Supreme Court allows appeal due to insufficient and contradictory reasoning regarding contributory negligence in a traffic accident case.

Απόφαση 527 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 527/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Ζαμπίτη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ, κατοίκου ..., 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Βρεττό με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/9/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 33582/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1443/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4/1/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 5/1/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τρίτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

IV. Κατά το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικά τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στην προκειμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε (Ολ.

ΑΠ 25/2004). Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης αυτού και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας. Συνυπαιτιότητα υπάρχει, κατά το άρθρο 300 ΑΚ, όταν ο ζημιωθείς συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία και την έκταση της, οπότε το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της.

Στην περίπτωση αυτή, η μεν κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή όχι πταίσματος του ζημιωθέντος, η οποία είναι κρίση σχετική με νομική έννοια, υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, η κρίση όμως για τον καθορισμό του ποσοστού κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση δεν υπόκειται στον έλεγχο αυτό, γιατί αφορά εκτίμηση πραγμάτων.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε, ανελέγκτως, ότι το ατύχημα, κατά το οποίο τραυματίσθηκε ο αναιρεσείων έγινε υπό τις ακόλουθες συνθήκες: "... Την 19-2-2003 και περί ώρα 13.10' ο πρώτος εναγόμενος, οδηγώντας το υπ' αριθμ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του και ασφαλισμένο για τις προς τρίτους ζημίες, στη δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE" και με συνεπιβάτη στη θέση του συνοδηγού, τη σύζυγο του ΑΑ, κινούνταν στην Εθνική οδό ...-..., με κατεύθυνση προς ..., οπότε, από παραδρομή, στο 7° χιλιόμετρο αυτής, εισήλθε σε ανώνυμη οδό, παράλληλη προς την άνω Εθνική οδό, όπου υπάρχει προειδοποιητική πινακίδα Π-25, που σημαίνει ότι οδηγεί σε αδιέξοδο.

Η άνω ανώνυμη οδός έχει δύο ρεύματα κυκλοφορίας, που διαχωρίζονται με διακεκομμένη διπλή γραμμή, το δε πλάτος του οδοστρώματος ανέρχεται σε 9,5 μέτρα, ενώ του παρακειμένου ερείσματος σε 5 μέτρα. Η κατάσταση της οδού ήταν καλή, το οδόστρωμα ξηρό, η κυκλοφορία των οχημάτων και των πεζών αραιή, η ορατότητα δεν περιοριζόταν και επικρατούσε φως ημέρας, ενώ το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι 50 χιλιόμετρα.

Τη στιγμή εκείνη ο ενάγων, βρισκόταν στην είσοδο του ιδρύματος "...", όπου πραγματοποιούσε την πρακτική εκπαίδευσή του ως μαθητής του Ο.Α.Ε.Δ-ΚΕΤΕΚ ... στο Τ.Ε.Ε. Μαθητείας-τμήμα θερμοϋδραυλικών και φοιτούσε στο τρίτο έτος του πρώτου κύκλου σπουδών. Αυτός (ενάγων) μολονότι αντιλήφθηκε την προσέγγιση του αυτοκινήτου του πρώτου εναγομένου, επιχείρησε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα, προκειμένου να κατευθυνθεί σε στάση υπεραστικών λεωφορείων, όπου τον ανέμενε, ο φίλος του ΒΒ.

Κατά τη στιγμή που ο ενάγων πραγματοποίησε ελάχιστα βήματα στο οδόστρωμα και ενώ το αυτοκίνητο του πρώτου εναγομένου είχε πλησιάσει στο ύψος, όπου αυτός (ενάγων) βρισκόταν, τον οποίον και προσπέρασε, ο τελευταίος (ενάγων) προσέκρουσε στην εμπρόσθια και δεξιά πλευρά του άνω αυτοκινήτου, μεταξύ του καθρέπτη της κολώνας της πόρτας του συνοδηγού και του εμπρόσθιου δεξιού φτερού.

Από την πρόσκρουση αυτή, ο ενάγων πεζός επέπεσε αρχικά στο "καπώ" της μηχανής του αυτοκινήτου και κατόπιν στο οδόστρωμα, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί σε διάφορα μέρη του σώματός του. Συγκεκριμένα, αυτός υπέστη εγκεφαλική διάσειση και κάταγμα κνήμης και περόνης κλειστό (Αρ), ενώ παρουσίασε και σταδιακή έκπτωση συνείδησης και για το λόγο αυτό, αρχικά μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο "ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ" και στη συνέχεια διεκομίσθη διασωλημένος στο νοσοκομείο "ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ", όπου και παρέμεινε στη Μ.Ε.Θ., έως και την 24-2-2003.

Κατόπιν νοσηλεύτηκε εκ νέου στο νοσοκομείο "ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ", όπου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση ενδομυελικής ήλωσης. Για το άνω ατύχημα, αποκλειστικά υπαίτιος κατά την κρίση του Δικαστηρίου και τον εντεύθεν τραυματισμό του είναι ο ενάγων, ο οποίος, ως μέσος συνετός πεζός, δεν επέδειξε την επιμέλεια και προσοχή, που όφειλε, από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει.

Συγκεκριμένα, ο ενάγων, ο οποίος φοιτά στο άνω ίδρυμα και ήταν γνώστης της οδικής κατάστασης, εγνώριζε ότι οι οδηγοί, οι οποίοι κινούνται στην ανωτέρω ανώνυμη οδό, εισέρχονται σ' αυτήν από παραδρομή και τη διασχίζουν προκειμένου, ενόψει του αδιεξόδου, στο οποίον αυτή οδηγεί, να πραγματοποιήσουν αναστροφή, όπως και ο πρώτος εναγόμενος, ώστε ν' ακολουθήσουν στη συνέχεια, την Εθνική οδό ...-....

Ο πρώτος εναγόμενος, ενώ κινούνταν στην άνω ανώνυμη οδό, με την επιτρεπόμενη ταχύτητα, 50 χιλιόμετρα την ώρα και ενώ βρισκόταν στο ύψος της εισόδου του ιδρύματος "..." και επρόκειτο να πραγματοποιήσει αναστροφή και ήδη το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου, που οδηγούσε είχε προσπεράσει τον ενάγοντα, ο τελευταίος, επιχείρησε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα, στο οποίον δεν υπάρχουν διαβάσεις πεζών, χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι με την ενέργεια αυτή, δεν θα παρεμποδίσει την κυκλοφορία των οχημάτων και δεν θα διακινδυνεύσει και ο ίδιος (αρθρ. 34 παρ. 4 εδ.

ε' του Κ.Ο.Κ.). Έτσι, δεν είχε τη δυνατότητα να τον αντιληφθεί ο πρώτος εναγόμενος, ώστε αυτός να πραγματοποιήσει οποιονδήποτε αποφευκτικό ελιγμό, αφού ο ενάγων κινήθηκε προς το πλάγιο δεξιό τμήμα του οχήματος, που αυτός (α' εναγόμενος) οδηγούσε και δεν ήταν στο εμπρόσθιο μέρος του αυτοκινήτου του, δηλαδή στο πεδίο ορατότητάς του.

Άλλωστε, το γεγονός ότι ο πρώτος εναγόμενος τροχοπέδησε με το σύστημα πέδησης του αυτοκινήτου του, μετά την πρόσκρουση του ενάγοντα επ' αυτού (αυτοκινήτου), υποδηλώνει ότι δεν τον είχε αντιληφθεί, ενώ το γεγονός ότι διέγραψε επί του οδοστρώματος ίχνη τροχοπέδησης, μήκους 14,80 μέτρων, υπολογίζεται ότι η ταχύτητά του ανέρχονταν σε 50 χιλιόμετρα την ώρα.

Αντίθετα, καμμία αμέλεια δεν βαρύνει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου τον πρώτο εναγόμενο, ο οποίος κινούνταν κανονικά και με κανονική ταχύτητα, στην προαναφερόμενη ανώνυμη οδό.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, ο ισχυρισμός των εναγομένων, γι' αποκλειστική υπαιτιότητα του ενάγοντα πεζού στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος και του εντεύθεν τραυματισμού του, που προβλήθηκε νομότυπα, με τις έγγραφες προτάσεις τους, ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και επαναφέρουν και στο παρόν δευτεροβάθμιο Δικαστήριο.

Κατά συνέπειαν, έπρεπε η αγωγή ν' απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη. Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφαση, δέχθηκε τα ίδια και έκρινε ότι αποκλειστικός υπαίτιος του ενδίκου ατυχήματος είναι ο πεζός ενάγων, δεν έσφαλε στην κρίση του και γι' αυτό πρέπει ν' απορριφθούν ως αβάσιμοι, οι περί του αντιθέτου σχετικοί λόγοι εφέσεως ...".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή του κατά των αναιρεσιβλήτων εναγομένων ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες για το κρίσιμο ζήτημα της υπάρξεως ή μη συντρέχουσας αμέλειας του πρώτου αναιρεσιβλήτου και οδηγού του ζημιογόνου Ι.Χ.Ε.

αυτοκινήτου στην επέλευση του ατυχήματος και στην έκταση των συνεπειών του, έτσι ώστε καθίσταται αδύνατος ο αναιρετέος έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 300, 330 εδ. β', 914 ΑΚ και 19 παρ. 1, 2 και 3 του ΚΟΚ. Και τούτο, γιατί παρέλειψε να εκθέσει αν ο ως άνω αναιρεσίβλητος έλαβε ή όχι ή αν δεν μπορούσε να λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα για να αποτρέψει το ατύχημα.

Ειδικότερα: α) δεν διευκρινίζει σε ποιο ακριβώς σημείο της οδού έγινε το ατύχημα, ούτε προσδιορίζει την απόσταση από την οποία ο πρώτος αναιρεσίβλητος μπορούσε να αντιληφθεί τον αναιρεσείοντα πριν κατέλθει στο οδόστρωμα, καθώς και την απόσταση που διήνυσε ο τελευταίος επί του οδοστρώματος πριν από την παράσυρσή του, κινούμενος από δεξιά προς τα αριστερά, σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου.

β) ενώ βεβαιώνει ότι το ατύχημα έγινε μπροστά από την είσοδο του ιδρύματος "..." δεν διευκρινίζει αν στο σημείο εκείνο υπήρχε στάση λεωφορείου και, σε καταφατική περίπτωση, αν υπήρχαν και άλλα άτομα που ανέμεναν τη διέλευση του λεωφορείου και αν ο οδηγός του αυτοκινήτου ρύθμισε την ταχύτητά του ενόψει των συνθηκών αυτών της οδού.

γ) ενώ δέχεται ότι η πρόσκρουση του αναιρεσείοντος στο αυτοκίνητο έγινε τη στιγμή που το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου τον είχε προσπεράσει βεβαιώνει ότι ο αναιρεσείων μετά την πρόσκρουσή του βρέθηκε στο καπώ του αυτοκινήτου, χωρίς να διευκρινίζει πως συνέβη τούτο, αφού το μπροστινό τμήμα του αυτοκινήτου τον είχε προσπεράσει.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση πλημμέλεια από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος και πρέπει κατά παραδοχή αυτού, ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθεί από δικαστές, άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1443/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ