Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored evidence regarding public property ownership.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the Greek State's appeal against a final judgment confirming the co-ownership rights of two private parties over disputed land. The State argued the Court of Appeal failed to consider specific documents submitted by the private claimants, including aerial photographs and forestry office records. The court rejected this claim, ruling that the lower court's explicit statement confirming the review of all submitted evidence made the alleged omission legally impossible to prove.
Legislator headnote
AI generatedArticles 559(11)(c), 335, 338-346 of the Code of Civil Procedure; An appeal alleging a court failed to consider specific evidence is inadmissible unless the lower court's decision explicitly demonstrates such failure, as judicial discretion in evidence evaluation is not subject to appellate review.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Απόφαση 535 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 535/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Γ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα- Εισηγήτρια, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Αικατερίνη Λημνιώτου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.
Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Π. του Α. και της Έ. – Α., 2) Α. Π. του Α. και της Έ. Α., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ειρήνη Βαρδάκου, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-4-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 68/2015, 11/2020 μη οριστικές, 63/2021 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 35/2023 του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 21-4-2023 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Με την κρινόμενη από 21-04-2023 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 35/2023 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, με την οποία το Δικαστήριο απέρριψε την από 18-10-2021 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της με αριθμό 63/2021 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας και της συμπροσβαλλομένης με αριθμό 68/2015 μη οριστικής απόφασης του ιδίου Δικαστηρίου, οι οποίες εκδόθηκαν επί της από 04-04-2012 αγωγής των αναιρεσιβλήτων, εναντίον, μεταξύ άλλων, του αναιρεσείοντος.
Με την αγωγή αυτή οι ενάγουσες και ήδη αναιρεσίβλητες ζητούσαν να αναγνωρισθεί το δικαίωμα (συγ)κυριότητας τους, κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου κάθε μία, επί του επιδίκου και να διαταχθεί η διόρθωση των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών ως προς τον ιδιοκτήτη, ο οποίος εσφαλμένα φέρεται ότι είναι το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον, Ελληνικό Δημόσιο.
Με τη με αριθμό 63/2021 οριστική απόφασή του το Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας δέχθηκε ως κατ' ουσίαν βάσιμη την αγωγή και η απόφαση αυτή επικυρώθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση του Εφετείου Λαμίας. Η αίτηση έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564 παρ.1, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο του μοναδικού λόγου της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Κατά το άρθρο 559 αρ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔικ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 346 του ίδιου κώδικα προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, που επιδρούν δηλαδή στο διατακτικό της αποφάσεως (Ολ ΑΠ 2/2008), οφείλει να λάβει υπόψη τα νομίμως προσκομισθέντα, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων αποδεικτικά μέσα, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση αυτών από τον διάδικο.
Καμία ωστόσο διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (μάρτυρες, έγγραφα, πραγ/νη κλπ), από δε την ειδική αναφορά της αποφάσεως σε κάποιο από αυτά, δεν συνάγεται ότι τα λοιπά δεν λήφθηκαν υπόψη.
Μόνον αν από τη γενική ή και ρητή ακόμη αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο (Ολ ΑΠ 2/2008) ή κατ' άλλη έκφραση αδιστάκτως βέβαιο (Ολ ΑΠ 14/2005) ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο αναιρετικός αυτός λόγος (ΑΠ 407/2020, ΑΠ 112/2020).
Στην προκείμενη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η από την παραπάνω διάταξη του αριθμού 11γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔικ πλημμέλεια, κατά την οποία το Εφετείο κατά τον σχηματισμό του δικαστικού του πορίσματος δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα νομίμως προσκομισθέντα από το αναιρεσείον έγγραφα και ειδικότερα:
α) το υπ' αριθμ. πρωτ. ...2007 έγγραφο απόψεων του Τμήματος Δημοσίων και Ανταλλαξίμων Κτημάτων της Περιφ/κης Δ/νσης Δημόσιας Περιουσίας Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, με συνημμένες τρεις αεροφωτογραφίες και β) το υπ' αριθμ. πρωτ. ...2014 έγγραφο της Δ/νσης Δασών Ν. Φθιώτιδας. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και απορριπτέος, καθόσον όπως προκύπτει από το πλήρες και χωρίς αντιφάσεις και κενά περιεχόμενο της πpoσβαλλόμεvηs απόφασης, και, ιδιαίτερα, από την περιεχόμενη σ' αυτήν διαβεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία εκτιμήθηκαν αυτοτελώς ως έγγραφα ή ως δικαστικά τεκμήρια, δεν γεννιέται καμία απολύτως αμφιβολία αλλά καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και τα ως άνω αποδεικτικά μέσα, τα οποία και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις για τη στήριξη του αποδεικτικού του πορίσματος.
Μάλιστα γίνεται ρητή μνεία και αναφορά στην προσβαλλομένη απόφαση του υπό στοιχείο β εγγράφου. Οι αιτιάσεις του ερευνώμενου λόγου, σύμφωνα με τις οποίες από τα ανωτέρω αποδεικτικά μέσα συνάγεται αντίθετο πόρισμα ως προς την ιδιότητα του επιδίκου ως δημοσίου κτήματος, είναι απαράδεκτες, καθόσον αυτές πλήττουν την, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ, αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου, ως προς την αξιολόγηση και εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων.
Επομένως και εφόσον δεν υφίσταται προς έρευνα άλλος λόγος πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 35/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας και να καταδικαστεί το αναιρεσείον ως ηττηθείς διάδικος, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, κατά το σχετικό αίτημά τους (άρθρα 176,183,191 παρ. 2 ΚΠολΔ) μειωμένη όμως κατά το άρθρο 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 ΕισΝΚΠολΔ, άρθρο 5 παρ. 12 του Ν. 1738/1987 και 2 της 134423/28.12.1992 ΚΥΑ των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β'/11/20.1.1993) κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την από 21-04-2023 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 35/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας.
Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Μαρτίου 2025.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Μαρτίου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ