525/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 525 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 525/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κορνηλία Πανούτσου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Γ. του Δ., κατοίκου ... ατομικά και ως ασκούντος από κοινού τη γονική μέριμνα επ' ονόματι και για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου του Ι. Γ. του Α., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Κωνσταντίνας Χόρτη και κατέθεσε προτάσεις, 2) Χ. Π.-Α. του Π., κατοίκου ... ως ασκούσης από κοινού τη γονική μέριμνα επ' ονόματι και για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου της Ι. Γ. του Α., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 3) Σ. Γ. του Α., 4) Δ. Γ. του Α., 5) Ε. Γ. του Α., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Κωνσταντίνα Χόρτη και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Πέτρο Παυλίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια των ως άνω αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από την Προεδρεύουσα, δήλωσε ότι η Ιωάννα Γιαννακίδου του Αθανασίου, ενηλικιώθηκε, παρίσταται ατομικά και εκπροσωπείται από την ίδια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/4/2014 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 31/2018 του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17/2/2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 17.2.2020 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η με αριθμό 31/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, που εκδόθηκε κατά τη τακτική διαδικασία, η οποία απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση των ήδη αναιρεσειόντων κατά της με αριθμό 15/2015 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης. Η τελευταία, είχε κάνει δεκτή κατ' ουσίαν την από 2.4.2014 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης τραπεζικής εταιρείας, και απήγγειλε την διάρρηξη των διαλαμβανομένων στα αναφερόμενα στην αγωγή συμβόλαια, δικαιοπραξιών, με τις οποίες ο πρώτος των εναγομένων μεταβίβασε αιτία γονικής παροχής, καταδολιευτικά, προς τα συνεναγόμενα τέκνα του τα ακίνητα που διαλαμβάνονται στην αγωγή.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρο 495, 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ) και είναι παραδεκτή (αρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ).Πρέπει επομένως, να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ). Στο σημείο αυτό λεκτέο, ότι σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 63 ΚΠολΔ, όποιος είναι ικανός για οποιαδήποτε δικαιοπραξία μπορεί να παρίσταται στο Δικαστήριο με το δικό του όνομα και με αυτή του άρθρου 64 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, όσοι είναι ανίκανοι να παρίστανται στο Δικαστήριο με το δικό τους όνομα εκπροσωπούνται από τους νόμιμους αντιπροσώπους τους.

Ικανός για κάθε δικαιοπραξία, σύμφωνα με το άρθρο 127 ΑΚ, είναι όποιος έχει συμπληρώσει το 18° έτος της ηλικίας του (ενήλικος). Άρα ο ανήλικος δεν έχει δικαίωμα να παρίσταται με το δικό του όνομα στο Δικαστήριο, αλλά εκπροσωπείται σ` αυτό από τους γονείς του, οι οποίοι από κοινού ασκούν τη γονική του μέριμνα σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1510 παρ. 1 ΑΚ (ΑΠ 315/2005).

Σε κάθε περίπτωση διάδικος είναι το ίδιο το ανήλικο τέκνο, εφόσον η καταγόμενη σε δίκη διαφορά αφορά αυτό, και όχι οι γονείς του, οι οποίοι απλώς αναπληρώνουν την έλλειψη ικανότητας του τέκνου τους να παρίσταται το ίδιο στο δικαστήριο με το δικό του όνομα .Κατά συνέπεια, αν κατά τη διάρκεια δίκης στην οποία διάδικος είναι ανήλικος και πριν αυτή περατωθεί αυτός ενηλικιωθεί, οπότε γίνεται ικανός για κάθε δικαιοπραξία και για να παρίσταται στο δικαστήριο με το δικό του όνομα, παύει αυτοδικαίως η αντιπροσωπευτική εξουσία των νόμιμων αντιπροσώπων του και στο εξής, χωρίς να μεσολαβήσει διακοπή της δίκης κατά τα άρθρα 286 επ.

ΚΠολΔ, συνεχίζει πλέον η διαδικασία με τη συμμετοχή στη δίκη του ανηλίκου που ενηλικιώθηκε, καθιστώντας μη νόμιμη την παράσταση των έως τότε νόμιμων αντιπροσώπων γονέων του και απαράδεκτη την παράσταση του δι` αυτών. Στη προκειμένη περίπτωση, η εκ των αναιρεσειόντων ανήλικη Ι. Γ. του Α. και της Χ. ενηλικιώθηκε στις 21.9.2020, καθόν χρόνο δηλαδή η ένδικη αίτηση αναιρέσεως ήταν εκκρεμής ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου.

Επομένως, και σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, παραδεκτώς συμμετέχει η ίδια στη διαδικασία ατομικώς, μετά τη δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου της στο ακροατήριο αυτού του δικαστηρίου, που καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης, ότι ενηλικιώθηκε μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, χωρίς να συντρέχει περίπτωση βιαίας διακοπής της δίκης, όπως εσφαλμένως υπολαμβάνουν οι αναιρεσείοντες.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από δε, τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338-340 και 346 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, για να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται, να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, που αυτοί νόμιμα επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, χωρίς, όμως, να απαιτείται και ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση καθενός τούτων, αρκεί να καθίσταται απολύτως βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασής του, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που με επίκληση προσκομίστηκαν από τους διαδίκους, δηλαδή αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου που έλαβε υπόψη το δικαστήριο (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 461/2021).

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτώς επικαλέστηκε ο αναιρεσείων και νομίμως προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους (ΑΠ 70/2008, ΑΠ 222/2008), προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών δηλαδή νόμιμων ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διαμορφώνοντας το διατακτικό της αποφάσεως (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 1023/2019, ΑΠ 1203/2013, ΑΠ 847/2011, ΑΠ 1130/2010, ΑΠ 725/2007, ΑΠ 953/2005), το οποίο θα ήταν διαφορετικό χωρίς τη σχετική παράλειψη (ΑΠ 1874/2008), εφόσον βεβαίως, προτάθηκαν παραδεκτώς στο Δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 1016/2020, ΑΠ 225/2017, ΑΠ516/2016), το δε αποδεικτικό αυτό μέσο δεν αντικρούεται, ούτε σχολιάζεται στην απόφαση (ΑΠ 7/2022, ΑΠ 1700/2011, ΑΠ 507/2010).

Ειδικότερα, για τις ένορκες βεβαιώσεις ενόψει του ότι κατά τα άρθρα 339 και 421 επ. ΚΠολΔ αποτελούν, όπως και κατ' άρθρο 270 παρ.2 του ιδίου κώδικα, που καταργήθηκε με το ν. 4335/2015, ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, πρέπει να γίνεται ειδική μνεία στην απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη και ότι τηρήθηκαν γι' αυτές οι νόμιμες προϋποθέσεις (ΑΠ 461/2021, ΑΠ 1708/2018, ΑΠ 946/2018).

Απαραίτητη προϋπόθεση για την εκτίμηση των ενόρκων βεβαιώσεων από το δικαστήριο της ουσίας, είναι ότι πρέπει, όπως όλα τα αποδεικτικά μέσα, να προσκομίσθηκαν με επίκληση κατά τη συζήτηση κατά την οποία εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, να προσδιορίζονται τα στοιχεία αυτών με σαφήνεια, ήτοι με τον αριθμό τους, το όνομα του μάρτυρα που εξετάστηκε, το όργανο ενώπιον του οποίου έγιναν και επίσης να έχουν ληφθεί μετά από προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου του διαδίκου που τις επικαλείται και τις προσκομίζει, πριν από δύο τουλάχιστον ημέρες από τη λήψη τους, ο οποίος υποχρεούται στην επίκληση και απόδειξη της κλητεύσεως, που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, γιατί η έλλειψή της συνεπάγεται το ανυπόστατο της ένορκης βεβαίωσης ως αποδεικτικού μέσου (ΑΠ 1016/2020, ΑΠ 439/2017, ΑΠ 722/2016).

Δεν αρκεί, όμως, η βεβαίωση από το συμβολαιογράφο στην ένορκη βεβαίωση περί νόμιμης κλήτευσης του αντιδίκου, δεδομένου ότι η κλήτευση και ο χρόνος αυτής, ο έλεγχος των οποίων ανήκει στο δικαστήριο, αποδεικνύεται από τον επικαλούμενο και προσκομίζοντα την ένορκη βεβαίωση με την προσκομιδή της σχετικής έκθεσης επίδοσης που αποτελεί δημόσιο έγγραφο και παράγει πλήρη απόδειξη και όχι από την ένορκη βεβαίωση αυτή καθ' εαυτή.

Η βεβαίωση δε του δικαστηρίου ότι προσκομίζεται ή όχι ένα έγγραφο, αφορά σε πράγματα και δεν ελέγχεται αναιρετικά (ΑΠ 1016/2020, ΑΠ 946/2018, ΑΠ 708/2015). Οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο αναίρεσής τους μέμφονται το Εφετείο, με επίκληση της πλημμέλειας του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, ότι δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο, το οποίο νομίμως είχαν επικαλεσθεί με τις προτάσεις τους και είχαν προσκομίσει ενώπιόν του και το οποίο ήταν κρίσιμο για την κατάστρωση

του αποδεικτικού του πορίσματος, δεδομένου ότι από αυτό προέκυπτε η αλήθεια των αγωγικών τους ισχυρισμών, σχετικά με την επάρκεια της περιουσίας του πρώτου των αναιρεσειόντων εγγυητή, μετά τις φερόμενες ως καταδολιευτικές μεταβιβάσεις προς τα τέκνα του, την απουσία πρόθεσης βλάβης των συμφερόντων της αναιρεσίβλητης πιστοδότριας τράπεζας καθώς και την καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος της τελευταίας, και συγκεκριμένα τη με αριθμό 601/10.5.2017 ένορκη, ενώπιον της συμβολαιογράφου Κομοτηνής, Ερατώς Αγρίμη του Σωτηρίου, βεβαίωση της Κ.

Σ. του Ι. και της Σ., που λήφθηκε νόμιμα έπειτα από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της ενάγουσας, ήδη αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με τη με αριθμό 7323 Ε/5.5.2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ξάνθης, Β. Κ.. Β.. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο σχετικά με τα αποδεικτικά μέσα που έλαβε υπόψη, διέλαβε επί λέξει στην προσβαλλομένη απόφασή του τα εξής: " Από την εκτίμηση των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης, Η.

Ι. και Β. Γ. αντίστοιχα, ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, οι οποίες περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από τους διαδίκους πρακτικά συνεδριάσεως του ανωτέρω δικαστηρίου και όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων που προσκόμισαν οι διάδικοι, μερικά από τα οποία, ενόψει της ιδιαίτερης κρισιμότητάς τους, ειδικά μνημονεύονται παρακάτω, καθώς και την υπ' αριθμ. 12708/28.1.2015 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρος των εναγομένων, Κ.

Π. του Δ., που δόθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης, Φωτεινής Σταφυλά-Μαυρίδου, ύστερα από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της αντιδίκου προ δύο (2) τουλάχιστον εργασίμων ημερών (όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. 2971Ε /23.1.2015 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ξάνθης Β. Β.) και από όσα ρητώς ή εμμέσως συνομολογούνται από τους διαδίκους με τις έγγραφες προτάσεις τους (άρθρα 261 και 352 του ΚΠολΔ) σε συνδυασμό με τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, τα οποία το Δικαστήριο λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη (αρθ. 336 παρ. 2 ΚΠολΔ) αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά αναφορικά με τα κεφάλαια της εκκαλουμένης που προσβάλλονται με την έφεση..".

Από το ως άνω περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης αλλά και από την παραδεκτή επισκόπηση (αρθ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) των προτάσεων των εκκαλούντων, ήδη αναιρεσειόντων ενώπιον του Εφετείου , προκύπτει: (α) ότι αυτοί πράγματι , προς απόδειξη των κρίσιμων για την υπόθεση ισχυρισμών τους σχετικά με την εκ μέρους του πρώτου εναγομένου, έλλειψη πρόθεσης βλάβης των συμφερόντων της δανείστριας τράπεζας και την φερεγγυότητα του ιδίου μετά τις γενόμενες μεταβιβάσεις, υπό την ιδιότητα του εγγυητή της πιστωτικής σύμβασης, προσεκόμισαν νομότυπα με επίκληση ενώπιον του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου τη με αριθμό 601/10.5.2017 ένορκη, ενώπιον της συμβολαιογράφου Κομοτηνής, Ερατώς Αγρίμη του Σωτηρίου, βεβαίωση της Κ.

Σ. του Ι. και της Σ., κατοίκου ... καθώς και τη με αριθμό 7323 Ε/5.5.2017 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Θράκης με έδρα το Πρωτοδικείο Ξάνθης, Β. Κ.. Β.. (β) ότι το Εφετείο ουδόλως έλαβε υπόψη την παραπάνω ένορκη βεβαίωση, αφού δεν μνημονεύεται ειδικά στην προσβαλλομένη, ούτε όμως και γίνεται άλλη άμεση ή έμμεση αναφορά στο περιεχόμενό της.

Με βάση τα παραπάνω ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ λόγω της αναιρετικής εμβέλειας τούτου, παρέλκει η εξέταση των λοιπών διατυπούμενων με την αίτηση αναίρεσης λόγων. Στη συνέχεια δε, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές από αυτούς που εξέδωσαν την απόφαση αυτή.

Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί κατά τη παράγραφο 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ η απόδοση στους αναιρεσείοντες του καταβληθέντος από αυτούς για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης παραβόλου. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων που κατέθεσαν προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός τους, πρέπει να επιβληθούν εις βάρος της ηττηθείσας αναιρεσίβλητης (αρθ. 176,183 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ) κατά τα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη με αριθμό 31/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου που καταβλήθηκε στους αναιρεσείοντες.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρεθείσα απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.- ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Μαρτίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Απριλίου 2023.

H ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ