Supreme Court dismisses appeal against lower court ruling on construction contract payment dispute.

Απόφαση 534 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 534/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αλτάνα Κοκκοβού, Αγγελική Τζαβάρα, Θωμά Γκατζογιάννη - Εισηγητή και Χρήστο Τζανερρίκο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Μαρτίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κοινοπραξίας με την επωνυμία "Κ/Ξ ΔΗΜΕΡ ΑΕ - ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΕ", που εδρεύει στην Ψυχικό Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Στεφάνου και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΡΑΦΗΝΑΣ Α.Ε." (ΟΛΡ ΑΕ), που εδρεύει στην Ραφήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Σωτήριο Περιβολαράκη και Φωτεινής Παπαδούδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29/10/2010 προσφυγή-αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 16/12/2013 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση με παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η 3433/2014 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/4/2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 28-4-2017 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 3433/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε κατ' ουσίαν την από 29-10-2010 προσφυγή-αγωγή της αναιρεσείουσας, με την οποία ζητούσε, εκτός των άλλων, να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να της καταβάλει την οφειλόμενη αμοιβή από τη μεταξύ τους ιστορούμενη σύμβαση έργου και συγκεκριμένα από τις αναφερόμενες εργασίες τις οποίες, παρά το ότι εκτέλεσε και παρέδωσε, δεν περιέλαβε η τελευταία στον 3ο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495 και 564 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Το άρθρο 38 του π.δ. 609/1985, που εφαρμόζεται και στα εκτελούμενα από την αναιρεσίβλητη έργα, ορίζει τα εξής: "1. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής του έργου παίρνονται όλα τα αναγκαία στοιχεία για την επιμέτρηση των ποσοτήτων των εκτελούμενων εργασιών. Οι επιμετρήσεις συντάσσονται με μέριμνα και δαπάνη του αναδόχου και υπόκεινται στον έλεγχο της υπηρεσίας.

Τα επιμετρητικά στοιχεία λαμβάνονται από κοινού από τους επιβλέποντα και εκπρόσωπο του αναδόχου, καταχωρούνται σε επιμετρητικά φύλλα εις διπλούν που υπογράφονται από τα δύο μέρη και καθένα παίρνει από ένα αντίγραφο. 2. Στο τέλος κάθε μήνα ο ανάδοχος συντάσσει επιμετρήσεις κατά διακριτά μέρη του έργου για τις εργασίες που εκτελέσθηκαν τον προηγούμενο μήνα.

Η επιμέτρηση περιλαμβάνει για κάθε εργασία συνοπτική περιγραφή της με ένδειξη του αντίστοιχου άρθρου του τιμολογίου ή των πρωτοκόλλων κανονισμού τιμών μονάδας νέων εργασιών, τους αναλυτικούς υπολογισμούς για τον προσδιορισμό της ποσότητας των εργασιών που εκτελέσθηκαν και τα αναγκαία γι? αυτό επιμετρητικά σχέδια και διαγράμματα με βάση τα στοιχεία απευθείας καταμέτρησης των εργασιών.

Οι επιμετρήσεις, συνοδευόμενες από τα αναγκαία επιμετρητικά σχέδια υποβάλλονται από τον ανάδοχο στη Διευθύνουσα Υπηρεσία για έλεγχο. Η Διευθύνουσα υπηρεσία μετά την παραβολή προς τα επιμετρητικά στοιχεία, τον έλεγχο και τυχόν διόρθωση των υπολογισμών, εγκρίνει τις επιμετρήσεις και τις κοινοποιεί στον ανάδοχο.

Η κοινοποίηση αυτή θεωρείται πράξη της διευθύνουσας υπηρεσίας και ο ανάδοχος αν δεν αποδέχεται τις διορθώσεις μπορεί να ασκήσει το προβλεπόμενο από το Νόμο δικαίωμα της ένστασης. 3. Όταν πρόκειται για εργασίες που η ποσοτική τους επαλήθευση δεν θα είναι δυνατή στην τελική μορφή του έργου, όπως εργασίες που πρόκειται να επικαλυφθούν από άλλες και να μην είναι τελικά εμφανείς, ο χαρακτηρισμός της σκληρότητας εδαφών, ποσότητες που παραλαμβάνονται με ζύγιση ή άλλα παρόμοια, ο ανάδοχος υποχρεούται να καλέσει τον επιβλέποντα να προβούν από κοινού στην καταμέτρηση, χαρακτηρισμό ή ζύγιση και να συντάξουν πρωτόκολλο παραλαβής αφανών εργασιών, πρωτόκολλο χαρακτηρισμού εκσκαφών ή πρωτόκολλο ζυγίσεως αντίστοιχα Η Διευθύνουσα υπηρεσία μπορεί σε σοβαρές περιπτώσεις να ορίσει επιτροπή για την παραλαβή των εργασιών και τη σύνταξη των πιο πάνω πρωτοκόλλων.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί επίσης και η προϊσταμένη αρχή να παραγγείλει τη συγκρότηση τέτοιων επιτροπών. 4. Δύο μήνες το αργότερο μετά τη βεβαιωμένη περάτωση του έργου ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να υποβάλλει στη Διευθύνουσα υπηρεσία τυχόν επιμέρους επιμετρήσεις που λείπουν και την "τελική επιμέτρηση", δηλαδή τελικό συνοπτικό πίνακα που ανακεφαλαιώνει τις ποσότητες όλων των τμηματικών επιμετρήσεων.

Αν αυτές έχουν ελεγχθεί από τη Διευθύνουσα υπηρεσία, οι ποσότητες τίθενται όπως διορθώθηκαν έστω και αν εκκρεμούν κατ? αυτών ενστάσεις του αναδόχου ή αιτήσεις θεραπείας. Η καταχώρηση αυτή στην τελική επιμέτρηση δεν αποτελεί παραίτηση του αναδόχου από τέτοιες αιτήσεις ή ενστάσεις, ούτε παρέχει το δικαίωμα σ? αυτόν να υποβάλλει νέες.

Για τις επιμέρους επιμετρήσεις που δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί από την υπηρεσία ή γι? αυτές που τυχόν επιβάλλονται για πρώτη φορά μαζί με την τελική επιμέτρηση, καταχωρούνται οι ποσότητες των επιμετρήσεων όπως συντάχθηκαν από τον ανάδοχο πριν από τον έλεγχο της υπηρεσίας. Η τελική επιμέτρηση υπογράφεται από τον ανάδοχο.

Η Διευθύνουσα υπηρεσία έχει υποχρέωση να προβεί στον έλεγχο της τελικής επιμέτρησης μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή της και να κοινοποιήσει στον ανάδοχο την ελεγμένη και τυχόν διορθωμένη επιμέτρηση. Το τελευταίο εδάφιο της παρ.2 έχει εφαρμογή για την τελική επιμέτρηση". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, προκύπτουν και τα εξής:

Με το άρθρο 38 του π.δ/τος 609/1985, που αφορά τις επιμετρήσεις, δεν τάσσεται προθεσμία στην Διευθύνουσα Υπηρεσία για τον έλεγχο και την έγκριση των υποβαλλομένων τμηματικών επιμετρήσεων, όπως αντιθέτως τάσσεται για τον έλεγχο και την έγκριση της τελικής επιμέτρησης. Εφόσον, όμως η πληρωμή του αναδόχου (η καθυστέρηση της οποίας πέραν τού διμήνου επιφέρει υπέρ αυτού τις συνέπειες της παρ. 8 του άρθρου 5 του ν. 1418/1984 μεταξύ των οποίων και την έναρξη τόκων, εφόσον προηγηθεί όχληση), προϋποθέτει προηγούμενη καταμέτρηση των εργασιών που εκτελέστηκαν, καθώς και έλεγχο και έγκριση των επιμετρήσεων που υποβλήθηκαν, ο χρόνος της έγκρισης των εν λόγω επιμετρήσεων έχει ιδιαίτερη σημασία.

Για το λόγο αυτό, και προς τον σκοπό να επιλύονται οριστικώς και επικαίρως διαφορές μεταξύ του αναδόχου και του κυρίου του έργου, που ενδεχομένως ανακύπτουν στα διάφορα στάδια εκτέλεσης του έργου, ώστε να γνωρίζουν και οι δυο τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να μη επικρατεί αβεβαιότητα, πράγμα που εξυπηρετεί και την ανάγκη ταχείας περάτωσης των δημόσιων έργων, η έγκριση ή η άρνηση έγκρισης ή η διόρθωση των τμηματικών επιμετρήσεων δεν είναι απρόθεσμη, αλλά, αντίθετα, πρέπει να ενεργείται μέσα σε εύλογο χρόνο.

Τέτοιος χρόνος, ελλείψει σχετικής πρόβλεψης, θεωρείται το τρίμηνο από την υποβολή τους προς έγκριση.

Συνεπώς, με την άπρακτη πάροδο τριμήνου από την υποβολή τους, ήτοι εάν μέσα στην προθεσμία αυτή δεν ελεγχθούν, διορθωθούν, εγκριθούν και κοινοποιηθούν πάλι στον ανάδοχο, οι τμηματικές επιμετρήσεις θεωρούνται, ανεξαρτήτως τυχόν πλημμελειών τους, αυτοδικαίως εγκεκριμένες και η Διευθύνουσα Υπηρεσία, όπως και επί της εμπρόθεσμης έγκρισης, δεν δύναται πλέον να τις διορθώσει (ΑΠ 1413/2017, ΑΠ 652/2017, ΑΠ 490/2015, ΑΠ 1560/2014).

Όμοια αντιμετώπιση προσιδιάζει και για τα πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών (Π.Π.Α.Ε.), που υποβάλει στη Διευθύνουσα υπηρεσία ο ανάδοχος, ως προς τα οποία, επίσης, δεν τίθεται από το νόμο προθεσμία για τον έλεγχο και την έγκρισή τους, και συνεπώς, όταν αυτά συνυποβάλλονται με τις τμηματικές επιμετρήσεις εγκρίνονται αυτοδικαίως μαζί με αυτές, με την πάροδο του κατά τα ανωτέρω τριμήνου (ΣτΕ 2370/2017, ΣτΕ 1325/2016, ΣτΕ 4017/2014).

Τα ανωτέρω περί της ρητής ή εκ του τεκμηρίου της σιωπής της Διευθύνουσας υπηρεσίας έγκρισης των μερικών επιμετρήσεων, καθώς και των πρωτοκόλλων παραλαβής αφανών εργασιών, κατά τη σαφή έννοια των προαναφερόμενων διατάξεων, εφαρμόζονται, μόνο όταν οι επιμετρήσεις και τα πρωτόκολλα συντάχθηκαν νόμιμα, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 38 παρ. 1 και 3 του π.δ. 609/1985, δηλαδή όταν ο ανάδοχος, που έχει από το νόμο τη μέριμνα αυτών, στις μεν επιμετρήσεις έχει καλέσει τον επιβλέποντα, ώστε να λάβουν από κοινού με τον εκπρόσωπό του τα επιμετρητικά στοιχεία, να καταχωρηθούν αυτά σε επιμετρητικά φύλλα, τα οποία να υπογράψουν αμφότεροι και να πάρει καθένας τούτων ένα αντίγραφο, στα δε πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών, να καλέσει ο ανάδοχος τον επιβλέποντα για να προβούν από κοινού στην καταμέτρηση των εργασιών των οποίων η ποσοτική επαλήθευση δεν θα είναι δυνατή στην τελική μορφή του έργου, όπως όταν πρόκειται να επικαλυφθούν οι εργασίες από άλλες και να μην είναι τελικά εμφανείς.

Η έννοια αυτή της ως άνω διάταξης, προκύπτει με σαφήνεια. Τούτο διότι, η Διευθύνουσα υπηρεσία εγκρίνει τις τμηματικές επιμετρήσεις που οφείλει να συντάσσει στο τέλος κάθε μήνα ο ανάδοχος και να υποβάλει σ' αυτήν. Οι επιμετρήσεις αυτές, ορίζεται ρητά ότι, πρέπει να περιλαμβάνουν, εκτός των άλλων, τις ποσότητες των εργασιών που εκτελέστηκαν τον προηγούμενο μήνα, με βάση τα επιμετρητικά στοιχεία της απευθείας καταμέτρησης των εργασιών που λήφθηκαν από κοινού από τον επιβλέποντα την εκτέλεση του έργου και τον εκπρόσωπο του αναδόχου και τα οποία έχουν καταχωρηθεί στα επιμετρητικά φύλλα.

Η διευθύνουσα υπηρεσία εγκρίνει τις επιμετρήσεις, αφού τις ελέγξει, παραβάλλοντας τις καταγραφές σ' αυτές του αναδόχου που τις υποβάλει, με τα επιμετρητικά στοιχεία που έχουν ληφθεί κατά τον εκτεθέντα στο νόμο τρόπο και αν απαιτηθεί, επειδή θα διαπιστώσει σφάλματα στους υπολογισμούς, αφού τις διορθώσει.

Συνεπώς, δεν μπορούν να εγκριθούν επιμετρήσεις που δεν έχουν συνταχθεί με τέτοια επιμετρητικά στοιχεία, αλλά με στοιχεία που μόνος ο ανάδοχος, ως προς τι εργασίες που εκτελέστηκαν και τις ποσότητες, έχει υπολογίσει. Αυτό γιατί η διευθύνουσα υπηρεσία δεν έχει επιμετρητικά στοιχεία που έχουν ληφθεί με τη συμμετοχή και δικού της προσώπου, ώστε να ελέγξει αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και να εγκρίνει έτσι τις επιμετρήσεις.

Το ίδιο ισχύει και αναφορικά με τα πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών, καθόσον και σ' αυτή την περίπτωση, προβλέπεται ρητά υποχρέωση του αναδόχου να καλέσει τον επιβλέποντα να προβούν από κοινού στην καταμέτρηση εργασιών των οποίων η ποσοτική επαλήθευση δεν θα είναι δυνατή στην τελική μορφή του έργου, όπως όταν πρόκειται να επικαλυφθούν οι εργασίες από άλλες και να μην είναι τελικά εμφανείς και να συντάξουν το αντίστοιχο πρωτόκολλο, αφού σε διαφορετική περίπτωση η Διευθύνουσα υπηρεσία δεν θα έχει ασφαλή στοιχεία παραβολής με τα καταχωρημένα από τον ανάδοχο, εφόσον μόνο αυτός έχει καταχωρήσει τις εργασίες και τις ποσότητες εργασιών που επικαλύφθηκαν.

Τα ανωτέρω που ισχύουν για τη ρητή έγκριση των επιμετρήσεων και των πρωτοκόλλων παραλαβής αφανών εργασιών, δεν μπορεί παρά να ισχύουν και για την περίπτωση της αυτοδίκαιης (σιωπηρής) έγκρισης αυτών. Δηλαδή, για να θεωρηθεί ότι η Διευθύνουσα υπηρεσία έχει εγκρίνει τις επιμετρήσεις ή τα πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών, που έχει συντάξει ο ανάδοχος και έχει υποβάλει σ' αυτήν, λόγω παρέλευσης εύλογου χρόνου από την υποβολή τους και συγκεκριμένα της νομολογιακά κριθείσας, για την περίπτωση των κατά το νόμο επιμετρήσεων, τριμήνου προθεσμίας από την υποβολή τους, χωρίς να ελέγξει αυτά και να τα κοινοποιήσει στον ανάδοχο ως έχουν ή διορθωμένα, πρέπει να έχουν τηρηθεί οι ανωτέρω διατυπώσεις που ορίζονται στο νόμο.

Κατ' ακολουθία, εάν ο ανάδοχος υποβάλει επιμετρήσεις ή πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών, που δεν πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις και έχουν συνταχθεί με στοιχεία που μόνο αυτός έχει λάβει, δεν θεωρείται ότι αυτά έχουν εγκριθεί επειδή παρήλθε άπρακτο τρίμηνο από την υποβολή τους στη διευθύνουσα υπηρεσία.

Συνεπώς, μπορούν αυτά να διορθωθούν από τη διευθύνουσα υπηρεσία και μετά την παρέλευση του τριμήνου από την υποβολή τους, με στοιχεία που η ίδια συνέλεξε ως προς τις εκτελεσθείσες εργασίες και ποσότητες αυτών. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, δημιουργείται λόγος αναίρεσης και αν παραβιασθεί κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, συνίσταται δε η παραβίαση, στην εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα, η οποία υπάρχει, όταν εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόζεται, κατά περίπτωση, κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αν και δεν υπάρχουν ή υπάρχουν, αντίστοιχα, οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, σύμφωνα με όσα ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης εφετειακής απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), για τη διακρίβωση της βασιμότητας του αναιρετικού λόγου, προκύπτει, ότι, εκτιμώντας το Εφετείο το σύνολο των αποδεικτικών μέσων, που παραδεκτά επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση της, ως αποδειχθέντα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: <<Με την από 31-1-2007 έγγραφη εργολαβική σύμβαση η ενάγουσα (αναιρεσείουσα) ανέλαβε από τη δεύτερη εναγόμενη (αναιρεσίβλητη) μετά από δημόσιο ανοικτό διαγωνισμό την εκτέλεση του έργου "Συμπληρωματικά Έργα Αλιευτικού Καταφυγίου Ραφήνας" αντί αμοιβής-εργολαβικού ανταλλάγματος 1.849.506,87 ευρώ (1.322.266,46 ευρώ τίμημα+198.339,97 ευρώ απρόβλεπτα+33.601,02 ευρώ αναθεώρηση+295.299,42 ευρώ Φ.Π.Α. 19%=1.849.506,87 ευρώ).

Η δεύτερη εναγόμενη είναι κυρία του έργου και εργοδότης, όπως προκύπτει από την ανωτέρω σύμβαση και τη σχετική διακήρυξη ανοικτής δημοπρασίας σε συνδυασμό με την υπ' αριθ. …./2006 απόφαση του Δ.Σ. του Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας έγκρισης διακήρυξης δημοπρασίας, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η σύμβαση υπογράφεται για λογαριασμό του κυρίου του έργου από το Διευθυντή της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Αττικής ως εκπρόσωπο της Διευθύνουσας Υπηρεσίας κατ' άρθρο 5 παρ. 1 εδ.

γ' ν. 1418/1984, αλλά ούτε το ότι η δεύτερη εναγόμενη έχειι το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης των γηπέδων, κτιρίων και εγκαταστάσεων της χερσαίας λιμενικής ζώνης του Λιμένα Ραφήνας βάσει της από 18-2-2003 σύμβασης μεταξύ αυτής και του Ελληνικού Δημοσίου, και πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο ισχυρισμός της δεύτερης εναγομένης περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησής της.

Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των εργασιών του έργου και λίγο μετά το πέρας αυτών η ανάδοχος συνέταξε και απέστειλε στη Διευθύνουσα Υπηρεσία, δηλαδή τη Διεύθυνση Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Αττικής, επτά αναλυτικές επιμετρήσεις από την 18-10-2007 έως και την 13-4-2009 και μέχρι τη σύνταξη του 3ου Α.Π.Ε. Στις 23-12-2009 α) την από 18-10-2007 της 1η Αναλυτική Επιμέτρηση Εργασιών και το αντίστοιχο Π.Π.Α.Ε., β) την από 30-11-2007 την 2η Αναλυτική Επιμέτρηση Εργασιών και το αντίστοιχο Π.Π.Α.Ε., γ) την από 20-3-2008 την 3η Αναλυτική Επιμέτρηση Εργασιών και το αντίστοιχο Π.Π.Α.Ε., δ) την από 7-10-2008 την 4η Αναλυτική Επιμέτρηση Εργασιών και το αντίστοιχο Π.Π.Α.Ε., ε) την από 13-4-2009 6η Αναλυτική Επιμέτρηση Εργασιών και το αντίστοιχο Π.Π.Α.Ε..

Η ανάδοχος δεν τήρησε την προβλεπόμενη από το άρθρο 38 παρ. 3 π.δ. 609/1985 διαδικασία για τη σύνταξη των Π.Π.Α.Ε., δηλαδή δεν κάλεσε τον επιβλέποντα μηχανικό του έργου Σ. Δ. να προβούν από κοινού στη καταμέτρηση των εργασιών και να συντάξουν τα πρωτόκολλα, με αποτέλεσμα αυτός μαζί με τη συνδρομή του τεχνικού προσωπικού της εναγομένης Ο.Λ.Ρ.

Α.Ε. να ενεργήσει δικές του επιμετρήσεις με βάση τις οποίες διορθώθηκαν τα Π.Π.Α.Ε. και οι Α.Ε. και συντάχθηκε ο από 15-12-2009 επίδικος 3ος Α.Π.Ε. που κοινοποιήθηκε στην ανάδοχο από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία στις 23-12-2009 με το υπ' αριθ. …/…-12-2009 έγγραφό της, στον οποίο περιλήφθηκαν οι εκτελεσθείσες σύμφωνα με τις καταμετρήσεις αυτές εργασίες.

Ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι τα πιο πάνω Π.Π.Α.Ε. και Α.Ε.- πλην των 1ου και 3ου που ελέχθηκαν και εγκρίθηκαν από τη Δ.Υ. και κοινοποιήθηκαν στην ανάδοχο- εγκρίθηκαν αυτοδικαίως λόγω παρέλευσης τριμήνου από την υποβολή τους χωρίς να προβεί η Δ.Υ. σε έλεγχο, διόρθωση και κοινοποίηση στην ανάδοχο και συνακόλουθα η Δ.Υ.

δεν μπορεί να προβεί μεταγενέστερα σε έλεγχο των επιμετρήσεων αυτών και περικοπή των κονδυλίων τους, είναι αβάσιμος πρωτίστως διότι, αφού τα ανωτέρω Π.Π.Α.Ε. και Α.Ε. δεν συντάχθηκαν νομότυπα, όπως προελέχθη, δεν μπορεί να γίνει λόγος για αυτοδίκαιη έγκρισή τους λόγω παρέλευσης τριμήνου από την υποβολή τους, κατά το βάσιμο ισχυρισμό της εναγομένης, σε κάθε δε περίπτωση διότι το γεγονός αυτό δεν εμπόδιζε τη Διευθύνουσα Υπηρεσία να προβεί σε μεταγενέστερο έλεγχο των επιμετρήσεων, μετά την πάροδο τριμήνου, και να αρνηθεί την καταβολή κονδυλίων, κατά τα εκτιθέμενα στην προηγούμενη σκέψη>>.

Υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο, δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 38 του π.δ. 609/1985, που εφαρμόστηκαν. Ειδικότερα, το Εφετείο, ανελέγκτως δέχθηκε ότι οι επιμετρήσεις που υπέβαλε η ανάδοχος του έργου αναιρεσείουσα και τα πρωτόκολλα παραλαβής αφανών εργασιών που τις συνόδευαν, συντάχθηκαν από αυτήν, χωρίς να τηρηθεί η προβλεπόμενη από τις διατάξεις του άρθρου 38 παρ. 1 έως 3 του π.δ. 609/1985, διαδικασία για τη σύνταξη αυτών, ήτοι χωρίς να καλέσει τον επιβλέποντα μηχανικό του έργου ώστε να προβούν από κοινού στην καταμέτρηση των εργασιών και να συντάξουν τα πρωτόκολλα αυτά και τις αναλυτικές επιμετρήσεις και κατά συνέπεια ότι τα στοιχεία για τις εργασίες που εκτελέστηκαν και τις ποσότητες αυτών καταχωρήθηκαν ύστερα από καταμέτρηση μόνο του αναδόχου.

Με βάση δε αυτά που δέχθηκε, ορθά, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, κατέληξε στην κρίση ότι, δεν μπορεί να γίνει λόγος περί αυτοδίκαιης έγκρισης των πρωτοκόλλων παραλαβής αφανών εργασιών και των επιμετρήσεων, λόγω παρόδου τριμήνου από την υποβολή τους. Εφόσον, δε, δεν υπήρξε αυτή η έγκριση, η Διευθύνουσα υπηρεσία είχε τη δυνατότητα να προβεί σε καταμέτρηση των εργασιών που η αναιρεσείουσα περιέλαβε ως εκτελεσθείσες στα υποβληθέντα πρωτόκολλα και επιμετρήσεις και τις ποσότητες αυτών και να διορθώσει τα αναγραφόμενα σ' αυτά επιμετρητικά στοιχεία.

Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην προβαλλόμενη με τον αναιρετικό λόγο, εκ του αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια και ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθία, πρέπει να απορριφθεί η από 28-4-2017 αίτηση για αναίρεση της 3433/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα κατά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης. Η αναιρεσείουσα που νικήθηκε πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά το σχετικό νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-4-2017 αίτηση της Κοινοπραξίας με την επωνυμία "Κ/Ξ ΔΗΜΕΡ ΑΕ - ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΕ" για αναίρεση της 3433/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε κατά την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Φεβρουαρίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και τούτου αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Απριλίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ