Supreme Court remands labor compensation case for further review due to contradictory reasoning on disability assessment.

Απόφαση 542 / 2024 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 542/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Πιπιλίγκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Μαργέλλου - Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Νικόλαο Πουλάκη και Μαρία Γιαννακοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 31 Οκτωβρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...." που εδρεύει στην ... Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, για την οποία εμφανίσθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπος της Σ. Α. και διόρισε πληρεξούσιο δικηγόρο της τον Κ. Β., οποίος κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: H. S. του S., o οποίoς παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δ. Λ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από ... αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: ... του ίδιου Δικαστηρίου και ... του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 30-3-2023 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 30 Μαρτίου 2023 και με αριθ. κατάθ. ... αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, κατόπιν άσκησης έφεσης κατά της εκδοθείσας κατά την αυτή διαδικασία με αριθμό ... απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 και 144 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Από την παραδεκτή επισκόπηση για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου των διαδικαστικών εγγράφων(άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων ήδη αναιρεσίβλητος H. S. με την από ... και με αριθμό κατάθ. ... αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά της εναγόμενης ήδη αναιρεσείουσας ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "..." ισχυρίσθηκε ότι, στις 10-9-2018 προσλήφθηκε από την εναγόμενη, η οποία διατηρεί εργοστάσιο κατασκευής μεταλλικών κατασκευών στη ...

Αττικής, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, προκειμένου να προσφέρει σε αυτήν τις υπηρεσίες του ως εργάτης. Ότι στις 10-10-2019, κατά την εκτέλεση της εργασίας που του είχε ανατεθεί υπέστη σοβαρό τραυματισμό στο δεξιό του χέρι, κατά το ένδικο εργατικό ατύχημα που έλαβε χώρα, κάτω από τις συνθήκες που αναλυτικά εκτίθενται στην αγωγή.

Ότι το ατύχημα αυτό οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα των νομίμων εκπροσώπων της εναγόμενης, οι οποίοι παρέλειψαν να λάβουν τα απαραίτητα για την αποφυγή αυτού μέτρα ασφαλείας. Με βάση το ιστορικό αυτό και κατόπιν παραδεκτού με τις έγγραφες προτάσεις του και με προφορική δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου του που καταχωρήθηκε στα πρακτικά (άρθρα 223 εδ.

β', 295 παρ. 1 εδ. β', 297 σε συνδ. με άρθρο 591 αρ.1 εδ. α' του ΚΠολΔ) περιορισμού του αιτήματος της αγωγής από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, ζήτησε να αναγνωριστεί ότι η εναγόμενη υποχρεούται να του καταβάλει ως χρηματική ικανοποίηση προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από το ένδικο εργατικό ατύχημα το ποσό των 120.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος άλλως από την επίδοση της αγωγής.

Επί της ως άνω αγωγής εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, η με αριθμό ... οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία, αφού έγινε δεκτή κατά ένα μέρος ως ουσιαστικά βάσιμη η ένσταση της εναγόμενης περί συνυπαιτιότητας του ενάγοντος στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος κατά ποσοστό 20%, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή ως κατ' ουσίαν βάσιμη και αναγνωρίστηκε, ότι η εναγόμενη υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 50.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής ως χρηματική ικανοποίηση προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από το εν λόγω εργατικό ατύχημα.

Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης ασκήθηκε η από 17-2-2022 με αριθμό κατάθ. ... έφεση της εναγόμενης-εκκαλούσας ήδη αναιρεσείουσας ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...." και επ' αυτής εκδόθηκε, κατά την ίδια ως άνω διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, η υπ' αριθμ. ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Η τελευταία, αφού δέχθηκε τυπικά και εν μέρει κατ' ουσίαν την έφεση, με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της οποίας η εκκαλούσα ήδη αναιρεσείουσα παραπονείτο αφενός για το ποσοστό συνυπαιτιότητας του ενάγοντος στην πρόκληση του ένδικου εργατικού ατυχήματος, που δέχθηκε η εκκαλούμενη απόφαση, και αφετέρου για το ύψος της επιδικασθείσας σε αυτόν χρηματικής ικανοποίησης, εξαφάνισε την απόφαση αυτή, κράτησε και δίκασε κατ'ουσίαν την υπόθεση, προσδιόρισε το ως άνω ποσοστό συνυπαιτιότητας στο 50%, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και αναγνώρισε ότι η εναγόμενη ήδη αναιρεσείουσα υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα ήδη αναιρεσίβλητο ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το ποσό των είκοσι πέντε (25.000) ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη επίδοσης της αγωγής.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (Ολ ΑΠ 1/2022, Ολ ΑΠ1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσία (Ολ ΑΠ 1/2022, ΟλΑΠ 3/2020).

Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικά και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 56/2022, ΑΠ109/2020, ΑΠ 399/2021). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Από τη διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 εδ. α' του Συντάγματος που επιτάσσει ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά "έλλειψη αιτιολογίας", ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της "ανεπαρκής αιτιολογία", ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους "αντιφατική αιτιολογία" (ΟλΑΠ 9/2016, ΟλΑΠ 15/2006, ΟλΑΠ 1/1999).

Ειδικότερα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι όμως όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση των αποδείξεων εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 9/2016, ΟλΑΠ15/2006).

Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΟλΑΠ 9/2016, ΟλΑΠ 15/2006, ΟλΑΠ 24/1992).

Επίσης, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 914, 932 του ΑΚ και 1 και 16 του Ν. 551/1915 όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ. της 24.7./25.8.1920 και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του Α.Κ, με το άρθρο 38 εδαφ. β του ΕισΝΑΚ, προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας.

Για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη αρκεί να συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή του κυρίου του έργου ή των προστηθέντων από αυτούς (άρθρο 922 ΑΚ), με την έννοια της διάταξης του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια ως προς την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1914 (ΟλΑΠ 18/2008, ΟλΑΠ 1117/1986, ΑΠ 246/2022, ΑΠ 181/2016, ΑΠ 182/2015, ΑΠ 888/2015).

Εκτός από τη θεμελίωση του πταίσματος στην παράλειψη του εργοδότη να λάβει τα προβλεπόμενα από ειδικές διατάξεις νόμου μέτρα ασφαλείας, όπως είναι το Π.Δ. 395/1994, πταίσμα, κατά τις γενικές διατάξεις θεμελιώνεται και από τη μη τήρηση των διατάξεων του άρθρου 662 ΑΚ, το οποίο ορίζει ότι "ο εργοδότης οφείλει να διαρρυθμίζει τα σχετικά με την εργασία και με τον χώρο της, καθώς και τα σχετικά με την διαμονή, τις εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα ή εργαλεία, έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου", καθόσον η παράβαση και μόνο της διάταξης αυτής και της με αυτήν καθιερούμενης γενικής υποχρέωσης πρόνοιας του εργοδότη, που έχει ως συνέπεια την βλάβη του σώματος ή της υγείας του εργαζομένου συνιστά, με την προϋπόθεση ότι οφείλεται σε πταίσμα του εργοδότη κλπ., αδικοπραξία (ΑΠ 518/2017, ΑΠ 182/2015, ΑΠ 1116/2011).

Εξάλλου, με την υπ' αριθμ. ... Κοινή Απόφαση των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών "Ενιαίος Πίνακας Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας" (Φ.Ε.Κ./τ.Β./5987/31-12-2018), ορίζονται τα ακόλουθα: Παράγραφος "... 13.3. Παθήσεις και βλάβες των άκρων.1.Παθήσεις και βλάβες του άνω άκρου. 1.1 Ακρωτηριασμοί.

Οι περιπτώσεις ακρωτηριασμών αφορούν μόνιμες και μη αναστρέψιμες βλάβες, κατά συνέπεια τα ποσοστά αναπηρίας χορηγούνται δια βίου. 1.Ακρωτηριασμός και των δύο άνω άκρων Π.Α. 95%[...]. 11. Κάθε άλλος συνδυασμός ακρωτηριασμού δύο δακτύλων ΠΑ 25%[...]. Τα ποσοστά αυτά αφορούν στην απώλεια ολόκληρου του δακτύλου. Στις περιπτώσεις που υπάρχουν κολοβώματα φαλάγγων δακτύλων το ποσοστό υπολογίζεται στο 1/3 για κάθε φάλαγγα, αναλόγως και τη λειτουργικότητα του εναπομείναντος τμήματος...".

Από τις τελευταίες αυτές διατάξεις συνάγεται ότι σε περίπτωση ύπαρξης κολοβωμάτων φαλάγγων δακτύλων, προϋπόθεση για τη χορήγηση ποσοστού αναπηρίας 25%,σύμφωνα με την ως άνω ΚΥΑ. αποτελεί η παντελής έλλειψη λειτουργικότητας του εναπομείναντος τμήματος. Tέλος, σύμφωνα με το άρθρο 932 ΑΚ, "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του...". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών, χωρίς να απαιτείται η ειδικότερη αιτιολόγηση καθενός στοιχείου (ΑΠ 392/2022 ΑΠ 838/ 2017).

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως (άρθρο 559 αριθμός 1 του ΚΠολΔ), είτε εκ πλαγίου(άρθρο 559 αριθμός 19 του ΚΠολΔ), για έλλειψη νόμιμης βάσης είτε παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας(ΟλΑΠ 9/2015,ΑΠ392/2022,ΑΠ960/2021,ΑΠ 142/2019).

Ελέγχεται μόνο κατά τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ εάν η κρίση του δικαστηρίου κατά τον καθορισμό του ποσού, που επιδικάζεται, υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας κατά παράβαση της καθιερούμενης με το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος γενικής νομικής αρχής της αναλογικότητας (ΟλΑΠ 10/2017,ΟλΑΠ 9/2015, ΑΠ1953/2022 ΑΠ840/2020,ΑΠ 367/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο, κατά το δεύτερο σκέλος του, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ και το δεύτερο(επικουρικά προβαλλόμενο) από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου λόγους αναίρεσης, συνολικά εκτιμώμενους, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες: Α) ότι έσφαλε ως προς την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των άρθρων της υπ' αρ. ...

Κοινής Απόφασης των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών "Ενιαίος Πίνακας Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας" (Φ.Ε.Κ./τ.Β./5987/31-12-2018) και προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών ισχυρισμών που δέχθηκε, ως προς το ποσοστό αναπηρίας που αναγνώρισε στον ενάγοντα ήδη αναιρεσίβλητο (από τον αριθμό 1), Β)ότι διέλαβε στο σκεπτικό της ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες και συγκεκριμένα:

α) ενώ δέχθηκε ότι ο ενάγων-αναιρεσίβλητος εξ αιτίας του τραυματισμού του κατά το ένδικο ατύχημα, υπέστη ατελή ακρωτηριασμό μέσου και παράμεσου δακτύλων και τραύμα δείκτη του δεξιού χεριού, που αντιμετωπίσθηκε χειρουργικά με επανασυγκόλληση και διαμόρφωση κολοβωμάτων με τοπικούς κρημνούς και μόνιμη αναπηρία, ποσοστού 25%, μη όντος λειτουργικού του εναπομείναντος τμήματος των δακτύλων του τραυματισθέντος χεριού, στη συνέχεια, όλως αντιφατικά, δέχθηκε ότι αυτός εργάσθηκε στις εταιρείες "..." και "....", με αποτέλεσμα να δημιουργείται αμφιβολία ως προς τη λειτουργικότητα του εναπομείναντος τμήματος των δακτύλων β) χωρίς αιτιολογία δέχθηκε ότι δεν συντρέχει λειτουργικότητα του εναπομείναντος τμήματος των δακτύλων γ) ενώ δέχθηκε ότι το ένδικο εργατικό ατύχημα είχε σοβαρές επιπτώσεις στον εργασιακό του βίο, διότι πλέον αδυνατούσε να εκτελέσει την προηγούμενη εργασία του, ακολούθως δέχθηκε, ότι αυτός απασχολήθηκε στις ως άνω εταιρείες, χωρίς όμως να προσδιορίζει την ιδιότητα υπό την οποία απασχολήθηκε σε αυτές καθώς και το αντικείμενο της εργασίας, το οποίο κατά τη διάρκειά τους εκτελούσε (από τον αριθμό 19).

Με την προσβαλλόμενη απόφασή του το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ επισκόπηση της, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον εν προκειμένω μέρος της, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "... Περαιτέρω, ο ενάγων υπέστη ατελή ακρωτηριασμό μέσου και παράμεσου δακτύλων και τραύμα δείκτη του δεξιού χεριού, που αντιμετωπίσθηκε χειρουργικά με επανασυγκόλληση και διαμόρφωση κολοβωμάτων με τοπικούς κρημνούς (βλ.

το από 25-10-2019 εξιτήριο Τμήματος Μικροχειρουργικής του Γενικού Νοσοκομείου "Κ.Α.Τ."), έλαβε δε αναρρωτικές άδειες διαδοχικά μέχρι την 24-4-2020 (βλ. το ανωτέρω εξιτήριο και τις από 28-11-2019, 27-12-2019 και 24-1-2020 ιατρικές βεβαιώσεις-γνωματεύσεις του Γενικού Νοσοκομείου "Κ.Α.Τ."). Ως συνέπεια του ανωτέρω σοβαρού τραυματισμού του και παρά τη χειρουργική επέμβαση, ο ενάγων παρουσιάζει μόνιμη - μη αποκαθιστάμενη ιατρικώς κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας - αναπηρία ποσοστού 25%, όπως υπολογίζεται (ελλείψει σχετικής ιατρικής γνωμάτευσης ή απόφασης υγειονομικής επιτροπής Ι.Κ.Α.) σύμφωνα με την παράγραφο 13.3 ("παθήσεις και βλάβες των άκρων") αριθμός 1.1 ("ακρωτηριασμοί") περίπτωση 11 ("κάθε άλλος συνδυασμός ακρωτηριασμού δύο δακτύλων") της υπ' αρ. ...

Κοινής Απόφασης των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών "ενιαίος πίνακας προσδιορισμού ποσοστού αναπηρίας" (Φ.Ε.Κ./τ.Β./5987/31-12-2018), ο δε ισχυρισμός της εναγόμενης, ότι το ως άνω ποσοστό αναπηρίας περιορίζεται στο 1/3 λόγω κολοβωμάτων φαλάγγων δακτύλων, είναι αβάσιμος, δεδομένου ότι αυτή η εξαιρετική πρόβλεψη της εν λόγω Κοινής Υπουργικής Απόφασης προϋποθέτει "τη λειτουργικότητα του εναπομείναντος τμήματος" των δακτύλων, που όμως δεν συντρέχει στην περίπτωση του ενάγοντος.

Με βάση τα προλεχθέντα, για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης του ενάγοντος, πρέπει να επιδικασθεί υπέρ αυτού και σε βάρος της εναγόμενης ως χρηματική ικανοποίηση ποσό εικοσιπέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ, το οποίο κρίνεται εύλογο, αφού σταθμισθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα το εργατικό ατύχημα, το ποσοστό και ο βαθμός (βαρεία αμέλεια) συνυπαιτιότητας του ενάγοντος και των προστηθέντων της εναγόμενης, η ένταση και η διάρκεια του ψυχικού άλγους που βίωσε ο ενάγων από τον σοβαρότατο τραυματισμό του, η έκταση και διάρκεια των επιπτώσεων που είχε το εργατικό ατύχημα, τόσο στην υγεία του ενάγοντος (μόνιμη αναπηρία ποσοστού 25%), όσο και στο εργασιακό μέλλον του (καθώς αδυνατούσε να εκτελέσει την προηγούμενη εργασία του στην εναγόμενη, γι' αυτό και ουδέποτε επέστρεψε σ' αυτήν, ενώ μετά το εργατικό ατύχημα περιστασιακά μόνο μπόρεσε να απασχοληθεί τα διαστήματα 24/2/2021 - 6/4/2021 και 27/10/2021 - 27/1/2022 αντιστοίχως στις εταιρείες "..." και "....":

βλ. την από 6/4/2021 αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού και το από 26/10/2021 έντυπο αναγγελίας πρόσληψης των ίδιων εταιρειών), η ηλικία του ενάγοντος κατά τον χρόνο του εργατικού ατυχήματος (27 ετών), τέλος δε η κοινωνική και οικονομική κατάσταση του ενάγοντος (ανειδίκευτος εργάτης, με χαμηλές αποδοχές και χωρίς περιουσιακά στοιχεία) και της εναγόμενης (ομόρρυθμη εταιρεία, ιδιοκτήτρια εργοστασίου παραγωγής μεταλλικών αντικειμένων, με ευάριθμο προσωπικό και σημαντικό κύκλο εργασιών).

Επομένως, ο δεύτερος λόγος έφεσης, με τον οποίο η εναγόμενη υποστηρίζει ότι είναι υπερβολικό το επιδικασθέν πρωτοδίκως ποσό πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, ενόψει ιδίως του ποσοστού συνυπαιτιότητας 50% του ενάγοντος στην πρόκληση του εργατικού ατυχήματος και της έκτασης των συνεπειών του στην υγεία αυτού και το εργασιακό μέλλον του, πρέπει να γίνει δεκτός εν μέρει ως κατ' ουσίαν βάσιμος[...]".

Υπό τις προεκτεκτεθείσες παραδοχές, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση διέλαβε αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, όσον αφορά το ουσιώδες, (για τον προσδιορισμό του ύψους της επιδικασθησόμενης στον ενάγοντα ήδη αναιρεσίβλητο χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης), ζήτημα της λειτουργικότητας του εναπομείναντος τμήματος των δακτύλων του τραυματισθέντος δεξιού χεριού του, από την ύπαρξη ή μη της οποίας (λειτουργικότητας) εξαρτάται:

ι) το χορηγηθησόμενο σε αυτόν ποσοστό αναπηρίας, αφού, σύμφωνα και με όσα πιο πάνω αναφέρθηκαν, σε περίπτωση κολοβωμάτων φαλάγγων δακτύλων, όπως εν προκειμένω, το ποσοστό υπολογίζεται στο 1/3 για κάθε φάλαγγα ανάλογα και με τη λειτουργικότητα του εναπομείναντος τμήματος (παράγραφος 13.3 εδάφια τελευταίο και προτελευταίο της υπ' αρ. ...

Κοινής Απόφασης των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών "Ενιαίος Πίνακας Προσδιορισμού Ποσοστού αναπηρίας", βάσει της οποίας το δευτεροβάθμιο δικαστήριο κατέληξη στην κρίση του για το ποσοστό αναπηρίας του αναιρεσίβλητου, και της εξ αυτής (μη λειτουργικότητας) και ιι) καθορίζονται οι επιπτώσεις στον εργασιακό του βίο, δηλαδή στην μετά το ένδικο ατύχημα ικανότητά του να εργασθεί και στο είδος της εργασίας, το οποίο θα μπορούσε πλέον να εκτελέσει.

Ειδικότερα, το Εφετείο ενώ δέχθηκε, ότι λόγω του σοβαρού τραυματισμού του ενάγοντος ήδη αναιρεσίβλητου και, παρά τη χειρουργική αντιμετώπιση του τραύματος, το εναπομείναν τμήμα των δακτύλων του δεξιού χεριού του ήταν μη λειτουργικό, γεγονός που τον καθιστούσε ανίκανο να εκτελέσει την προηγούμενη εργασία του στην εναγόμενη ήδη αναιρεσείουσα, αφενός μεν δεν διευκρινίζει την αιτία της έλλειψης λειτουργικότητας, αφετέρου δε στη συνέχεια δέχεται, ότι αυτός εργάσθηκε περιστασιακά στις προαναφερόμενες εταιρείες, χωρίς να αναφέρει, με ποια ειδικότητα εργάσθηκε σε αυτές, ούτε ποιο ακριβώς ήταν το αντικείμενο της εργασίας του, καθώς και αν έπρεπε για την εκτέλεσή της να χρησιμοποιεί το δεξί του χέρι, (το εναπομείναν τμήμα των δακτύλων του οποίου είχε κρίνει ως μη λειτουργικό) και αν η έλλειψη λειτουργικότητας αυτού επηρέαζε ή όχι την ικανότητά του να εκτελέσει την εν λόγω εργασία.

Κατόπιν των ανωτέρω και, παρελκούσης της εξέτασης των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά παραδοχή των πρώτου, κατά το δεύτερο σκέλος του και δεύτερου λόγων, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλο Δικαστή εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας που κατέθεσε προτάσεις (άρθ. 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΝΑΙΡΕΙ τη με αριθμό ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Απριλίου 2024.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ