509/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 509 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 509/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, 3) Χ3, κατοίκων ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Αλέξανδρου Ιωάννου και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Πελέκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11/2/2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Νάξου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 27/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 153/2007 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6/11/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 6/11/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1 παρ 1 του Α.Ν 1366/1938, απαγορεύεται με ποινή απόλυτης ακυρότητας κάθε δικαιοπραξία εν ζωή, με την οποία συνιστάται υπέρ φυσικών προσώπων οιοδήποτε εμπράγματο δικαίωμα ή συνάπτεται με αυτή μίσθωση ή άλλη ενοχική σχέση, που αφορά ακίνητα οποιασδήποτε φύσεως και εκτάσεως, που ανήκουν σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα και κείνται σε παραμεθόριες περιοχές, οι οποίες καθορίζονται, σύμφωνα με το άρθρο 4, με β .

διατάγματα. Η εν λόγω απαγόρευση μπορεί, κατά το άρθρο 3 του ίδιου νόμου, να αρθεί με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας που λαμβάνεται μετά σύμφωνη της κατα'το άρθρο 2 επιτροπής. Στην απαγόρευση αυτή περιλαμβάνεται και η νήσος ... από το έτος 1967 με το 555/1967 β.δ .Με το άρθρο 11 παρ 1 του Ν. 1540/1985 ορίστηκε ότι "την ακυρότητα δικαιοπραξιών που καταρτίστηκαν μέχρι τη δημοσίευση του νομού αυτού κατά παράβαση του άρθρου 1 του Α.Ν 1366/1938 μπορεί να επικαλεστεί μόνο το Δημόσιο".

Για τις μισθώσεις, που καταρτίστηκαν μετά την έναρξη ισχύος του Ν. 1540/85 μέχρι την έναρξη ισχύος του Ν1892/1990 κατά παράβαση του ως άνω Α.Ν εξακολούθησε να ισχύει η απόλυτη ακυρότητα .Με το Ν, 1892/1990 α) η νήσος ... επαναχαρακτηρίστηκε ως παραμεθόριος περιοχή (άρθρο 24 παρ. 1 γ), β) απαγορεύτηκε κάθε δικαιοπραξία εν ζωή, με την οποία συνιστάται υπέρ φυσικών ή νομικών προσώπων οποιοδήποτε εμπράγματο ή ενοχικό δικαίωμα, που αφορά ακίνητα κείμενα σε παραμεθόριες περιοχές, εξαιρουμένων από την απαγόρευση αυτή πλην άλλων και των μισθώσεων μέχρι έξι έτη, γ) καθορίστηκε η διαδικασία της άρσης της απαγόρευση, δ) ορίστηκε ότι δικαιοπραξίες που συνάπτονται κατά παράβαση του νόμου αυτού είναι απολύτως άκυρες και ε) καταργήθηκε από την ισχύ του νόμου αυτού, την 31-7-1990, ο Α.Ν 1366/1938.

Απ' το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων και εκείνων των άρθρων 174, 180 και 181ΑΚ, συνάγεται ότι 1) σύμβαση μισθώσεως σε παραμεθόριες περιοχές, όπως είναι και η νήσος ..., που καταρτίστηκε χωρίς την προβλεπόμενη από το άρθρο 3 του Α.Ν 1366/1938 άδεια της αρχής μετά τη δημοσίευση του Ν. 1540/1985 και πριν τη δημοσίευση του Ν. 1892/1990, είναι απολύτως άκυρη, η ακυρότητα δε αυτή είναι αθεράπευτη.

Με το Ν. 1892/1990 η ως άνω απαγόρευση δεν ισχύει για τις μισθώσεις μέχρι έξι έτη είτε κατά τη βούληση των μερών είτε εκ του νόμου, που συνάπτονται μετά την έναρξη ισχύος αυτού. Οι διατάξεις αυτές έχουν θεσπιστεί για την υπεράσπιση της εθνικής ακεραιότητας και την ασφάλεια της χώρας, έχουν έντονο χαρακτήρα κανόνων δημόσιας τάξεως και είναι επικρατέστερες σε σχέση με τις διατάξεις περί εμπορικών μισθώσεων του Π.Δ. 34./1995 ( Ολ.Α.Π 126/1976 ) και επομένως επί μισθώσεων ακινήτων, κειμένων σε παραμεθόριες περιοχές αποκλείεται η εφαρμογή των διατάξεων περί αναγκαστικής παράτασης τούτων, καθώς και εκείνων των άρθρων 2παρ.8Ν/.2235/1994 και 7 παρ. 6Ν. 2741/1999 περί ελάχιστης διάρκειας των εμπορικών μισθώσεων για 9 και 12 έτη αντίστοιχα.

Κατά συνέπεια, οι εμπορικές μισθώσεις, που καταρτίστηκαν σε παραμεθόριες περιοχές μετά την έναρξη ισχύος του Ν.1892/1990/ είναι έγκυρες και ισχύουν για μία εξαετίας, έστω και αν έχουν συμφωνηθεί για βραχύτερο ή αόριστο χρόνο. Κατά τα λοιπά διέπονται από τις διατάξεις του Π.Δ 34/1995 και του Α.Κ, οι οποίες εφαρμόζονται και για τις υπόλοιπες εμπορικές μισθώσεις, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 44 του Π.Δ 34/1995 (ΑΠ 1312/2007).

Ενόψει αυτών και για τις μισθώσεις ακινήτων, που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές , έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 599 του Α.Κ και ο εκμισθωτής δικαιούται κατά τη λήξη της εξαετίας ή σε βραχύτερο συμφωνημένο χρόνο να ζητήσει την απόδοση του μισθίου με βάση την ως άνω διάταξη με τη διαδικασία των μισθωτικών διαφορών.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με την από 11-12-2005 αγωγή τους ισχυρίζονταν ότι με το από 1-1-1993 ιδιωτικό συμφωνητικό μισθώσεως εκμίσθωσαν στην εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ένα κατάστημα το οποίο με λεπτομέρεια περιγράφουν. Για την επαγγελματική αυτή μίσθωση ήταν απαραίτητο να εκδοθεί άδεια της αρμόδιας διοικητικής αρχής, δεδομένου ότι το μίσθιο ακίνητο βρίσκεται στη νήσο ..., η οποία έχει χαρακτηριστεί ως παραμεθόρια περιοχή.

Η χρονική διάρκεια της μισθώσεως συμφωνήθηκε για 3 έτη και μετά τη λήξη του χρόνου αυτού παρατάθηκε αναγκαστικά για αλλά ακόμη τρία έτη και με τη συμπλήρωση έξι ετών συνολικά την 1-1-1999 έληξε. Η εναγομένη όμως παρακρατεί το μίσθιο παράνομα και μετά τη λήξη του χρόνου της μισθώσεως και δεν καταβάλει τα οφειλόμενα μισθώματα.

Ζήτησαν δε να υποχρεωθεί η εναγομένη να τους αποδώσει τη χρήση του μισθίου και να αναγνωριστεί ότι τους οφείλει για μισθώματα του χρονικού διαστήματος από 1-1-1999 μέχρι 31-5-2004 το ποσόν των 80.092,38 ευρώ, διαφορετικά το ποσόν των 26.697,46 ευρώ. Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή καθόσον αφορά το αίτημα απόδοσης του μισθίου ακινήτου βρίσκει νομικό έρεισμα στις διατάξεις, που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη του Ν.1892/1990, του Π.Δ 34/1995 και των άρθρων 174 ,180, 181 και 599 ΑΚ., που έχει εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι με τη αγωγή ζητείται η απόδοση της χρήσης μισθίου ακινήτου που βρίσκεται σε παραμεθόρια περιοχή, λόγω λήξεως του χρόνου αυτής με την πάροδο εξαετίας από μισθωτή δυνάμει της αρχικής σύμβασης μισθώσεως, που ήταν έγκυρη για χρονικό διάστημα έξι ετών.

Συνακόλουθα, το Εφετείο, το οποίο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, του έκρινε ότι η αγωγή όσον αφορά το πιο πάνω αίτημα δεν ήταν νόμιμη διότι η σύμβαση μίσθωσης, στην οποία στηρίζουν οι εκμισθωτές τις ένδικες αξιώσεις τους ήταν άκυρη και δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 599 Α.Κ , υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 599 αρίθμ. 1 Κ.Πολ.Δ που αποδίδεται με τους δύο πρώτους λόγους της αναίρεσης κατά την κρίση του δικαστηρίου και οι λόγοι αυτοί πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι.

Ο προβλεπόμενος στο άρθρο 559 αρίθμ. 8 εδ α' Κ.Πολ,Δ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης . Ως "πράγματα" νοούνται αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συνθέτουν την ιστορική βάση και άρα στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, της ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως.

Στην προκείμενη περίπτωση οι αναιρεσείοντες στην ως άνω αγωγή τους όπως από αυτή προκύπτει αναφέρουν όλα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη βάση αυτής από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό όσον αφορά την αξίωση αποζημίωσης από την αναιρεσίβλητη χρήση του μισθίου κατά το ένδικο χρονικό διάστημα και συγκεκριμένα α) ακυρότητα της συμβάσεως μισθώσεως κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα β) χρήση του μισθίου από την αναιρεσίβλητη χωρίς νομική αιτία και γ) πλουτισμός της αναιρεσίβλητης χωρίς νομική αιτία με τα μισθώματα που θα πλήρωνε για την εν λόγω χρήση.

Το Εφετείο όμως δεν έλαβε υπόψη τα περιστατικά αυτά και έκρινε ότι τάχα στην αγωγή δεν εκτίθενται περιστατικά αυτά να θεμελιώνουν αξίωση από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Έτσι όμως όπως έκρινε υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση με τον τρίτο λόγο αναίρεσης και επομένως και ο λόγος αυτός είναι βάσιμος.

Κατόπιν αυτών πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Αιγαίου, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 153/2007 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο Αιγαίου, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία ορίζει σε χίλια (1.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Φεβρουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ