520/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 520 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 520/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, κατοίκου ..., 2) Χ2, κατοίκου ..., 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Χαραλαμπίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, κατοίκου ..., 2) Ψ2, κατοίκου ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ Α.Ε.Α.Ε." (πρώην "ΦΟΙΝΙΞ METROLIFE ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε." και πρώην "METROLIFE Α.Ε.Γ.Α."), που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Καμβύση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/12/2003 αγωγή του δευτέρου των ως άνω ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 13/3/2004 αγωγή του πρώτου των ως άνω ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5281/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8311/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/4/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 8/1/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις προσκομιζόμενες με επίκληση ... εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας απόφασης επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τους επισπεύδοντες τη συζήτηση αναιρεσείοντες στους πρώτο και δεύτερο από τους αναιρεσίβλητους ( Ψ1 και Ψ2). Οι ανωτέρω αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από το πινάκιο στη σειρά της, ούτε κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και, επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν να ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες, σύμφωνα με το άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1991, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε (ΟλΑΠ 26/2004, ΑΠ 1379/2004).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης πραγματικά περιστατικά: "Στις 2-8-2003 και ώρα 10.00' ο Ψ1 (α' εναγόμενος στην από 13-3-2004 αγωγή) οδηγούσε το υπ' αριθμ κυκλ ...

φορτηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του α' ενάγοντος στην από 10-12-2003 αγωγή, Ψ2 και εκινείτο στην ανώνυμη χωμάτινη οδό, που οδηγεί στη χωματερή του ..., διπλής κατευθύνσεως έχοντας κατεύθυνση από χωματερή προς τα στρατόπεδα Σακκέτα και τη ... και πίσω από το υπ' αριθμ κυκλοφορίας ... φορτηγό αυτοκίνητο. Την ίδια χρονική στιγμή, ο δεύτερος εναγόμενος στην από 10-12-2003 αγωγή Χ2 οδηγούσε το υπ' αριθμ κυκλ ...

φορτηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του ενάγοντος στην από 13-3-2004 αγωγή Χ1, που ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη από ζημιές στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία *Αγροτική ΑΕΓΑ* και εκινείτο στην ίδια ως άνω οδό της χωματερής ... με αντίθετη κατεύθυνση από ... προς τη χωματερή. Και ενώ ο Ψ1 οδηγούσε κανονικά το όχημα ....

στο σημείο όπου υπάρχει αριστερή, κατά την πορεία του, στροφή ο Χ2 με το πιο πάνω όχημα .... εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας με συνέπεια το προπορευόμενο όχημα ... του οχήματος του Ψ1 προκειμένου να αποφύγει τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο του Χ2 έστριψε αριστερά και στη συνέχεια διέκοψε την πορεία του δια τροχοπεδήσεως, ο δε οδηγός του ..., Ψ1, προκειμένου να αποφύγει την μετωπική σύγκρουση με το ...

επιχείρησε τροχοπέδηση και δεξιό ελιγμό, πλην όμως, λόγω της κλίσης της οδού αλλά και της αιφνίδιας εμφάνισης του ...στο ρεύμα κυκλοφορίας του, δεν κατέστη δυνατό να αποφύγει τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο που οδηγούσε αντικανονικά ο Χ2. Έτσι, η πρόκληση της ένδικης σύγκρουσης οφείλεται σε υπαιτιότητα του οδηγού του υπ' αριθμ κυκλοφορίας ...., Χ2, ο οποίος δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του και ούτε είχε τον έλεγχο του οχήματος, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς, με συνέπεια ανεπιτρέπτως να καταλάβει ολόκληρο το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας που προοριζόταν για τα κινούμενα προς την αντίθετη κατεύθυνση (άρθρα 12 παρ. 1, 16 παρ, 1 Ν 2696/1999".

Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε δεχθεί τα ίδια σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και τον καταλογισμό υπαιτιότητας περιστατικά και είχε απορρίψει την αγωγή του πρώτου αναιρεσείοντος, ενώ είχε δεχθεί εν μέρει την εναντίον τους αγωγή του πρώτου αναιρεσιβλήτου.

Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, αναφορικά με το ουσιώδες ζήτημα της υπαιτιότητας και της ανυπαρξίας πταίσματος στο πρόσωπο του πρώτου αναιρεσιβλήτου. Ειδικότερα, αναπτύσσονται με πληρότητα οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα, η συμπεριφορά των δύο οδηγών κατά την οδήγηση των οχημάτων τους, οι επικρατούσες συνθήκες και η κατάσταση της οδού κατά το χρόνο του ατυχήματος και αναφέρονται με σαφήνεια τα στοιχεία από τα οποία το δικαστήριο οδηγήθηκε στο συμπέρασμα για το ζήτημα του καταλογισμού της υπαιτιότητας και ειδικότερα η παραβατική συμπεριφορά του οδηγού του φορτηγού που κατευθυνόταν προς στο χώρο της χωματερής, από την οποία αιφνιδιάστηκε ο οδηγός του προπορευόμενου από το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος αναιρείβλητος και στη συνέχεια αυτός (πρώτος αναιρεσίβλητος), οι οποίοι οδηγούσαν τα οχήματά τους κανονικά.

Ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, επομένως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

ΙΙΙ. Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Εξάλλου, κατά την έννοια του πιο πάνω εδαφίου για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 2/2008). Στη συγκεκριμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης προτείνεται η αιτίαση ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει αδιστάκτως ότι λήφθηκαν υπόψη τα αναφερόμενα στην αίτηση αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα ότι ανακύπτουν αμφιβολίες αν έλαβε υπόψη α) το δελτίο τροχαίου ατυχήματος, β) την από 10-3-2004 βεβαίωση του σωματείου υπεργολάβων "Η Ένωσις" και γ) τις φωτογραφίες, που είχαν νομίμως προσκομιστεί από τους αναιρεσείοντες. Από τη βεβαίωση όμως του Δικαστηρίου αλλά και το εν γένει περιεχόμενο της απόφασης προκύπτει με βεβαιότητα ότι λήφθηκαν υπόψη και τα ανωτέρω αποδεικτικά μέσα. Ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, συνεπώς, που προσάπτει στην απόφαση την ανωτέρω από τον αριθμό 11 περ γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

IV. Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ως *πράγματα* θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγου έφεσης όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (ΟλΑΠ 3/1997).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο (και τελευταίο) λόγο της αναίρεσης, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που είχαν προτείνει νόμιμα, πως είχε συμφωνηθεί από όλους τους οδηγούς των φορτηγών που χρησιμοποιούσαν την οδό όπου συνέβη το ατύχημα, κατά παρέκκλιση των οριζόμενων από τον ΚΟΚ, τα έμφορτα φορτηγά στις δεξιές στροφές του χωματόδρομου να κινούνται στην αριστερή πλευρά.

Ο λόγος είναι αβάσιμος και απορριπτέος διότι ο ισχυρισμός δεν είναι νόμιμος και επομένως δεν αποτελεί πράγμα κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ.. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες, ως ηττηθέντες, στη δικαστική δαπάνη της παραστάσας, κατά τη συζήτηση τρίτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, όπως στο διατακτικό..

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20 Απριλίου 2007 αίτηση του Χ1 κλπ για αναίρεση της 8311/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες να καταβάλουν τη δικαστική δαπάνη της τρίτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ