Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored medical evidence proving donor's mental incapacity at time of gift.

Απόφαση 531 / 2013 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 531/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Δημάδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη και Κων/νο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. συζ. Ε. Κ., το γένος Π. Θ., προσωρινά διαμένουσα στη ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της: α) Νικόλαο Διαλυνά με δήλωσή του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και β) κ. Γιαννίτση.

Της αναιρεσίβλητης: Χ. Μ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ορέστη Γεωργιάδη.

Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, οι οποίοι παραστάθηκαν όπως ανωτέρω σημειώνεται, η δεύτερη δικηγόρος της αναιρεσείουσας ζήτησε την αναβολή της υποθέσεως. Για το ανωτέρω ζήτημα έλαβε το λόγο και ο πληρεξούσιος της αντιδίκου ο οποίος δεν συναίνεσε στο αίτημα της αναβολής.

Το Δικαστήριο διασκέφτηκε και δια του Προέδρου του απέρριψε το αίτημα αναβολής και προχώρησε στη συζήτηση της υποθέσεως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 13512/2000 μη οριστική, 28728/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1020/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17-2-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την από 27-4-2010 έκθεση του Αντιπροέδρου Αρείου Πάγου Μιχαήλ Θεοχαρίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

- Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 131 ΑΚ, όπως ίσχυε κατά το χρόνο κατάρτισης της ένδικης δικαιοπραξίας (9.6.1995), ήτοι πριν από την αντικατάσταση του με το άρθρο 16 του ν. 2447/1996), "η δήλωση βούλησης είναι άκυρη, αν κατά το χρόνο που έγινε, το πρόσωπο ... δεν είχε τη χρήση του λογικού επειδή έπασχε από πνευματική ασθένεια".

Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι η δήλωση βούλησης είναι άκυρη, αν κατά το χρόνο που έγινε ο δηλών, εξαιτίας πνευματικής ασθένειας, δεν είχε έλλογη κρίση, που να επιτρέπει τον ελεύθερο προσδιορισμό της βούλησης με λογικούς υπολογισμούς και αδυνατεί να διαγνώσει το περιεχόμενο και την ουσία της δικαιοπραξίας που επιχειρεί και τις συνέπειες που θα προκύψουν από αυτή.

Η ρύθμιση αναφέρεται στην ανικανότητα κατά τη στιγμή της δήλωσης βουλήσεως για τη συγκεκριμένη δικαιοπραξία που προσβάλλεται εκάστοτε. Κρίσιμος, δηλαδή, χρόνος για τη διανοητική κατάσταση του προσώπου είναι η στιγμή της δήλωσης της βούλησης, γεγονότα δε προγενέστερα ή μεταγενέστερα από τα οποία εμμέσως μπορεί αυτή να συναχθεί, δεν είναι ουσιώδη (ΑΠ 1637/2008).

Αν πρόκειται για μόνιμη πνευματική ασθένεια, η οποία αποκλείει την χρήση του λογικού, τότε δεν είναι αναγκαία η απόδειξη της κατά το χρόνο της δήλωσης, αφού τεκμαίρεται αυτή λόγω της διάρκειας και της μόνιμης πνευματικής νόσου (ΑΠ 149/2003). Ως πνευματική ασθένεια νοείται κυρίως η ψυχική, στη έννοια της οποίας υπάγονται οι γνωστές ψυχώσεις, η σχιζοφρένια, παράνοια, ολιγοφρένεια κ.λ.π., μπορεί δε να είναι παροδική ή διαρκής.

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να διατυπώνεται στην απόφαση σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 24/1992).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικώς με την ένδικη αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, με την οποία ζητήθηκε να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της αναφερόμενης σ' αυτή δωρεάς ακινήτου προς την ήδη αναιρεσίβλητη εναγόμενη, για το λόγο ότι ο δωρητής αδελφός της ενάγουσας κατά το χρόνο της κατάρτισης της δεν είχε τη χρήση του λογικού, επειδή έπασχε από πνευματική ασθένεια, δέχτηκε ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά:

Στις 21-8-1998 αποβίωσε στη Θεσσαλονίκη ο Θ. Θ., πλησιέστεροι συγγενείς και μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του οποίου ήταν η ενάγουσα αδελφή του και η άλλη αδελφή του Ε. συζ. Α. Μ., μητέρα της εναγομένης. Με το .../9-6-1995 συμβόλαιο της συμβ/φου Θεσσαλονίκης Μαρίας Δούκα-Κουρτούκα, που μεταγράφηκε νόμιμα, ο Θ. Θ.

μεταβίβασε λόγω δωρεάς στην εναγόμενη ανηψιά του την ψιλή κυριότητα ενός διαμερίσματος του, εμβαδού 80 τ.μ., που βρίσκεται στον τέταρτο όροφο της ενταύθα και επί των οδών ... αρ. 44 και ... οικοδομής, ο ίδιος δε παρακράτησε την επικαρπία αυτού μέχρι το χρόνο του θανάτου του. Ο θάνατος του Θ. Θ. επήλθε στο γενικό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, λόγω υψηλού εμπύρετου αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Στο νοσοκομείο αυτό νοσηλεύθηκε από 17-8-1998 μέχρι 21-8-1998, ενώ προηγουμένως είχε νοσηλευθεί στη μονάδα εντατικής θεραπείας του Β' Νοσοκομείου ΙΚΑ Θεσσαλονίκης (ΠΑΝΑΓΙΑ) από 4-8-1998 μέχρι 10-8-1998 για "θερμοπληξία- ψυχωσική συνδρομή". Εκεί είχε μετακομισθεί σε κατάσταση εμβροντησίας με υπερπυρεξία (42° Κελσίου), ταχυκαρδία και αφυδάτωση και υποβλήθηκε σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου, η οποία κατέδειξε παλαιά μικρά ισχαιμικά έμφρακτα.

Η ανωτέρω διάγνωση της ψυχικής ασθένειας του στο νοσοκομείο αυτό, που αναφέρεται και ως "σχιζοφρένεια", στηρίχθηκε σε πληροφορίες που δόθηκαν από το συγγενικό του περιβάλλον, το οποίο και ανέφερε ιστορικό ψυχωσικής συνδρομής, διότι η επικοινωνία με τον ίδιο δεν ήταν δυνατή. Στο φύλλο νοσηλείας του της παθολογικής κλινικής του ίδιου νοσοκομείου αναφέρεται ότι αυτός τα τελευταία δέκα έτη λάμβανε φαρμακευτική αγωγή για την ψυχική του πάθηση και συγκεκριμένα τα χάπια Akinetonretard και Norinan.

Στις 10-8-1998 διαμετακομίσθηκε στα εξωτερικά ιατρεία του ψυχιατρικού νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, στη συνέχεια δε εισήχθη στο ΑΧΕΠΑ όπου και αποβίωσε, κατά τα ανωτέρω, σε ηλικία 62 ετών. Ο Θ. Θ. είχε εμφανίσει την ψυχική πάθηση του από νεαρή ηλικία και ειδικότερα από 18 ετών περίπου. Το 1962 μετανάστευσε στην τότε Δυτική Γερμανία, όπου διέμενε μαζί με την ενάγουσα αδελφή του και για ένα διάστημα και με την άλλη αδελφή του, μητέρα της εναγομένης.

Αυτός εργάσθηκε εκεί, παρά την πάθηση του, επί σειρά ετών και κέρδισε σημαντικά χρηματικά ποσά από την εργασία του, μεγάλο μέρος των οποίων και αποταμίευε. Από το 1973 παρακολουθείτο από ψυχίατρο και κατά το διάστημα από το έτος 1978 μέχρι και το έτος 1989 νοσηλεύθηκε κατά καιρούς σε ψυχιατρικές κλινικές στη Γερμανία και την Ελλάδα.

Ειδικότερα αυτός νοσηλεύθηκε, το έτος 1978 στην πανεπιστημιακή κλινική της Φραγκφούρτης, από 7-1-1985 έως 24-1-1985 και από 26-3-1985 μέχρι και μετά την 25-6-1985 στην ψυχιατρική κλινική "Π.-Κ." στη Θεσσαλονίκη, από 28-12-1987 έως 21-7-1988 στο νοσοκομείο K0EPPERN του κρατιδίου της Έσσης στη Γερμανία, ενώ από 21-7-1988 έως 1-8-1989 τελούσε υπό πλήρη θεραπευτική αγωγή στο κοινωνικοψυχιατρικό εξωτερικό παράρτημα "Bambaget Hof' της Φραγκφούρτης.

Η διάγνωση της πάθησης του από το νευρολόγο-ψυχίατρο Χ. Γ., που τον παρακολουθούσε από το 1984, ήταν παρανοϊκή-παραισθησιακή ψύχωση με βαριές διαταραχές της βούλησης, ενώ στο νοσοκομείο K0EPPERN και στη συνέχεια στη Φραγκφούρτη η πάθηση του χαρακτηρίσθηκε ως σχιζοφρενική ψύχωση. Σύμφωνα με την από 2-10-1998 βεβαίωση-έκθεση του κοινωνικού λειτουργού του Κοινωνικού-Συμβουλευτικού Κέντρου Μεταναστών της "EVANGELISCHER REGIONAL VERB AND" της Φραγκφούρτης, Γ.

Ζ., η οποία αναφέρεται στο σύνολο των προβλημάτων του Θ. Θ. από το 1978 έως το 1989, ο τελευταίος "έπασχε από χρόνια σχιζοφρενική ψύχωση με περιόδους παντελούς πνευματικής ανεπάρκειας και πολλές φορές σε βαθμό επικίνδυνο για τον εαυτό του και το περιβάλλον του". Επίσης βεβαιώνεται ότι σε όλη την παραπάνω περίοδο υφίστατο ψυχιατρική θεραπεία με ψυχοφάρμακα και ότι δύο φορές η νοσηλεία του σε κλειστά ψυχιατρεία οφείλεται στην παρέμβαση της αστυνομίας, που τον προσήγαγε εκεί αυτεπαγγέλτως.

Από τις συζητήσεις που θυμούνται οι υπάλληλοι του ανωτέρω κέντρου και τις σημειώσεις του φακέλου του, προέκυπτε, σύμφωνα με τη βεβαίωση αυτή, ότι επρόκειτο για άτομο με φοβίες, μυστικοπάθεια, ανασφάλεια, σοβαρό ψυχικό κλονισμό και αισθήματα καταδίωξης και πλεονεξίας. Αυτός έλαβε σύνταξη αναπηρίας, λόγω ανικανότητας του προς άσκηση βιοποριστικού επαγγέλματος, εξαιτίας της κατάστασης της ψυχικής του υγείας, στις 26-11-1981, η δε σχετική διαδικασία είχε αρχίσει από το έτος 1978.

Από τα ίδια στοιχεία αποδείχθηκε περαιτέρω ότι, παρά τη σοβαρή χρόνια ψυχική πάθηση του, ο Θ. Θ. διήνυε και περιόδους κατά τις οποίες δεν στερείτο της χρήσης του λογικού, επειδή τα συμπτώματα της ασθένειας του υποχωρούσαν σε σημαντικό βαθμό ή και δεν εκδηλώνονταν. Αυτό δεν έρχεται σε αντίθεση με την προαναφερόμενη βεβαίωση - έκθεση, που αναφέρεται μόνον σε περιόδους παντελούς πνευματικής ανεπάρκειας του και όχι σε τέτοια συνεχή και μόνιμη κατάσταση του.

Έτσι πέραν των αρχικών περιόδων, κατά τις οποίες αυτός εργάσθηκε κανονικά στη Γερμανία και αποκόμισε και σοβαρά χρηματικά ποσά από την εργασία του, σε περίοδο κατά την οποία είχε τη χρήση του λογικού του και εκδηλωνόταν κανονικά η βούληση του αποφάσισε να προβεί και προέβη μέσα στο έτος 1982, αφού είχε λάβει τη σύνταξη αναπηρίας, στην αγορά του ανωτέρω διαμερίσματος, που δώρησε αργότερα στην εναγομένη.

Μέσα στο έτος 1983 αυτός προχώρησε και στην εξόφληση του υπολειπομένου τιμήματος του διαμερίσματος και συντάχθηκε η σχετική πράξη εξόφλησης. Επίσης αυτός, πέραν των χρονικών διαστημάτων των κρίσεων και της νοσηλείας του, ήταν κατά περιόδους σε θέση, ακόμη και στο διάστημα των ετών 1978- 1989, οπότε η πάθηση του εμφάνιζε έξαρση, να συναλλάσσεται και μόνος του με τις τράπεζες και μπορούσε να ταξιδεύει και μόνος του από και προς το εξωτερικό.

Ο Θ. Θ., κατά τις περιόδους που δε διέμενε στη Γερμανία μέχρι το έτος 1989, συχνά ερχόταν και έμενε για περιορισμένα χρονικά διαστήματα με την αδελφή του, μητέρα της εναγομένης, Ε. Μ., και την οικογένεια αυτής, στο σπίτι τους στους ... . Όταν το έτος 1989 έφυγε οριστικά από τη Γερμανία, εγκαταστάθηκε στο σπίτι της άνω αδελφής του και έζησε εκεί με την οικογένεια της για μεγάλο διάστημα και συγκεκριμένα μέχρι το έτος 1996.

Αυτή υπήρξε μία περίοδος κατά την οποία ο Θ. Θ. βρισκόταν σε καλή κατάσταση, είχε τη χρήση του λογικού του και η πάθηση του δεν περιόριζε, ούτε επηρέαζε τη λειτουργία της βούλησης του. Η πιο πάνω αδελφή του και η οικογένεια της τον φρόντιζε και μεριμνούσε για την ένδυση και διατροφή του, ο ίδιος δε κινείτο κανονικά στη γειτονιά, ψώνιζε και συνομιλούσε με τους περιοίκους.

Στις αρχές του 1996 ενεγράφη και στο Α1 ΚΑΠΗ του Δήμου ... . Πέραν μίας βραδύτητας στις αντιδράσεις και στην ομιλία του, που οφειλόταν προδήλως στην φαρμακευτική αντιψυχωσική αγωγή την οποία λάμβανε σύμφωνα και με το προαναφερόμενο φύλλο νοσηλείας του, αυτός κινείτο κατά τη συγκεκριμένη περίοδο φυσιολογικά στο περιβάλλον του και είχε προσαρμοσθεί σ' αυτό.

Καθόλο αυτό το διάστημα των έξι περίπου συνεχών ετών από το έτος 1989 μέχρι το έτος 1996 ο Θ. Θ. δε χρειάσθηκε να νοσηλευθεί ούτε μία φορά, έστω και για βραχύ χρόνο, λόγω της ασθένειας του (όπως και μέχρι το 1998), μπόρεσε δε να συγκατοικήσει ομαλά με την οικογένεια της αδελφής του Ε. στο ίδιο σπίτι, εντασσόμενος ουσιαστικά σ' αυτήν.

Εξαιτίας της σύνδεσης του με την οικογένεια της αδελφής του αυτής, της ευγνωμοσύνης του απέναντι στα μέλη της και της ιδιαίτερης σύνδεσης που ανέπτυξε με την εναγομένη, μικρότερη από τις δύο ανηψιές του από τη συγκεκριμένη αδελφή του, αποφάσισε και προέβη μέσα στο έτος 1995 στην παραπάνω αναφερόμενη δωρεά του διαμερίσματος του προς την τελευταία (εναγομένη), κατά ψιλή κυριότητα μόνον, προκειμένου να συνεχίσει να καρπούται ο ίδιος τα μισθώματα που αυτό του απέδιδε.

Την ίδια ακριβώς περίοδο και μέσα σε ένα μήνα από το συμβόλαιο αυτής της δωρεάς η Ε. Μ. και ο σύζυγος της, δεύτερος μάρτυρας της εναγομένης, προέβησαν και αυτοί σε γονικές παροχές ακίνητης περιουσίας τους προς τα τέκνα τους (εναγομένη και αδελφή αυτής),επιθυμώντας την εξασφάλιση των παιδιών τους. Λίγες ημέρες πριν την υπογραφή του επίμαχου δωρητηρίου συμβολαίου ο ιατρός και διευθυντής της νευρολογικής κλινικής "Π.- Κ.

ΕΠΕ" Α. Κ., νευρολόγος - ψυχίατρος, εξέδωσε το από 1-6-1995 ιατρικό πιστοποιητικό. Με αυτό πιστοποιεί "ότι ο Θ. Θ. το γε νυν έχει καλώς και δύναται να προβεί εις δικαιοπραξίαν". Αυτός γνώριζε ότι το πιστοποιητικό θα χρησιμοποιείτο για τη σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης και επομένως τη βαρύτητα του, αναφέρει δε σ' αυτό: "Το παρόν πιστοποιητικόν χορηγείται για δικαστικήν-συμβολαιογραφικήν πράξιν".

Επίσης κατά τη σύνταξη του πιστοποιητικού είχε υπόψη του την ασθένεια, το ιστορικό και την πορεία του Θ. Θ., ο οποίος είχε νοσηλευθεί, όπως συνομολογείται (βλ. και σελ. 3 της αγωγής), στην κλινική της οποίας ο ίδιος ήταν διευθυντής. Σύμφωνα με αυτά αποδείχθηκε, ότι ο Θ. Θ. είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο της δωρεάς τη χρήση του λογικού, γνώριζε τι έπραττε και τις συνέπειες της πράξης του, η οποία εξέφραζε την κατόπιν λογικών διεργασιών και υπολογισμών σχηματισθείσα ελευθέρως βούληση του.

Το δικαστήριο δεν είναι δυνατό να καταλήξει σε διαφορετική κρίση από τις καταθέσεις των μαρτύρων της ενάγουσας, οι οποίοι δεν είχαν ιδία και άμεση αντίληψη της κατάστασης του δωρητή κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα της δωρεάς, αλλά και καθόλο το μεγαλύτερο διάστημα της διαμονής αυτού στο σπίτι της αδελφής του Ε..

Ενόψει όλων των παραπάνω, το γεγονός ότι ο Θ. Θ. εμφάνισε, κατά τον αμέσως προηγηθέντα του θανάτου του χρόνο, εκ νέου κρίση της πνευματικής ασθένειας του, διαμένοντας κατά την τελευταία διετία περίπου σε αυτοτελή χώρο στο δώμα της κατοικίας της αδελφής του Ε.ς, η οποία άρχιζε τότε να παρουσιάζει και αυτή συμπτώματα πνευματικής νόσου και δεν τον φρόντιζε όπως προηγουμένως, δεν είναι δυνατό να οδηγήσει το δικαστήριο σε διαφορετική από την ως άνω κρίση".

Με βάση τις πραγματικές αυτές παραδοχές το Εφετείο έκρινε ότι ο ανωτέρω δωρητής κατά τον κρίσιμο χρόνο της επίμαχης δωρεάς δεν στερείτο της χρήσης του λογικού, λόγω της πνευματικής του νόσου, και ακολούθως, αφού δέχθηκε την έφεση της ήδη αναιρεσίβλητης εναγομένης και εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο είχε κρίνει αντιθέτως, απέρριψε την ένδικη αγωγή της αναιρεσείουσας, ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση, αφού για το ουσιώδες ζήτημα της μη ανικανότητας του αδελφού της αναιρεσείουσας Θ. Θ. για κατάρτιση της επίμαχης δικαιοπραξίας της δωρεάς, από έλλειψη της χρήσης του λογικού, συνεπεία της ψυχικής νόσου από την οποία έπασχε, διέλαβε σ' αυτήν πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες, οι οποίες επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 131 του ΑΚ.

Ειδικότερα, το αποδεικτικό πόρισμα του Εφετείου ότι ο ανωτέρω Θ. Θ. κατά τον κρίσιμο χρόνο κατάρτισης της επίμαχης δωρεάς (9-6-1995) δεν στερείτο της χρήσης του λογικού και είχε επίγνωση της πράξης του και των συνεπειών αυτής, η οποία εξέφραζε την κατόπιν λογικών διεργασιών και υπολογισμών σχηματισθείσα ελευθέρως βούληση του, δικαιολογείται με πληρότητα από τις προεκτεθείσες σαφείς παραδοχές του Εφετείου, ότι ο εν λόγω δωρητής, ναι μεν έπασχε από τη νεαρή ηλικία των 18 ετών από σοβαρή χρόνια ψυχική πάθηση, που χαρακτηρίσθηκε από τους ψυχιάτρους που τον παρακολουθούσαν ως "παρανοϊκή -παραισθησιακή ψύχωση" ή ως " χρόνια σχιζοφρενική ψύχωση", και για την οποία νοσηλεύθηκε μέχρι το έτος 1989 κατά τα διαλαμβανόμενα στην απόφαση χρονικά διαστήματα στις αναφερόμενες σ' αυτήν ψυχιατρικές κλινικές της Γερμανίας και της Ελλάδας, τελώντας υπό ψυχιατρική θεραπεία με ψυχοφάρμακα, πλην όμως αυτός κατά το μεταγενέστερο χρονικό διάστημα των ετών 1989-1996, κατά το οποίο ζούσε στο σπίτι της αδελφής του Ε.

Μ. στους ... Θεσσαλονίκης, λόγω της σε σημαντικό βαθμό υποχώρησης ή και μη εκδήλωσης των συμπτωμάτων της παραπάνω ψυχικής ασθένειας του, βρισκόταν σε καλή κατάσταση, είχε τη χρήση του λογικού του και η πάθηση του δεν περιόριζε, ούτε επηρέαζε τη λειτουργία της βούλησης του, γεγονός που προκύπτει από το 1-6-1995 ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού και διευθυντή της νευρολογικής κλινικής "Π.- Κ.

ΕΠΕ", νευρολόγου-ψυχιάτρου Α. Κ., αλλά και επιβεβαιώνεται από το ότι ο εν λόγω δωρητής κατά το χρονικό τούτο διάστημα συγκατοικούσε ομαλά με την οικογένεια της ανωτέρω αδελφής του και κινείτο φυσιολογικά στο περιβάλλον του, λαμβάνοντας μόνο φαρμακευτική αντιψυχωσική αγωγή, χωρίς να απαιτηθεί να νοσηλευθεί κατά το διάστημα αυτό για την ασθένεια του ούτε μία φορά, έστω και για βραχύ χρόνο.

Επομένως ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προβάλλει κατά της προσβαλλόμενης απόφασης αιτιάσεις από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση, περιλαμβάνοντας σ' αυτήν ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες για το ανωτέρω ουσιώδες ζήτημα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

-ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περίπτωση γ' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν πράγματι λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη, σύμφωνα με τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340, 341 και 346 Κ.Πολ.Δ. Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και την ειδική αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί η γενική βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος μόνο αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα. Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ. 11 εδ.γ' ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που η αναιρεσείουσα επικαλέσθηκε και προσκόμισε προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού της ότι ο προαναφερόμενος αδελφός της κατά τον κρίσιμο χρόνο κατάρτισης της επίμαχης δωρεάς στερείτο της χρήσης του λογικού, λόγω του ότι έπασχε από σχιζοφρενική ψύχωση, και ειδικότερα δεν έλαβε υπόψη 1) την υπ' αριθμ.

πρωτ. 7182/27-10-1998 ιατρική γνωμάτευση του Β' Νοσοκομείου ΙΚΑ Θεσσαλονίκης, 2) Την από 29-10-1998 ιατρική γνωμάτευση του ιατρού του Νοσοκομείου "Α.Χ.Ε.Π.Α" Θεσ/νίκης Μ. Χ. 3) Το με αριθμ. πρωτ. 1742/20-2-2006 ιατρικό φάκελο της Παθολογικής Κλινικής του Β' Νοσοκομείου ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Θεσσαλονίκης 4) Το ενημερωτικό σημείωμα του Γενικού Νοσοκομείου ΙΚΑ Θεσσαλονίκης "Η ΠΑΝΑΓΙΑ" 5) Την από 23-9-1998 Ειδική Ιατρική Βεβαίωση, με νόμιμη μετάφραση στην Ελληνική, του νευρολόγου-ψυχιάτρου Α.

D. του νοσοκομείου KOEPPERN του κρατιδίου της Έσσης Γερμανίας και 6) την από 2-10-1998 βεβαίωση-έκθεση του κοινωνικού λειτουργού Γ. Ζ., του Κοινωνικού-Συμβουλευτικού Κέντρου Μεταναστών της "EVANGELISCHER REGIONAL VERB AND" της Φραγκφούρτης. Όμως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο που την εξέδωσε οδηγήθηκε στην κρίση του, ότι ο ανωτέρω Θ.

Θ. κατά τον κρίσιμο χρόνο κατάρτισης της δωρεάς δεν στερείτο της χρήσης του λογικού και είχε επίγνωση της πράξης του και των συνεπειών αυτής, η οποία εξέφραζε την κατόπιν λογικών διεργασιών και υπολογισμών σχηματισθείσα ελευθέρως βούληση του, ύστερα από συνεκτίμηση, όπως βεβαιώνεται στην απόφαση, εκτός άλλων αποδεικτικών μέσων, και όλων των εγγράφων που νομίμως προσεκόμισαν και επικαλέσθηκαν οι διάδικοι.

Από την γενική αυτή βεβαίωση, σε συνδυασμό και με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, στο οποίο ρητά μνημονεύονται και οι προαναφερόμενες υπ' αριθμ. πρωτ. 7182/27-10-1998 ιατρική γνωμάτευση του Β' Νοσοκομείου ΙΚΑ ( ΠΑΝΑΓΙΑ) Θεσσαλονίκης και από 2/10/1998 βεβαίωση- έκθεση του κοινωνικού λειτουργού Γ. Ζ., και ακόμη γίνεται εκτενής αναφορά στο περιεχόμενο όλων των παραπάνω ιατρικών γνωμαζτεύσεων και ιατρικών εγγράφων, δεν καταλείπεται καμιά αμφιβολία ότι το Εφετείο, για την στήριξη του πιο πάνω αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις,, και τα εν λόγω ιατρικά έγγραφα.

Επομένως, ο περί του αντιθέτου αμέσως ανωτέρω λόγος της ενδίκου αιτήσεως αναιρέσεως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17/2/2009 αίτηση της Α. συζ. Ε. Κ. κατά της Χ. Μ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1020/2008 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ