Supreme Court dismisses appeal by a dissolved company for lack of standing and procedural irregularities.

Απόφαση 530 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 530/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη και Κορνηλία Πανούτσου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Φεβρουαρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Γκουζούλη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/11/2013 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 325/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 192/2019 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11/3/2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1 και 2 και 576 παρ.1-3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ` αυτή κάποιος διάδικος, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και αν μεν την συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολιπόμενος διάδικος, κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, διαφορετικά, αν δηλαδή δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζήτησής της ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί ποιος διάδικος επέσπευσε τη συζήτησή της, ώστε να καταστεί δυνατός ο έλεγχος της εγκυρότητας ή όχι της ερημοδικίας του απολιπόμενου διαδίκου, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη, ως προς όλους τους διαδίκους και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήση (ΟλΑΠ 8/2018, ΑΠ 1211/2021, ΑΠ 164/2021, ΑΠ 1130/2020, ΑΠ 218/2020).

Τις κλητεύσεις επικαλείται και αποδεικνύει ο παριστάμενος διάδικος (ΑΠ 1389/2019, ΑΠ 119/2019). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ.4 εδ. β` και γ` ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, κατ` άρθρο 575 εδ. β` ΚΠολΔ, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας οφείλει αμέσως, μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίσθηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Προϋπόθεση, όμως, της εγκυρότητας της κλήτευσης αυτής, λόγω αναβολής της υπόθεσης και της εγγραφής αυτής στο πινάκιο, είναι ότι ο απολιπόμενος, κατά τη μετ` αναβολή δικάσιμο, διάδικος, είτε να είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση ή να είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί για τη δικάσιμο, κατά την οποία αναβλήθηκε η υπόθεση, είτε να είχε παραστεί νομίμως κατά την πρώτη αυτή δικάσιμο και, επομένως, με τη νόμιμη παράσταση και τη μη εναντίωσή του καλύφθηκε η ακυρότητα της κλήτευσής του κατά την αρχική δικάσιμο.

Αντιθέτως, αν κατά την αρχική δικάσιμο ο απολιπόμενος, κατά την μετ` αναβολή συζήτηση, διάδικος δεν επέσπευσε τη συζήτηση ή δεν είχε κλητευθεί νομίμως, για να παραστεί σ` αυτήν, κατά δε την αρχική αυτή δικάσιμο δεν παραστάθηκε νομίμως και, επομένως, δεν καλύφθηκε η έλλειψη ή η ακυρότητα της επίσπευσης της συζήτησης ή η μη νομιμότητα ή η έλλειψη της κλήτευσής του για την αρχική δικάσιμο, η αναβολή της υπόθεσης από το πινάκιο και η εγγραφή αυτής για τη νέα μετ` αναβολή δικάσιμο, δεν ισχύει ως κλήτευσή του για τη νέα δικάσιμο και απαιτείται νόμιμη κλήτευσή του (ΑΠ 184/2020, ΑΠ 1601/2017).

Εξάλλου, σε περίπτωση που απολείπεται ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση, η επίσπευση προκύπτει από το αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης (ή της κλήσης με την οποία αυτή φέρεται προς συζήτηση), με την πράξη ορισμού δικασίμου και την πρόσκληση παράστασης κατ` αυτήν, το οποίο ο επισπεύδων επέδωσε προς τον αντίδικό του.

Το αντίγραφο αυτό, με την επ` αυτού σημείωση του δικαστικού επιμελητή που διενήργησε την επίδοση, οφείλει να προσκομίσει ο παριστάμενος αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση. Αντιθέτως, σε περίπτωση που απολείπεται ο αντίδικος του διαδίκου που επισπεύδει τη συζήτηση, η επίσπευση της συζήτησης προκύπτει από την έκθεση επίδοσης του αντιγράφου της αίτησης αναίρεσης προς τον αντίδικο, την οποία οφείλει να προσκομίσει ο επισπεύδων, που μετέχει στη συζήτηση (ΑΠ 1130/2020, ΑΠ 24/2016, ΑΠ 1695/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με την επωνυμία "..." εταιρεία, δεν εμφανίστηκε, ούτε κατέθεσε δήλωση ότι δεν θα παραστεί κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, αλλά παραστάθηκε μόνον η αναιρεσίβλητη εταιρεία, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε νομίμως από τη σειρά του πινακίου, κατά τη στην αρχή της παρούσας αναφερόμενη δικάσιμο, προσδιορισθείσα μετ' αναβολή από τη δικάσιμο της 6ης.12.2021, η οποία ορίστηκε κατ 'απόλυτη προτίμηση δυνάμει της με αριθμό 30/2021 Πράξης της Προέδρου του Α1 Πολιτικού Τμήματος αυτού του Δικαστηρίου , όπως αυτό προκύπτει από τα πρακτικά συνεδρίασης αυτού του Δικαστηρίου.

Από τα έγγραφα της δικογραφίας, και ειδικότερα την επισημείωση επί του προσκομιζομένου από την αναιρεσίβλητη ακριβούς αντιγράφου της κρινόμενης αίτησης για την επίδοσή της στην τελευταία, προκύπτει ότι τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης για την αρχική δικάσιμο της 6ης .12.2021 επέσπευσε η απολιπόμενη αναιρεσείουσα εταιρεία.

Συνεπώς, και δεδομένου ότι η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας ισχύει ως κλήτευση προς την απολιπομένη αναιρεσείουσα, πρέπει, σύμφωνα και με όσα προεκτέθηκαν, να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης ως αν ήταν και αυτή παρούσα.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 62 ΚΠολΔ ικανός να είναι διάδικος είναι αυτός που έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, κατά δε το άρθρο 61ΑΚ, ένωση προσώπων μπορεί να αποκτήσει προσωπικότητα και να καταστεί νομικό πρόσωπο, αν τηρηθούν οι όροι που αναγράφει ο νόμος. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 313 § 1 περ.

δ` του ΚΠολΔ, εξάλλου, δικαστική απόφαση που εκδίδεται στο πλαίσιο δίκης, διεξαχθείσας κατά ανύπαρκτου φυσικού ή νομικού προσώπου, είναι και η ίδια ανίσχυρη (ή αυτοδικαίως άκυρη) και δύναται να επιδιωχθεί η αναγνώριση της ανυπαρξίας της με δικαστική απόφαση κατόπιν άσκησης σχετικής αγωγής ή προβολής σχετικής ένστασης (ΑΠ 822/2021, ΑΠ 622/2016).

Αποκτά, συνεπώς, ιδιαίτερη σημασία, μεταξύ άλλων, η κατάφαση της ύπαρξης ή της ανυπαρξίας ορισμένου Νομικού Προσώπου κατά την επιχείρηση ορισμένης διαδικαστικής πράξης, Ειδικώς η ανώνυμη εταιρεία, όπως όλα τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, μετά τη λύση της και την είσοδο της στο στάδιο της εκκαθάρισης, θεωρείται, κατά πλάσμα του νόμου, ότι υφίσταται μέχρις ότου επιτευχθεί ο σκοπός της εκκαθάρισης των εκκρεμών σχέσεών της και η διανομή του τυχόν καθαρού ενεργητικού στους μετόχους της.

Η περάτωση της εκκαθάρισης και συγχρόνως της εταιρίας επέρχεται, όταν οι εκκαθαριστές ενεργήσουν τις αναγκαίες πράξεις εκκαθάρισης, συντάξουν απογραφή, δημοσιεύσουν τις εγκριθείσες από τη γενική συνέλευση οικονομικές καταστάσεις πέρατος της εκκαθάρισης και προβούν στην καταχώριση της διαγραφής της εταιρείας στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ ν. 3419/2005).Περαιτέρω με βάση το άρθρ. 170 παρ. 1 ν. 4548/2018 "Με το πέρας της εκκαθάρισης, ο εκκαθαριστής μεριμνά για τη διαγραφή της εταιρείας από το Γ.Ε.ΜΗ.

Τη διαγραφή μπορούν να ζητήσουν και άλλα πρόσωπα που έχουν έννομο συμφέρον, βάσει του άρθρου 10 παρ. 1 περ. ε' Ν. 3419/2005. Η πράξη διαγραφής ανακαλείται με αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον προς το δικαστήριο, με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, αν αποκαλυφθούν νέα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας ή χρέη της, που δεν ικανοποιήθηκαν μολονότι υπήρχε υπόλοιπο ενεργητικού.

Στις περιπτώσεις αυτές το δικαστήριο διορίζει εκκαθαριστή και διατάσσει την προσωρινή επανεγγραφή της εταιρείας στο Γ.Ε.ΜΗ.". Η καταχώριση της διαγραφής στο ΜΑΕ έχει σχετικά συστατικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι χωρίς αυτή δεν επέρχεται περάτωση της ΑΕ. Αν, όμως, διαπιστωθεί ότι η εταιρεία είχε και άλλη περιουσία, δεν επέρχεται η περάτωσή της, έστω και αν είχε διαγραφεί από το ΜΑΕ ήδη ΓΕΜΗ ( ΑΠ 970/2019, ΑΠ 1669/2014,ΑΠ 1345/2013, ΑΠ 30/2010).

Στη προκειμένη περίπτωση, με τη κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η με αριθμό 192/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών με την οποία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση της ενάγουσας ήδη αναιρεσείουσας κατά της με αριθμό 325/2016 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Πλην όμως, από την παραδεκτή (αρθ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των στοιχείων της δικογραφίας που προσκομίζει με επίκληση η αναιρεσίβλητη, η οποία κατέθεσε προτάσεις, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Με την από 8.11.2013 αγωγή της, η ήδη αναιρεσείουσα, επικαλούμενη σύμβαση έργου που συνήψε με την εναγομένη και προσήκουσα παράδοση του εκτελεσθέντος έργου, ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 467.400 ευρώ, νομιμοτόκως κατά τις στην αγωγή διακρίσεις, ως υπόλοιπο του εργολαβικού της ανταλλάγματος, άλλως και επικουρικώς, για τη περίπτωση που ήθελε κριθεί άκυρη η εν λόγω σύμβαση, την επιδίκαση του άνω ποσού με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η με αριθμό 325/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών, που έκρινε την αγωγή ορισμένη και πλην της επικουρικής της βάσης, νόμιμη (αρθ. 681 επ. ΑΚ) την απέρριψε όμως, ως αβάσιμη από ουσιαστική άποψη. Κατά της απόφασης αυτής η ενάγουσα, ήδη αναιρεσείουσα, άσκησε την από 11.11.2016 έφεσή της επικαλούμενη κακή εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία δυνάμει της ήδη αναιρεσιβαλλομένης με αριθμό 192/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, απορρίφθηκε κατ' ουσίαν.

Η αναιρεσείουσα εταιρεία είχε συσταθεί με τις νόμιμες διατυπώσεις, δυνάμει της με αριθμό ... καταστατικής πράξης της συμβολαιογράφου Αθηνών, Ελένης Δημητρίου Σουλή, η οποία καταχωρήθηκε στο ΜΑΕ της Νομαρχίας Αθηνών στις 9.1.2008, η δε ανακοίνωση της καταχώρησής της δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ (τεύχος ΑΕ &ΕΠΕ φύλλο 307/16.1.2008).

Ακολούθως, όπως διαλαμβάνεται στη με αριθμό πρωτοκόλλου 1422273/31.12.2018 ανακοίνωση του τμήματος Μητρώου /Υπηρεσία ΓΕΜΗ του Επιμελητηρίου Αχαΐας, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαΐας ανακοινώνει ότι: " Στις 31.12.2018 καταχωρήθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) με ΚΑΚ ... το από 4.10.2018 πρακτικό Γενικής Συνέλευσης με το οποίο εγκρίθηκε ο τελικός ισολογισμός πέρατος εκκαθάρισης της 4.10.2018 της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία " (..." και τον διακριτικό τίτλο "(..." και αριθμό Γ.Ε.ΜΗ. 34579516000.- Κατόπιν τούτου η εταιρεία διαγράφεται από το Γ.Ε.ΜΗ." Ενόψει των ανωτέρω, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα πρωτίστως της ύπαρξης της διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας διαδίκου στο πρόσωπο της αναιρεσείουσας εταιρείας, η ένδικη αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 192/2019 απόφασης του Εφετείου Πατρών, εφόσον ασκείται (13.3.2020) από ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο, δεδομένου ότι έχουν περατωθεί ήδη από τον μήνα Οκτώβριο 2018 οι εργασίες εκκαθαρίσεώς της και έχει διαγραφεί από το Γ.Ε.ΜΗ. , πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στη πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης (αρ. 176,183 ΚΠολΔ) κατά τα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11.3.2020 αναίρεση κατά της με αριθμό 192/2019 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσίβλητης , τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Απριλίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ