Supreme Court dismisses appeal due to vague grounds failing to specify Article 560 Civil Procedure Code violations.

Απόφαση 527 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 527/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Αναστασία Περιστεράκη, Λάμπρο Καρέλο, Μαρία Μουλιανιτάκη- Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 5η Φεβρουαρίου 2020 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Ι. Σ. του Α., κατοίκου ………………, κλπ 5. Παραστάθηκαν ο 1ος μετά, η 2η έως και την 5η δια του πληρεξούσιου δικηγόρου Ιωάννη Ρεκούμη, που ανακάλεσε την από 3-2-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Της αναιρεσίβλητης: Μ. συζ. Κ. Χ., το γένος Ν. Δ., κατοίκου ……………… που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Ευαγγελία Καλλιντερίδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-6-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θήρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14/2008 οριστική ίδιου Δικαστηρίου, 42/2010 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 29-9-2010 αίτησή τους . Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Μουλιανιτάκη, ανέγνωσε την από 27-1-2020 έκθεσή της με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου να απορριφθεί, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη .

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Α. Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης, κατά τα σημεία που ενδιαφέρουν την κρινόμενη υπόθεση, διαδικαστικής διαδρομής: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη με την απευθυνόμενη, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Θήρας, από 01/06/2007 αγωγή, επικαλούμενη ότι είναι κυρία, νομέας και κάτοχος τυφλού ακινήτου, που βρίσκεται στη ………… του Δήμου …………, ζήτησε να αναγνωρισθεί ότι έχει δικαίωμα δουλείας διόδου δια μέσου της όμορης ιδιοκτησίας των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων και επικουρικά, να της επιδικασθεί η εν λόγω δίοδος με την καταβολή αποζημιώσεως στους τελευταίους.

Το Ειρηνοδικείο Θήρας με την 14/2008 απόφαση απέρριψε την αγωγή ως προς την κύρια βάση της και τη δέχθηκε ως κατ'ουσία βάσιμη κατά την επικουρική βάση της. Κατά της απόφασης αυτής οι εναγόμενοι άσκησαν ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου την από12/5/2008 έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη 42/2010 απόφαση, που δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ'ουσία την έφεση. - Β.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 118 αρ.4, 566 παρ.1 και 577 παρ.3 ΚΠολΔ συνάγεται ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικά αναφερόμενους στα άρθρα 559 και 560 (όταν πρόκειται για αναίρεση κατά αποφάσεως Ειρηνοδικείου) ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Διαφορετικά, με αυτεπάγγελτη έρευνα του Αρείου Πάγου, ο λόγος αναίρεσης κρίνεται αόριστος και, ως εκ τούτου, απαράδεκτος (ΑΠ Ολ. 32/1996). Στην προκείμενη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση, επικαλούμενοι κατά λέξη τα εξής: "Των ως άνω αποφάσεων, του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου και Ειρηνοδικείου Θήρας, αιτούμαστε την αναίρεση, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ. 1.Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου δέχεται ότι "αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Δυνάμει του υπ' αριθμ. …./19… αγοραπωλητηρίου συμβολαίου της συμβολαιογράφου Θήρας Μαρίας - Ρίτσας Μητροπία, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Θήρας στον τόμο …. και αριθμ …, η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη απέκτησε κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή ένα ακίνητο, που βρίσκεται στη θέση ………… της περιφέρειας του Δ.Δ…….

του Δήμου …. εκτάσεως 1102,70 τ.μ.(......). Επιπλέον η ενάγουσα έχει στην αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή της όμορο ακίνητο, που συνορεύει με το ένδικο, το οποίο έχει πρόσοψη στο δρόμο ……………... Ωστόσο δεν είναι δυνατόν το εν λόγω ακίνητο να θεωρηθεί ως ένα ενιαίο με το ένδικο, ώστε το ενιαίο αυτό πλέον ακίνητο να έχει πρόσοψη σε δρόμο και αν εξασφαλίζεται η άμεση πρόσβαση και εξυπηρέτησή του από τον προαναφερόμενο δημοτικό δρόμο, διότι μεταξύ των δυο αυτών ακινήτων υπάρχει υψομετρική διαφορά με αποτέλεσμα η επικοινωνία μεταξύ των δυο ακινήτων να γίνεται μέσω σκάλας (......) Άλλωστε για τη δημιουργία ομαλής διόδου προς το ένδικο ακίνητο θα έπρεπε να υποβληθεί η ενάγουσα σε δυσανάλογες δαπάνες, δεδομένου ότι υπάρχει υψομετρική διαφορά 8 περίπου μέτρων".

Με τις παραδοχές αυτές η προσβαλλομένη απόφαση σαφώς παραραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και κακή εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 1012, 1014, 1015 Α.Κ. Σύμφωνα με την τελευταία διάταξη του άρθρου 1015 ΑΚ: "Αν εξαιτίας της εκποίησης μέρους του ακινήτου αποκόπηκε η συγκοινωνία προς το δημόσιο δρόμο του μέρους που εκποιήθηκε ή του μέρους που απέμεινε έχει υποχρέωση να παράσχει δίοδο ο κύριος του μέρους από όπου γινόταν έως τώρα η συγκοινωνία".

Στο ιστορικό της αγωγής της, η αντίδικος, αναφέρει ότι αγόρασε το επίδικο το έτος 1984 με το υπ' αριθμ. …… συμβόλαιο αγοραπωλησίας. Ο μάρτυρας και σύζυγος της Κ. Χ. κατέθεσε στο ακροατήριο ότι η αγορά αυτή έγινε λίγους μήνες μετά την αγορά από την ίδια του πρώτου αγροτεμαχίου το οποίο έχει πρόσοψη στον επαρχιακό δρόμο.

Η πρώτη αγορά πράγματι έγινε το έτος 1983. Από την περιγραφή στους ως άνω τίτλους ιδιοκτησίας της αναιρεσίβλητης, αλλά και από την ομολογία της ίδιας, σαφώς προκύπτει ότι τα δύο αυτά οικόπεδα αποτελούσαν ενιαία έκταση που διαχωρίστηκε το 1983 σε δύο τμήματα. Με βάση τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι δηλαδή η ενάγουσα έχει στην αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή της όμορο ακίνητο, που συνορεύει με το ένδικο, το οποίο έχει πρόσοψη στο δρόμο …………………., δεν εφάρμοσε το άρθρο 1015 Α.Κ.

παρότι τα πραγματικά αυτά περιστατικά που δέχτηκε, αρκούσαν για την εφαρμογή του. Στην περίπτωση αυτή, το προαναφερόμενο ακίνητο και μόνο της ενάγουσας που επικοινωνεί με τον δημόσιο δρόμο το οποίο απέκτησε το 1983 είναι υποχρεωμένο να παράσχει δίοδο στο επίδικο ακίνητο της ενάγουσας που απέκτησε το 1984 και το οποίο αποστερήθηκε τη δίοδο το 1983 με την κατάτμηση που έλαβε χώρα.

Στην περίπτωση αυτή, αυτός που αποστερήθηκε τη δίοδο δεν έχει την κατά το άρθρο 1012 Α. Κ. αξίωση κατ' άλλων γειτόνων, αλλά μόνο κατά του κυρίου του ακινήτου, μέσω του οποίου γινόταν μέχρι τώρα η επικοινωνία με το δημόσιο δρόμο. Δεχόμενη περαιτέρω η απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου ότι τα δύο ακίνητα της αντιδίκου επικοινωνούν μεταξύ τους με σκάλα, εσφαλμένως εφάρμοσε το άρθρο 1012 Α.Κ., δεδομένου ότι σύμφωνα με της παραδοχές αυτές το ακίνητο της αντιδίκου δεν είναι περίκλειστο και δεν στερείται την αναγκαία δίοδο προς το δρόμο.

Η μη πρόσβαση αυτοκινήτου δεν αρκεί για να θεωρηθεί ανεπαρκής η δίοδος ούτε η προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρει αν υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια για την επίτευξη της πρόσβασης αυτοκινήτου, πέραν της "δυσανάλογης" δαπάνης την οποία αναιτιολόγητα δέχθηκε χωρίς να προσδιορίζει σε σχέση με ποιο κριτήριο είναι δυσανάλογη αυτή η δαπάνη. 2.

Περαιτέρω η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου δέχεται ότι "Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι το ακίνητο της ενάγουσας δεν έχει πρόσοψη σε δρόμο, ώστε να εξασφαλίζεται η άμεση πρόσβαση και εξυπηρέτηση του από κοινόχρηστο δημοτικό δρόμο, αλλά η επικοινωνία του γινόταν ανέκαθεν με την ανοχή των ιδιοκτητών των όμορων ιδιοκτησιών από εδαφική λωρίδα μήκους 25μ και πλάτους 6μ, συνολικής επιφάνειας 150τμ, η οποία αρχίζει οπό τον προς βορρά διερχόμενο δρόμο και με κατεύθυνση από βορρά προς νότο διασχίζει διαδοχικά τα ακίνητα των εναγομένων κατά μήκος του ανατολικού τους συνόρου και καταλήγει στην ιδιοκτησία της ενάγουσας".

Έτσι που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 1012 και 1013 Α.Κ. σύμφωνα με τις οποίες α) ως ακίνητο στερούμενο την αναγκαία δίοδο προς την οδό θεωρείται εκείνο που στερείται κάθε επικοινωνία με δημόσια, δημοτική ή κοινοτική οδό, αναγκαία για την εκμετάλλευση ή τη χρησιμοποίηση του, σύμφωνα με τον προορισμό του, καθώς και εκείνο που έχει μεν δίοδο, πλην όμως αυτή εξυπηρετεί ατελώς τις ανάγκες του, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για ακίνητο αστικό ή αγροτικό, οικοδομημένο εν μέρει ή ασκεπή χώρο, εντός ή εκτός σχεδίου, β) η έκταση του δικαιώματος προς χρήση διόδου, η οποία πρέπει να ανταποκρίνεται προς την οικονομική χρησιμότητα του, καθώς και η επάρκεια της διόδου, κρίνονται αντικειμενικά, σύμφωνα με τις κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής συγκεκριμένες συνθήκες, ενόψει και των αναγκών του ακινήτου, του προορισμού του και της θέσης ή της περιοχής αυτού και γ) στο δικαστήριο της ουσίας παρέχεται η εξουσία, κατά την έρευνα της σχετικής αγωγής, να καθορίζει, εκτιμώντας τις περιστάσεις, τις διαστάσεις της διόδου και την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθεί αυτή, με την επιλογή της προσφορότερης διελεύσεως, η οποία θα έχει ως κριτήριο την όσο το δυνατό μικρότερη ζημία των γειτονικών ακινήτων.

Πλην όμως, έτσι που έκρινε το Πρωτοδικείο, παραβίασε, με εσφαλμένη εφαρμογή, τις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 1012 και 1013 του ΑΚ, διότι, σύμφωνα με τις ανέλεγκτες παραδοχές αυτού, έκρινε, ότι η επικοινωνία του ακινήτου της ενάγουσας με το δημόσιο δρόμο γινόταν από την ως άνω εδαφική λωρίδα κατά παραχώρηση, χωρίς να αναφέρει εάν αυτή η εδαφική λωρίδα παρέχει στην αναιρεσίβλητη-ενάγουσα την πιο εύκολη και σύντομη πρόσβαση στον δημοτικό δρόμο και εάν είναι η προσφορότερη και λιγότερο επαχθής για την επικοινωνία αυτού με την δημοτική οδό. 3.Επίσης η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου δέχεται ότι "το μήκος της εν λόγω διόδου σε κάθε ένα από τα ανωτέρω ακίνητα ανέρχεται σε 12,5 μέτρα, η καταληφθείσα δε έκταση για έκαστο αυτών σε 75 τ.μ. (....) Η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί στους εναγόμενους για τη μείωση της αξίας των ακινήτων λόγω της παροχής της διόδου αυτής και αφού ληφθεί υπόψη α) η καταλαμβανόμενη από τη δίοδο επιφάνεια, β) ότι τα καταλαμβανόμενα τμήματα δεν καλλιεργούνται ώστε να πρόκειται να στερηθούν γεωργικής προσόδου, γ) ότι δεν απαιτείται η βλάβη ή εκρίζωση δέντρων αλλά απαιτείται η καθαίρεση του τοιχίου που υφίσταται στην ιδιοκτησία των 1ου, 2ης 3ης και 4ης των εναγομένων, δεν υπερβαίνει το ποσό των 9.000 ευρώ για τους τέσσερις πρώτους εναγόμενους και στο ποσό των 2500 χιλιάδων για την πέμπτη εναγόμενη...".

Με τις παραδοχές αυτές η προσβαλλομένη απόφαση σαφώς παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και κακή εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 1012, 1013 Α.Κ. αφού για ίσης έκτασης και εμβαδού εδαφικά τρήματα καθορίζει χωρίς καμία αιτιολογία για το μεν πρώτο τμήμα εμβαδού 75 τ.μ. 9.000 ευρώ αποζημίωση και για το δεύτερο επίσης εμβαδού 75 τ.μ. 2500 ευρώ αποζημίωση.

Είναι σαφές ότι για το δεύτερο τμήμα εμβαδού 75 τ.μ. ιδιοκτησίας της πέμπτης εξ ημών, n αποζημίωση δεν είναι ανάλογη αφού υπολείπεται κατά 6.500 ευρώ εν σχέση με το πρώτο τμήμα ίσων διαστάσεων και εμβαδού. 4.Επιπλέον η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου δέχεται ότι "Ο ισχυρισμός άλλωστε των εναγομένων ότι ο δρόμος στον οποίο απολήγει η επίδικη δίοδος είναι ιδιωτικός δεν κρίνεται πειστικός διότι σύμφωνα και με την με αριθμ.

πρωτ. …………../2004 Βεβαίωση του ……….. στη θέση …………… υπάρχει δημοτικός δρόμος".

Εν προκειμένω η εκκαλουμένη εφαρμόζει λανθασμένα τον νόμο και ειδικότερα το άρθρο 86 Ν. 3463/2006 Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Οι αρμοδιότητες των Δημάρχων- Κοινοταρχών καθορίζονται ρητά και περιοριστικά στο νόμο. Συμφωνά λοιπόν με τον ισχύοντα αλλά και τους προϊσχύσαντες Κώδικες Δήμων και Κοινοτήτων, δεν δίδεται αρμοδιότητα στους Δημάρχους και Κοινοτάρχες να εκδίδουν "βεβαιώσεις" για τις ιδρυτικές περιστάσεις που κατέστησαν κοινόχρηστη μια οδό.

Κοινόχρηστη δημοτική ή κοινοτική οδός είναι μόνο εκείνη που έλαβε το σχετικό προορισμό κατά τις νόμιμες διατυπώσεις ήτοι αποκλειστικά και μόνο: α) διά του νόμου, δηλαδή με πράξη της αρμοδίας διοικητικής αρχής, σύμφωνα με τις διατάξεις περί σχεδίου πόλεων, που περιλαμβάνει τον ιδιωτικό χώρο στο ρυμοτομικό διάταγμα του σχεδίου της πόλης, β) με βούληση του ιδιοκτήτη που εκδηλώνεται με δικαιοπραξία συμφωνά με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τις σχετικές διατάξεις του ΑΚ και γ) με την παραγραφή του αμνημονεύτου χρόνου, που όμως πρέπει να ήταν συμπληρωμένη μέχρι την 23-4-46, ημεροχρονολογία εισαγωγής του Α.Κ.".

Όλοι οι πιο πάνω αναιρετικοί λόγοι είναι απαράδεκτοι, λόγω αοριστίας, διότι στο αναιρετήριο δεν αναφέρεται ενάριθμα σε ποιο λόγο αναιρέσεως υπάγονται οι επικαλούμενες, αντίστοιχα, με τους άνω τέσσερις λόγους αιτιάσεις, από εκείνους που περιοριστικά αναφέρονται με αριθμούς 1 έως και 4 στο άρθρο 560 ΚΠολΔ., όπως τούτο ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν.4335/2015, το οποίο εφαρμόζεται για τα κατατιθέμενα από την 1/1/2016 και εφεξής ένδικα μέσα, εφαρμόζεται δε και στην εξεταζόμενη υπόθεση , που άφορα στην ασκηθείσα στις 29/09/2010 ,αναίρεση κατά της 42/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου (ΑΠ991/2013, 724/2012,1621/2011).

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, εφόσον δεν υπάρχει προς διερεύνηση άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης που κατέθεσε προτάσεις, κατά το σχετικό νόμιμο αίτημα αυτής [ΚΠολΔικ 176, 183, 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 29-09-2010 αίτηση για αναίρεση της 42/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου, που δίκασε ως Εφετείο. ΚΑΙ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Απριλίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Μαΐου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ