516/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 516 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 516/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Μαυρουδή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, 3) Ψ3, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Μπαλάτη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/10/2001 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 154/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6043/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17/10/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 24/10/2007 έκθεση της ήδη αποχωρήσασας από την υπηρεσία Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Κατά το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ συγχωρείται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, δηλαδή οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, μέσα από την εφαρμογή των οποίων θα ανευρεθεί και θα κατανοηθεί το πραγματικό περιεχόμενο μιας δικαιοπραξίας, κατά τρόπο ώστε τούτο να ανταποκρίνεται στην πραγματική θέληση των δικαιοπρακτούντων.

Η προσφυγή στις διατάξεις αυτές προϋποθέτει την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία, που διαπιστώνεται από το δικαστήριο, έστω και έμμεσα, οπότε, σε περίπτωση μη αναζήτησης του αληθινού περιεχομένου της δικαιοπραξίας βάσει των διατάξεων αυτών ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης. Η διαπίστωση όμως από το δικαστήριο της ύπαρξης κενού ή αμφιβολίας δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (ΑΠ 1905/2007).

Εξάλλου, κανόνα ουσιαστικού δικαίου με την έννοια, που αναφέρεται στην πιο πάνω διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 1 εδάφιο α' ΚΠολΔ, δεν αποτελεί ο κανονισμός της πολυκατοικίας, ο οποίος, παρά τη δεσμευτικότητα έναντι των συνιδιοκτητών, των διαδόχων τους κλπ, δεν αποβάλλει τον κατά τα άρθρα 4,13 και 14 ν. 3741/1929 δικαιοπρακτικό του χαρακτήρα, ούτε μετατρέπεται σε κανόνα δικαίου (ΑΠ 1409/2004, ΑΠ 1123/1988).

Στην προκείμενη περίπτωση με την αίτηση αναίρεσης προβάλλεται η αιτίαση από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ επειδή το Εφετείο παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου και ειδικότερα τη σχετική διάταξη της περ. Ζ, του κεφαλαίου ΣΤ, της με αριθ. ... πράξης σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας-κανονισμού πολυκατοικίας του συμβολαιογράφου Αθήνας Γρηγορίου Καβαλέκα, (20ο φύλλο), δεχόμενο σχετικά με τον ως άνω όρο της πολυμερούς δικαιοπραξίας-κανονισμού πολυκατοικίας ότι υφίσταται ασάφεια στη διατύπωση του όρου αυτού, αναφορικά με την αληθινή βούληση των συμβληθέντων στον κανονισμό, ως προς τον τρόπο με τον οποίο θίγεται ο προορισμός του ακινήτου και ότι απαιτείται η προσφυγή στους γενικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ και ερμηνεύοντας περαιτέρω τη διάταξη αυτή ότι απαιτείται παμψηφία των συνιδιοκτητών μόνο όταν μεταβάλλεται ο βασικός προορισμός οριζόντιας ιδιοκτησίας, όταν δηλαδή μεταβάλλεται ο χώρος κύριας χρήσης σε όμοιο βοηθητικής χρήσης και αντίστροφα και όχι όταν πρόκειται για αλλαγή χώρου βοηθητικής χρήσης, όπως είναι η αποθήκη, σε άλλη βοηθητική χρήση, όπως είναι ο χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του ,το Εφετείο με βάση τα κατ' είδος αποδεικτικά μέσα που αναφέρει, δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του, ότι αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Οι ενάγουσες και οι εναγόμενοι, όπως συνομολογείται, είναι συνιδιοκτήτες οριζοντίων ιδιοκτησιών της πολυώροφης οικοδομής που βρίσκεται στη ...

και επί της συμβολής των οδών ... και ... . Συγκεκριμένα, η πρώτη ενάγουσα είναι κυρία του με στοιχεία Γ-2 διαμερίσματος του τρίτου ορόφου και η δεύτερη του με στοιχεία Ι-2 διαμερίσματος του ισογείου, ενώ οι εναγόμενοι είναι συγκύριοι, κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου καθένας, της με αριθμ. 1 οριζόντιας ιδιοκτησίας (αποθήκης), που βρίσκεται στο υπόγειο της πολυκατοικίας και περιήλθε σ' αυτούς ως τελευταίους υπερθεματιστές στον αναγκαστικό πλειστηριασμό που διενεργήθηκε σε βάρος της περιουσίας της προηγούμενης ιδιοκτήτριας της αποθήκης, εταιρείας με την επωνυμία ...

και Σια Ε.Ε. και παράλληλα κύριοι διαμερισμάτων της πολυκατοικίας αυτής. Η οικοδομή στην οποία βρίσκονται οι ιδιοκτησίες αυτές υπήχθη στις διατάξεις των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ και εκείνες του ν. 3741/ 1929, με την υπ' αριθμ. ... πράξη συστάσεως οριζόντιας ιδιοκτησίας και Κανονισμού πολυκατοικίας του Συμβολαιογράφου Αθηνών Στεργίου Καβαλέκα, όπως τροποποιήθηκε με την υπ' αριθμ. ...

πράξη του ίδιου ως άνω Συμβολαιογράφου, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί. Σύμφωνα με τη συστατική της οροφοκτησίας πράξη, η πολυκατοικία αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο, τρεις υπέρ το ισόγειο ορόφους, πρώτη εσοχή ορόφου και δώμα, ενώ το υπόγειο περιλαμβάνει την επίδικη με αριθμ. 1 οριζόντια ιδιοκτησία [αποθήκη] των εναγομένων, εμβαδού 131,80 τ.μ., που αποτελείται από μία αίθουσα με αποχωρητήριο και άλλες δύο αποθήκες.

Περαιτέρω, αποδεικνύεται, συνομολογείται δε άλλωστε και από τους εναγομένους, ότι στις αρχές Σεπτεμβρίου του έτους 2001, αυτοί, αφού προηγουμένως έλαβαν την υπ' αριθμ. ... οικοδομική άδεια αλλαγής χρήσης της Πολεοδομίας ..., μετέτρεψαν την προαναφερθείσα υπόγεια αποθήκη της ιδιοκτησίας τους σε χώρο στάθμευσης των αυτοκινήτων τους και για το λόγο αυτό αφαίρεσαν την ευρισκόμενη στην πρόσοψη της ως άνω πολυκατοικίας πόρτα εισόδου αυτής, στη θέση της οποίας τοποθέτησαν γκαραζόπορτα, έκτοτε δε χρησιμοποιούν την ιδιοκτησία τους ως γκαράζ των ΙΧΕ αυτοκινήτων τους.

Η ανωτέρω αλλαγή της χρήσης αυτής, είναι κατ' αρχήν επιτρεπτή, αφού σύμφωνα με τον όρο Α4 του ως άνω Κανονισμού, ο κύριος διηρημένης ιδιοκτησίας μπορεί κατά την κρίση του να ρυθμίσει εσωτερικά την ιδιοκτησία του, κατόπιν γνωμοδοτήσεως αρμοδίου μηχανικού και υπό τον όρο ότι δεν θα θίγονται οι κοινόχρηστοι χώροι και έργα, ιδιαίτερα δε οι εξωτερικοί τοίχοι της ιδιοκτησίας ταυ, περιπτώσεις που δεν συντρέχουν εν προκειμένω.

Εξάλλου, η κατά μετατροπή αυτή χρήση, ως χώρος σταθμεύσεως αυτοκινήτων, δεν περιλαμβάνεται στην απαρίθμηση των απαγορευμένων ρητά με τον όρο Α7 του κανονισμού χρήσεων, όπως ιατρείο, νοσοκομείο, σχολείο κ.λ.π. Με τον όρο Ζ του Κανονισμού, που περιλαμβάνεται στο 20ο φύλλο, ορίσθηκε επί λέξει ότι "Επί των εν τω παρόντι όρω περιλαμβανομένων θεμάτων απαιτείται η έγκρισις πάντων ανεξαρτήτως των ιδιοκτητών, ήτοι ψήφοι χίλιαι (1000): 1) Αποφάσεις της γενικής συνελεύσεως θίγουσαι τον προορισμόν (χρήσιν) του ακινήτου, ως ούτος καθορίζεται υπό του παρόντος κανονισμού, 2) Αποφάσεις αφορώσαι κατεδάφισιν κοινοκτήτων χώρων, προσθήκης, δι' ανοικοδομήσεως νέων τοιούτων μεταβαλάς σχεδίου κτιρίου, καταργήσεις ή προσθήκας θυρών ή παραθύρων, 3) ...".

Αναφορικά με την έννοια του όρου αυτού ως προς το ζήτημα της μετατροπής, πρέπει να λεχθούν τα εξής: Και αν ακόμη υποτεθεί ότι το ζήτημα της μετατροπής αυτοτελούς διαιρεμένης ιδιοκτησίας μπορούσε να ανατεθεί στην κρίση της γενικής συνέλευσης ..., διαπιστώνεται, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, ασάφεια στη διατύπωση του όρου αυτού, αναφορικά με την αληθινή βούληση των συμβληθέντων στον Κανονισμό ως προς τον τρόπο με τον οποίο θίγεται ο προορισμός του ακινήτου και ως εκ τούτου παρίσταται ανάγκη προσφυγής στους γενικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ.

Ερμηνευόμενος ο όρος αυτός από το Δικαστήριο, χωρίς προσήλωση στις λέξεις και όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη τα συναλλακτικά ήθη, προκύπτει ότι η αληθινή βούληση των συμβληθέντων στον Κανονισμό, που δεσμεύει και τους καθολικούς και ειδικούς διαδόχους τους, είναι ότι απαιτείται παμψηφία των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας, όταν μεταβάλλεται ο βασικός προορισμός οριζόντιας ιδιοκτησίας, όταν δηλαδή μεταβάλλεται ο χώροι κύριας χρήσης σε όμοιο βοηθητικής χρήσης και αντίστροφα, όπως από κατοικία, που είναι ο προορισμός όλων των ιδιοκτησιών των ορόφων της πολυκατοικίας, σε κατάστημα, και όχι όταν πρόκειται για αλλαγή χώρου βοηθητικής χρήσης, όπως είναι η αποθήκη σε άλλη βοηθητική χρήση, όπως είναι ο χώρος σταθμεύσεως.

Συνεπώς, το γεγονός ότι οι εναγόμενοι προέβησαν στην αλλαγή της χρήσης, χωρίς να έχουν ομόφωνη προς τούτο απόφαση των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας, δεδομένου ότι η σχετική απόφαση της Γενικής Συνελεύσεως λήφθηκε στις 8-5-2001, με πλειοψηφία επτά συνιδιοκτητών, έναντι τριών, μεταξύ των οποίων και οι ενάγουσες, οι οποίοι αρνήθηκαν να συναινέσουν στην πρόταση αλλαγής της χρήσης της επίδικης αποθήκης σε γκαράζ, δεν ασκεί έννομη επιρροή, ούτε συνιστά, σύμφωνα με τα ανωτέρω, αντισυμβατική συμπεριφορά των εναγομένων, και ως εκ τούτου είναι έγκυρη και δεσμευτική για όλους τους συνιδιοκτήτες.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, η αλλαγή αυτή του προορισμού της ιδιοκτησίας των εναγομένων από αποθήκη σε χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων και η αντικατάσταση της αρχικής εισόδου αυτής με νέα, αναγκαία για την εξυπηρέτηση του προορισμού της, δεν συνιστούν ενέργειες που αντίκεινται ευθέως στον Κανονισμό. Ερευνητέον επομένως αποβαίνει περαιτέρω αν η χρήση αυτή της οριζόντιας ιδιοκτησίας των εναγομένων, παραβλάπτει ή θίγει τα δικαιώματα των εναγουσών ή του όλου οικοδομήματος ή αν μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό του.

Από τα προαναφερθέντα αποδεικτικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι ο χώρος στάθμευσης των οχημάτων των εναγομένων, κατασκευάσθηκε σύμφωνα με την εκδοθείσα οικοδομική άδεια σε συνδυασμό και με την από 24-8-2001 άδεια τομής οδοστρώματος- πεζοδρομίου της Διεύθυνσης Οδοποιίας του Δήμου Αθηναίων, γεγονός που διαπιστώθηκε κατά την αυτοψία που διενήργησε η αρμόδια Πολεοδομία, κατόπιν αιτήσεως της πρώτης ενάγουσας, όπως προκύπτει τούτο από το υπ' αριθμ.

πρωτ. ... της 25-9-2001 έγγραφο της υπηρεσίας αυτής. Εξάλλου, όπως αποδεικνύεται από την από 10-7-2001 Τεχνική έκθεση του μηχανικού ..., που συνοδεύει την ως άνω οικοδομική άδεια, με την αλλαγή της χρήσης δεν γίνεται καμία επέμβαση στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου. Ως εκ τούτου δεν τίθεται θέμα μείωσης της ασφάλειας της όλης οικοδομής, όπως αβάσιμα και αναπόδεικτα ισχυρίζονται οι ενάγουσες.

Δεν αποδεικνύεται επίσης ότι από τη λειτουργία της ιδιοκτησίας των εναγομένων ως χώρο στάθμευσης των αυτοκινήτων τους προκαλούνται θόρυβοι και κραδασμοί, που διαταράσσουν την ησυχία των εναγουσών. Ο θόρυβος που προκαλούν τα δύο αυτοκίνητα των εναγομένων κατά την είσοδο και την έξοδό τους από το γκαράζ, ελάχιστες φορές την ημέρα, είναι της ίδιας δυναμικής με τους συνήθεις εξωτερικούς θορύβους, μεταξύ των οποίων και ο εκπεμπόμενος από την κυκλοφορία των διερχομένων από την οδό ...

οχημάτων. Αντίθετη κρίση δεν μπορεί να συναχθεί από την αόριστη περικοπή της μάρτυρος αποδείξεως ..., μητέρας της πρώτης ενάγουσας, "... η ιδιοκτήτρια του ισογείου ενοχλείται από τους θορύβους ...", αν μάλιστα ληφθεί υπόψη, ότι στην επίδικη ιδιοκτησία των εναγομένων λειτουργούσε κατά το παρελθόν βιοτεχνία, όπως καταθέτει η ίδια ανωτέρω μάρτυρας, χρήση χαλεπότερη ασφαλώς της σημερινής, αφού προϋπέθετε την εγκατάσταση και λειτουργία μηχανημάτων, την παρουσία πελατών και προσωπικού και τη συνεχή διακίνηση εμπορευμάτων.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις φωτογραφίες που προσκομίζουν και τα δύο διάδικα μέρη, η μετατροπή της χρήσης της ιδιοκτησίας των εναγομένων, δεν δημιούργησε καλαισθητικό πρόβλημα στην αισθητική και αρχιτεκτονική μορφή της πολυκατοικίας, όπως αβάσιμα και αναπόδεικτα υποστηρίζουν οι ενάγουσες. Η αντικατάσταση της αρχικής πόρτας εισόδου της αποθήκης με την καλαίσθητη, από σύγχρονο υλικό και λευκό χρώμα, διπλή πόρτα που αποτελεί, την είσοδο του γκαράζ, ανεξαρτήτως του ότι, όπως προαναφέρθηκε, ήταν απολύτως απαραίτητη για την εξυπηρέτηση του ανωτέρω προορισμού της ιδιοκτησίας των εναγομένων, δεν προκαλεί μεταβολή της εξωτερικής εμφάνισης της πολυκατοικίας, αφού δεν αλλάζει η ουσία και η μορφή της αρχικής εισόδου, αλλά απλώς διαπλατύνονται οι αρχικές διαστάσεις αυτής.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που έκρινε ότι κατά παράβαση του Κανονισμού και του Νόμου οι εναγόμενοι προέβησαν στη μετατροπή της ένδικης ιδιοκτησίας, δεχόμενο ακολούθως την αγωγή και υποχρεώνοντας αυτούς να επανατοποθετήσουν την αρχική είσοδο της αποθήκης, εσφαλμένα το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε και τις αποδείξεις εκτίμησε, όπως βάσιμα ισχυρίζονται με τους σχετικού λόγους της εφέσεώς τους οι εναγόμενοι.

Γι' αυτό και κατ' αποδοχή των λόγων αυτών, παρελκούσης της έρευνας του λόγου που αφορά καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος των εναγουσών, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση, να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση και αφού κρατηθεί και δικαστεί κατ' ουσία η υπόθεση, να απορριφθεί η αγωγή ως κατ' ουσία αβάσιμη". Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, υπό την έννοια ότι τάχα με τη δοθείσα ερμηνεία του αναφερόμενου όρου του κανονισμού της πολυκατοικίας παραβίασε τους κανόνες της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών και η αντίθετη αιτίαση που προβάλλεται με το μοναδικό από το άρθρο 559 αριθ.1 του ΚΠολΔ λόγο της αναίρεσης, είναι αβάσιμη.

Ο ίδιος αναιρετικός λόγος καθόσον αφορά την αιτίαση, με την οποία προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι "παρά τη σαφήνεια των δηλώσεων το δικαστήριο της ουσίας προσφεύγει στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ", πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, αφού, κατά τα προαναφερθέντα, η διαπίστωση από το δικαστήριο της ύπαρξης κενού ή αμφιβολίας, ως κρίση περί πραγμάτων, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Τέλος, ο ίδιος λόγος από την αυτή ως άνω αναιρετική πλημμέλεια, με την οποία ψέγεται το δικαστήριο για παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου, είναι απαράδεκτος, διότι η επικαλούμενη παραβίαση αφορά τον πιο πάνω όρο του κανονισμού της πολυκατοικίας, ο οποίος όμως δεν αποτελεί κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

II. Μετά τα παραπάνω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-10-2006 αίτηση της Χ για αναίρεση της 6043/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Ιανουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ