοσης του έργου της προμελέτης από τον ενάγοντα, με υπόδειξη του εναγομένου , σε εργοδηγό της κοινοπραξίας και ως προς το ζήτημα του τρόπου υπολογισμού της αμοιβής του ενάγοντος.

Συνεπώς, οι τρίτος, έκτος, έβδομος λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ.19 και ο πρόσθετος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. είναι αβάσιμοι. Δικαστική δαπάνη υπέρ του νικώντος αναιρεσίβλητου δεν επιδικάζεται διότι δεν υπέβαλε σχετικό αίτημα, αφού παρέστη με δήλωση και χωρίς προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22/11/2009 αίτηση και τον από 3/1/2010 πρόσθετο λόγο αναιρέσεως κατά της 386/2008 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Μαρτίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Απριλίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ