Supreme Court dismisses appeal due to lack of legal interest and rejects statute of limitations defense against third party.

Απόφαση 529 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 529/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, εκπροσωπούμενης από την ασκούσα τη γονική μέριμνα μητέρα της Χ1, 3) Χ3, εκπροσωπούμενης από την ασκούσα τη γονική μέριμνα μητέρα της Χ1, κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Σαββόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γραφείου Διεθνούς Ασφαλίσεως, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "COOP ALLGEMEINE VERSIHERUNG AG", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Καραγκούνη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 8/4/2001 αγωγές της 2ης των ως άνω αναιρεσιβλήτων και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 7/1/2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1657/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7423/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 2/11/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 15/1/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 556 και 558 ΚΠολΔ προκύπτει ότι για την άσκηση της αναιρέσεως απαιτείται έννομο συμφέρον, το οποίο υφίσταται όταν ο αναιρεσείων ηττήθηκε ολικώς ή μερικώς με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, πρέπει δε να απευθύνεται κατ' εκείνων των αντιδίκων του που νίκησαν στη δίκη. Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, απορρίπτοντας την από 5.5.2003 έφεση της δεύτερης αναιρεσίβλητης αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας κατά των αναιρεσειουσών, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία κρίθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη η από 8.4.2001 αγωγή της κατ' αυτών. Επομένως, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως απαραδέκτως απευθύνεται και κατά της ηττημένης ως άνω αναιρεσίβλητης ενάγουσας και πρέπει ν' απορριφθεί αυτεπαγγέλτως ως προς αυτήν για έλλειψη εννόμου συμφέροντος.

ΙΙ.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια απόφαση, γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Εξάλλου, ναι μεν η συνδρομή της ενεργητικής και παθητικής νομιμοποίησης των διαδίκων εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας, δεν αφορά όμως τη δημόσια τάξη και, συνεπώς, ο περί αυτής ισχυρισμός για να ιδρύσει λόγο αναιρέσεως πρέπει να έχει προταθεί στο εφετείο και να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι έγινε η σχετική πρόταση.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως ισχυρίζονται οι αναιρεσείουσες ότι την από 7.1.2003 αγωγή τους για αποζημίωση απηύθυναν κατά του πρώτου αναιρεσιβλήτου Γραφείου Διεθνούς Ασφαλίσεως που εδρεύει στην Ελλάδα, ως εκπροσώπου και αντικλήτου της εδρεύουσας στην Ελβετία ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "COOP ALLGEMEINE CERSIHERUNG AG", στην οποία ήταν ασφαλισμένο το ζημιογόνο αυτοκίνητο με πινακίδα κυκλοφορίας άλλης χώρας (Ελβετίας) και η οποία είχε εκδώσει βεβαίωση ασφαλίσεως (πράσινη κάρτα).

Περαιτέρω, διατείνονται οι αναιρεσείουσες ότι το Εφετείο, παρά την έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως, την οποία όφειλε να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως, έκρινε ότι διάδικο είναι το ίδιο το αναιρεσίβλητο Γραφείο Διεθνούς Ασφαλίσεως και παρά το νόμο δεν απέρριψε ως απαράδεκτη την από 2.5.2003 έφεσή του κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή τους.

Αντίθετα, το Εφετείο, ενώ απέρριψε την από 9.9.2003 έφεσή τους κατά της πρωτόδικης απόφασης, δέχτηκε τυπικά και ουσιαστικά την ως άνω έφεση του πρώτου αναιρεσιβλήτου και, αφού εξαφάνισε την εν λόγω απόφαση, κράτησε και δίκασε την υπόθεση κατ' ουσίαν και απέρριψε ως παραγεγραμμένη την προαναφερθείσα αγωγή τους, με αποτέλεσμα, κατά τους ισχυρισμούς των αναιρεσειουσών, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, να υποπέσει στην πλημμέλεια από το εδάφιο 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, την οποία και προβάλλουν με το αναιρετήριο, δοθέντος ότι η συνδρομή της ενεργητικής και παθητικής νομιμοποίησης των διαδίκων εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, το δε σχετικό σφάλμα προκύπτει από την ίδια την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

Όμως, με βάση τα όσα εκτέθηκαν στην αρχή, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι: α) η συνδρομή της ενεργητικής και παθητικής νομιμοποιήσεως των διαδίκων δεν αφορά τη δημόσια τάξη, β) οι αναιρεσείουσες δεν αναφέρουν στο αναιρετήριο ότι προέβαλαν στο Εφετείο ισχυρισμό για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης του πρώτου αναιρεσιβλήτου Γ.Δ.Α.

και γ) δεν προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση το σφάλμα που επικαλούνται οι αναιρεσείουσες, καθόσον μάλιστα αυτές απηύθυναν την από 9-9-2003 έφεσή τους κατά του πρώτου αναιρεσιβλήτου Γ.Δ.Α., το οποίο ήταν και διάδικος στη δευτεροβάθμια δίκη, για την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

ΙΙΙ.- Κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Όμως, ο πιο πάνω αναιρετικός λόγος δεν ιδρύεται στην περίπτωση που δεν διατυπώνεται στην έφεση παράπονο κατά της πρωτόδικης απόφασης ως προς εκείνο το τμήμα της που προβάλλεται ως αδίκαστο από το Εφετείο, διότι κατά το μέρος αυτό η πρωτόδικη απόφαση δεν μεταβιβάστηκε με την έφεση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το οποίο δεν είχε πλέον εξουσία να ερευνήσει το θέμα αυτό.

Εν προκειμένω, με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση ότι με την προσβαλλόμενη απόφασή του άφησε αδίκαστη την ασκηθείσα κατά της δεύτερης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας αγωγή της. Ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού από την επισκόπηση της από 9.9.2003 εφέσεως των αναιρεσειουσών εκφράζονται παράπονα κατά της πρωτόδικης απόφασης μόνο για την εν μέρει παραδοχή της αγωγής τους κατά του πρώτου αναιρεσιβλήτου Γ.Δ.Α. και δεν γίνεται κανένας λόγος για την φερόμενη, κατά τους ισχυρισμούς τους, ως εναγομένη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία. IV.- Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" θεωρούνται οι ισχυρισμοί των διαδίκων που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση δικαιώματος δικονομικού ή ουσιαστικού, που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο.

Εν προκειμένω, με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και, συγκεκριμένα, έλαβε υπόψη την ένσταση διετούς παραγραφής, παρότι δεν προτάθηκε από την δεύτερη αναιρεσίβλητη εναγομένη αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία, αλλά από το πρώτο αναιρεσίβλητο Γ.Δ.Α. Ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, σύμφωνα με τις παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, διάδικος στη δίκη επί της αγωγής των αναιρεσειουσών δεν υπήρξε η ανωτέρω αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία, αλλά το πρώτο αναιρεσίβλητο Γ.Δ.Α., το οποίο και προέβαλε παραδεκτά την ένσταση διετούς παραγραφής.

V.- Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2 εδ. α', 5 παρ. 2 - 3, 6 παρ. 1, 10 παρ. 1-2 , 11 παρ. 1 του ν. 489/1976 και 43 παρ. 6 του ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) συνάγεται ότι με την κατάρτιση της συμβάσεως ασφαλίσεως της ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα δημιουργείται εκ του νόμου σωρευτική αναδοχή χρέους του ασφαλιστή έναντι του ζημιωθέντος τρίτου, του οποίου η κατ' αυτής αξίωση προς αποζημίωση μέχρι του ασφαλιστικού ποσού παραγράφεται μετά την πάροδο δύο ετών από την επομένη της ημέρας του ατυχήματος, ενώ η κατάθεση από τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου στην αστυνομική αρχή βεβαιώσεως ασφαλίσεως του αυτοκινήτου από αναγνωρισμένη στην Ελλάδα ασφαλιστική εταιρεία ή η από τον ίδιο απόδειξη ότι είναι κάτοχος δελτίου διεθνούς ασφαλίσεως αποτελούν, ειδικώς στην περίπτωση αυτή, πρόταση της έχουσας εκδώσει τη βεβαίωση ή το δελτίο ασφαλιστικής εταιρίας, με την αποδοχή της οποίας, που μπορεί να γίνει και με την άσκηση αγωγής του ζημιωθέντος τρίτου κατά της ασφαλιστικής εταιρείας, καταρτίζεται σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους, η εκ της οποίας ευθύνη της αναδεχόμενης εταιρίας ρυθμίζεται από τα άρθρα 472 έως 475 ΑΚ, και έτσι η σε αδικοπραξία στηριζόμενη αξίωση του ζημιωθέντος τρίτου προς αποζημίωσή του κατά της ασφαλιστικής εταιρίας υπόκειται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 937 ΑΚ πενταετή παραγραφή.

Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 1 περ. δ', 4 παρ. 3 περ. α', 5 παρ. 3, 10 παρ. 1, 11 παρ.1, 27 παρ, 1 και 31 παρ. 4 του ν. 489/1976 προκύπτει ότι το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφαλίσεως (Γ.Δ.Α.), σε περίπτωση προκλήσεως στην Ελλάδα ατυχήματος από αυτοκίνητο με πινακίδα κυκλοφορίας άλλης χώρας και υπό τις οριζόμενες από τις διατάξεις του νόμου τούτου προϋποθέσεις, υποχρεούται, παραλλήλως προς τα συνδεόμενα με το αυτοκίνητο πρόσωπα, να καταβάλει στους παθόντες αποζημίωση, εντός των ορίων του νόμου αυτού, για λογαριασμό αλλοδαπών γραφείων διεθνούς ασφαλίσεως.

Για την καταβολή της αποζημιώσεως οι παθόντες έχουν ευθεία αγωγή κατ' αυτού. Δεδομένου δε ότι το Γ.Δ.Α. επιτελεί ουσιαστικώς λειτουργία ασφαλιστή, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ισχύουν και γι' αυτό, κατ' ανάλογη εφαρμογή, οι αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις, ως προς την παραγραφή των αξιώσεων των ζημιωθέντων τρίτων και την κατάρτιση σωρευτικής αναδοχής χρέους μεταξύ αυτών και του Γ.Δ.Α.

Η κατάρτιση της συμβάσεως αυτής προϋποθέτει αυτονοήτως ότι το δελτίο διεθνούς ασφαλίσεως έχει εκδοθεί από το Ελληνικό Γ.Δ.Α. Έτσι, σε περίπτωση που ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου με ξένη πινακίδα κυκλοφορία κατέχει ένα τέτοιο δελτίο, το οποίο έχει εκδοθεί από αλλοδαπό γραφείο διεθνούς ασφαλίσεως ή από αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρία, σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους καταρτίζεται, υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις, μόνο μεταξύ του αλλοδαπού εκδότη και του ζημιωθέντος τρίτου.

Έναντι του Ελληνικού Γ.Δ.Α. η σύμβαση αυτή δεν αναπτύσσει καμία δεσμευτική ενέργεια, αφού τούτο υπό καμία ιδιότητα δεν μετέχει στη σύμβαση αυτή. Στην περίπτωση συνεπώς αυτή, οι αξιώσεις του ζημιωθέντος τρίτου κατά του Γ.Δ.Α. υπόκεινται στην οριζόμενη από το άρθρο 10 παρ. 2 του ν. 489/1976 διετή παραγραφή. Στην προκειμένη περίπτωση, αναφορικά με την προβληθείσα από το πρώτο αναιρεσίβλητο Γ.Δ.Α.

ένσταση διετούς παραγραφής και την επικαλουμένη από τις ενάγουσες - αναιρεσείουσες σωρευτική αναδοχή χρέους, με την κατάθεση στο Αστυνομικό Τμήμα, κατ' άρθρο 43 παρ. 6 του ΚΟΚ, της ισχύουσας πράσινης κάρτας που είχε εκδοθεί από την δεύτερη αναιρεσίβλητη αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία, η οποία είχε ασφαλίσει το ζημιογόνο αυτοκίνητο με πινακίδα κυκλοφορίας άλλης χώρας (Ελβετίας), δέχτηκε ανελέγκτως ότι απεδείχθησαν τα εξής: "...

το εκκαλούν "Γ.Δ.Α." επαναφέρει - με λόγο εφέσεως - τον και πρωτοδίκως υποβληθέντα ισχυρισμό του περί διετούς παραγραφής και ζητά την απόρριψη της αγωγής της Χ1, που έγινε εν μέρει δεκτή κατ' ουσίαν, κατ' αυτού. Ο λόγος αυτός της εφέσεως πρέπει να γίνει δεκτός, ως κατ' ουσίαν βάσιμος, διότι από τον χρόνο του ατυχήματος μέχρι την επίδοση της αγωγής στο "Γ.Δ.Α." συνομολογείται ότι παρήλθε χρόνος μεγαλύτερος της διετίας και η αγωγή της Χ1 υπέκυψε στην διετή παραγραφή ως προς το εναγόμενο "Γ.Δ.Α.", καθόσον το τελευταίο δεν συνήψε σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους και δεν συντρέχει παραγραφή των αξιώσεων λόγω αναδοχής χρέους.

Η εκκαλουμένη απόφαση, που απέρριψε την ένσταση της διετούς παραγραφής, δεχόμενη ότι επειδή είχε εκδοθεί πράσινη κάρτα για το ζημιογόνο αλλοδαπό αυτοκίνητο, είχε συναφθεί σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους, έσφαλε περί την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου. Έτσι, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση του "Γ.Δ.Α." ως κατ' ουσίαν βάσιμη, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση, καθόσον αφορά το"Γ.Δ.Α.", να κρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο αυτό προς κατ' ουσίαν εκδίκαση και να απορριφθεί κατ' ουσίαν η από 7-1-2003 αγωγή (αρ.

καταθ. 122/2003) καθ' όσον στρέφεται κατά του "Γ.Δ.Α.", ως ουσιαστικά αβάσιμη, κατά παραδοχή της ενστάσεως διετούς παραγραφής του εκκαλούντος - εναγομένου Γ.Δ.Α. ...". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι δεν καταρτίσθηκε μεταξύ των εναγουσών (αναιρεσειουσών) και του εναγομένου (αναιρεσιβλήτου) Γ.Δ.Α. σύμβαση σωρευτικής αποδοχής χρέους γι' αυτό και, κατά παραδοχή της εφέσεως του τελευταίου εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την από 7.1.2003 αγωγή.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν, γι' αυτό και δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-11-2007 αίτηση των Χ1, κ.λ.π. για αναίρεση της 7423/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ