525/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 525 / 2015 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 525/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Απόστολο Παπαγεωργίου, Παναγιώτη Κατσιρούμπα και Δήμητρα Κοκοτίνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 24η Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσειουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος ΑΕ" (ΟΤΕ), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο Μαρούσι και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) της πληρεξουσίας δικηγόρου Ευγενίας Σούμπαση, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλητου: Κ. Κ. του Η., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 1151/2009 απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 6479/2012 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-10-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Χριστόφορος Κοσμίδης, ανέγνωσε την από 12-2-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγείται την παραδοχή της αίτησης για αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, κατά το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την 7674Δ/15-12-2014 έκθεση επιδόσεως του Κ. Κ., δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την πράξη ορισμού δικασίμου και με πρόσκληση της αναιρεσείουσας προς τον αναιρεσίβλητο για να παρασταθεί στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως σ' αυτόν. Ο αναιρεσίβλητος, όμως, δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου της εν λόγω δικασίμου ούτε κατέθεσε κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση μη παραστάσεως σ' αυτή. Επομένως, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει παρά τη δικονομική απουσία του αναιρεσίβλητου (ΚΠολΔ 568 παρ.4 και 576 παρ.2).

2. Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 648, 653, 666, 679 ΑΚ, της κυρωθείσας με το ν. 3248/1955 υπ' αριθ. 95/1949 Διεθνούς Συμβάσεως "περί προστασίας του ημερομισθίου" και των άρθρων 3 παρ.1 και 3 του α.ν. 539/1945, 3 παρ.16 του ν. 4504/1966, 2 της κυρωθείσας με το ν. 133/1975 από 26-2-1975 ΕΓΣΣΕ, 1 παρ.1 του ν. 435/1976, 1 παρ.2 του ν. 1082/1980 και των κατά καιρούς εκδοθεισών υπουργικών αποφάσεων "περί χορηγήσεως δώρων για τις εορτές του Πάσχα και των Χριστουγέννων", συνάγεται ότι ως "συνήθεις αποδοχές", ταυτιζόμενες εννοιολογικά με τις "τακτικές αποδοχές", με βάση τις οποίες υπολογίζονται οι αποδοχές και το επίδομα αδείας, καθώς και τα επιδόματα εορτών Πάσχα και Χριστουγέννων και εξευρίσκεται το ωρομίσθιο και η προσαύξηση για την παρεχόμενη υπερωριακή εργασία, νοούνται ο συμβατικός ή νόμιμος μισθός ή το ημερομίσθιο, καθώς και οποιαδήποτε άλλη πρόσθετη εργοδοτική παροχή, σε χρήμα ή σε είδος, που καταβάλλεται κατά τη διάρκεια της συμβάσεως εργασίας, με την προϋπόθεση ότι η παροχή αυτή δίδεται σταθερά και μόνιμα ως αντάλλαγμα της παρεχόμενης εργασίας (ΟλΑΠ 5/2011).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 5 της από 25-5-1994 Επιχειρησιακής Συλλογικής Συμβάσεως Εργασίας (στο εξής: ΕΣΣΕ), που καταρτίσθηκε μεταξύ του Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (στο εξής: ΟΤΕ ΑΕ) και της συνδικαλιστικής οργάνωσης ΟΜΕ - ΟΤΕ, "Χορηγείται από 1-9-1994 δραχμικό επίδομα 15.000 δραχμών στο ειδικό προσωπικό ασφαλείας που οπλοφορεί.

Το ποσό αυτό δεν αποτελεί τακτικές αποδοχές και θα περικόπτεται κατά τον χρόνο απουσίας". Από την κανονιστικής ισχύος, ρητή και σαφή, αυτή διάταξη της ως άνω ΕΣΣΕ, σε συνδυασμό με τα προαναφερθέντα, συνάγεται ότι το από 1-9-1994 καταβαλλόμενο ειδικό επίδομα στο προσωπικό ασφαλείας της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρίας (ΟΤΕ ΑΕ), το οποίο κατά την παροχή της εργασίας του οπλοφορεί και επειδή οπλοφορεί, δεν συγκαταλέγεται στις τακτικές αποδοχές του εν λόγω προσωπικού, βάσει των οποίων υπολογίζονται τα επιδόματα εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα, οι αποδοχές αδείας και το επίδομα αδείας, που δικαιούται το προσωπικό αυτό.

Ο προφανής λόγος για τον αποκλεισμό του επιδόματος οπλοφορίας από τις τακτικές αποδοχές είναι το ότι αυτό δεν καταβάλλεται, ήτοι περικόπτεται, σε περίπτωση κατά την οποία δεν παρέχεται εργασία λόγω απουσίας, γενικώς, ήτοι σε περίπτωση όχι μόνο αδικαιολόγητης απουσίας, οπότε, κατά κανόνα, δεν οφείλεται μισθός, αλλά και δικαιολογημένης, όπως συμβαίνει όταν στον εργαζόμενο χορηγείται κανονική ή αναρρωτική ή κάποια άλλη άδεια (ΑΠ 952/2014).

3. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο μετά την έκδοση της 1151/2009 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη 6479/2012 απόφασή του, δέχθηκε, εκτός άλλων, τα εξής ουσιώδη: Ότι, την 28-11-1984, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος προσλήφθηκε από την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία (ΟΤΕ ΑΕ), με σύμβαση παροχής εξαρτημένης εργασίας και στη συνέχεια μονιμοποιήθηκε στην κατηγορία του προσωπικού μισθολογικής διαβάθμισης, με την ειδικότητα "Ειδικό Προσωπικό Ασφαλείας".

Ότι κατά τις ώρες της εργασίας του είχε την υποχρέωση να οπλοφορεί και για το λόγο αυτό λάμβανε το ειδικό επίδομα του προσωπικού ασφαλείας που οπλοφορεί. Ότι ο ενάγων, κατά το ένδικο χρονικό διάστημα από 1-1-2000 έως 31-12-2004, εργάσθηκε στην εναγομένη τακτικά και μόνιμα, προσφέροντας υπηρεσία προσωπικού ασφαλείας.

Ότι για να ανταποκριθεί στα υπηρεσιακά του καθήκοντα, κατά την εκτέλεση της εργασίας του, οπλοφορούσε υποχρεωτικά. Ότι για το λόγο αυτό η εναγομένη του κατέβαλλε, κατά τρόπο πάγιο και σταθερό, το προβλεπόμενο από το άρθρο 5 της από 25-5-1994 ΕΣΣΕ ειδικό επίδομα (βλ. παραπάνω, αρ.2). Ότι το επίδομα αυτό, αν και αποτελούσε κυμαινόμενη αμοιβή, εξαρτώμενη από το χρόνο εργασίας ή απουσίας του ενάγοντος, οπότε περικοπτόταν αναλόγως, κατά τα λοιπά καταβαλλόταν ως πρόσθετη παροχή σε χρήμα, κάθε μήνα, σταθερώς και μονίμως και αποτελούσε συμβατικό αντάλλαγμα της εργασίας, που παρείχε ο ενάγων με οπλοφορία.

Σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι το ειδικό αυτό επίδομα εμπίπτει στην έννοια των τακτικών αποδοχών και η περί του αντιθέτου πρόβλεψη στην από 25-5-1994 ΕΣΣΕ, αληθώς, υποδηλώνει ότι "το καταβαλλόμενο ειδικό επίδομα προσωπικού ασφαλείας που οπλοφορεί δεν συνιστά ορισμένη πάγια εκ των προτέρων μηνιαία αμοιβή, η οποία θα καταβάλλεται ανεξαρτήτως του αν προσφέρθηκε ή όχι η εργασία αυτή, αλλά ότι θα καταβάλλεται ολόκληρη μόνον αν πράγματι προσφέρθηκε η συγκεκριμένη εργασία" (το εντός εισαγωγικών απόσπασμα παρατίθεται αυτούσιο).

Κατόπιν, το δικαστήριο της ουσίας συναρίθμησε στις λοιπές, τακτικές αποδοχές του ενάγοντος, βάσει των οποίων υπολογίζονται τα επιδόματα εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα, οι αποδοχές αδείας και το επίδομα αδείας, τις καταβολές, που είχαν γίνει σ' αυτόν κατά το ένδικο χρονικό διάστημα για το ειδικό επίδομα προσωπικού ασφαλείας, που οπλοφορεί και επιδίκασε για την αιτία αυτή διαφορές συνολικού ύψους 993,27 ευρώ νομιμοτόκως.

Με την κρίση αυτή, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία την προαναφερθείσα, κανονιστικής ισχύος, διάταξη του άρθρου 5 της από 25-5-1994 ΕΣΣΕ μεταξύ της αναιρεσείουσας και της συνδικαλιστικής οργάνωσης ΟΜΕ - ΟΤΕ, με την οποία, όπως προελέχθη, ρητώς ορίσθηκε ότι το δραχμικό [τότε] επίδομα, ήτοι χρηματικό ποσό, που χορηγείται στο ειδικό προσωπικό ασφαλείας που οπλοφορεί, δεν αποτελεί τακτικές αποδοχές και ότι θα περικόπτεται κατά το χρόνο απουσίας.

Επομένως, ο πρώτος από τους λόγους της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνεται η παραβίαση αυτή και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη η απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ (αληθώς: 560 αρ.1 ΚΠολΔ), είναι βάσιμος.

4. Επειδή, σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και, εν όψει του ότι, όπως είναι γνωστό από παράλληλη διαδικαστική ενέργεια, αναβιώνει η εκκρεμοδικία και ως προς άλλο κεφάλαιο της εφέσεως της αναιρεσείουσας (εναγομένης) και της αντεφέσεως του αναιρεσίβλητου (ενάγοντος), πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω, συνολική εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, είναι εφικτή (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Η έρευνα του ετέρου λόγου αναιρέσεως αποβαίνει περιττή. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

5. Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 579 παρ.2 ΚΠολΔ, "αν αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης που αναιρέθηκε, ο Άρειος Πάγος, αν υποβληθεί αίτηση με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζήτησης, διατάζει με την αναιρετική απόφαση την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση". Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα, με τις προτάσεις που κατέθεσε, ζητεί την επιστροφή του ποσού των 2.040,31 ευρώ, το οποίο κατέβαλε, εκουσίως, προς τον αναιρεσίβλητο σε εκτέλεση της προσβαλλόμενης απόφασης, για το επιδικασθέν κεφάλαιο και τους επ' αυτού δικονομικούς τόκους. Η καταβολή προαποδεικνύεται από το προσκομιζόμενο, μηχανογραφημένο έγγραφο του τμήματος μισθοδοσίας της αναιρεσείουσας. Μετά την αναίρεση της προσβαλλομένης αποφάσεως, πρέπει να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να αποδώσει το εν λόγω ποσό, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρει την 6479/2012 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ως προς το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπεμπει την υπόθεση ως προς αναιρεθέν μέρος στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι εφικτή.

Διατασσει την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση πριν από την εκτέλεση της αναιρεθείσας απόφασης.

Υποχρεωνει τον αναιρεσίβλητο να αποδώσει στην αναιρεσείουσα το ποσό των δύο χιλιάδων σαράντα ευρώ και τριάντα ενός λεπτών (2.040,31), με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσας. - Και

Καταδικαζει τον αναιρεσίβλητο να πληρώσει στην αναιρεσείουσα δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 24η Μαρτίου 2015. -Και

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 28η Απριλίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ