527/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 527 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 527/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 2) α) ..., β) ..., 3) α) ..., β) ..., 4) α) ..., β) ..., μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων της... χήρας ..., 5) α) ..., β) ..,, 6) α) ..., β) ..., 7) ... συζύγου ..., 8) α) ..., β) ..., 9) α) ... χήρας ... το γένος ..., β) ..., γ) ..., δ) ... ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων της ..., 10) ...., ως κληρονόμου του ..., 11) ...

συζύγου ..., το γένος ..., 12) ... συζύγου ..., το γένος ..., 13) α) ..., β) ..., 14) α) ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, β) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, γ) ..., δ) ... συζύγου ..., το γένος ..., ε) ...., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, στ) ..., ζ) ...

συζύγου..., η) ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 15) ... συζύγου ..., 16) α) ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, β) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, γ) ..., δ) ... συζύγου ..., το γένος ..., 17)..., 18) ...

συζύγου ..., 19) ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, 20) α) ... χήρας ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, β) ... συζύγου ..., γ) ...ς συζύγου ..., 21) ... συζύγου ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, 22) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 23) α) ..., β) ..., γ) ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, 24) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 25) ..., 26) α)..., β) ..., 27) ..., 28)..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, 29) α) ...ρίου, 30) α) ..., β) ...

συζύγου ..., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 31) ..., 32) ... χήρας ..., το γένος ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις, 33) ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 34) ...

συζύγου ..., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην ..., και εν προκειμένω από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, κατοικοεδρεύοντα στη ..., το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον ..., Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος των, ως άνω, αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο, δήλωσε τα ακόλουθα:

Οι υπό στοιχεία 6α και 6β αναιρεσείοντες παραιτούνται από το δικόγραφο της από 10/2/2005 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση των 3012/2001 και 503/2004 αποφάσεων του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Το ορθό πατρώνυμο του υπό στοιχείο 5β αναιρεσείοντος ... είναι "..." και όχι "...", όπως εκ παραδρομής αναφέρεται στο δικόγραφο της αναιρέσεως.

Το ορθό πατρώνυμο της υπό στοιχείο 27 αναιρεσείουσας .... είναι "..." και όχι "..." όπως εκ παραδρομής αναφέρεται στο δικόγραφο της αναιρέσεως.

Ο υπό στοιχείο 1 αναιρεσείων ... απεβίωσε στις 20/10/2005, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 80/2005 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού: α) ... χήρα ..., β) ... και γ) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Ο υπό στοιχείο 14β αναιρεσείων ..., απεβίωσε, και την παρούσα δίκη συνεχίζει η μοναδική εκ διαθήκης κληρονόμος αυτού ... χήρα ..., το γένος ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις.

Ο υπό στοιχείο 16β αναιρεσείων ..., απεβίωσε στις 17/4/2008, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 27/2008 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού: α) ... χήρα ..., το γένος ..., β) ... και γ) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η υπό στοιχείο 20α αναιρεσείουσα ... απεβίωσε στις 19/5/2007, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 30/2007 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτής: α) ..., το γένος ..., β) ... συζύγου ..., το γένος ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις, Ο υπό στοιχείο 24 αναιρεσείων ..., απεβίωσε στις 6/6/2008, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 189/2008 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού: α) ..., β) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25/5/1999 και 31/3/2000 αιτήσεις των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν με άλλες αιτήσεις, ανταιτήσεις και πρόσθετες παρεμβάσεις. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3012/2001 μη οριστική και 503/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση των οποίων ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10/2/2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος ανέγνωσε την από 8/1/2008 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Γεωργίου Πετράκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α, 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ, τα οποία εφαρμόζονται και στην αναιρετική δίκη, (άρθρο 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), προκύπτει, ότι η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο του διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί αμέσως η συζήτηση της υποθέσεως.

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκομίζουν και επικαλούνται, προκύπτουν τα ακόλουθα? Ο υπό στοιχείο 1 αναιρεσείων ... απεβίωσε στις 20/10/2005, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού? α) ...

χήρα ..., β) ... και γ) ...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Βαρότσο και κατέθεσαν προτάσεις. Ο υπό στοιχείο 14β αναιρεσείων ... απεβίωσε, και την παρούσα δίκη συνεχίζει η μοναδική εκ διαθήκης κληρονόμος αυτού ... χήρα ..., το γένος ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις.

Ο υπό στοιχείο 16β αναιρεσείων ..., απεβίωσε στις 17/4/2008, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού? α) ... χήρα ..., το γένος ..., β) ... και γ) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η υπό στοιχείο 20α αναιρεσείουσα ... απεβίωσε στις 19/5/2007, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτής? α) ... σύζυγος ..., το γένος ... και β) ... σύζυγος ..., το γένος ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Ο υπό στοιχείο 24 αναιρεσείων .... προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Δήμου ...ύσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού? α) ... και β) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

ΙΙ. Νομίμως ζητείται και πρέπει να διορθωθούν τα λάθη που παρεισέφρησαν από παραδρομή στην κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ως ακολούθως? Το ορθό πατρώνυμο του υπό στοιχείο 5β αναιρεσείοντος ... είναι "..." και όχι "...". Επίσης, το ορθό πατρώνυμο της υπό στοιχείο 27 αναιρεσείουσας ... είναι "..." και όχι "...".

ΙΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 94 παρ. 1 και 96 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι? α) στα πολιτικά δικαστήρια, και μάλιστα στον Άρειο Πάγο, οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο και β) η πληρεξουσιότητα δίνεται με συμβολαιογραφική πράξη, είτε με προφορική δήλωση, που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή την έκθεση, μπορεί δε να αφορά ορισμένες ή όλες τις δίκες εκείνου που την παρέχει.

Από το συνδυασμό, εξάλλου, των προαναφερόμενων διατάξεων και των διατάξεων 104, 568 παρ. 4 και 576 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στην περίπτωση κατά την οποία ο πληρεξούσιος δικηγόρος του διαδίκου, που επισπεύδει τη συζήτηση, εμφανίζεται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, την οποία ύπαρξη αυτεπαγγέλτως εξετάζει το δικαστήριο, ο επισπεύδων διάδικος θεωρείται ως μη παριστάμενος και κηρύσσεται άκυρη και η κλήση, με βάση την οποία εμφανίζεται ως επιμελούμενος τη συζήτηση, με αποτέλεσμα να μη χωρεί εφαρμογή της διάταξης 576 παρ. 1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι (ΟλΑΠ 9/2003) και να κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297, 573 παρ. 1 και 495 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι παραίτηση ολική ή μερική από το δικόγραφο της αναίρεσης μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει αντίστοιχη, (ανάλογα με το περιεχόμενο και την έκτασή της), κατάργηση της δίκης (ΟλΑΠ 4/1992), χωρίς να είναι αναγκαία η συναίνεση του αναιρεσιβλήτου.

Η παραίτηση από την άσκηση ενδίκου μέσου μπορεί να γίνει είτε από τον ίδιο το διάδικο, είτε από το δικηγόρο του. Όταν γίνεται με δήλωση του δικηγόρου του, πρέπει να έχει προηγηθεί νόμιμος διορισμός του δικηγόρου ως πληρεξουσίου του παραιτουμένου αναιρεσείοντος, διαφορετικά, αν λείπει αυτή, δημιουργείται ακυρότητα της διαδικαστικής πράξης (ΟλΑΠ 626/1980, ΑΠ 2341/2009, 243/2007).

Περαιτέρω, κατά τα άρθρα 294 και 295 ΚΠολΔ, μόνον η σαφής δήλωση του αναιρεσείοντος, ότι παραιτείται από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως έχει ως αποτέλεσμα να θεωρείται αυτή σαν μη ασκηθείσα. Δεν επέρχεται, όμως, αυτό το αποτέλεσμα στην περίπτωση που δηλώνεται με το υπόμνημα, ότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως δεν εισάγεται ως προς ορισμένους αναιρεσείοντες.

Η τελευταία αυτή δήλωση δεν ισοδυναμεί με παραίτηση από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως (ΑΠ 417/2001, 726/1993, 1261/1989, 283/1976).

Στην προκεί- μενη περίπτωση συζητήθηκε η από 10-2-2005 αίτηση των ... κλπ, για αναίρεση των υπ' αριθ. 3012/2001 και 503/2004 αποφάσεων του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου προκύπτει, ότι κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, οι αναιρεσείοντες με αριθμούς στην αίτηση αναιρέσεως 14, υπό στοιχείο στ', ..., ζ', ...

σύζ. ... και η', ... χα ..., 22, ..., 29, ... και ..., 30, ... και ... σύζ. ... και 33, .... Γι' αυτούς, δηλώνεται στο υπόμνημα, που κατατέθηκε μετά τη συζήτηση της υποθέσεως στις 27-1-2010, ότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως δεν εισάγεται προς συζήτηση. Η δήλωση αυτή δεν ισοδυναμεί με παραίτηση από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, όπως αναφέρθηκε και στη μείζονα σκέψη.

Σε κάθε, όμως, περίπτωση, και ως δήλωση παραίτησης από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως δεν είναι νόμιμη, προεχόντως, διότι ο δηλών δικηγόρος δεν έχει την απαιτούμενη προς τούτο πληρεξουσιότητα. Εξάλλου, αφού οι απολιπόμενοι, ως άνω, αναιρεσείοντες δεν έχουν χορηγήσει στον υπογράφοντα το δικόγραφο της αναίρεσης δικηγόρο πληρεξουσιότητα για την άσκηση αυτής και την επίσπευση της συζήτησης και από την έρευνα των εγγράφων της δικογραφίας δεν προκύπτει, ότι οι ανωτέρω απολιπόμενοι αναιρεσείοντες κλητεύτηκαν είτε από τους παρόντες ομοδίκους των αναιρεσείοντες, είτε από το αναιρεσίβλητο, η συζήτηση πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς όλους τους λοιπούς διαδίκους, πλην των υπ' αριθ. 6 αναιρεσειόντων, ...

και .... Αυτοί εκπροσωπήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου από το δικηγόρο Μιχάλη Βαρότσο, προς τον οποίο έχουν νομίμως χορηγήσει πληρεξουσιότητα, (με τα υπ' αριθ. ... ειδικά πληρεξούσια της συμβολαιογράφου Λαγκαδά Μαρίας Γ. Βερβερίδου), και για τους οποίους δήλωσε στο ακροατήριο, πράγμα που καταχωρήθηκε στα πρακτικά, ότι παραιτούνται από το δικόγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Η δήλωση αυτή είναι νόμιμη και επέφερε την κατάργηση της δίκης ως προς αυτούς.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Καταργεί τη δίκη ως προς τους υπ' αριθ. 6 αναιρεσείοντες ... και ....

Κηρύσσει, κατά τα λοιπά, απαράδεκτη τη συζήτηση επί της από 10-2-2005 αιτήσεως των ... κλπ για αναίρεση των υπ' αριθ. 3012/2001 και 503/2004 αποφάσεων του Εφετείου Θεσσαλονικης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 1 Μαρτίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ