523/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 523 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 523/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή- Εισηγήτρια και Γεώργιο Παπανδρέου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 6η Φεβρουαρίου 2019 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:Κ. Λ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Δήμητρα Μαργκά.

Του αναιρεσιβλήτου:του Ιδρύματος με την επωνυμία "..." που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Περίανδρο Καραμανέ.

Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, οι οποίοι παραστάθηκαν όπως ανωτέρω σημειώνεται, η δικηγόρος του αναιρεσείοντος υπέβαλε αίτημα αναβολής. Ο πληρεξούσιος του αντιδίκου δε συναίνεσε στο αίτημα της αναβολής. Το Δικαστήριο διασκέφτηκε και δια της Προεδρεύουσάς του απέρριψε το αίτημα αναβολής και προχώρησε στη συζήτηση της υπόθεσης.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό κατάθεσης 13/1999 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κισσάβου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17/2000 οριστική του ως άνω Δικαστηρίου, 29/2018 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19-4-2018 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή κατά το άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔικ, το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και κατά την παρ.2 του ίδιου άρθρου, αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Αρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως. Εξάλλου με το άρθρο 1 παράγραφος 1 του ν. 4182/2013 (ΦΕΚ 185 Α/10-9-2013) ο οποίος αντικατέστησε τον Α.Ν. 2039/1939 (άρθρο 1 επ.)ορίζεται ότι "Κοινωφελής περιουσία είναι:

Το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων, που διατίθενται με κληρονομία, κληροδοσία, ή δωρεά υπέρ του δημοσίου, ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, ή για κοινωφελή σκοπό. Ως κοινωφελής περιουσία νοείται επίσης και το νομικό πρόσωπο, που τα διαχειρίζεται και εκπροσωπεί εφόσον υπάρχει". Περαιτέρω με την παράγραφο 3 του ίδιου πιο πάνω άρθρου ορίζεται ότι: "Κοινωφελής σκοπός είναι κάθε εθνικός, θρησκευτικός, φιλανθρωπικός, εκπαιδευτικός, πολιτιστικός και γενικά επωφελής για την κοινωνία εν όλω ή εν μέρει σκοπός".

Με την παράγραφο 4 ορίζεται ότι: "Αρμόδια αρχή είναι ο Υπουργός Οικονομικών και ο Γενικός Γραμματέας της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2, οι οποίοι ασκούν τις σχετικές αρμοδιότητες διά των οικείων διευθύνσεων". Κατά τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 1, 3 του Ν. 4182/ 2013: Υποχρεώσεις Δημοσίου - Αρμοδιότητες ορίζεται Το Δημόσιο έχει την υποχρέωση να διασφαλίζει την πιστή και επακριβή εκτέλεση της βούλησης των διαθετών και δωρητών..

Αρμοδιότητα του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης υφίσταται, με την επιφύλαξη της παραγράφου 4 και τυχόν ειδικών διατάξεων, στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) Όταν ο σκοπός της περιουσίας εκπληρώνεται κατά κύριο λόγο μέσα στα όρια μιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ανεξαρτήτως του τόπου όπου βρίσκεται η περιουσία..., β)..., γ)...Κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις αρμόδιος είναι ο Υπουργός Οικονομικών. Αρμοδιότητα του Υπουργού Οικονομικών υφίσταται επίσης κατ' εξαίρεση: α) Για την εποπτεία εκκαθάρισης και διαχείρισης περιουσιών που καταλείπονται στο Δημόσιο, β) για την εποπτεία της επιτροπής …. και του ….., γ) για την εκκαθάριση και εποπτεία κοινωφελών περιουσιών που έχουν τα κύρια περιουσιακά στοιχεία στην αλλοδαπή, δ) για περιουσίες του κεφαλαίου Ε' του παρόντος κώδικα που υπάγονται στην άμεση διαχείριση του Υπουργείου Οικονομικών, ε) για την εποπτεία περιουσιών ,των οποίων η αξία εκτιμάται, ως ανώτερη του ποσού των 10.000.000 ευρώ ή των οποίων οι σκοποί εκτελούνται σε όλη την επικράτεια.

Περαιτέρω με τις διατάξεις του άρθρου 69 του ιδίου Νόμου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ': ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕIΣ Δίκες κοινωφελών περιουσιών ορίζεται: 1. Η αρμόδια αρχή νομιμοποιείται, πέραν των εκκαθαριστών, εκτελεστών διαθήκης και διοικητών κοινωφελών ιδρυμάτων: α) Να ασκεί αιτήσεις και αγωγές σε δικαστήρια για την αναγνώριση ή τη διεκδίκηση δικαιώματος σε κάθε περιουσία, που έχει διατεθεί για κοινωφελή σκοπό ή σε κοινωφελές ίδρυμα, β) να επισπεύδει αναγκαστική εκτέλεση για την ικανοποίηση των δικαιωμάτων αυτών, γ) να ζητεί τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων για την εξασφάλιση κάθε περιουσίας, σύμφωνα με τα άρθρα 682 και επόμενα του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, δ) να ασκεί παρέμβαση σε κάθε στάση δίκης ,η οποία αφορά περιουσία υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή κοινωφελών ιδρυμάτων ή αφορά το κύρος των πράξεών τους, με την υποβολή προτάσεων και χωρίς την κοινοποίηση δικογράφου παρέμβασης, ε) να ζητεί την επανάληψη της δίκης ή να καλείται για την επανάληψη της δίκης, αν επήλθε διακοπή δίκης με διάδικο ένα από τα πρόσωπα του πρώτου εδαφίου και για λόγους που αφορούν τα πρόσωπα αυτά. 2.

Τα εισαγωγικά δικόγραφα των δικών, που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, κοινοποιούνται στην αρμόδια αρχή, από οποιονδήποτε κι αν ασκούνται, εκτός αν ορίζεται ειδικά διαφορετικά στον παρόντα Κώδικα, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης, που εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι διατάξεις περί δικών και προθεσμιών του Δημοσίου".Τέλος το άρθρο 82 παρ.1 ν.4182/2013,ορίζει τα εξής:Μεταβατικές και καταργούμενες διατάξεις. 1.

Όπου δεν ορίζεται διαφορετικά, οι διατάξεις του Κώδικα εφαρμόζονται και στις κοινωφελείς περιουσίες που υφίστανται κατά την έναρξη ισχύος του, ανεξάρτητα από τον τρόπο σύστασης τους. Κοινωφελή ιδρύματα που έχουν εξαιρεθεί με ειδικές διατάξεις του α.ν. 2039/1939 εξακολουθούν να εξαιρούνται του παρόντος Κώδικα και της εποπτείας της αρμόδιας αρχής, αλλά υπέχουν σε κάθε περίπτωση υποχρέωση υποβολής προς έλεγχο του προϋπολογισμού και του απολογισμού τους, κατά τις διατάξεις του άρθρου 59.Διαδικασίες που έχουν ήδη αρχίσει, δύνανται να ολοκληρώνονται και κατά την προϋφιστάμενη διαδικασία.(όπως το τελευταίο εδάφιο αντικαταστάθηκε με την παρ.12 του άρθρου 32 ν.4223/2013).Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται ότι μετά την ισχύ του ν.4182/2013 (11- 11/2013) σε δίκες κοινωφελών περιουσιών αρμόδια αρχή στην άσκηση εποπτείας επί των κοινωφελών ιδρυμάτων και περιουσιών που καταλείπονται για κοινωφελείς σκοπούς, όταν ο σκοπός της περιουσίας εκπληρώνεται κατά κύριο λόγο μέσα στα όρια μιας, Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ανεξαρτήτως του τόπου όπου βρίσκεται η περιουσία,αποτελεί ο Γενικός Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σε διαδικασίες όμως που έχουν ήδη αρχίσει, δύνανται να ολοκληρώνονται κατά την προϋφιστάμενη διαδικασία και .ειδικότερα, δύναται και νομιμοποείται και ο Υπουργός Οικονομικών ως ασκών την εποπτεία επί των κοινωφελών ιδρυμάτων και περιουσιών που καταλείπονται για κοινωφελείς σκοπούς να συνεχίσει δίκες που έχουν αρχίσει με την προϋφιστάμενη διαδικασία.

ΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων με την από 19.4.2018 αίτησή του ζητεί την αναίρεση της 29/2018 αποφάσεως του ως Εφετείου δικάσαντος Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, με την οποία απερρίφθη κατ' ουσίαν η έφεσή του κατά της 17/2000 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Κισσάβου. Με αυτήν είχε γίνει δεκτή διεκδικητική αγωγή του αναιρεσιβλήτου κοινωφελούς (του ΑΝ 2039/1939) Ιδρύματος, εδρεύοντος, στα ..., για εκεί ευρισκόμενο εδαφικό τμήμα 39, 69 μ2. Εν τούτοις, δεν έχει κοινοποιηθεί, ως έπρεπε κατά την προηγηθείσα νομική σκέψη, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση, προς τον Γενικό Γραμματέα της αρμόδιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, μέσα στα όρια της οποίας εκπληρώνεται ο σκοπός της περιουσίας του αναιρεσιβλήτου κοινωφελούς Ιδρύματος, (διεπομένου υπό του Α.Ν. 2039/1939, του Καν. Δ/τος από 23.12.1943 και της από 4.12.1891, 12179 Δημοσίας Διαθήκης του Α. Α., κατά τα ως άνω), με συστατικό δε σκοπόν αυτού την ίδρυση και λειτουργία στα … υφαντουργείου απόρων γυναικών, παροχή ετησίου βοηθήματος σε απόρους κατοίκους των … και προίκιση απόρων κοριτσιών των … (βλ. προσκομιζόμενες εκθέσεις διοικητικού ελέγχου Υπουργείου Οικονομικών, ετών 1976, 1979 και 1986).

ΙΙΙ. Κατά συνέπεια, πρέπει, (κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, ως άνω), να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, συμφώνως προς το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη την συζήτηση της από 19.4.2018 αιτήσεως του Κ. Λ. περί αναιρέσεως, της 29/2018 αποφάσεως του ως Εφετείου δικάσαντος Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Μαΐου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ