516/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 516 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 516/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χοϊμέ, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη και Αντώνιο Τσαλαπόρτα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Ιανουαρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ι. Π. του Ι., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΑΕ" και το δ.τ. "EUROBANK ERGASIAS", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το δ.τ. "ALPHA BANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, για την ίδια και ως διαδόχου της ανώνυμης εταιρείας παροχής πιστώσεων με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "...", που εδρεύει στο …… και ήταν εγκατεστημένη στην ….., εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Παρασκευή Χαριάτη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Χονδρόπουλο, ενώ η 3η δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-7-2012 αίτηση της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7324/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2565/2018 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-5-2018 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι 1η και 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της 2ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1, 2 και 3 του Κ.Πολ.Δικ. προκύπτει, ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί κατά την συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιός επισπεύδει την συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε ή επιδόθηκε αλλά όχι νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη την συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση. Αν μετέχουν περισσότεροι στην δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε κάποιος από αυτούς, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους.

Αν ο απολειπόμενος διάδικος επισπεύδει την συζήτηση, αυτή γίνεται, κατά τα προεκτεθέντα, σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, εφ' όσον όμως ο πληρεξούσιος που υπέγραψε την απαιτούμενη κλήση και την παραγγελία προς τον δικαστικό επιμελητή για την επίδοση, ήταν νόμιμα διορισμένος πληρεξούσιος δικηγόρος του (Ολ.ΑΠ 4/1994, 2/1992) κατά τις διατάξεις των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 97 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ., γεγονός που διαπιστώνεται με αυτεπάγγελτη έρευνα του δικαστηρίου (άρθρο 104 εδ.

β' Κ.Πολ.Δικ.) (βλ. ΑΠ 453/2011). Περαιτέρω, κατά μεν την διάταξη του άρθρου 3 εδ. τελευταίο του ν. 3869/2010, για την εκδίκαση της αιτήσεως του οφειλέτη προς ρύθμιση των χρεών του εφαρμόζεται η διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, που προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 739 επ. του Κ.Πολ.Δικ., κατά δε την διάταξη του άρθρου 741 του Κ.Πολ.Δικ., στην διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας εφαρμόζονται τα άρθρα 1 έως 590 του ίδιου Κώδικα, εκτός αν είναι αντίθετα προς ειδικές διατάξεις ή δεν προσαρμόζονται στην διαδικασία αυτή.

Κατά την διάταξη του άρθρου 553 του Κ.Πολ.Δικ., "αναίρεση επιτρέπεται κατά των αποφάσεων που δεν υπόκεινται σε ανακοπή ερημοδικίας και έφεση", δηλαδή δεκτική αναιρέσεως είναι μόνον η τελεσίδικη απόφαση. Η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται, κατά τα προεκτεθέντα, και για τις αποφάσεις, που εκδίδονται κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, των άρθρων 739 επ.

του Κ.Πολ.Δικ., δηλαδή και για τις αποφάσεις που εκδίδονται επί αιτήσεων του ν. 3869/2010, οι οποίες, κατά την ειδική ρύθμιση του άρθρου 14 του νόμου αυτού, υπόκεινται μόνο και έφεση και αναίρεση, μη επιτρεπομένης ανακοπής ερημοδικίας τόσο στον πρώτο, όσο και στον δεύτερο βαθμό. Εξ άλλου, εφόσον στην αίτηση του οφειλέτη για δικαστική ρύθμιση των οφειλών του, κατά τις διατάξεις του ν. 3869/2010, αναφέρονται περισσότεροι πιστωτές και οι απαιτήσεις αυτών, η μη επίδοση της αιτήσεως και συνακόλουθα και της αιτήσεως αναιρέσεως σε κάποιον ή κάποιους από τους πιστωτές εμποδίζει την περαιτέρω διαδικασία και ως προς τους πιστωτές εκείνους για τους οποίους έγινε κανονικά η επίδοση.

Τούτο δε γιατί ο οφειλέτης, αναφέροντας στην αίτησή του πλείονες πιστωτές επιθυμεί την έναντι όλων ρύθμιση των χρεών του και την απαλλαγή του από αυτά. Άλλωστε το δικαστήριο, σε περίπτωση ρυθμίσεως, θα ορίσει καταβολές σε όλους τους πιστωτές και όχι σε ορισμένους από αυτούς. Δεν νοείται, επομένως, ο χωρισμός της διαδικασίας και η έρευνα της υποθέσεως μόνον έναντι των πιστωτών εκείνων προς τους οποίους έγινε κανονικά η επίδοση, όχι δε και έναντι εκείνων προς τους οποίους δεν επιδόθηκε, καθ' όσον τούτο θα σήμαινε ουσιαστικά ότι ο οφειλέτης έχει την δυνατότητα να επιλέγει τους πιστωτές του, έναντι των οποίων επιθυμεί την ρύθμιση, δυνατότητα όμως που δεν έχει, όπως τούτο προκύπτει από την διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 16 του ν. 4161/2013, που προστέθηκε μετά το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 3869/2010, αλλά και από το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3869/2010, όπως διαμορφώθηκε σύμφωνα με το ν. 4336/2015, που αντικατέστησε το άρθρο 1 του ν. 3869/2010 και ορίζει ότι "στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου εμπίπτει το σύνολο των οφειλών των προσώπων της παραγράφου 1 προς ιδιώτες".

Και είναι μεν αληθές ότι στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 1 του νόμου, όπως διαμορφώθηκε μετά το ν. 4336/2015 ορίζεται ότι "απαίτηση πιστωτή, η οποία δεν έχει συμπεριληφθεί στην αίτηση δεν επηρεάζεται από την διαδικασία διευθέτησης των οφειλών του αιτούντος κατά τον παρόντα νόμο", η διάταξη όμως αυτή εφαρμόζεται, κατά την γραμματική της διατύπωση, "αν δεν συμπεριληφθεί στην κατάσταση πιστωτής", όχι δε και στην περίπτωση που έχει περιληφθεί πιστωτής, αλλά στην συνέχεια δεν γίνεται επίδοση στον αναφερόμενο στην αίτηση πιστωτή.

Επομένως, οι αναφερόμενοι στην αίτηση τυχόν πλείονες πιστωτές τελούν μεταξύ τους σε σχέση οιονεί αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 76 επ. του Κ.Πολ.Δικ. (βλ. και ΑΠ 1049/2017). Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση των κατωτέρω αναφερομένων δικογράφων προκύπτουν τα ακόλουθα:

Η ήδη αναιρεσείουσα άσκησε, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, την από 12.7.2012 αίτησή της, εκ του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 3869/2010, την οποία έστρεφε κατά: 1] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "CITIBANK DINERS (...)", 2] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "ALPHA BANK", 3] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία " Τράπεζα EUROBANK ERGASIAS A.E." και 4] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "Εθνική Τράπεζα της Ελλλάδος Α.Ε.".

Επί της αιτήσεως αυτής, που συζητήθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας των άρθρων 741 επ. του Κ.Πολ.Δικ. (άρθρο 3 ν. 3869/2010), εκδόθηκε η 7324/2015 απόφαση του παραπάνω δικαστηρίου με την οποία απερρίφθη, γιατί κρίθηκε ότι η αιτούσα διέθετε πτωχευτική ικανότητα. Κατά της αποφάσεως αυτής η αιτούσα άσκησε, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, την από 30.5.2016 έφεσή της, στρεφομένη κατά των ως άνω καθ' ων, με την επισήμανση ότι η πρώτη τούτων ("CITIBANK DINERS" (...) ανήκει πλέον, μετά την εξαγορά της, στην εξ αυτών δεύτερη (ανώνυμη τραπεζική εταιρία, με την επωνυμία "ALPHA BANK").

Επί της εφέσεως αυτής, που εκδικάστηκε, κατά την αυτή ως άνω διαδικασία, εκδόθηκε ερήμην της τρίτης και της τέταρτης των εφεσιβλήτων (ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "ALPHA BANK" και ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "CITIBANK DINERS (...)", αντίστοιχα) και κατ' αντιμωλίαν των λοιπών διαδίκων, η προσβαλλομένη υπ' αριθμ. 2565/2018 απόφαση του παραπάνω Δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη και μετά την εξαφάνιση της εκκαλουμένης αποφάσεως, την διακράτηση της υποθέσεως και την εκδίκαση αυτής κατ' ουσίαν απερρίφθη η αίτηση, λόγω δόλιας περιελεύσεως της αιτούσας σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών των δανειακών της υποχρεώσεων προς τις πιστώτριες τράπεζες.

Κατά της αποφάσεως αυτής, η οποία, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί στην οικεία νομική σκέψη, δεν είναι δεκτική κατά νόμο ανακοπής ερημοδικίας, η αιτούσα άσκησε παραδεκτά την κρινόμενη από 30-5-2018 και με ειδικό αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 4197/2018 αίτηση αναιρέσεως, στρεφομένη κατά: 1] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "Εθνική Τράπεζα της Ελλλάδος Α.Ε.", 2] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "Τράπεζα EUROBANK ERGASIAS A.E." και 3] της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, με την επωνυμία "Άλφα Τράπεζα Ανώνυμος Εταιρεία" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", για τον εαυτό της ατομικά και ως διαδόχου της ανώνυμης εταιρίας παροχής πιστώσεων με την επωνυμία "...

παροχής πιστώσεων" και τον διακριτικό τίτλο "...". Η αίτηση αυτή προσδιορίστηκε προς συζήτηση ενώπιον του Δ' Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (24.1.2020). Κατ' αυτήν, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση κατά την σειρά της από το οικείο πινάκιο, παρέστησαν μόνον οι δύο πρώτες των αναιρεσιβλήτων, δηλαδή:

α) η ανώνυμη τραπεζική εταιρία, με την επωνυμία "Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε." και β) η ανώνυμη τραπεζική εταιρία, με την επωνυμία "Τράπεζα EUROBANK ERGASIAS A.E.". Δεν εμφανίστηκαν όμως στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση από πληρεξούσιο δικηγόρο, κατά τις διατάξεις των άρθρων 573 παρ. 1 και 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ., η αναιρεσείουσα και η τρίτη αναιρεσίβλητη.

Η εκ των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων "Τράπεζα EUROBANK ERGASIAS A.E.", για την απόδειξη ότι η συζήτηση της υποθέσεως επισπεύδεται από την αναιρεσείουσα, προσκομίζει μετ' επικλήσεως το επιδοθέν σ' αυτήν αντίγραφο της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτό παραγγελία προς επίδοση του υπογράφοντος ως πληρεξουσίου της αναιρεσείουσας δικηγόρου Θεσσαλονίκης Ιωάννη Αθανασιάδη, στον οποίο, όπως προκύπτει από το με αριθμό 868/2018 πληρεξούσιο της Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Γεωργίας Μαρμαρίδου, η αναιρεσείουσα είχε χορηγήσει πληρεξουσιότητα, τόσον για την κατάθεση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, όσο και για να παραστεί κατά την εκδίκασή της κατά την οποτεδήποτε ορισθησομένη δικάσιμο ή σε οποιαδήποτε μετ' αναβολή τοιαύτη.

Επομένως, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, πρέπει η απολειπόμενη αναιρεσείουσα να δικαστεί ερήμην. Ωστόσο, η απολειπόμενη τρίτη αναιρεσίβλητη δεν αποδεικνύεται ότι έχει κλητευθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα για την σημερινή δικάσιμο.

Συνεπώς και εφόσον, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν στη νομική σκέψη της παρούσας, οι αναιρεσίβλητες τραπεζικές εταιρίες συνδέονται με τον δικονομικό δεσμό της οιονεί αναγκαστικής ομοδικίας, η συζήτηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς όλες τις αναιρεσίβλητες. Τέλος, δεν διαλαμβάνεται διάταξη για δικαστική δαπάνη σε βάρος της αναιρεσείουσας και υπέρ των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων τραπεζικών εταιριών, κατά την διάταξη του άρθρου 746 του Κ.Πολ.Δικ., έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3 εδάφ. β' του ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β' του πιο πάνω ν. 3869/2010, κατά το οποίο " ...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 64/2017. ΑΠ 951/2015), πέραν του ότι η παρούσα απόφαση είναι μη οριστική (Ολ.ΑΠ 4/2013).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη την συζήτηση της από 30.5.2018 και με ειδικό αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 4197/2018 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2565/2018 οριστικής αποφάσεως του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Μαρτίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Μαΐου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ