51/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 51 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 51/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ............ η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της: 1. Ιωάννη Σταμούλη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και 2. Θεοδώρα Πέτρου-Πετρούλα.

Του αναιρεσίβλητου: ........., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη-Διονύσιο Φιλιώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-9-1993 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7456/1994 προδικαστική, 7240/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 505/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6-5-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 29-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το π.δ. της 22/24.6.1927, που εκδόθηκε κατά το από 18.2.1927 ψήφισμα της Βουλής "περί περαιτέρω ισχύος συντακτικών πράξεων κλπ", κυρώθηκε το ν.δ. της 5.5.1926, με το οποίο είχε αντικατασταθεί το άρθρο 2 παρ. 4 του ν.δ. της 3/4.9.1924 "περί απαγορεύσεως δικαιοπραξιών επί ακινήτων", που κυρώθηκε με το ν. 3250/1924 και ορίστηκαν με το άρθρο μόνο του ν.δ.

αυτού, καθώς και με τα άρθρα 1, 2, 3 και 4 του αν.ν. 1366/1938, οι παραμεθόριες επαρχίες του Κράτους και ο τρόπος χαρακτηρισμού άλλων στο μέλλον ως παραμεθορίων, καθώς και ότι η απόκτηση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ακινήτων, κειμένων σε περιοχές χαρακτηριζόμενες με διάταγμα ως παραμεθόριες (όπως και ολόκληρη η περιοχή της Γενικής Διοικήσεως Δωδεκανήσου, διάταγμα της 31.12.1948/10.1.1949) και η σύναψη ενοχικών δικαιοπραξιών, που αφορούν τέτοια ακίνητα, απαγορεύεται με ποινή απόλυτης ακυρότητας, τόσο για τους ημεδαπούς, όσο και για τους αλλοδαπούς.

Για τους ημεδαπούς η απαγόρευση αυτή μπορούσε να αρθεί στη συγκεκριμένη περίπτωση με άδεια της αρμόδιας Αρχής, η οποία έπρεπε να χορηγηθεί πριν από την κατάρτιση της δικαιοπραξίας, ενώ δεν αρκούσε η μεταγενέστερη έγκριση. Για τους αλλοδαπούς αυτή η δυνατότητα άρσεως της απαγορεύσεως, με την παροχή αδείας, δεν υφίστατο.

Η απαγόρευση συνάψεως των ως άνω δικαιοπραξιών που αφορούν ακίνητα στις παραμεθόριες περιοχές και η διάκριση αυτή μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών υπηκόων ως προς την άρση της απαγορεύσεως επιβάλλετο για λόγους εθνικής ασφάλειας. Ήδη όμως με το ν. 1892/1990 (άρθρα 26 και 27) καθιερώθηκε κοινή και ενιαία διαδικασία ως προς την άρση των σχετικών απαγορεύσεων μεταξύ ημεδαπών και των εχόντων την ιθαγένεια ενός των κρατών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ως προς τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις άρσεως των σχετικών απαγορεύσεων και έπαυσε πλέον, μεταξύ αυτών, να υφίσταται η προγενέστερη διάκριση.

Περαιτέρω η απαγόρευση αποκτήσεως εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ακινήτων και η σύναψη ενοχικών δικαιοπραξιών, που αφορούν τέτοια ακίνητα, χωρίς άδεια της αρμόδιας Αρχής, δεν συμπεριλαμβάνει και την πληρεξουσιότητα εκ μέρους κάποιου προς άλλον είτε να συνάψει επ' ονόματι και για λογαριασμό εκείνου κάποια από τις υποκείμενες, κατά τα ανωτέρω, στην απαγόρευση του άρθρου 1 συμβάσεις, είτε να παράσχει σε τρίτον την πληρεξουσιότητα να συνάψει αυτός ο τρίτος επ' ονόματι και για λογαριασμό του πρώτου την εν λόγω σύμβαση με τέταρτον ή, κατόπιν τήρησης του τύπου του συμβολαιογραφικού εγγράφου, ακόμη και με τον εαυτό του, δηλαδή με αυτοσύμβαση, κατ' άρθρο 235 ΑΚ, αφού καθαυτή (εν λόγω πληρεξουσιότητα) αποτελεί μέτρο προπαρασκευαστικό μελλοντικής δικαιοπραξίας και ελεύθερα κατ' αρχήν ανακλητό ως τη σύναψη της δικαιοπραξίας, κατ' άρθρο 218 ΑΚ, και ως εκ τούτου δεν επιφέρει εμπράγματη ή ενοχική έννομη συνέπεια που να αφορά το ακίνητο.

Τέλος, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα (Ολ.

ΑΠ 7/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο περ. ε' από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου μόνον του π.δ. της 22/24 Ιουνίου 1927 και των άρθρων 1, 2, 3, 4 και 5 του αν.ν. 1366/1938. Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε ανελέγκτως ότι με το .........

πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Πάτμου Βασιλικής Πουλιάζου - Παπαϊωάννου, ο αναιρεσίβλητος - εναγόμενος έδωσε στην αναιρεσείουσα - ενάγουσα την ειδική εντολή και πληρεξουσιότητα να πωλήσει και μεταβιβάσει προς οποιονδήποτε, αντί οποιουδήποτε τιμήματος και με οποιουσδήποτε όρους εγκρίνει, το υπό στοιχεία .......

διαμέρισμά του, εμβαδού 48,75 τ.μ., που βρίσκεται σε οικοδομή κείμενη στη συνοικία "..... ή ......." της χώρας της νήσου ........ Ότι ταυτοχρόνως ο αναιρεσίβλητος παρέδωσε στην αναιρεσείουσα τη χρήση του διαμερίσματος και έλαβε από αυτή, έναντι του τιμήματος πωλήσεως του διαμερίσματος, ποσό 6.500.000 δρχ. Ότι στην πραγματικότητα οι διάδικοι ήθελαν τη μεταβίβαση του διαμερίσματος από τον αναιρεσίβλητο στην αναιρεσείουσα, η οποία όμως ήταν απαγορευμένη, διότι αυτό κείται σε παραμεθόριο περιοχή και η αναιρεσείουσα (αγοράστρια) έχει βρετανική υπηκοότητα.

Ότι ο αναιρεσίβλητος δεν εκτέλεσε την εντολή μεταβιβάσεως αυτού ακόμη και μετά την ισχύ του ν. 1892/1990, με το άρθρο 26 του οποίου επιτράπηκε η μεταβίβαση ακινήτων κειμένων σε παραμεθόριες περιοχές προς αλλοδαπούς έχοντες την ιθαγένεια κράτους μέλους της ΕΟΚ, όπως είναι η αναιρεσείουσα. Ότι ακολούθως ο αναιρεσίβλητος με την ........

πράξη ανακλήσεως πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Μαρίνας - Ελένης Μαγκλάρα, ανακάλεσε τις εντολές και την πληρεξουσιότητα που είχε δώσει προς την αναιρεσείουσα με το ......... πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Πάτμου Βασιλικής Πουλιάζου - Παπαϊωάννου. Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές, το Εφετείο δέχθηκε ότι είναι άκυρη η δοθείσα πληρεξουσιότητα και δεν παράγει καμμία έννομη συνέπεια, διότι και η πράξη αυτή υπαγόταν στην απαγόρευση των προαναφερόμενων διατάξεων, σε σχέση με τις δικαιοπραξίες επί ακινήτων στις παραμεθόριες περιοχές, και, κατόπιν αυτού, δέχθηκε ότι είναι μη νόμιμη η αγωγή της αναιρεσείουσας κατά την κύρια βάση της, όπως είχε δεχθεί και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την οποία εζητείτο να αναγνωρισθεί το ανέκκλητο της χορηγηθείσας σ' αυτήν από τον αναιρεσίβλητο πληρεξουσιότητας και η ακυρότητα της γενόμενης από αυτόν ανάκλησης της πληρεξουσιότητας.

Με αυτά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τον κανόνα της απαγορεύσεως δικαιοπραξιών επί ακινήτων στις παραμεθόριες περιοχές και επεκτείνοντας αυτόν και στην περίπτωση της σύνταξης συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου, που αφορά την πώληση μελλοντικώς ακινήτου, ενώ η περίπτωση αυτή δεν υπάγεται στη σχετική απαγόρευση, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, και έτσι παραβίασε τις σχετικές ως άνω διατάξεις και ο πρώτος περ.

ε' λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 505/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την απόφαση που αναιρέθηκε. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τριακοσίων (1300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ