523/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 523 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 523/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ-ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ", η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ανδρέα Πετρόπουλο και Αλεξάνδρα Φαλίδα.

Των αναιρεσίβλητων: ....(αναφέρονται 32 ονόματα), οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Τσακίρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17/7/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 141/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5076/2005 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21/2/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρήστος Αλεξόπουλος, ανέγνωσε την από 7/2/2007 έκθεση του Αρεοπαγίτη Ανδρέα Μαρκάκη, ο οποίος έχει ήδη αποχωρήσει από την υπηρεσία, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας ορίζει: α) στο άρθρο 94 παρ. 1, στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, β) στο άρθρο 96 παρ. 1, η πληρεξουσιότητα δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά, γ) στο άρθρο 104, για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως, το δε δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης την έλλειψη πληρεξουσιότητας και δ) στο άρθρο 576 παρ. 2, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που είχε κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση, από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από την επισπεύδουσα τη συζήτηση αναιρεσείουσα (αναφέρονται 27) εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ....., .....έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Σάμου .....και .....και ...... εκθέσεις επιδόσεων της δικαστικής επιμελήτριας Χανίων ......

προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο της 27.2.2007, κατά την οποία η συζήτηση αναβλήθηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα σε καθένα των πρώτης έως εικοστής ενάτης και τριακοστής πρώτης των αναιρεσιβλήτων.

Οι τελευταίες αυτές, όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δεν παραστάθηκαν κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στη σειρά της από το πινάκιο, αλλά εκπροσωπήθηκαν από το δικηγόρο Δημήτριο Τσακίρη, στον οποίο όμως δεν γίνεται επίκληση, ούτε αποδεικνύεται, ότι είχε δοθεί από τις ως άνω αναιρεσίβλητες με συμβολαιογραφική πράξη πληρεξουσιότητα για να παρασταθεί κατά τη συζήτηση.

Επομένως, εφόσον οι ως άνω αναιρεσίβλητες, που δεν παρίστανται με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλήθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως παρά την απουσία τους.

Κατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε της ασκήσεώς του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το διάστημα που μεσολάβησε, δημιούργησαν στον οφειλέτη την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα, σε τρόπο ώστε η μεταγενέστερη άσκησή του, που θα έχει επαχθείς για τον οφειλέτη συνέπειες, να μη δικαιολογείται επαρκώς και να υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε στον οφειλέτη την πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται πλέον να ασκηθεί, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση αυτού, αλλ' απαιτείται να συντρέχουν προσθέτως ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες κυρίως από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη, ενόψει των οποίων και της αδρανείας του δικαιούχου, η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος, που τείνει σε ανατροπή της καταστάσεως που δημιουργήθηκε υπό τις παραπάνω ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, να εξέρχεται των ορίων που επιβάλλει η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Στην περίπτωση αυτή η επιχειρούμενη από το δικαιούχο ανατροπή της πιο πάνω καταστάσεως δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες συνέπειες για τον οφειλέτη και να θέτει έτσι σε κίνδυνο την οικονομική υπόσταση της επιχειρήσεώς του, αλλ' αρκεί να έχει δυσμενείς απλώς επιπτώσεις στα συμφέροντά του.

Εξάλλου η μελλοντική άσκηση και από τρίτους παρομοίων αξιώσεων στην περίπτωση που ευδοκιμήσει η επίδικη δεν συνιστά από μόνη της τις προαναφερόμενες ειδικές περιστάσεις, αφού η ενέργεια αυτή αφορά αποκλειστικά στις συνέπειες που μπορεί να έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση του ήδη ασκηθέντος δικαιώματος και δεν συνδέεται με την προηγηθείσα της ασκήσεως του δικαιώματος συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη.

Εάν όμως συντρέχουν οι προερχόμενες από τη συμπεριφορά αυτών ειδικές περιστάσεις, οι ενέργειες των τρίτων, που έχουν ήδη ασκήσει ή αναμένεται βασίμως ότι θα ασκήσουν όμοιες αξιώσεις, την περαιτέρω επιδίωξη των οποίων εξαρτούν από την έκβαση της επίδικης αξιώσεως - μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση των επαχθών συνεπειών που θα έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση της επίδικης αξιώσεως, στις περιπτώσεις ιδίως που κρίνεται ότι η ικανοποίηση μόνο της επίδικης αξιώσεως δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα συμφέροντα του οφειλέτη.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: Οι αναιρεσίβλητες, έγγαμες μητέρες, οι οποίες προσφέρουν τις υπηρεσίες τους με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου στην αναιρεσείουσα, ως υπάλληλοι εδάφους, δικαιούνται να λάβουν το επίδομα τέκνων, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα από 1-1-2001 μέχρι 31-12-2002.

Η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι, η άσκηση του ενδίκου δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων είναι καταχρηστική, γιατί η επί μακρό χρόνο μη όχλησή της από τις αναιρεσίβλητες, για καταβολή του εν λόγω επιδόματος και η από την συμπεριφορά τους αυτή (μη όχληση) δημιουργία εύλογης πεποιθήσεως της αναιρεσείουσας ότι δεν έχουν και δεν διατηρούν καμία σχετική απαίτηση, καθώς και η κακή οικονομική κατάσταση αυτής, αναφέροντας ότι βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης της εξυγιάνσεώς της, ότι με τους νόμους 2271/1994 και 2602/1998 απαγορεύτηκε για το σκοπό αυτό (εξυγίανση) η αύξηση των τακτικών αποδοχών, ότι η εταιρία είναι σε οριακό σημείο πτωχεύσεως, αφού μέχρι 31-12-1998 υφίστατο συσσωρευμένο έλλειμμα (παθητικό) ύψους 65154675048 δραχμών, η δε ετήσια επιβάρυνσή της από την τυχόν αμετάκλητη επιδίκαση του επιδόματος τέκνων για το προσωπικό της ανέρχεται σε 161.000.000 δραχμές και για τα επτά συνολικά έτη, για τα οποία εκκρεμούν αγωγές για καταβολή επιδόματος τέκνων από το έτος 1994 και εντεύθεν ανέρχεται σε 1.127.000.000 δραχμές, πλέον τόκων, με αποτέλεσμα να υποστεί ανεπανόρθωτη οικονομική ζημία, που θα οδηγήσει σε πλήρη αδυναμία επιχειρησιακής και οικονομικής επιβιώσεώς της, ώστε να ανατραπεί το πρόγραμμα εξυγιάνσεως, με βέβαιη χρεωκοπία.

Ο ισχυρισμός αυτός κρίνεται απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, κατά το πρώτο σκέλος, γιατί η μη καταβολή του επιδόματος οφείλεται στην πεποίθηση της αναιρεσείουσας, η οποία διαθέτει έμπειρη νομική υπηρεσία, ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις καταβολής του επιδόματος τέκνων, ενώ οι αναιρεσίβλητες με προηγούμενες αγωγές τους ζήτησαν και πέτυχαν την επιδίκαση σ' αυτές επιδόματος τέκνων για προγενέστερο χρονικό διάστημα.

Κατά δε το δεύτερο σκέλος, διότι το γεγονός ότι τελεί η αναιρεσείουσα σε καθεστώς εξυγίανσης δεν δικαιολογεί την αποστέρηση από τις αναιρεσίβλητες του επιδόματος τέκνων, η καταβολή του οποίου δεν είναι αυτή που θα προκαλέσει την οικονομική καταστροφή της αναιρεσείουσας, έστω και ως προς το παραπάνω τμήμα του παθητικού της.

Έτσι που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του οποίου απορρίφθηκε η ένσταση της αναιρεσείουσας για καταχρηστική άσκηση του ενδίκου δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων, εν μέρει ως ουσιαστικά αβάσιμη και εν μέρει ως μη νόμιμη, δεν παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ. Ειδικότερα, το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε ανελέγκτως ότι, οι αναιρεσίβλητες δεν αδράνησαν στην άσκηση του ενδίκου δικαιώματός τους, αφού, όπως δέχθηκε, είχαν ζητήσει με προηγούμενες αγωγές τους την επιδίκαση σ' αυτές του επιδόματος τέκνων για προγενέστερο χρονικό διάστημα.

Επίσης, δέχθηκε ανελέγκτως ότι, η καταβολή του πιο πάνω επιδόματος στις αναιρεσίβλητες δεν θα προκαλέσει την οικονομική καταστροφή της αναιρεσείουσας. Εξάλλου, μόνο η άσκηση αγωγών από άλλους εργαζόμενους της αναιρεσείουσας για επιδίκαση του ίδιου επιδόματος καθώς και το γεγονός ότι, η αναιρεσείουσα τελεί σε καθεστώς εξυγιάνσεως, εφόσον δεν συνοδεύονται τα περιστατικά αυτά και από αδράνεια των αναιρεσιβλήτων να ασκήσουν το ένδικο δικαίωμά τους καθώς και από την πεποίθηση της αναιρεσείουσας ότι, δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα αυτό δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι η άσκηση του ενδίκου δικαιώματος υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, όπως δέχθηκε και το Πολυμελές Πρωτοδικείο.

Επομένως, ο εκ του άρθρου 560 παρ. 1 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προβάλλεται η παραβίαση της διατάξεως του άρθρου 281 ΑΚ, είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.2.2006 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ - ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ" για αναίρεση της 5076/2005 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των τριακοστής και τριακοστής δεύτερης των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει συνολικά και ενιαία σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ