515/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 515 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 515/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Νικόλαο Τρούσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Δεκεμβρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε." όπως μετονομάστηκε η αρχικά αναιρεσείουσα εταιρεία με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαργετίνα Στεφανάτου και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ε. Σ. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Γερογιάννη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/1/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1239/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1403/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3/4/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 11/3/2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και να γίνει δεκτός ο πρώτος.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως της παραβάσεως των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών, οι οποίοι περιέχονται στα άρθρα 173 και 200 του ΑΚ, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας, καίτοι ανελέγκτως διαπιστώνει, έστω και εμμέσως, την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων και εντεύθεν την ανάγκη συμπληρώσεως ή ερμηνείας αυτών, παραλείπει να προσφύγει στους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες με την εφαρμογή των αρχών της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών ή εφαρμόζει εσφαλμένα τις αρχές αυτές ή παραλείπει να παραθέσει στην απόφασή του τα πραγματικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει η συγκεκριμένη εφαρμογή τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως, μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη, προσλήφθηκε στις 4-11-1984 από τον Εθνικό Οργανισμό Τουρισμού (ΕΟΤ), με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου για να προσφέρει τις υπηρεσίες της ως τεχνικός παιγνίων στην επιχείρηση Καζίνο - Ξενοδοχείο και Τελεφερίκ Πάρνηθας, της οποίας η διοίκηση και διαχείριση ανήκε στην αναίρεσείουσα. Σ' αυτήν, σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 3139/2003, χορηγήθηκε αυτοδικαίως η άδεια λειτουργίας Καζίνο στη "θέση του Μον Παρνές στην Πάρνηθα" και εισφέρθηκε στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Ελληνικό Καζίνο Πάρνηθας ΑΕ". Κατ' εφαρμογή δε του άρθρου 4 παρ. 6 εδ. β' του ίδιου νόμου, από την ανάληψη της διοικήσεως, διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως των επιχειρηματικών μονάδων της αναιρεσείουσας από τις εταιρείες της παρ. 1, στις οποίες περιλαμβάνεται και η προαναφερθείσα ανώνυμη εταιρεία, όλο το προσωπικό που εργαζόταν στις εν λόγω επιχειρηματικές μονάδες μεταφέρθηκε αυτοδικαίως με την ίδια σχέση εργασίας στις εταιρείες αυτές εκτός από όσους εργαζόμενους δήλωσαν εγγράφως μέσα στην ορισθείσα αποκλειστική προθεσμία του ενός μηνός ότι επιθυμούν να παραμείνουν στις εταιρείες που εργάζονταν. Πριν από την ψήφιση του νόμου αυτού και ενόψει της αναλήψεως της διοικήσεως, διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως του συγκροτήματος και της επιχειρηματικής μονάδας "Καζίνο Ξενοδοχείο Τελεφερίκ Πάρνηθας" από την τελευταία αυτή εταιρεία, η αναιρεσείουσα κατάρτισε την από 28-3-2003 συμφωνία με την πρωτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση "Σωματείο Εργαζομένων στο Καζίνο-Ξενοδοχείο και Τελεφερίκ Πάρνηθας", το "Πανελλήνιο Σωματείο Τεχνικών Τυχερών Παιγνίων" και την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Ελληνικό Καζίνο Πάρνηθας", με την οποία συμφωνήθηκαν τα εξής: Οι εργαζόμενοι, οι οποίοι δεν επιθυμούν την αυτοδίκαιη μεταφορά τους στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΖΙΝΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ ΑΕ", σύμφωνα με τις διατάξεις του υπό ψήφιση σχεδίου νόμου (ήδη ν. 3139/2003), αλλά την εθελουσία αποχώρησή τους από την εργασία, μπορούν με έγγραφη δήλωσή τους προς την "Ε.Τ.Α. ΑΕ", υποβαλλόμενη εντός προθεσμίας ενός μηνός από την υπογραφή της παρούσας συμφωνίας να ασκήσουν δικαίωμα συμμετοχής σε πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου, το οποίο προτείνει η εν λόγω, εταιρεία και διέπεται από τους αναφερόμενους σ' αυτήν όρους. Στην παράγραφο δε 3 γ' της συμφωνίας αυτής ορίζεται ότι "ο εργαζόμενος που αποχωρεί δικαιούται αποζημίωση διπλάσια από την οφειλόμενη, λόγω καταγγελίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των ν. 2112/20 και 3198/55 και σαν βάση υπολογισμού της λαμβάνεται ο μέσος όρος των τακτικών μηνιαίων αποδοχών υπό καθεστώς πλήρους απασχολήσεως του 12μήνου πριν από την υποβολή της αιτήσεως ... Όλες οι νόμιμες επιβαρύνσεις δεν περιλαμβάνονται στο ποσό της παραπάνω αποζημιώσεως και συνυπολογίζονται πέραν αυτής". Η αναιρεσίβλητη με την από 28-5-2003 αίτησή της προς την αναιρεσείουσα δήλωσε ότι επιθυμεί να παραμείνει στο προσωπικό της και να συμμετάσχει στο προβλεπόμενο από τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 7 του ν. 3139/2003 πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου. Η αναιρεσείουσα δέχτηκε την αίτηση αυτή και αφού υπολόγισε την αποζημίωση στο ποσό των 117.400,15 ευρώ, παρακράτησε από αυτήν τον αναλογούντα φόρο εισοδήματος από 19480,03 ευρώ και της κατέβαλε το υπόλοιπο. Ακολούθως το Εφετείο εκθέτει στην προσβαλλόμενη απόφασή του ότι κατά το άρθρο 14 παρ. 1 του ν. 2238/1994 "Κύρωση του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος", όπως το εδάφιο β' της παραγράφου αυτής αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 8 του άρθρου 3 του ν. 3091/2002, " με την επιφύλαξη των διατάξεων της περίπτωσης γ' της παραγράφου 4 του άρθρου 45, φορολογούνται αυτοτελώς, εξαντλουμένης της φορολογικής υποχρεώσεως, τα ποσά των αποζημιώσεων που καταβάλλονται στους δικαιούχους με βάση α)…, β) το ν. 2112/20, ο φόρος υπολογίζεται με συντελεστή 20% στο καθαρό ποσό της αποζημιώσεως μετά την αφαίρεση ποσού 20.000 ευρώ και παρακρατείται κατά την πληρωμή στο δικαιούχο". Πρόκειται δηλαδή για ιδιαίτερη φορολογική μεταχείριση της αποζημιώσεως του ν. 2112/1920 που καταβάλλεται στο μισθωτό. Η εν λόγω αποζημίωση δεν (υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές, ούτε σε τέλος χαρτοσήμου διότι αυτό, που ανερχόταν σε 1,20% και βάρυνε εξ ημισείας το μισθωτό και τον εργοδότη, καταργήθηκε από 1-1-2002. Άρα, η νόμιμη επιβάρυνση του ποσού της αποζημιώσεως, είναι ο παραπάνω φόρος.

Συνεπώς (καταλήγει το Εφετείο), όταν τα συμβαλλόμενα μέρη όριζαν με το τελευταίο εδάφιο της παρ. γ' του όρου ε' της ως άνω από 28-3-2003 συμφωνίας τους, ότι "όλες οι νόμιμες επιβαρύνσεις δεν περιλαμβάνονται στο ποσό της παραπάνω αποζημιώσεως, και συνυπολογίζονται πέραν αυτής", σαφώς εννοούσαν το φόρο του άρθρου 14 ν. 2238/1994, εφόσον δεν υπάρχει άλλη νόμιμη επιβάρυνση της της αποζημιώσεως αυτής, τα δε μέρη ήθελαν να εξαιρεθεί του φόρου η ένδικη αποζημίωση, ώστε να μην επιβαρυνθεί με αυτόν ο δικαιούχος, ώστε να λάβει ενισχυμένο ποσό. Απ' αυτά που δέχτηκε το Εφετείο προκύπτει ότι, εμμέσως πλην σαφώς, διαπίστωσε κενό στις δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλομένων στην πιο πάνω από 28-3- 2003 συμφωνία, ήτοι ότι αυτές δεν ήταν σαφείς ως προς την έννοια του όρου "νόμιμες επιβαρύνσεις", αφού για τη διαπίστωση του περιεχομένου του, που δεν προσδιοριζόταν και ειδικότερα αν περιλαμβάνεται στην απαλλαγή από τις νόμιμες επιβαρύνσεις και ο φόρος εισοδήματος, αναζήτησε την αληθινή βούληση των μερών που κατάρτισαν τη συμφωνία αυτή ( η οποία δε φέρει το χαρακτήρα της ΣΣΕ), σε στοιχεία εκτός του κειμένου της συμβάσεως και συγκεκριμένα στη διάταξη του άρθρου 14 παρ. 1 του ν. 2238/1 994 και στο ότι η αποζημίωση απολύσεως δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές, ούτε επιβαρύνεται με τέλος χαρτοσήμου, καθόσον αυτό είχε ήδη καταργηθεί κατά το χρόνο της συμφωνίας, Ενώ, όμως, ενόψει αυτών, το Εφετείο ήταν υποχρεωμένο να προσφύγει στους ερμηνευτικούς κανόνες που αναφέρονται στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, προκειμένου να διαπιστώσει την αληθινή βούληση των συμβαλλομένων, ως προς την έννοια του όρου νόμιμες επιβαρύνσεις, δεν προσέφυγε σ' αυτούς, τους οποίους ούτε αυτούς τους ίδιους ούτε τις διατάξεις που τους περιέχουν αναφέρει στην προσβαλλόμενη απόφασή του, ούτε και από το περιεχόμενο της εν λόγω αποφάσεως συνάγεται ότι έκανε χρήση αυτών.

Συνεπώς, το Εφετείο με τον τρόπο αυτόν παραβίασε ευθέως τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο τρίτος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., ακολούθως δε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1403/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, με σύνθεση από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Ιανουαρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Μαρτίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ