515/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 515 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 515/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Νοεμβρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "VICTORIA A.A.E. ΖΗΜΙΩΝ" (πρώην "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ VICTORIA A.A.E. ΖΗΜΙΩΝ"), όπως μετονομάστηκε η αρχικά εναγόμενη εταιρεία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ A.A.E. ΖΗΜΙΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Παγώνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Τ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Σοφιαλίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 8/5/2000 και από 1/10/2000 αγωγές του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν με τις με αριθμό κατάθεσης 38456/2000 και 33420/2000 προσεπικλήσεις - παρεμπίπτουσες αγωγές προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18775/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1945/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24/6/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Λούκα ανέγνωσε την από 17/9/2009 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Ελευθέριου Μάλλιου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη του δευτέρου. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", όπως κωδικοποιήθηκε με το ΠΔ 237/1986, "ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου κυκλοφορούντος εντός της Ελλάδος επί οδού υποχρεούται να έχει κεκαλυμμένην δι' ασφαλίσεως την εκ τούτου έναντι τρίτων αστικήν ευθύνην, συμφώνως προς τας διατάξεις του παρόντος". Η παράγραφος 2 του άρθρου 6 του ίδιου νόμου ορίζει τις περιπτώσεις της ασφαλιστικής αυτής κάλυψης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η έναντι τρίτων αστική ευθύνη λόγω θανατώσεως ή σωματικής βλάβης, ζημιές σε πράγματα και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, ενώ κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου το ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις του ο Υπουργός Εμπορίου για κάθε είδους κίνδυνο που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Επίσης, κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 10 του ίδιου νόμου "επί πλειόνων ζημιωθέντων προσώπων, οσάκις το σύνολον των καταβλητέων υπό του υπαιτίου αποζημιώσεων υπερβαίνει το ασφαλιστικόν ποσόν, το δικαίωμα εκάστου τούτων κατά του ασφαλιστού περιορίζεται συμμέτρως, μέχρι συμπληρώσεως του όλου ασφαλιστικού ποσού. Εάν ο ασφαλιστής τελών εν αγνοία της υπάρξεως ή του μεγέθους άλλων απαιτήσεων ή κατόπιν δικαστικής αποφάσεως κατέβαλεν εις τι των προσώπων τούτων ποσόν ανώτερον του αναλογούντος αυτώ μεριδίου, ο ασφαλιστής υποχρεούται έναντι των λοιπών ζημιωθέντων μόνον μέχρι συμπληρώσεως του ασφαλιστικού ποσού. Τα πρόσωπα ταύτα έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά του καθ' υπέρβασιν λαβόντος". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι ο ασφαλιστής ευθύνεται έναντι του ζημιωθέντος από τη λειτουργία του ασφαλισμένου αυτοκινήτου με βάση την ασφαλιστική σύμβαση μέχρι του ασφαλιστικού ποσού και σε περίπτωση, κατά την οποία τα ζημιωθέντα πρόσωπα είναι περισσότερα, η ευθύνη του δεν δύναται να υπερβεί "τα εις το ασφαλιστήριον αναφερόμενα ποσά" ως προς όλους τους ζημιωθέντες και για κάθε ασφαλισμένο κίνδυνο, σε περίπτωση δε καταβολής κάποιου ποσού προς ζημιωθέντα, η καταβολή αυτή καταλογίζεται στο ασφαλιστικό ποσό, το σύνολο του οποίου ο ασφαλιστής υποχρεούται να καταβάλει στους παθόντες από το ίδιο ατύχημα. Αν δε ο ζημιωθείς αξιώνει από τον ασφαλιστή μεγαλύτερο ποσό από αυτό της ασφαλιστικής κάλυψης, νόμιμα ο τελευταίος προτείνει κατ' εκείνου την ένσταση περιορισμού της ευθύνης του μέχρι το ασφαλιστικό ποσό, στο οποίο περιλαμβάνεται το κεφάλαιο χωρίς υπολογισμό τόκων και δικαστικών εξόδων. Ακόμη, από το άρθρο 527 περ. 1 ΚΠολΔ, το οποίο εφαρμόζεται και στις υπαγόμενες στο άρθρο 681Α ΚΠολΔ διαφορές, προκύπτει ότι ο εφεσίβλητος παραδεκτώς προτείνει ως υπεράσπιση του κατά της εφέσεως, με τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις του και ισχυρισμούς που δεν πρότεινε ή πρότεινε απαραδέκτως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Οι ενστάσεις, μάλιστα, αυτές μπορεί να υπάγονται και στην εξαίρεση του άρθρου 269 ΚΠολΔ. Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασης τους, θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν ουσιαστικό ή δικονομικό δικαίωμα, που ασκείται με την αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση (ΟλΑΠ 3/1997). Στη συγκεκριμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την προαναφερόμενη πλημμέλεια, διότι, κατά τα εκτιθέμενα, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του και δεν απάντησε στην ένσταση περιορισμού της ευθύνης της έναντι του αναιρεσίβλητου παθόντος όσον αφορά τις αξιώσεις για αποζημίωση λόγω της σωματικής βλάβης και χρηματικής ικανοποίησης της ηθικής του βλάβης, και συγκεκριμένα για τον τραυματισμό του σε ατύχημα που προκλήθηκε από αυτοκίνητο που ήταν ασφαλισμένο από αυτήν για τις προς τρίτους προξενούμενες ζημίες, την οποία είχε προτείνει νόμιμα και ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, αλλά και ενώπιον του Εφετείου αμυνόμενη κατά της έφεσης του αναιρεσίβλητου. Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και ειδικότερα των πρακτικών δημόσιας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, των προτάσεων ενώπιον αυτού και των προτάσεων ενώπιον του Εφετείου προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα είχε προτείνει παραδεκτώς προς αντίκρουση της καθ' αυτής αγωγής και προς υπεράσπιση της ως εφεσίβλητης κατά της εφέσεως του αναιρεσίβλητου με τις προτάσεις της ενώπιον του Εφετείου την ένσταση περιορισμού της ευθύνης της μέχρι του ποσού των 20.000.000 δρχ. που αντιστοιχούσε σε 58.694,05 ευρώ και ειδικότερα ότι δυνάμει του υπ' αριθ. 1990025061 ασφαλιστηρίου συμβολαίου με την ασφαλισμένη και κάτοχο του ζημιογόνου υπ' αριθ. ΝΑΥ - 5137 Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου για τη χρονική περίοδο από 25-5-1990 μέχρι 25.5.1991 μέσα στην οποία εμπίπτει το επίμαχο ατύχημα είχε ασφαλίσει τούτο μέχρι του ποσού των 20.000.000 δραχμών για σωματικές βλάβες και μέχρι του ποσού των 4.000.000 δραχμών για υλικές ζημίες. Περαιτέρω προέβαλλε προσκομίζοντας σχετικές εξοφλητικές αποδείξεις ότι: α) στις 27.5.1997 και δη μετά την έκδοση της πρωτόδικης και προσωρινώς εκτελεστής 11701/1997 αποφάσεως του μονομελούς πρωτοδικείου Θεσ/νίκης εκδοθείσης επί άλλης αγωγής για το ίδιο ατύχημα κατέβαλε στον τότε ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο για επιδικασθείσα χρηματική ικανοποίηση λόγω σωματικής βλάβης από το ένδικο ατύχημα το ποσό των 850.000 δραχμών που αντιστοιχεί σε 2.494,49 ευρώ, οπότε από το όριο της ευθύνης της απέμεινε ποσό 19.150.000 δραχμών (20.000.000 - 850.000), β) στις 26.7.2001 κατέβαλε στον ίδιο άνω ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο το ποσό των 10.350.000 δραχμών που αντιστοιχεί σε 30.374,17 ευρώ σε εκτέλεση της προσωρινώς εκτελεστής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσ/κης 18.775/2001 (δημοσίευση 5.7.2001) που αφορούσε διαφυγόντα εισοδήματα του ανωτέρω χρονικής περιόδου από 12.7.1990 μέχρι 30.6.1992 και γ) στις 8.2.2002 κατέβαλε στον ίδιο αναιρεσίβλητο για μέρος του επιδικασθέντος κεφαλαίου δυνάμει της υπ' αριθ. 11701/1997 άλλης πρωτόδικης άνω αποφάσεως το ποσό των 934.309 δραχμών που αντιστοιχεί σε 2.741,91 ευρώ, δηλαδή είχε συνολικά καταβάλει το ποσό ων 12.134.309 δραχμών που αντιστοιχούσε σε 35.610,57 ευρώ οπότε υπολειπόταν ακόμη προς εξάντληση του ορίου ευθύνης της το ποσό των 23.083,48 ευρώ (58.694,05 - 35.610,57 ευρώ). Παρόλα αυτά το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του κατά παραδοχή της εφέσεως του αναιρεσίβλητου κατά της εκκληθείσης πρωτόδικης αποφάσεως δέχθηκε τη δεύτερη αγωγή του που αφορούσε διαφυγόντα εισοδήματα λόγω του τραυματισμού του από το επίμαχο ατύχημα για τη χρονική περίοδο από 23.10.1996 μέχρι 1.10.2005 και επιδίκασε σ' αυτόν αποζημίωση για την άνω αιτία 16.200.000 δραχμών που αντιστοιχούν σε 47.242 ευρώ, ενώ το απομένον ποσό προς εξάντληση του ορίου ευθύνης της αναιρεσείουσας, εν όψει των μέχρι τότε γενομένων άνω καταβολών, ήταν 23.083,48 ευρώ, δηλαδή η αναιρεσείουσα υποχρεώθηκε τελικά να καταλάβει στον αναιρεσίβλητο ποσό πέρα του ορίου ευθύνης της. Προκύπτει έτσι ότι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δεν έλαβε υπόψη τη παραδεκτή και νόμιμη ένσταση της αναιρεσείουσας αφού ουδόλως αναφέρεται σ' αυτή ούτε απαντά για τη βασιμότητα της. Επομένως το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και συνεπώς είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος αναιρέσεως και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και παρελκούσης της ερεύνης του άλλου λόγου αναιρέσεως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς την ένσταση περιορισμού της ευθύνης της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας έναντι του αναιρεσιβλήτου παθόντος για αποζημίωση λόγω της σωματικής βλάβης και χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής του βλάβης, να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το μέρος αυτό για περαιτέρω έρευνα στο ίδιο εκδόν την προσβαλλόμενη απόφαση Εφετείο, η συγκρότηση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος ως ηττώμενος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (ΚΠολΔ 176,183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1945/2005 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος

Παραπέμπει κατά το μέρος αυτό την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο άνω Εφετείο, η συγκρότηση του οποίου είναι δυνατή από δικαστές άλλους εκτός εκείνων που δίκασαν. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 6 Απριλίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ