512/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 512 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 512/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Δεκεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Ζ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Μανωλά, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται από τον προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Σύρου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Ευθύμιο Τσάκα, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-6-2009 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σύρου. Εκδοθήκαν οι αποφάσεις: 746/2011 του ίδιου Δικαστηρίου και 141/2011 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 15-6-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου, ανέγνωσε την από 27-11-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου από το άρθρο 559 αριθ. 8 β' ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου και την απόρριψη των λοιπών λόγων.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το εδάφιο 10 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Τέτοιου είδους πλημμέλεια, εμπίπτουσα στο άνω εδάφιο, λαμβάνει χώρα και όταν το δικαστήριο της ουσίας επί διαφοράς, για την οποία απαιτείται κατά νόμο πλήρης απόδειξη, αποφαίνεται βάσει πιθανολογήσεως των ισχυρισμών των διαδίκων, αφού και τότε δέχεται πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς την αξιούμενη από το νόμο πλήρη απόδειξη αυτών.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 115 παρ. 1 και 2 του από 11/12-11-1929 Π.Δ./τος "Περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του Ν. 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του Ν. 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 Α.Ν. 1540/1938, 19 Α.Ν. 1919/1939, 2 Α.Ν. 1925/1951 και 5 παρ. 4 του Α.Ν. 263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση (παρ. 1).

Η αποζημίωση ορίζεται, με πρωτόκολλο, το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο. Εντός μηνός δικαιούται αυτός να ασκήσει ανακοπή ενώπιον του Ειρηνοδίκου ή του Προέδρου Πρωτοδικών, αναλόγως του ποσού της αποζημίωσης, οι οποίοι, κρίνοντες εκ των ενόντων ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση.

Κατά της αποφάσεως αυτής ουδέν ένδικο μέσο επιτρέπεται. Αν όμως, αμφισβητείται με την ανακοπή το δικαίωμα του Δημοσίου, η απόφαση του Ειρηνοδίκου ή του Προέδρου, ουδεμία ασκεί επιρροή στη δίκη για το δικαστήριο, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμοδίου Δικαστηρίου. Το πρωτόκολλο αποζημίωσης, εφόσον δεν ανακοπεί εμπροθέσμως ή εφόσον επικυρωθεί ή τροποποιηθεί, αποτελεί τίτλο διοικητικής εκτέλεσης κατά τον νόμο περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων, κατά του οποίου ουδεμία ανακοπή χωρεί κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού (παρ. 2).

Εξ' άλλου, κατά το άρθρο 3 παρ. 1 και 2 του Εισ.Ν.ΑΚ, στις περιπτώσεις που στην ισχύουσα νομοθεσία γίνεται παραπομπή σε διατάξεις που καταργούνται με το νόμο αυτό, από την εισαγωγή του Κ.Πολ.Δ εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις του Αστικού Κώδικα, ενώ, στις περιπτώσεις που διατάξεις του Αστικού Κώδικα ή άλλου νόμου παραπέμπουν στην αρμοδιότητα και στην επ' αναφορά διαδικασία, γενικά, του Προέδρου Πρωτοδικών, από την εισαγωγή του Κ.Πολ.Δ.

είναι αρμόδιο το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των άρθρων 686 επ. Κ.Πολ.Δ. εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται ότι η σχετική απόφαση, για τις προαναφερθείσες διαφορές, εκδίδεται κατά πιθανολόγηση, δηλαδή σύμφωνα με το άρθρο 347 Κ.Πολ.Δ. χωρίς δηλαδή, πλήρη δικανική πεποίθηση για τη συνδρομή των γεγονότων που στηρίζουν την επίδικη έννομη σχέση.

Αντίθετα όμως, όταν, μετά την έκδοση της απόφασης αυτής, αναζητείται, για οποιονδήποτε λόγο και επιδιώκεται η οριστική επίλυση της διαφοράς ανεξάρτητα από την έκβαση της διοικητικής εκτέλεσης, τότε αν πρόκειται για αναγνωριστική αγωγή, ή ανακοπή, κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ δικάζεται, κατά την τακτική διαδικασία, στην οποία για την απόδειξη της έννομης σχέσης, απαιτείται ο σχηματισμός τέλειας δικανικής πεποίθησης, δηλαδή προσκόμιση τόσων αποδεικτικών στοιχείων, ώστε κανένας λογικός και πεπειραμένος άνθρωπος να αμφιβάλλει σοβαρά για το αποδεικτικό θέμα και όχι απλή πιθανολόγηση, η οποία υπάρχει, όταν το γεγονός είναι πολύ πιθανό.

Συνέπεια αυτών είναι, ότι, αν το δικαστήριο στήριξε το αποδεικτικό του πόρισμα σε απλή πιθανολόγηση δημιουργείται ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 10 Κ.Πολ.Δ., αφού, η πιθανολόγηση κατά τη σχετική διαδικασία εξομοιώνεται με έλλειψη πλήρους απόδειξης (ΑΠ 1544/2013). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και το αναιρετήριο, αντικείμενο της ένδικης ανακοπής είναι η μισθωτική αξία των ακινήτων του Δημοσίου που αυθαίρετα χρησιμοποίησε ο ανακόπτων και όχι αγωγή αναγνωριστική ανυπαρξίας του δικαιώματος του Δημοσίου για αποζημίωση.

Επομένως, ορθά το Εφετείο έκρινε κατά πιθανολόγηση. Ο περί του αντιθέτου τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία εκδόθηκε επί εφέσεως του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 766/2011 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου, με την οποία απορρίφθηκε ανακοπή του αναιρεσείοντος κατά του υπ' αριθ. 841/2009 πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημίωσης της Κτηματικής Υπηρεσίας Σύρου, έγιναν δεκτά τα εξής, που ενδιαφέρουν τον αναιρετικό έλεγχο: "Ο Δήμος Μυκόνου με την από 20-6-2008 σύμβαση εκμίσθωσε στον ανακόπτοντα με δημοπρασία τμήμα παραλίας, εμβαδού 500 τ.

μ., στη θέση ... Μυκόνου, έμπροσθεν της αφετηρίας λεωφορείων, προκειμένου να τοποθετήσει αυτός ομπρέλες και ξαπλώστρες προς ενοικίαση, για το χρονικό διάστημα από 20-6-2008 έως 31-12-2008 και έναντι ανταλλάγματος 90.000 ευρώ. Επίσης ο Δήμος Μυκόνου εκμίσθωσε στον ανακόπτοντα με την από 20-6-2008 σύμβαση, με απ' ευθείας παραχώρηση, τμήμα παραλίας εμβαδού 400 τ.

μ. στην ίδια ως άνω θέση και έναντι της επιχείρησης εστιατορίου που διατηρεί, για το χρονικό διάστημα από 20-6-2008 έως 31-12-2008, έναντι ανταλλάγματος 12.000 ευρώ ... . Επί πλέον ο Δήμος Μυκόνου με την από 4-7-2008 σύμβαση εκμίσθωσε στον ανακόπτοντα, με απ' ευθείας παραχώρηση, τμήμα παραλίας 50 τ. μ. στην ίδια ως άνω θέση και έμπροσθεν του εστιατορίου του, για τις ανάγκες της επιχείρησής του ενοικίασης θαλασσίων μέσων αναψυχής, για το χρονικό διάστημα από 4-7-2008 έως 31-12-2008, έναντι ανταλλάγματος 1.761 ευρώ ... .

Οι υπάλληλοι της Κτηματικής Υπηρεσίας Κυκλάδων .... στις 7-8-2008 διενήργησαν αυτοψία στη θέση "..." Μυκόνου, στην οποία περιοχή έχει καθοριστεί διοικητικά ο αιγιαλός και η παραλία, ελέγχοντας την επιχείρηση (εκμίσθωση ομπρελών και ξαπλώστρων και θαλασσίων μέσων αναψυχής), κατά την οποία διαπίστωσαν ότι ο ανακόπτων: "1) είχε αναπτύξει, εντός αιγιαλού, 90 σετ ομπρελο-ξαπλώστρων (1 σετ=1 ομπρέλα + 2 ξαπλώστρες=6 τμ), καταλαμβάνοντας 540 τμ αντί των 500 τμ, που προβλέπει το υπ' αριθμ. .../20-6-2008 σχετικό μισθωτήριο συμβόλαιό του με το Δήμο Μυκόνου, δηλαδή 40 τμ περισσότερα. 2) Για την κάλυψη των αναγκών αποθήκευσης και λειτουργίας της επιχείρησης εκμίσθωσης θαλασσίων μέσων αναψυχής, κατασκεύασε εντός αιγιαλού:

α) ξύλινο σκέπαστρο (εσωτερικά με ξύλινο πάτωμα) παράπηγμα, πακτωμένο με ξύλινα δοκάρια εντός της άμμου, διαστάσεων 9,50Χ5μ και εμβαδού 47,50 τμ, β) μπροστά από το παράπηγμα, ξύλινο πάτωμα, καλυμμένο με καλαμοσκεπή πέργκολα, διαστάσεων 4Χ3μ και εμβαδού 12 τμ και γ) πίσω από το παράπηγμα περιέφραξε, με καλάμια και ψάθες, χώρο διαστάσεων 16Χ3μ και εμβαδού 48τμ.

Το σύνολο αυτών των κατασκευών-καταλήψεων ανέρχεται σε 107,50 τμ, δηλαδή 57,50 τμ περισσότερα από τα 50 τμ που προβλέπει το σχετικό μισθωτήριο συμβόλαιό του με το Δήμο Μυκόνου, 3) Μπροστά από το εστιατόριο του, με την επωνυμία ... και εντός αιγιαλού, είχε αναπτύξει 88 σετ ομπρελο-ξαπλώστρων, καταλαμβάνοντας 528 τμ αντί των 400 τμ, που προβλέπει το υπ' αριθμ. .../20-6-2008 σχετικό μισθωτήριο συμβόλαιο του με το Δήμο Μυκόνου, δηλαδή 128 τμ περισσότερα.

Το γενικό σύνολο των επί πλέον καταληφθέντων τετραγωνικών μέτρων, από τον προαναφερόμενο επιχειρηματία, εντός αιγιαλού, ανέρχεται σε 225,5 τμ". ... Κατόπιν αυτών, σε βάρος του ανακόπτοντος εκδόθηκε το προσβαλλόμενο υπ' αριθ. 841/335/7-4-2009 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης δημοσίου κτήματος, της Προϊσταμένης της Κτηματικής Υπηρεσίας Ν.

Κυκλάδων, με το οποίο καθορίσθηκε ως αποζημίωση, το συνολικό ποσό των 40.590 ευρώ, για την εκ μέρους του αυθαίρετη χρήση δημόσιου κτήματος και συγκεκριμένα αιγιαλού, στη θέση "…" Μυκόνου, συνολικού εμβαδού 225,5 τμ, για το χρονικό διάστημα από 1-6-2008 έως 7-8-2008 ... Περαιτέρω προέκυψε ότι με το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο της Προϊσταμένης Κτηματικής Υπηρεσίας Κυκλάδων, καθορίσθηκε η καταβλητέα από τον ανακόπτοντα, για τις παραπάνω αιτίες, αποζημίωση, για το παραπάνω χρονικό διάστημα (από 1-6-2008 έως 7- 8-2008), στο συνολικό ποσό των 40.590 ευρώ, με βάση τη θέση και το εμβαδόν των καταληφθέντων τμημάτων και την πραγματική, κατά το ως άνω χρονικό διάστημα, μισθωτική αξία των εν λόγω ακινήτων (αιγιαλού) και με συγκριτικά στοιχεία τα συναφθέντα μεταξύ του ανακόπτοντος και του Δήμου Μυκόνου, υπ' αριθμ..../20-6-2008, .../20-6-2008 και 5747/4-7-2008 αντίστοιχα μισθωτήρια συμβόλαια, εκ των οποίων, όπως προαναφέρθηκε, το μεν πρώτο αφορά την εκμίσθωση τμήματος (έμπροσθεν αφετηρίας λεωφορείων) του αιγιαλού της αμμώδους ακτής "..." Μυκόνου, εμβαδού 500 τμ, για το χρονικό διάστημα από 20-6-2008 έως 31-12-2008, έναντι συνολικού ανταλλάγματος, επιτευχθέντος κατόπιν φανερής και προφορικής πλειοδοτικής δημοπρασίας, 90.000 ευρώ, ήτοι 180 ευρώ ανά τμ, το δε δεύτερο, την εκμίσθωση, με απ' ευθείας παραχώρηση, τμήματος αιγιαλού, έμπροσθεν της επιχείρησης εστιατορίου που διατηρεί, με την επωνυμία "...", εμβαδού 400 τμ, για το χρονικό διάστημα από 20-6-2008 έως 31-12-2008, έναντι συνολικού ανταλλάγματος 12.000 ευρώ και το τρίτο την εκμίσθωση, με απ' ευθείας παραχώρηση, τμήματος αιγιαλού 50 τμ, για τις ανάγκες της επιχείρησής του ενοικίασης θαλασσίων μέσων αναψυχής, μέχρι 31-12-2007, αντί του ποσού των 1.761 ευρώ, πλέον του αναλογούντος χαρτοσήμου.

Εκ των ανωτέρω συμβολαίων μισθώσεως πρόσφορο στοιχείο, προσδιοριστικό της πραγματικής μισθωτικής αξίας, αποτελεί μόνο η υπ' αριθμ. .../20-6-2008 σύμβαση, καθ' ότι η εν λόγω σύμβαση έγινε κατόπιν δημοπρασίας, κατά την οποία το επιτευχθέν μίσθωμα (90.000 ευρώ), αντικατοπτρίζει την πραγματική-μισθωτική αξία των καταληφθέντων τμημάτων (επισημαίνεται δε ότι, κατά τους όρους διακήρυξης της δημοπρασίας (υπ' αριθμ. 100/3-6-2008 Απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής Μυκόνου), η καθορισθείσα εναρκτήρια τιμή για τη δημοπράτηση του εν λόγω τμήματος (έμπροσθεν αφετηρίας λεωφορείων) είχε ορισθεί στο ποσό των 15.000 ευρώ).

Οι υπόλοιπες δύο συμβάσεις, δεν αποτελούν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία, καθ' ότι ... . Το δικαστήριο κρίνει ότι η εν λόγω καθορισθείσα αποζημίωση των 40.590 ευρώ, που επιβλήθηκε με το ως άνω πρωτόκολλο για το άνω χρονικό διάστημα , ήτοι 180 ευρώ ανά τ. μ., για αυθαίρετη χρήση τμημάτων του αιγιαλού, συνολικής έκτασης 225,5 τ.

μ., είναι εύλογη και δίκαιη". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το ουσιώδες ζήτημα της μισθωτικής αξίας του ακινήτου του Δημοσίου που χρησιμοποίησε χωρίς δικαίωμα ο ανακόπτων-αναιρεσείων. Τούτο δε, διότι, ενώ δέχθηκε ως προσφορότερο συγκριτικό στοιχείο το μίσθωμα των 90.000 ευρώ που συμφωνήθηκε για τη μίσθωση 500 τ.

μ. παραλίας στη θέση ... Μυκόνου από 1-6-2008 έως 31-12-2008, δηλαδή μίσθωμα 180 ευρώ/τ. μ., όρισε συνολική αποζημίωση για την έκταση των 225,50 τ. μ., που κατά το πρωτόκολλο χρησιμοποίησε αυθαίρετα ο ανακόπτων επί 65 ημέρες, το ποσό των 40.590 ευρώ, που, όμως, αντιστοιχεί σε χρήση εξαμήνου, χωρίς να επιμερίσει το ως άνω μίσθωμα στο χρονικό διάστημα των 65 ημερών και να ορίσει ως αποζημίωση γι' αυτό το ποσό των 14.657,75 ευρώ.

Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά παραδοχή των πρώτου και δευτέρου, κατ' ορθή υπαγωγή, από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγων του αναιρετηρίου, με τους οποίους προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ως άνω πλημμέλεια, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι εφικτή (άρθρο 580 αριθ.3 ΚΠολΔ) και να διαταχθεί η απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου, αφού η αίτησή του γίνεται δεκτή (άρθρο 495 παρ.4 ΚΠολΔ, όπως η παρ.4 προσετέθη με άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4055/2012).

Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφισθούν, λόγω της εν μέρει νίκης και ήττας (άρθρο 178 παρ.1, 183 και 22 παρ. 2 του ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 141/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου ως άνω δικαστηρίου.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Συμψηφίζει τα μεταξύ των διαδίκων δικαστικά έξοδα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Φεβρουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ