513/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 513 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 513/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ντούμα και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε." ήδη μετονομασθείσας σε "MARFIN ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Κοκκαλιάρη-Γιατρά και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό κατάθεσης 54233/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 29228/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1857/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29/10/2007 αίτησή του και τους από 5/10/2008 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 20/11/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 592, 594, 599 σε συνδυασμό προς το άρθρο 330 ΑΚ, που εφαρμόζονται και επί των εμπορικών μισθώσεων, κατ' άρθρο 44 του ΠΔ 34/1995, προκύπτει, ότι ο μισθωτής έχει υποχρέωση να χρησιμοποιεί το μίσθιο, κατά τη διάρκεια της μισθώσεως με επιμέλεια και όπως ειδικότερα έχει συμφωνηθεί, Έτσι, ο μισθωτής έχει υποχρέωση αφενός μεν να αποφεύγει κάθε αυθαίρετη, χωρίς τη συναίνεση του εκμισθωτή, επέμβαση στο μίσθιο, εξαιτίας της οποίας αλλοιώνεται ουσιωδώς η γενική και ειδική διαμόρφωση, διάταξη και όψη του μισθίου, αφετέρου δε να μην προκαλεί στο μίσθιο φθορές, με εξαίρεση εκείνες που προκλήθηκαν από τη συνήθη χρήση, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη.

Διαφορετικά, ο μισθωτής υπέχει υποχρέωση να αποκαταστήσει κάθε θετική και αποθετική ζημία, που υφίσταται ο εκμισθωτής από τις αυθαίρετες μεταβολές του μισθίου και τις ανεπίτρεπτες πέραν της συνήθους χρήσης φθορές του (ΑΠ 1413/2008). Εξάλλου, κατά το άρθρο 602 εδ α' ΑΚ οι αξιώσεις του εκμισθωτή για αποζημίωση εξαιτίας μεταβολών ή φθορών στο μίσθιο παραγράφονται ύστερα από έξι μήνες αφότου το ανέλαβε, στην παραγραφή δε αυτή υπόκειται κάθε αξίωση του εκμισθωτή για αποζημίωση για φθορές, ακόμη και αν αυτή πηγάζει από αδικοπραξία (ΑΠ 852/2001) και μόνο εξαιρετικά, σε περίπτωση που η αξίωση για αποζημίωση, που προήλθε από αθέτηση των υποχρεώσεων του μισθωτή από τη μισθωτική σύμβαση, ο οποίος κατά τα ανωτέρω είναι υποχρεωμένος, στο πλαίσιο όσων συμφωνήθηκαν αλλά και της καλόπιστης εκπλήρωση των παροχών, να προστατεύει και να μεταχειρίζεται με επιμέλεια το μίσθιο, η αξίωση υπόκειται στην κοινή εικοσαετή παραγραφή (ΑΠ 885/1995).

Περαιτέρω, κατά τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, η παραβίαση δε γίνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται, όταν εφαρμόζεται κανόνας ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δίκασε έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 29228/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης με την οποία απορρίφθηκε αγωγή του για επιδίκαση αποζημίωσης από απώλεια εισοδημάτων, που οφείλεται στο γεγονός ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί το μίσθιο εξαιτίας αυθαιρέτων μεταβολών στις οποίες έχει προβεί η εναγομένη μισθώτρια, τις οποίες δεν αποκατέστησε κατά την παράδοση αυτού στον ενάγοντα.

Ειδικότερα, ο ενάγων εκθέτει στην αγωγή του τα ακόλουθα: Το έτος 1992 εκμίσθωσε στην εναγομένη τραπεζική εταιρία ένα ισόγειο κατάστημα και ένα διαμέρισμα του πρώτου ορόφου οικοδομής που βρίσκεται στη ... (... αρ. ...), προκειμένου να τα χρησιμοποιήσει μετά από κατάλληλη διαμόρφωση, για την άσκηση των δραστηριοτήτων της δηλαδή για τραπεζικό κατάστημα.

Σύμφωνα με σχετικό όρο της σύμβασης η εναγομένη θα προέβαινε με δικές της δαπάνες σε εκτεταμένες εργασίες διαμόρφωσης του όλου μισθίου χώρου (καταστήματος και διαμερίσματος) έτσι ώστε να γίνει κατάλληλο για τραπεζικό κατάστημα, αφού προηγουμένως λάμβανε τις σχετικές άδειες από την αρμόδια πολεοδομική αρχή.

Το μίσθιο παραδόθηκε στις 15-11-1992 και η εναγομένη πραγματοποίησε τις εργασίες διαρρύθμισης, οι οποίες περιελάμβαναν αρχιτεκτονικές, στατικές και ηλεκτρομηχανολογικές παρεμβάσεις και κατασκευές, προσθήκες και μεταβολές και των δύο χώρων. Ειδικότερα, μετέτρεψε τα δύο αυτοτελή διαμερίσματα του πρώτου ορόφου (που μέχρι τότε είχαν χρήση κατοικίας) σε ένα ενιαίο χώρο με χρήση γραφείων (με κατεδαφίσεις εσωτερικών διαχωριστικών τοιχοποιών, αφαίρεση εσωτερικών κουφωμάτων με πόρτες, εγκατάσταση φωτισμού, αφαίρεση ψευδοροφής και δημιουργία επικοινωνίας με το ισόγειο κατάστημα).

Η εναγομένη στις 17-8-1999 κατήγγειλε τη σύμβαση, η οποία έληξε στις 17-2-2000, συνέχισε όμως να χρησιμοποιεί το μίσθιο μέχρι τις 2-5-2000 οπότε και το παρέδωσε. Ακολούθως, ο ενάγων ιστορεί ότι η εναγομένη προέβη σε όλες τις παραπάνω μετατροπές και παρεμβάσεις στο μίσθιο διαμέρισμα χωρίς να εκδοθεί άδεια από την αρμόδια πολεοδομική αρχή, γεγονός που πληροφορήθηκε ο ενάγων λίγες ημέρες μετά την απόδοση του μισθίου μετά από σχετική έρευνα στο πολεοδομικό γραφείο ... .

Ότι η παράλειψη της εναγομένης να ζητήσει την έκδοση της απαιτούμενης οικοδομικής άδειας για την πραγματοποίηση των εργασιών, οι ψευδείς διαβεβαιώσεις των οργάνων της από το έτος 1993 ότι έχει εκδοθεί η άδεια και η μετά την απόδοση του μισθίου επιμονή της εναγομένης να αρνείται να τον ενημερώσει για την έκδοση της άδειας, είναι, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, αντίθετη προς τα χρηστά συναλλακτικά ήθη, τις αντικειμενικές συνθήκες και την καλόπιστη εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων και κατ' ακολουθίαν παράνομη.

Ότι η παράνομη και υπαίτια αυτή συμπεριφορά των αρμοδίων οργάνων της εναγομένης και η αλλαγή της χρήσης του μίσθιου πρώτου ορόφου της οικοδομής, χωρίς να έχει εκδοθεί προηγουμένως άδεια, όπως είχε συμβατική υποχρέωση, εμπόδισε ολικά τη χρήση του μισθίου διαμερίσματος κατά το χρονικό διάστημα από 21-6-2001 έως 30-5-2005, κατά το οποίο ο ενάγων με πιθανότητα και κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, θα εκμίσθωνε σε τρίτους και θα εισέπραττε το ποσό των 230.676,6 ευρώ.

Με βάση τα περιστατικά αυτά ο ενάγων, μετά τον περιορισμό του αιτήματος σε αναγνωριστικό, ζήτησε να αναγνωριστεί ότι η εναγομένη οφείλει να του καταβάλει το ανωτέρω ποσό ως αποζημίωση, διατεινόμενος ότι η προαναφερόμενη αντισυμβατική και αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης είχε ως αποτέλεσμα την αφαίρεση της χρήσης του μισθίου διαμερίσματος και την ολοκληρωτική καταστροφή του.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε ότι η ένδικη αξίωση αφορά αποζημίωση του ενάγοντος εκμισθωτή από τη μισθωτική σχέση λόγω μεταβολών στο μίσθιο από την εναγόμενη μισθώτρια και ότι, ανεξάρτητα από το εάν θεμελιώνεται και αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης η αξίωση έχει υποπέσει στην εξάμηνη παραγραφή του άρθρου 602 ΑΚ, αφού από τον Ιούνιο του έτους 2000 που φέρεται ότι ο ενάγων ανέλαβε το μίσθιο μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής (2005), έχει περάσει χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από έξι μήνες και απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε απορρίψει την αγωγή για τον ίδιο λόγο.

Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης, καθώς και με τους πρώτο, δεύτερο και τρίτο λόγους του δικογράφου των προσθέτων λόγων ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ότι το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και εσφαλμένα δεν εφάρμοσε άλλες.

Το Εφετείο με αυτά που δέχθηκε παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου με τη μη εφαρμογή ειδικότερα της εφαρμοστέας διάταξης του άρθρου 249 ΑΚ, εφόσον η αξίωση του αναιρεσείοντος-ενάγοντος για απώλεια εισοδήματος από την αδυναμία εκμίσθωσης του μισθίου φέρεται με την αγωγή να στηρίζεται στην αθέτηση νόμιμης και συμβατικής υποχρέωσης της μισθώτριας, να φροντίσει για την έκδοση οικοδομικής άδειας για την εκτέλεση των εκτεταμένων αλλαγών και διαμορφώσεων που πραγματοποίησε στα μίσθια διαμερίσματα ώστε αυτές να έχουν νομιμοποιηθεί και έτσι τα διαμερίσματα να παραδοθούν, στην κατάσταση που είχε συμφωνηθεί και συνεπώς η εν λόγω αγωγική απαίτηση υπόκειται στην προβλεπόμενη από την πιο πάνω διάταξη εικοσαετή παραγραφή.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν, είναι δυνατή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1857/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Φεβρουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ