541/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 541 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 541/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, στις 8 Δεκεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Π. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αχιλλέα Τσιχτή.

Της αναιρεσίβλητης: Ρ. (R.) Π. (P.) του Μ., ατομικά και ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου της Π. Π., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-12-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου της Π. Π., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 534/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 5116/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 5-5-2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 28-11-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε: α) την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ατομικά, β) την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου τέκνου των διαδίκων Π. Π. και την απόρριψη των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη της αναιρεσίβλητης στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την .../30-5-2014 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Γ. Ξ., την οποία επικαλείται και προσκομίζει ο επισπεύδων τη συζήτηση της υποθέσεως αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση από 5-5-2014 αιτήσεως για αναίρεση της 5116/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών με την πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου που υπάρχει κάτω από αυτήν και με κλήση για συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης αποφάσεως δικάσιμο (8-12-2014), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 128 παρ.4 Κ.Πολ.Δ.

Εξάλλου από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτου προκύπτει ότι κατά την πιο πάνω δικάσιμο, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση με εκφώνησή της από τη σειρά του οικείου πινακίου, δεν εμφανίσθηκε η αναιρεσίβλητη ούτε κατέθεσε δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 556 και 558 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται κατ’ εκείνων που ήταν διάδικοι στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση και μάλιστα αντίδικοι του αναιρεσείοντος και νίκησαν ή κατά των καθολικών διαδόχων τους ή των κληροδόχων τους.

Στην προκειμένη περίπτωση η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ατομικά και ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων Π. Π.. Όμως η αναιρεσίβλητη ατομικά δεν απέκτησε την ιδιότητα της διαδίκου, αφού αυτή δεν είχε ασκήσει την αγωγή της με την πιο πάνω ιδιότητα αλλά μόνο ως ασκούσα την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου της.

Και ναι μεν ο αναιρεσείων είχε στρέψει την έφεσή του και τους πρόσθετους λόγους της και κατ’ αυτής ατομικά, μόνο όμως το γεγονός αυτό δεν της προσέδωσε την ιδιότητα της διαδίκου στην κατ’ έφεση δίκη. Με βάση τ’ ανωτέρω η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ατομικά είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη.

Από τις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1489 και 1493 Α.Κ. προκύπτει ότι οι γονείς είτε υπάρχει μεταξύ τους γάμος και συμβιώνουν είτε έχει διακοπεί η συμβίωση είτε έχει εκδοθεί διαζύγιο, έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους, ακόμη και εάν αυτό έχει περιουσία, της οποίας όμως τα εισοδήματα ή το προϊόν της εργασίας του ή άλλα τυχόν εισοδήματά του δεν αρκούν για τη διατροφή του.

Σε όλες τις πιο πάνω περιπτώσεις το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του και περιλαμβάνει τα αναγκαία για τη συντήρηση και την εκπαίδευσή του έξοδα. Ως συνθήκες ζωής νοούνται οι συγκεκριμένοι όροι διαβιώσεως, που ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο κατοικίας, την ανάγκη επιτηρήσεως και εκπαιδεύσεως και την κατάσταση της υγείας του δικαιούχου, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου.

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: "Οι διάδικοι τέλεσαν μεταξύ τους νόμιμο πολιτικό γάμο στο Ίλιον Αττικής στις 1-12-2004, κατά τη διάρκεια του οποίου απέκτησαν ένα τέκνο, τον Π., που γεννήθηκε στις 18-2-2006. Ο γάμος των διαδίκων λύθηκε συναινετικά... και η επιμέλεια του τέκνου τους ανατέθηκε στην ενάγουσα-εφεσίβλητη [ήδη αναιρεσίβλητη] δυνάμει του από 6-12-2007 ιδιωτικού συμφωνητικού που καταρτίστηκε στο πλαίσιο έκδοσης απόφασης συναινετικού διαζυγίου...

Με το ίδιο συμφωνητικό ο εναγόμενος-εκκαλών [ήδη αναιρεσείων] ανέλαβε την υποχρέωση να καταβάλλει στην ενάγουσα για διατροφή του ανηλίκου τέκνου τους το ποσό των 300 ευρώ μηνιαίως το πρώτο έτος και το ποσό των 400 ευρώ το δεύτερο έτος. Η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη ισχυρίζεται ότι οι ανάγκες του ανηλίκου τέκνου εν τω μεταξύ αυξήθηκαν και ζητεί να επιδικασθεί υπέρ αυτού διατροφή 2.516 ευρώ το μήνα επειδή αδυνατεί αυτό να αυτοδιατραφεί.

Μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης και το διαζύγιο των διαδίκων, το ανήλικο τέκνο τους διαμένει με τη μητέρα του και το έτερο τέκνο της ενάγουσας από προηγούμενο γάμο σε μισθωμένο διαμέρισμα. Αυτό είναι ήδη ηλικίας έξι... ετών και λόγω της ηλικίας του και της κατάστασης της υγείας του δεν μπορεί να εργαστεί ούτε έχει εισοδήματα ή περιουσία που του αποφέρει εισόδημα και έτσι έχει δικαίωμα διατροφής από τους γονείς του, οι οποίοι υποχρεούνται να συνεισφέρουν από κοινού κατά το μέτρο των δυνάμεών τους για την κάλυψη της διατροφής του.

Ως προς τις ανάγκες διατροφής του ανηλίκου τέκνου αποδείχθηκε ότι αυτό αντιμετωπίζει κατ’ αρχήν τις συνήθεις για την ηλικία του δαπάνες προς διατροφή και συντήρηση (φαγητό, ψυχαγωγία, ένδυση κ.λ.π.), πέραν δε τούτου αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας, για την αντιμετώπιση του οποίου απαιτείται μηνιαία δαπάνη της τάξης των 1.600 ευρώ.

Ειδικότερα αποδείχθηκε ότι το ανήλικο τέκνο των διαδίκων έχει καθυστέρηση στην ομιλία και μη ομαλή κοινωνική επαφή και το έτος 2010 διαγνώστηκε ότι πάσχει από διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή του αυτιστικού φάσματος και για την αποκατάσταση της υγείας του απαιτούνται μηνιαίως είκοσι... λογοθεραπείες, είκοσι...

εργοθεραπείες, είκοσι... θεραπείες ειδικής διαπαιδαγώγησης και είκοσι... ατομικές ψυχοθεραπείες... Η κατάσταση του ανήλικου τέκνου μοιάζει να επιδεινώνεται όσο περνά ο χρόνος χωρίς να λαμβάνει το παιδί τη σωστή και ενδεδειγμένη αγωγή και αυξάνονται οι ανάγκες του σε θεραπείες, με αποτέλεσμα να χρειάζεται εντατικότερο πρόγραμμα και περισσότερες ώρες θεραπειών...

Με βάση την από 3-7-2012 γνωμάτευση πιστοποίησης αναπηρίας σε ποσοστό 80%... και κατόπιν αιτήσεως προς την Πρόνοια με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, εξασφάλισε η ενάγουσα-εφεσίβλητη μία οικονομική ενίσχυση ύψους πεντακοσίων... ευρώ το μήνα, ποσό το οποίο καταβάλλεται κάθε δίμηνο. Κατά το σχολικό έτος 2012-2013 το ανήλικο τέκνο εγγράφηκε στο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Αυτιστικών Πειραιά και είναι μαθητής της πρώτης τάξης και παράλληλα παρακολουθεί δωρεάν και ημερήσιο πρόγραμμα ανάπτυξης δεξιοτήτων, κοινωνικοποίησης και τροποποίησης συμπεριφοράς στο "Κέντρο ημερήσιας φροντίδας παιδιών και εφήβων με αυτισμό και διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές" του Πανελληνίου Συλλόγου Προσαρμοσμένων Δραστηριοτήτων "ΑΛΜΑ"...

Στην από 25-6-2012 και με αριθμ. πρωτ...., .../2012 βεβαίωση του Ι.Κ.Α. Νέας Ιωνίας, η οποία λήφθηκε κατόπιν της από 20-6-2012 αίτησης του εναγομένου-εκκαλούντος προς τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αθηνών, βεβαιώνεται ότι η ασφαλισμένη ενάγουσα-εφεσίβλητη εισέπραξε με την υπ’ αριθμ..../2011 απόφαση της Διευθύντριας του Υποκαταστήματος (Νέας Ιωνίας) το ποσό των 728,40 ευρώ για την εκτέλεση πράξεων θεραπείας του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων Π.

Π., έμμεσα ασφαλισμένου από τη μητέρα του, ενώ δαπάνησε το ποσό των 1.800 ευρώ... Αναλυτικότερα αναφέρεται ότι με την από 28-11-2011 αναγγελία και 17-8-2011 γνωμάτευση της Πρωτοβάθμιας Επιτροπής της Τοπικής Μονάδας Υγείας Νέας Ιωνίας εγκρίθηκαν για το χρονικό διάστημα από 17-8-2011 έως 16-8-2012 οι συνεδρίες που έχουν προαναφερθεί.

Στις 17-12-2011 με την υπ’ αριθμ. .../ 2011 αίτησή της η ασφαλισμένη P. R. υπέβαλε τα τιμολόγια με αριθμ.... αξίας 500 ευρώ, με αριθμ.... αξίας 500 ευρώ και με αριθμ.... αξίας 500 ευρώ, τα οποία εκδόθηκαν από το διαγνωστικό και θεραπευτικό κέντρο "Έκφραση και Λόγος" για τις πράξεις θεραπείας των μηνών Σεπτεμβρίου, Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του έτους 2011, οι οποίες (θεραπείες) εκτελέστηκαν σύμφωνα με τις ως άνω ιατρικές γνωματεύσεις.

Μετά την προαναφερόμενη αίτηση δεν ζητήθηκε και ως εκ τούτου δεν χορηγήθηκε οποιαδήποτε άλλη παροχή στην ως άνω ασφαλισμένη... Ως προς τις οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα-εφεσίβλητη διαμένει, όπως προαναφέρθηκε, με τον ανήλικο Π. και το έτερο τέκνο της από προηγούμενο γάμο σε μισθωμένο διαμέρισμα στη Νέα Ιωνία και καταβάλλει μηνιαίο μίσθωμα 500 ευρώ.

Εργάζεται ως αισθητικός με πελάτισσες σε σπίτια και κερδίζει από την εργασία της το ποσό των 1.000 ευρώ το μήνα κατά μέσο όρο. Αυτή συμβάλλει στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών του ανηλίκου τέκνου με προσφορά σε χρήμα και παρέχοντας τις προσωπικές της υπηρεσίες για την ανατροφή, την επιμέλεια και τη φροντίδα του γενικότερα, οι οποίες είναι αποτιμητές σε χρήμα και συνυπολογίζονται στην υποχρέωσή της προς συμμετοχή στη διατροφή του.

Πέραν του ανηλίκου τέκνου της Π., έχει υποχρέωση διατροφής και του έτερου ανηλίκου τέκνου της από τον προηγούμενο γάμο της. Άλλα εισοδήματα ή περιουσία ή υποχρεώσεις διατροφής δεν αποδείχθηκε ότι έχει η ενάγουσα-εφεσίβλητη. Ο εναγόμενος-εκκαλών μετά το διαζύγιο με την ενάγουσα τέλεσε νέο γάμο και απέκτησε ένα ακόμη τέκνο, ηλικίας σήμερα τριών...

ετών. Στην αρχή διέμενε σε ιδιόκτητη οικία της νέας συζύγου του, η οποία εργάζεται και δεν βαρύνεται με δαπάνη στέγασης. Στη συνέχεια χώρισε και με τη δεύτερη σύζυγό του και διαμένει πλέον σε ιδιόκτητη οικία της μητέρας του στη Λούτσα Αττικής και έτσι και πάλι δεν βαρύνεται με δαπάνη στέγασης. Έχει επιχείρηση εκκένωσης βόθρων με ιδιόκτητο φορτηγό...

Με βάση τα ως άνω αποδεικτικά στοιχεία και λαμβανομένου υπόψη ότι ο εναγόμενος διατηρεί στο όνομά του την επιχείρηση, τα μηνιαία εισοδήματα αυτού από την επαγγελματική του δραστηριότητα ανέρχονται στο ποσό των 3.000 ευρώ... Πέραν του ανηλίκου Π., έχει υποχρέωση διατροφής και έτερου ανήλικου τέκνου του από το δεύτερο γάμο του, ύψους 350 ευρώ μηνιαίως.

Άλλα εισοδήματα ή περιουσία ή υποχρεώσεις διατροφής δεν αποδείχθηκε ότι έχει ο εναγόμενος-εκκαλών. Με βάση τις προαναφερόμενες οικονομικές δυνατότητες της ενάγουσας και του εναγομένου και τις εν γένει περιστάσεις η κατά μήνα διατροφή για το ανήλικο τέκνο των διαδίκων πρέπει να καθοριστεί σε 1.800 ευρώ κατά μήνα, ποσό το οποίο είναι ανάλογο με τις ανάγκες του, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής και ανταποκρίνονται στα απαραίτητα έξοδα για τη διατροφή, τη συντήρηση, την εκπαίδευση και την ιατροφαρμακευτική του περίθαλψη.

Από το ποσό αυτό ο εναγόμενος είναι σε θέση να καταβάλλει 1.000 ευρώ το μήνα για χρονικό διάστημα από την επίδοση της αγωγής. Κατά το υπόλοιπο ποσό που απαιτείται για τη διατροφή του συμμετέχει και η ενάγουσα μητέρα του με την προσφορά σε χρήμα και την προσωπική της εργασία και απασχόληση για την περιποίηση και φροντίδα του, που είναι αποτιμητή σε χρήμα...".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο δέχθηκε την έφεση του αναιρεσείοντος και τους πρόσθετους λόγους της κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και αφού κράτησε την υπόθεση και δίκασε την αγωγή, υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλλει στην αναιρεσίβλητη, με την ανωτέρω ιδιότητά της, το ποσό των 1.000 ευρώ μηνιαίως για διάστημα δύο ετών από την επίδοση της αγωγής.

Έτσι που έκρινε το εφετείο στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νομίμου βάσεως αφού διέλαβε σ’ αυτήν αντιφατικές αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ειδικότερα αφενός μεν δέχθηκε ότι "η κατά μήνα διατροφή για το ανήλικο τέκνο των διαδίκων πρέπει να καθοριστεί σε 1.800 ευρώ κατά μήνα" και ότι το ανήλικο τέκνο των διαδίκων λάμβανε από την Πρόνοια "οικονομική ενίσχυση ύψους πεντακοσίων...

ευρώ το μήνα", αφετέρου δε καταμέρισε μεταξύ των διαδίκων γονέων το ποσό των 1.800 ευρώ χωρίς να αφαιρέσει από αυτό το ποσό των 500 ευρώ, το οποίο αποτελούσε εισόδημα του ανηλίκου.

Συνεπώς ο πρώτος (εν μέρει) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων, κατ’ επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αριθ.19 Κ.Πολ.Δ., μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση, είναι βάσιμος.

Επομένως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που αφορά την αναιρεσίβλητη ως ασκούσα την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων κατά παραδοχή του πιο πάνω λόγου, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.). Εξάλλου πρέπει να μην καταδικασθεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης ατομικά διότι αυτή ερημοδίκησε και δεν υποβλήθηκε σε δικαστική δαπάνη, να συμψηφισθεί δε στο σύνολό της η δικαστική δαπάνη μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων, ενόψει του ότι ο εκπροσωπούμενος από την αναιρεσίβήτη ανήλικος είναι συγγενής του αναιρεσείοντος πρώτου βαθμού εξ αίματος (άρθρα 179 και 183 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος δεν υπάρχει παράβολο για απόδοση στον αναιρεσείοντα διότι η υπό κρίση διαφορά δικάσθηκε κατά τη διαδικασία του άρθρου 681Β Κ.Πολ.Δ., στην οποία δεν υπάρχει υποχρέωση καταβολής παραβόλου (άρθρο 495 παρ.4 εδ.στ Κ.Πολ.Δ., όπως η παρ.4 προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ.2 ν.4055/2012 και ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 113 του ίδιου νόμου, από 2-4-2012).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5 Μαΐου 2014 αίτηση του Γ. Π. για αναίρεση της 5116/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ατομικά.

Αναιρεί την 5116/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που αφορά την αναιρεσίβλητη ως ασκούσα την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων Π. Π..

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανωτέρω ανηλίκου τέκνου των διαδίκων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Μαρτίου 2015.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στις 30 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ