511/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 511 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 511/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, κατοίκου ..., 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ-ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Γ.Α." που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ελένη Σφέτσου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, 3) Ψ3, 4) Ψ4, κατοίκων ..., 5) Ψ5, 6) Ψ6, κατοίκων ..., 7) Ψ7, κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Λιακόγκονα και κατέθεσαν προτάσεις, 8) Ψ8, 9) Ψ9, 10) Ψ10, κατοίκων ..., 11) Ψ11, 12) Ψ12, 13) Ψ13, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Παναγιωτόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 13/6/2003 και 23/6/2003 αγωγές των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3700/2004 προδικαστική και 4119/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7962/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6/2/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 4/11/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Έλλειψη νόμιμης βάσης της αποφάσεως, κατά την έννοια της διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, δέχτηκε ανελέγκτως, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 8-6-2002 και περί ώρα 16,45 ο πρώτος εναγόμενος Χ1, οδηγώντας τη με αριθμ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, ιδιοκτησίας του, που ήταν ασφαλισμένη για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στη 2η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, εκινείτο επί της οδού ..., στη ..., με κατεύθυνση από ...

προς ... και πλησίαζε στη συμβολή της οδού, όπου εκινείτο με την κάθετη σ' αυτή οδό ... και στον οικοδομικό αριθμό ... της οδού ..., με ταχύτητα μη επαρκώς διακριβωθείσα, (ο ίδιος α' εναγόμενος εξεταζόμενος προανακριτικά στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εκτιμά 40-50 χλμ. την ώρα). Ας σημειωθεί ότι η οδός ...

στο άνω σημείο της είναι διπλής κατευθύνσεως, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, στο ρεύμα προς ..., τα δύο ρεύματα χωρίζονται με διαχωριστική νησίδα πλάτους 1 μ., το πλάτος του οδοστρώματος προς ... είναι 6 μ., η οδός ευθεία, χωρίς σηματοδότες, που να ρυθμίζουν την κυκλοφορία πεζών και οχημάτων, καθώς και χωρίς διαβάσεις πεζών, ενώ κατά τον άνω χρόνο η κατάσταση της οδού ήταν ξηρά και ήταν ημέρα και η κυκλοφορία των πεζών και οχημάτων αραιή.

Κατά τον ίδιο χρόνο ο ΑΑ, ηλικίας 85 ετών, σύζυγος της ενάγουσας Ψ8 και συγγενής των λοιπών εναγόντων, βρισκόταν πεζός στη διαχωριστική των δύο ρευμάτων νησίδα και έναντι του οικοδομικού αριθμού ... της οδού ..., προτιθέμενος να διέλθει στο απέναντί του πεζοδρόμιο. Προς τούτο κατήλθε στο οδόστρωμα του ρεύματος κυκλοφορίας προς ...

της οδού ..., κινήθηκε σε αυτό από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία της δίκυκλης μοτοσικλέτας, υπολαμβάνοντας εσφαλμένα ότι θα μπορούσε να διέλθει το ρεύμα τούτο ακινδύνως, για να διεκπεραιωθεί απέναντι, όταν, και ενώ είχε διασχίσει το ήμισυ περίπου της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας τούτου, παρασύρθηκε από τη δίκυκλη μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο α' εναγόμενος, η οποία επέπεσε επί τούτου με το εμπρόσθιο μέρος της, κατέπεσε στο οδόστρωμα και τραυματίσθηκε σοβαρά...και απεβίωσε στις 11-6-2002, συνεπεία βαρειών κακώσεων κεφαλής, θώρακος και κοιλίας, οι οποίες ως μόνες ενεργείς αιτίες επέφεραν το θάνατό του ...

Ο θάνατος του πεζού ΑΑ οφείλεται σε συγκλίνουσα αμέλεια τόσο του ιδίου, όσο και του πρώτου εναγομένου οδηγού. Ειδικότερα, η αμέλεια του εναγομένου οδηγού συνίσταται στο ότι δεν επέδειξε την επιμέλεια και την προσοχή του μέσου συνετού οδηγού, όπως όφειλε και μπορούσε υπό τις ανωτέρω περιστάσεις, καθ' όσον δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του (12 παρ. 1 ΚΟΚ), δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματος που οδηγούσε, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς προς αποφυγή τροχαίου ατυχήματος, δεν ρύθμισε την ταχύτητα τούτου λαμβάνοντας υπόψη ότι έβαινε σε κατοικημένη περιοχή, με πιθανή διέλευση πεζών, που συνηθίζουν, έστω και παρανόμως, να διασχίζουν το οδόστρωμα της οδού αυτής, εκτός διαβάσεων, ούτε μείωσε αυτή έτσι ώστε να είναι σε θέση να τη διακόψει προ οποιουδήποτε εμποδίου (19 παρ. 1,2,3 ΚΟΚ), και εδώ προ του πεζού, που είχε ήδη διασχίσει το ήμισυ περίπου της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας του ρεύματος πορείας του, και βρισκόταν σε ορατό σημείο της οδού, (η οποία, όπως προεκτέθηκε, ήταν ευθεία και δεν περιοριζόταν η ορατότητα), και τον οποίο ήδη είχε αντιληφθεί κινούμενο επί της διαχωριστικής νησίδας από απόσταση τουλάχιστον 15 μ.

Αποτέλεσμα της αμελούς συμπεριφοράς του αυτής ήταν να μην διακόψει εγκαίρως την πορεία του προ του πεζού, όπως όφειλε και μπορούσε να πράξει, με έγκαιρη τροχοπέδηση, αν είχε τεταμένη την προσοχή του και αν είχε μειώσει αναλόγως την ταχύτητά του, αλλά και ενεργώντας αποτελεσματικό αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά, που ήταν εφικτό, ελλείψει εμποδίων, να τον αποφύγει.

Αντίθετα, επέπεσε επ' αυτού (πεζού), τον παρέσυρε και προκάλεσε τις προαναφερόμενες συνέπειες. Η αμέλεια δε του θανόντος έγκειται στο ότι αυτός, λόγω έλλειψης της προσοχής που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει, όπως κάθε μέσος συνετός πεζός, επιχείρησε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα της άνω οδού, χωρίς προηγουμένως να ελέγξει και βεβαιωθεί ότι δεν θα παρεμπόδιζε την κυκλοφορία των οχημάτων και ότι μπορούσε να το πράξει ασφαλώς, δεδομένου ότι η κίνηση της άνω μοτοσικλέτας ήταν ορατή για τον ίδιο, παρά ταύτα, καίτοι στο σημείο του ατυχήματος δεν υπήρχαν διαβάσεις πεζών, κατήλθε στο οδόστρωμα ανέλεγκτα, με συνέπεια να παρεμβληθεί στην πορεία της (μοτοσικλέτας) και να επέλθουν τα προαναφερόμενα αποτελέσματα, παραβαίνοντας έτσι με τη συμπεριφορά του αυτή τις διατάξεις του άρθρ. 38 § 4 ΚΟΚ.

Συνεπώς, το ποσοστό υπαιτιότητας ανέρχεται για τον πρώτο εναγόμενο οδηγό σε 70% και σε 30% για το θανόντα πεζό ... Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι ο πεζός κατήλθε αιφνιδιαστικά στο οδόστρωμα και παρεμβλήθηκε στην πορεία της μοτοσικλέτας δεν αποδείχτηκε, καθ' όσον τόσο η παρουσία του πεζού στη διαχωριστική νησίδα ασφαλείας είχε γίνει εγκαίρως αντιληπτός από τον οδηγό, όσο και η πρόθεση του πεζού να κατέλθει στο οδόστρωμα, γεγονός για το οποίο ο α εναγόμενος "ελάττωσε ταχύτητα", όπως ο ίδιος καταθέτει, σε κάθε περίπτωση δε ο πεζός είχε ήδη διασχίσει το μισό περίπου της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας, και ήταν ορατός από αυτόν".

Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες, ως προς την υπαιτιότητα του πρώτου αναιρεσείοντος οδηγού της μοτοσικλέτας. Ειδικότερα, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν διευκρινίζει την ταχύτητα με την οποία εκινείτο η μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο πρώτος αναιρεσείων, για να διαπιστωθεί αν είχε τον έλεγχο της μοτοσικλέτας και ρύθμισε την ταχύτητά του ανάλογα με τις επικρατούσες εκεί συνθήκες της οδού, ώστε να μπορεί να αποφύγει τη σύγκρουση της μοτοσικλέτας με τον πεζό, με τον κατάλληλο αποφευκτικό ελιγμό.

Δέχεται ότι το ατύχημα έγινε μέσα σε κατοικημένη περιοχή, αλλά δεν προσδιορίζει ποίο ήταν το επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας ειδικά στο μέρος εκείνο της οδού. Δεν εξειδικεύει από πόση απόσταση ο οδηγός της μοτοσικλέτας αντιλήφθηκε ή μπορούσε να αντιληφθεί τον θανόντα πεζό να κατέρχεται στο οδόστρωμα του ρεύματος της μοτοσικλέτας και πόσα μέτρα αυτός διήνυσε μέσα σ' αυτό.

Ενόψει των ελλείψεων αυτών καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 300, 330 εδ. β' και 914 ΑΚ, 12 παρ. 1 και 19 παρ. 1, 2 και 3 του ΚΟΚ, που εφαρμόστηκαν, για το κρίσιμο παραπάνω ζήτημα της υπαιτιότητας του ως άνω αναιρεσείοντος, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Επομένως, πρώτος λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

II. Κατόπιν αυτού και αφού παρέλκει η έρευνα του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη, στη συνέχεια δε να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 7962/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Φεβρουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ