510/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 510 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 510/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Βασίλειο Νικόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Φεβρουαρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ. χήρας Ν. Β., κατοίκου …, που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Θεοδωρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων:1) Κ. συζύγου Χ. Χ., το γένος Ν. Κ.,2) Ε. συζύγου Ε. Α., το γένος Χ. Χ., 3) Κ. Ε. Α.,4) Ν. Χ. του Χ. και 5) Α.-Χ. Χ.. του Ν., κατοίκων…, που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Ευαγγέλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-3-1992 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 26385/1999 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1377/2001 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6 Αυγούστου 2001 αίτησή της και τους από 20-12-2005 προσθέτους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αντωνιάδης ανέγνωσε την από 15-1-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν η αίτηση και οι πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως της 1377/2001 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 94 &1, 96, 97 &1,104,118 αριθ.5, 122 &1, 123 &1 και 564 & 4 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι ο δικηγόρος που εκπροσωπεί τον διάδικο κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως στον 'Αρειο Πάγο πρέπει να είναι εφοδιασμένος με σχετική πληρεξουσιότητα, η οποία παρέχεται από τον εκπροσωπούμενο διάδικο είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με έγγραφο της Αρχής, είτε με προφορική δήλωση, που καταχωρίζεται στα πρακτικά.

Η έλλειψη της πληρεξουσιότητας, εξεταζόμενη και αυτεπαγγέλτως, έχει ως συνέπεια την μη προσήκουσα παράσταση του διαδίκου κατά τη συζήτηση. Εφόσον δε οι εκπροσωπούμενοι είναι περισσότεροι και ο δικηγόρος που εμφανίστηκε γι' αυτούς δεν έχει την πληρεξουσιότητα και ενός έστω από αυτούς, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση ως προς όλους, εκτός εάν ο μη νομίμως παραστάς έχει κλητευθεί από τον αντίδικο ή τον ομόδικό του, οπότε ο 'Αρειος Πάγος προχωρεί στην συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία του (Ολ.

ΑΠ 2/1992). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά, οι αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον δικηγόρο τους Γεώργιο Ευαγγέλου. Από κανένα όμως αποδεικτικό στοιχείο δεν προκύπτει ότι ο 5ος αναιρεσίβλητος Α.-Χ. Χ. έδωσε σ' αυτόν τον παριστάμενο δικηγόρο την πληρεξουσιότητα, με τους συστατικούς αυτούς τρόπους.

Δεδομένου όμως ότι ο αναιρεσίβλητος αυτός κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από την αναιρεσείουσα να παραστεί κατά τη συζήτηση αυτή ( βλ. από 4-11-2005 επισημείωση του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης Π. Α. στο επιδοθέν αντίγραφο της αναιρέσεως), πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως σαν να ήταν παρών.-

Κατά την έννοια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ., ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή, ανενδοίαστο, πλήρη και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 1 της από 10 Ιουνίου 1930 συμβάσεως μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας " περί οριστικής εκκαθαρίσεως των ζητημάτων των προκυπτόντων εκ της εφαρμογής της Συνθήκης Λωζάνης και της Συμφωνίας των Αθηνών εν σχέσει προς την ανταλλαγήν των πληθυσμών, που κυρώθηκε με το ν.4793/1930, " η κινητή και ακίνητος περιουσία η εγκαταληφθείσα εν Ελλάδι υπό των ανταλλαξίμων Μουσουλμάνων περιέρχεται κατά πλήρη κυριότητα εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν".

Στο άρθρο 16 της συμβάσεως αυτής αναφέρεται αναλυτικά η κινητή και ακίνητη περιουσία, που περιέρχεται κατά πλήρη κυριότητα στην Ελληνική Κυβέρνηση, ενώ στο άρθρο 25 αυτής ορίζεται ότι, εάν τα ακίνητα αυτά δεν είχαν καταληφθεί από την Κυβέρνηση, κατά την ημερονημία ενάρξεως της ισχύος της συμβάσεως, δεν θα δύναται να ενεργηθεί η κατάσχεση, μεσεγγύηση ή κατάληψη αυτών, παρά μόνο μετά από προηγούμενη εξέταση και έγκριση κάθε περιπτώσεως από την Μικτή Επιτροπή.

Εφόσον η κατάσχεση εγκρίθηκε από την εν λόγω Επιτροπή, η κυριότητα των ακινήτων περιέρχεται στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα και με το άρθρο 2 & 1 του ν.6018/1934, με τον οποίο κυρώθηκε η υπογραφείσα την 9 Δεκεμβρίου 1933 σύμβαση μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας "περί καταργήσεως της Μικτής Επιτροπής Ανταλλαγής Ελληνοτουρκικών πληθυσμών" ( ΑΠ 35/1957 ΝοΒ.5.514).

Στη συνέχεια το Ελληνικό Δημόσιο ανέθεσε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, με διαδοχικές συμβάσεις, που κωδικοποιήθηκαν με το Β.Δ. της 8-5/10-7-1939 σε ενιαίο κείμενο, τη διαχείριση των κτημάτων των ανταλλαγέντων Μουσουλμάνων, ενώ με το άρθρο 1 & 5 του Β.Δ.24/31-10-1940 τροποποιήθηκαν, συμπληρώθηκαν και κωδικοποιήθηκαν οι διατάξεις που αφορούσαν την διαχείριση των ανταλλαξίμων κτημάτων, η οποία με τον α.ν.1909/1939 περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο, συστήθηκε δε ειδική Υπηρεσία Διαχειρίσεως Ανταλλαξίμων Μουσουλμανικών Κτημάτων (Υ.Δ.Α.Μ.Κ.), δυνάμει του από 19-9/4-10-1939 Β.Δ/τος.

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1193,1119, 1710 & 1 και 1846 του ΑΚ προκύπτει, ότι η κληρονομική διαδοχή, είτε χωρεί αυτή εκ του νόμου, είτε εκ διαθήκης, αποτελεί παράγωγο τρόπο κτήσης της κυριότητας των ακινήτων, εφόσον μεταγράφηκε η περί αποδοχής της κληρονομίας δήλωσης, με τη μεταγραφή δε αυτή η κυριότητα των ακινήτων περιέρχεται στον κληρονόμο από το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την αναιρειβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα, κατά τα κρίσιμα σημεία αυτής: Δυνάμει του ... συμβολαίου του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στυλιανού Ραδινού, που νόμιμα μεταγράφηκε, ο δικαιοπάροχος των εναγόντων Κ. Π. κατέστη κύριος, νομέας και κάτοχος, αιτία αγοράς, από το Ελληνικό Δημόσιο, ενός οικοπέδου, εμβαδού 342 τ.μ., το οποίο είχε περιέλθει στην κυριότητα του Δημοσίου, δυνάμει της από 30-1-1923 συμβάσεως ανταλλαγής Ελλάδος-Τουρκίας, της από 21-6-1924 αποφάσεως της Μικτής Επιτροπής και της από 10-6-1930 Ελληνοτουρκικής συμφωνίας, που κυρώθηκε με το ν.4793, παραδόθηκε δε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και αμέσως μετά στο Γραφείο Ανταλλαγής με το από 22-12-1925 πρωτόκολλο παράδοσης και ανταλλαγής, καταχωρίστηκε δε στο κτηματολόγιο ανταλλαξίμων με αριθ. ....

Τμήμα του ως άνω ακινήτου αποτελεί το επίδικο ακίνητο, το οποίο έχει εμβαδόν 119 τ.μ. και συνορεύει νότια με την οδό ... σε πρόσοψη 7 μέτρα, δυτικά με το κατωτέρω αναφερόμενο ΑΚ 12254 οικόπεδο της εναγόμενης σε πλευρά 18 μέτρων, βόρεια με το υπόλοιπο οικόπεδο των εναγόντων σε πλευρά 5,5 μέτρων και ανατολικά με το υπόλοιπο οικόπεδο των εναγόντων σε τεθλασμένη πλευρά 9 και 8,5 μέτρων.

Μετά τον επισυμβάντα την 11-4-1948 θάνατο του Κ. Π. το ακίνητο αυτό περιήλθε στη μοναδική εξ αδιαθέτου κληρονόμο-θυγατέρα του Ε. συζ. Ν. Κ., η οποία απεβίωσε στις 17-6-1984 και με την από 21-11-1983 ιδιόγραφη διαθήκη της, που δημοσιεύθηκε νόμιμα και κηρύχθηκε κυρία, εγκατέστησε κληρονόμους της στο ως άνω οικόπεδο και άρα και στο επίδικο, κατά το 1/5 εξ αδιαιρέτου τον καθένα, την κόρη της (1η ενάγουσα), τους εγγονούς της (2η και 4ο των εναγόντων) και τους δισέγγονούς της (5ο και 3η των εναγόντων).

Με την ... συμβολαιογραφική δήλωση αποδοχής κληρονομίας, που μεταγράφηκε νόμιμα, οι ενάγοντες αποδέχθηκαν την κληρονομία της δικαιοπαρόχου τους Ε. Κ., αποδέχθηκαν δε παράλληλα για λογαριασμό της τελευταίας και την κληρονομία του πατέρα της, που η ίδια είχε αποδεχθεί σιωπηρά όσο ζούσε, και έτσι έγιναν συγκύριοι του ως 'ανω ακινήτου και άρα και του επιδίκου, κατά τα προαναφερόμενα ποσοστά.

Η εναγομένη με το 1933/1961 παραχωρητήριο του Υπουργείου Οικονομικών απέκτησε με εξαγορά το 1/2 εξ αδιαιρέτου του με αριθ. ΑΚ 12254 ανταλλάξιμου οικοπέδου, εμβαδού 502,60 τ.μ., εφαπτόμενου με τη δυτική πλευρά του ως ανωτέρω ακινήτου των εναγόντων. Πριν από την εκ μέρους της εναγόμενης ως ανωτέρω εξαγορά, κατείχε το εξαγορασμένο ακίνητο ο πατέρας της Α.

Μ., ο οποίος ανήγειρε σ' αυτό μονώροφη οικία, στην οποία διέμενε με την οικογένειά του. Όμως όσο ζούσε ο πατέρας της και στη συνέχεια η εναγόμενη μέχρι το έτος 1985, ουδεμία εμφανή πράξη φυσικής εξουσίασης του επίδικου τμήματος του ακινήτου των εναγόντων ενήργησαν. Μεμονωμένες τυχόν πράξεις μερικής εξουσιάσεως του επιδίκου και αν γινόταν με διάνοια δικαιούχου, όπως η διέλευση δια μέσου αυτού για προσπέλαση σε παρακείμενη οδό δεν ασκούν έννομη επιρροή στην παρούσα υπόθεση.

Για πρώτη δε φορά το 1985 η εναγομένη επιχείρησε να ενσωματώσει αυτό στην ιδιοκτησία της, με πρόχειρη περίφραξη, την οποία απέσυρε μετά από παρατήρηση και σε απαίτηση του τετάρτου των εναγόντων. Το έτος 1989 επανήλθε η εναγομένη και με σταθερή περίφραξη ενσωμάτωσε και πάλι το επίδικο στην ιδιοκτησία της και έκτοτε νέμεται αυτό παράνομα.

Περαιτέρω δέχθηκε το Εφετείο, ότι δεν αποδείχθηκε ότι η εναγομένη είχε την καθολική φυσική εξουσίαση με διάνοια κυρίου στο επίδικο ακίνητο επί χρόνο μεγαλύτερο της εικοσαετίας και έτσι απέρριψε τις ενστάσεις ιδίας κυριότητας και παραγραφής και δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη την από 27-3-1992 ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή των αναιρεσιβλήτων, στηριζομένη σε παράγωγο τρόπο (κληρονομική διαδοχή) κτήσης της κυριότητας, Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο στέρησε την προσβαλλόμενη απόφαση νόμιμης βάσης, διότι διέλαβε σ' αυτήν ασαφείς ενδοιαστικές και γενικότερα, ανεπαρκής αλλά και αντιφατικές αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των πιο πάνω διατάξεων και την απόρριψη της ενστάσεως ιδίας κυριότητας της εναγόμενης και ήδη αναιρεσείουσας.

Ειδικότερα ενώ στο αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλόμενης δέχεται ότι το επίδικο ακίνητο αποτελεί τμήμα του ΑΚ ... ακινήτου των εναγόντων, στο διατακτικό αυτής, όλως αντιφατικώς, αναγνωρίζει αυτούς συγκυρίους του ακινήτου αυτού (επιδίκου), που " αποτελεί τμήμα του πρώην ΑΚ 12254 ανταλλαξίμου οικοπέδου", του οποίου, κατά τις παραδοχές της αποφάσεως, στο αιτιολογικό της, κυρία είναι η εναγόμενη-αναιρεσείουσα.

Επίσης, ενώ δέχεται ότι "μεμονωμένες τυχόν πράξεις μερικής εξουσίασης του επιδίκου και αν γινόταν με διάνοια δικαιούχου, όπως η διέλευση δια μέσου αυτού για προσπέλαση σε παρακείμενη οδό, δεν ασκούν έννομη επιρροή στην παρούσα υπόθεση", δεν αναφέρει τα εξωτερικώ εμφανή πραγματικά περιστατικά που οδηγούσαν στην ενδιάθετη αυτή κατάσταση της "με διάνοια δικαιούχου" μερικής εξουσίασης του επιδίκου ακίνητου, ούτε τον αριθμό και την συχνότητα των μεμονομένων πράξεων, επί πλέον δε η χρήση του όρου "τυχόν πράξεις" ενέχει ενδοιασμό ως προς το κατά πόσο έλαβαν ή όχι χώρα οι "πράξεις".

Επομένως ο 6ος λόγος του κυρίως δικογράφου και ο 2ος πρόσθετος λόγος της αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμοι, πρέπει δε να γίνουν δεκτοί, να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 & 3 του ΚΠολΔ, στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1377/2001 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα αποτελείται από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα (1.640) ευρώ-

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 28 Φεβρουαρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ