50/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 50 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 50/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Μάχο.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Ισμήνη Δωρή, η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 3 Ιουνίου 2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1481/2005 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 2452/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19 Δεκεμβρίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης - Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 23 Νοεμβρίου 2007 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 3 του "περί παραγραφής υπέρ του Δημοσίου καταθέσεων παρά τραπέζαις και άλλων τινών αξιών και απαιτήσεων" Ν.Δ. 1195/1942 "καταθέσεις εις μετρητά ... και τόκοι αυτών παρ' ημεδαπαίς τραπέζαις, υφ' οιονδήποτε τύπον συσταθείσα, περιέρχονται οριστικώς εις το Ελληνικόν Δημόσιο εφόσον οι καταθέσεις επί 20ετίαν αφ' ής απέβησαν διαθέσιμοι υπέρ των δικαιούχων, οι δε τόκοι επί 5ετίαν αφ' ής κατέστησαν απαιτητοί ...

δεν εζητήθησαν υπό των δικαιούχων ή δεν απετέλεσαν κατόπιν ειδικής αιτήσεως τούτων αντικείμενον πράξεώς τινός, συνεπαγούσης μεταβολήν του σχετικού λογαριασμού". Κατά το άρθρο 7 του ίδιου Ν.Δ. "το δικαίωμα του Δημοσίου προς ενάσκησιν των κατά το παρόν Ν.Δ. δικαιωμάτων αυτού παραγράφεται μετά 10 έτη από της λήξεως της προθεσμίας προς επίδοσιν της κατά το ...

άρθρον 8 δηλώσεως", κατά δε το άρθρο 8 παρ.1. "Τα εν άρθροις ... 3 ... αναφερόμενα πρόσωπα υποχρεούνται εντός του μηνός Απριλίου εκάστου οικονομικού έτους να επιδίδωσιν εις τον οικονομικόν έφορον της έδρας των ... δήλωσιν των εντός του διαχειριστικού έτους, του λήξαντος κατά το προηγούμενον οικονομικόν έτος, παραγραφέντων και εις το Δημόσιον περιερχομένων κατά τας διατάξεις του παρόντος Ν.Δ.

χρηματικών ποσών ... και να καταβάλωσι συν τη δηλώσει εις το Δημόσιον Ταμείον τα δηλούμενα ως περιερχόμενα εις το Δημόσιον ποσά ...". Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό και με τις διατάξεις των άρθρων 830 παρ.1 , 827, 251, 270 παρ.1, 272 παρ.1 και 274 Α.Κ., συνάγονται τα εξής: Σε περίπτωση που έχει συσταθεί τραπεζική κατάθεση η αξίωση των καταθετών προς είσπραξη του κεφαλαίου και των τόκων, υπόκειται, ανεξαρτήτως καταγγελίας και λύσεως της συμβάσεως, σε παραγραφή, υπέρ της τράπεζας, με χρόνο παραγραφής είκοσι ετών για το κεφάλαιο και πέντε ετών για τους τόκους, που αρχίζει, αντίστοιχα, από τότε που έγινε η αρχική κατάθεση, οπότε και απέβη το κεφάλαιο διαθέσιμο γι' αυτούς, και αφότου κατέστησαν οι τόκοι απαιτητοί γι' αυτούς.

Η παραγραφή δε των ανωτέρω αξιώσεων των καταθετών διακόπτεται με κάθε νέα κατάθεση στο λογαριασμό ή με κάθε ανάληψη από το λογαριασμό ή με κάθε ειδική αίτηση των καταθετών προς την τράπεζα για πράξη της που επάγεται μεταβολή του λογαριασμού, όχι όμως και με τη γέννηση των τόκων της καταθέσεως, έστω και τρεπόμενων σε κεφάλαιο, ή με τη σχετική ενημέρωση της καρτέλας του καταθέτη ανά εξάμηνο, ως μη υπαγόμενη στην έννοια κάποιου των ως άνω ειδικώς και αποκλειστικώς προβλεπομένων ως διακοπτικών της παραγραφής γεγονότων.

Σε περίπτωση δε που παραγραφεί η κύρια αξίωση των καταθετών, δηλαδή εκείνη της εισπράξεως του κεφαλαίου, συμπαραγράφεται και η παρεπόμενη αξίωσή τους προς είσπραξη των τόκων, ακόμα και αν δεν συμπληρώθηκε η παραγραφή που ισχύει γι' αυτήν την παρεπόμενη αξίωση. Περαιτέρω, από το άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (Ν.Δ. 53/1974, αρθρ. 28 Συντάγματος, καθαυτό ή και σε συνδυασμό με το άρθρο 5 του ίδιου Πρωτοκόλλου και 1, 17 και 35 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (ήδη 5 παρ. 2 του Ενδέκατου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, Ν. 2400/2085), προβλέπεται ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του και, άρα, και των ενοχικών απαιτήσεών του και δεν μπορεί να στερηθεί εκείνης, με αναγκαστική απαλλοτρίωση παρά μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους, καθώς και ότι οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους, τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για τη ρύθμιση χρήσεως αγαθών προς το δημόσιο συμφέρον.

Ενόψει ωστόσο του ότι η προμνημονευόμενη παραγραφή, όπως και κάθε παραγραφή, επιβάλλεται από το δημόσιο συμφέρον, το οποίο απαιτεί εκκαθάριση των αναγόμενων στο παρελθόν και γι' αυτό περιερχόμενων συνήθως σε αβεβαιότητα σχέσεων, η οποία εκκαθάριση υπαγορεύεται και εκ λόγων κοινωνικής οικονομίας, οι προεκτιθέμενες περί της εν λόγω παραγραφής διατάξεις δεν αντίκεινται σ' αυτές τις υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις.

Ωσαύτως, η θέσπιση διατάξεων περί παραγραφής, ως οι προαναφερόμενες, επιβαλλόμενες από το δημόσιο συμφέρον κατά τα ανωτέρω, δεν κωλύεται, από την διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά την οποία καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα : Ο ενάγων - εκκαλών την 11.7.1974 κατέθεσε στο επί των οδών ... και ... της ... κατάστημα της εναγομένης εφεσίβλητης Τράπεζας το ποσό των 660.000 δρχ με το σύνηθες της εποχής εκείνης επιτόκιο και με δικαίωμα αναλήψεως οποτεδήποτε.

Για την κατάθεση αυτή, που έχει χαρακτήρα συμβάσεως ανώμαλης παρακαταθήκης (ΑΚ 830), εκδόθηκε το υπ' αριθμ. ... βιβλιάριο καταθέσεων ταμιευτηρίου. Από το δεύτερο εξάμηνο του 1981 και μέχρι την 6.2.2003, οπότε ο ενάγων ζήτησε να ενημερωθεί για την τύχη της καταθέσεως, ο λογαριασμός αυτός δεν παρουσίασε καμία κίνηση (ανάληψη, κατάθεση χρημάτων ή εγγραφή δεδουλευμένων τόκων).

Κατ' ακολουθίαν αυτών το Δικαστήριο έκρινε ότι η περί παραγραφής ένσταση της εναγομένης είναι βάσιμη κατ' ουσίαν, ενώ η περί διακοπής της παραγραφής αυτής αντένσταση του ενάγοντος λόγω της ενημερώσεως της καρτέλας του καταθέτη ανά εξάμηνο με την καταχώρηση των τόκων, αβάσιμη. Με την κρίση του αυτή το δικαστήριο της ουσίας δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του νόμου, που δεν αντίκεινται στις ως άνω διατάξεις του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ, αλλ' ούτε και τις διατάξεις της κυρωθείσας με το ν. 3341/18.5.2005 Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, που υπεγράφη στη Ρώμη στις 29/10/2004, η οποία (Συνθήκη) δεν εφαρμόζεται, αφού δεν έχουν συντρέξει οι προβλεπόμενες από το άρθρο

ΙV - 447 παρ.2 αυτής προϋποθέσεις ενάρξεως της ισχύος της. Επομένως, οι περί του αντιθέτου εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ τρείς λόγοι της αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-12-2006 αίτηση του Χ για αναίρεση της 2452/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων διακοσίων (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Ιανουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ