535/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 535 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 535/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 22 Οκτωβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Φ. χήρας Α. Μ. Χ., 2) Φ. Μ. Χ. του Α., 3) Χ. Μ. Χ. του Α., κατοίκων ... και 4) Χ. Μ. Χ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Κουτρομάνο.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος" (Ο.Σ.Ε. Α.Ε.) που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Μανωλά με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε: α) με την από 15-3-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκε η 1569/2003 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου, με την οποία αυτό κηρύχθηκε αναρμόδιο να δικάσει τη διαφορά και την παρέπεμψε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών ως αρμόδιο και β) με την από 15-3-2004 αγωγή της ήδη πρώτης αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την πρώτη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5642/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2240/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-4-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 12-10-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη της αναιρεσίβλητης στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στην από 15-3-2002 αγωγή τους οι αναιρεσείοντες εξέθεσαν ότι από αμέλεια των προστηθέντων οργάνων της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Α.Ε.", κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην αγωγή, επήλθε ο θάνατος του συζύγου της πρώτης και πατέρα των λοιπών Α. Μ. Χ., ο οποίος "βαδίζοντας πεζός ... βρήκε άνοιγμα-τομή των σιδερένιων κιγλιδωμάτων φύλαξης των σιδηροδρομικών γραμμών ... με αποτέλεσμα να εισέλθει από το εκ δύο μέτρων μήκους αυτό άνοιγμα ... και να παρασυρθεί από την κινούμενη επ' αυτών μηχανή ...". Ζήτησαν δε να υποχρεωθεί η εναγομένη να καταβάλει αποζημίωση στην πρώτη λόγω στερήσεως διατροφής για το αναφερόμενο χρονικό διάστημα και χρηματική ικανοποίηση σε όλους λόγω ηθικής βλάβης, τα αιτήματα δε αυτά στη συνέχεια παραδεκτά περιόρισαν μερικώς σε αναγνωριστικά. Εξάλλου με την από 15-3-2004 αγωγή της η πρώτη αναιρεσείουσα, με την επίκληση των ίδιων περιστατικών, ζήτησε, μετά παραδεκτό περιορισμό του αιτήματος της αγωγής, να αναγνωρισθεί ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη υποχρεούται να της καταβάλει αποζημίωση λόγω στερήσεως διατροφής για μεταγενέστερο χρονικό διάστημα. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού συνεκδίκασε τις ανωτέρω αγωγές, τις απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμες. Μετά από έφεση των αναιρεσειόντων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία απορρίφθηκε αυτή (η έφεση) κατ' ουσίαν.

Με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ.α Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: "Η υπ' αριθμ. ΔΑ 154 ντηζελάμαξα, ιδιοκτησίας του εναγομένου, στις 20-2-2001 και ώρα 23:00 εκινείτο, με οδηγό τον προστηθέντα του εναγομένου Ν.

Ν., επί σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας-Πειραιά, με κατεύθυνση Πειραιά, έχοντας αναμένα τα φώτα του οχήματος και με ταχύτητα όχι πάνω από σαράντα χιλιόμετρα την ώρα. Πλησιάζοντας στο ύψος της 8.500 χ/θ, όπου η σιδηροδρομική γραμμή διέρχεται από την περιοχή του Βοτανικού, ευρισκόμενος σε απόσταση πενήντα μέτρων περίπου από την επόμενη ισόπεδη διάβαση, η οποία είναι φυλασσόμενη, ο ανωτέρω μηχανοδηγός αντιλήφθηκε ξαφνικά, σε μικρή απόσταση από τη ντηζελάμαξα (τριών μέτρων περίπου), έναν πεζό να επιχειρεί να διασχίσει κάθετα τη σιδηροδρομική γραμμή από τα αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του οχήματός του, χωρίς προηγουμένως να ελέγξει την κυκλοφορία επί της σιδηροδρομικής γραμμής.

Αμέσως έκανε χρήση των ηχητικών οργάνων της ντηζελάμαξας για να ειδοποιήσει τον πεζό για τον επικείμενο κίνδυνο και παράλληλα τροχοπέδησε τη μηχανή προκειμένου να την ακινητοποιήσει, πλην όμως δεν στάθηκε τελικά δυνατόν να αποφύγει τη σύγκρουση και το θανάσιμο τραυματισμό του πεζού... Όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια ο θανατωθείς ήταν ο Μ.

Χ. Α., ηλικίας 55 ετών, σύζυγος της πρώτης ενάγουσας και πατέρας των λοιπών εναγόντων ... Κανονικά έπρεπε ο θανών ... να διέλθει από τη διάβαση ... η οποία μάλιστα είναι και φυλασσόμενη και να προχωρήσει προς το σπίτι του ... Όμως, ευρισκόμενος σε κατάσταση μέθης, υπερπήδησε την τσιμεντένια περίφραξη, πενήντα περίπου μέτρα πριν από τη φυλασσόμενη διάβαση της οδού ...

και εντελώς ανέλεγκτα και αιφνιδιαστικά επιχείρησε να περάσει τις γραμμές, με αποτέλεσμα να παρασυρθεί από τη ΔΑ 154 και να τραυματισθεί θανάσιμα. Σχετικά δε με τις συνθήκες του ατυχήματος πρέπει να επισημανθούν τα εξής: 1) Ότι από το σημείο που επιχείρησε να διέλθει ο θανών δεν υπήρχε ισόπεδη σιδηροδρομική διάβαση ούτε διασταύρωση με το οδικό δίκτυο και ότι τέτοια φυλασσόμενη διάβαση υπάρχει πενήντα περίπου μέτρα μπροστά από το σημείο του ατυχήματος, επί της οδού ... 2) Ότι και στο σημείο που επιχείρησε να διέλθει ο θανών οι σιδηροδρομικές γραμμές περιφράσσονται με τσιμεντένιο φράκτη ύψους πενήντα εκατοστών περίπου και ότι επί του φράκτη αυτού είναι τοποθετημένα σιδερένια κιγκλιδώματα ύψους ενός μέτρου και δεκαπέντε εκατοστών. 3) Ότι το μικρό κενό στο παραπάνω κιγκλίδωμα, υπεράνω της υπάρχουσας τσιμεντένιας περίφραξης, δεν μπορούσε εύλογα να δημιουργήσει την πεποίθηση στο θανόντα ότι αποτελούσε επιτρεπτή και ακίνδυνη διάβαση πεζών για τους εξής λόγους:

α) Ο θανών κατοικούσε στην οδό ... αριθμ. 15, λίγα μέτρα από το σημείο της φυλασσόμενης διάβασης επί της αυτής οδού και επομένως γνώριζε ότι αυτή είναι η μόνη επιτρεπόμενη διάβαση. β) Ο θανών, ως κάτοικος της περιοχής, γνώριζε επίσης ότι στα απέναντι κιγκλιδώματα δεν υπήρχε κανένα άνοιγμα αφού τα κιγκλιδώματα αυτά είναι συνεχόμενα και επομένως γνώριζε ότι για να διαβεί απέναντι έπρεπε να τα υπερπηδήσει.

γ) Επίσης, ως κάτοικος της περιοχής, γνώριζε: γα) Ότι και το συγκεκριμένο σημείο από το οποίο επιχείρησε να διέλθει ήταν περιφραγμένο με τον τσιμεντένιο φράκτη ύψους πενήντα περίπου εκατοστών. γβ) Ότι αυτή η τσιμεντένια περίφραξη δεν διακόπτεται παρά μόνο στη φυλασσόμενη διάβαση της οδού .... γγ) Ότι εάν επιχειρούσε να διέλθει από το σημείο εκείνο θα έπρεπε να υπερπηδήσει τον τσιμεντένιο φράκτη ...

Συνεπώς ο θανάσιμος τραυματισμός του Μ. Χ. Α. δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του εναγομένου αλλά σε αποκλειστική υπαιτιότητα του θανόντος και ως εκ τούτου οι ως άνω συνεκδικαζόμενες αγωγές κρίνονται απορριπτέες ως αβάσιμες κατ' ουσίαν". Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο, κατά τα προεκτεθέντα, απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο είχε απορρίψει τις αγωγές τους ως κατ' ουσίαν αβάσιμες.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 914 Α.Κ., 1 και 3 του β.δ. της 30-11-1911/1-2-1912 "περί ασφαλείας και εκμεταλλεύσεως των σιδηροδρόμων" σε συνδυασμό προς το άρθρο 26 του ν.δ. της 4/4-9-1935 "περί διοικήσεως των Σ.Ε.Κ.", όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 20 του ν.δ. 3741/1957. Τούτο δε διότι η αναιρεσίβλητη υποχρεούται μεν, βάσει των διατάξεων αυτών, "σε καλή συντήρηση των επί των ισοπέδων διαβάσεων σιδηροτροχιών για την ασφάλεια τόσο της κυκλοφορίας των διερχομένων αμαξοστοιχιών όσο και του από αυτές κοινού (πεζών και επί οχημάτων) από κάθε κίνδυνο", όπως υποστηρίζουν και οι αναιρεσείοντες, δεν εξικνείται όμως η υποχρέωσή της αυτή μέχρι του σημείου να καταστήσει τις σιδηροτροχιές απροσπέλαστες ακόμα και σε πρόσωπα που θα ήθελαν να τις υπερβούν υπερπηδώντας την περίφραξη που τοποθετήθηκε ως εμπόδιο, αντί να χρησιμοποιήσουν τις διαβάσεις των πεζών.

Συνεπώς ο μόνος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες, επικαλούμενοι το άρθρο 559 αριθ.1 (εδ.α) Κ.Πολ.Δ., υποστηρίζουν τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Ενόψει όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15-4-2011 αίτηση των Φ. Μ. Χ., Φ. Μ. Χ., Χ. Μ. Χ. και Χ. Μ. Χ. για αναίρεση της 2240/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Νοεμβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ