508/2022 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 508 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 508/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Στέφανο - Σπυρίδων Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Σ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Θεοδοσίου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μάρκο Αχουζαρίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/10/2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Παγγαίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 154/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 24/5/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση η από 24-5-2019 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 154/2017 τελεσίδικης απόφασης του δικάσαντος ως δευτεροβαθμίου δικαστηρίου Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγινε η από 5-5-2015 έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης κατά της υπ' αριθμ. 18/2018 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Παγγαίου Καβάλας, η οποία είχε δεχθεί εν μέρει την από 9-10-2012 αγωγή του ενάγοντος, ήδη αναιρεσείοντος και υποχρέωσε την εναγόμενη να καταβάλει στον τελευταίο το ποσό των 8.500 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής λόγω αδικοπραξίας, και αφού εξαφάνισε αυτή και κράτησε την υπόθεση, απέρριψε την ως άνω αγωγή του ενάγοντος ελλείψει ενεργητικής νομιμοποίησης. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

Από τη διάταξη του άρθρου 68 του ΚΠολΔ με την οποία ορίζεται ότι δικαστική προστασία έχει δικαίωμα να ζητήσει όποιος έχει άμεσο έννομο συμφέρον σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 216 παρ.1 στοιχ. α του ιδίου κώδικα, κατά την οποία το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, μεταξύ άλλων, σαφή έκθεση των γεγονότων που την θεμελιώνουν και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, προκύπτει ότι η νομιμοποίηση των διαδίκων, τόσο η ενεργητική, όσο και η παθητική αναφορικά με την επίδικη έννομη σχέση καθορίζεται κατά κανόνα από το ουσιαστικό δίκαιο, τόσο ως προς το αντικείμενο αυτής, όσο και ως προς τους φορείς της (δικαιούχο και υπόχρεο).

Κατά συνέπεια, η από το δικαστήριο της ουσίας εσφαλμένη κρίση ότι ο ενάγων νομιμοποιείται ενεργητικά και ο εναγόμενος νομιμοποιείται παθητικά στην άσκηση της αγωγής ελέγχεται από τον αριθμ. 1 του άρθρου 559 (ή τον αριθμό 1 του άρθρου 560) του ΚΠολΔ προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης, διότι προϋποθέτει παραβίαση από το ίδιο δικαστήριο κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 18/2005, ΑΠ 1002/2017, 1383/2010).

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 914 του Α.Κ., κατά την οποία "όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει", σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 και 330 του ιδίου Κώδικος, προκύπτει ότι για τη θεμελίωση της υποχρεώσεως προς αποζημίωση από αδικοπραξία απαιτείται παράνομη συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη) προσώπου, που ενέχει προσβολή δικαιώματος ή προστατευομένου από το νόμο συμφέροντος άλλου προσώπου, η παράνομη αυτή συμπεριφορά να οφείλεται σε δόλο ή αμέλεια και να προκλήθηκε από αυτήν θετική ή αποθετική ζημία άλλου προσώπου, η οποία τελεί σε αιτιώδη με αυτή συνάφεια.

Τέτοια συνάφεια υπάρχει όταν η πράξη ή παράλειψη, κατά τον χρόνο και υπό τους όρους που έλαβε χώρα, ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει και επέφερε πράγματι τη ζημία. Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε τα εξής: "Με την από 9-10-2012 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 243/9-10-2012 αγωγή του ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, ο ενάγων ιστορούσε ότι από ετών, μετά του αδερφού του, Β.

Σ., διατηρεί τον υπ' αρ. ... κοινό λογαριασμό στην εναγόμενη τράπεζα, με την οποία και τον συνδέει πλέον σχέση ιδιαίτερης εμπιστοσύνης. Ότι από τον Δεκέμβριο του έτους 2010 τυγχάνει οικονομικός διαχειριστής και εκπρόσωπος της ετερόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...." και τον διακριτικό τίτλο "...". Ότι, τον Μάρτιο του 2012, η τελευταία αυτή ετερόρρυθμη εταιρεία, που δραστηριοποιείται στο χώρο της εισαγωγής, εξαγωγής και εμπορίας παιδικών επίπλων, στο πλαίσιο της εμπορικής δραστηριότητάς της, συμφώνησε όπως πωλήσει στην εταιρεία με την επωνυμία "..." ορισμένα εμπορεύματα έναντι τιμήματος, ύψους 11.250 ευρώ, στο οποίο περιλαμβανόταν και το κόστος της αποστολής αυτών (εμπορευμάτων) στο ....

Ότι το εν λόγω τίμημα συμφωνήθηκε όπως καταβληθεί πριν την αποστολή των εμπορευμάτων μέσω λογιστικής επιταγής, η οποία αφενός μεν θα εκδιδόταν εις διαταγήν του ιδίου (ενάγοντος) και του αδερφού του, αφετέρου δε θα κατατίθετο στον προαναφερόμενο κοινό λογαριασμό, που αμφότεροι διατηρούσαν στην εναγόμενη.

Ότι η επίμαχη επιταγή θα εκδιδόταν για το συνολικό χρηματικό ποσό των 19.250 ευρώ, εκ του οποίου θα αντιστοιχούσε το μεν ποσό των 11.250 ευρώ στο τίμημα της καταρτισθείσας σύμβασης πώλησης, το δε ποσό των 8.000 ευρώ στην προμήθεια, που εξ ημισείας θα λάμβαναν τα δύο μνημονευόμενα στην αγωγή πρόσωπα, τα οποία, προκειμένου να καταρτιστεί η παραπάνω σύμβαση, μεσολάβησαν για λογαριασμό της αγοράστριας αλλοδαπής εταιρείας.

Ότι η εναγόμενη έλαβε την προρρηθείσα επιταγή στις 17 Μαΐου 2012, οπότε και πίστωσε τον ως άνω τηρούμενο κοινό λογαριασμό με το ποσό της, το οποίο, ωστόσο, θα παρέμενε δεσμευμένο για επτά (7) εργάσιμες ημέρες, ούτως ώστε να ελεγχθεί για το έγκυρό της η ανωτέρω επιταγή. Ότι στις 29-5-2012 προστηθέντες υπάλληλοι της εναγομένης ενημέρωσαν τον ενάγοντα ότι το ποσό της επιταγής έχει πλέον αποδεσμευθεί και ότι μπορούσε να το αναλάβει, όπως πράγματι έκανε, καταθέτοντάς το, στη συνέχεια, στον υπ' αρ. ...

λογαριασμό όψεως, που η ετερόρρυθμη εταιρεία, την οποία εκπροσωπούσε, διατηρούσε στην ίδια τράπεζα. Ότι η εν λόγω εταιρεία, μετά την καταβολή του τιμήματος των ως άνω πωληθέντων εμπορευμάτων, τα μετέφερε στις 31-5-2012 στη Θεσσαλονίκη, από όπου και θα αποστέλλονταν στο ... στις 4- 6-2012. Ότι παράλληλα την ίδια ημέρα (31-5-2012) και περί ώρα 10.00π.μ.

με 10.30π.μ. η Σ. Σ., μέλος της πωλήτριας εταιρείας με την επωνυμία "....", αφού ανέλαβε το ποσό των 8.000 ευρώ από τον προαναφερόμενο υπ' αρ. ... λογαριασμό της τελευταίας, επισκέφθηκε το κατάστημα του Ταχυδρομείου στην Ελευθερούπολη και απέστειλε τούτο (χρηματικό ποσό), μέσω ..., ως προμήθεια στους δύο παραπάνω μεσολαβητές.

Ότι αυτός (ενάγων) λίγο αργότερα και, συγκεκριμένα, περί ώρα 12:30μ.μ. της ίδιας ημέρας έκπληκτος πληροφορήθηκε τηλεφωνικά από προστηθέντα υπάλληλο της εναγομένης ότι η ως άνω αποσταλείσα από την εταιρεία με την επωνυμία "..." επιταγή ήταν τελικά πλαστή και ότι η τράπεζα θα προχωρούσε σε αντιλογισμό της, ήτοι σε χρέωση του υπ' αρ. ...

λογαριασμού του ιδίου (ενάγοντος) με το ποσό της ως άνω επιταγής, όπως εν τέλει έπραξε στις 19-6-2012 και, μάλιστα, παρά τις αντιρρήσεις του. Ότι η εταιρεία με τον διακριτικό τίτλο "...", μετά την αποκάλυψη της πλαστότητας της επίμαχης επιταγής, αφενός μεν επεδίωξε ανεπιτυχώς να διακόψει την αποστολή του ανωτέρω χρηματικού ποσού των 8.000 ευρώ στους δύο μεσολαβητές, αφετέρου δε επέστρεψε στον ίδιο το ποσό των 11.250 ευρώ.

Ότι ο πλημμελής έλεγχος του κύρους της προμνημονευόμενης επιταγής, στον οποίο από αμέλεια προέβησαν οι προστηθέντες από την εναγόμενη υπάλληλοι πριν αποδεσμεύσουν το χρηματικό ποσό, για το οποίο τούτη (επιταγή) είχε εκδοθεί, σε συνδυασμό με τον δίχως νόμιμο τίτλο αντιλογισμό, που η εναγόμενη τράπεζα πραγματοποίησε σε βάρος του (ενάγοντος), τον ζημίωσαν τόσο με το χρηματικό ποσό των 8.000 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στην προμήθεια, την οποία η εταιρεία με την επωνυμία "Σ....", της οποίας ο ίδιος τυγχάνει εκπρόσωπος, κατέβαλε στους δύο προαναφερόμενους μεσολαβητές, όσο και με το χρηματικό ποσό των 485 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στα έξοδα, στα οποία, κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στην αγωγή, υποβλήθηκε η ως άνω εταιρεία, προκειμένου να μεταφέρει τα προαναφερόμενα εμπορεύματά της από τη Νικήσιανη στη Θεσσαλονίκη, προετοιμάζοντας, παράλληλα, τη μετέπειτα αποστολή τους στο ....

Με βάση δε το εν λόγω ιστορικό, ο ενάγων, επικαλούμενος κυρίως τις περί αδικοπραξίας διατάξεις του Αστικού Κώδικα και επικουρικώς τη διάταξη του άρθρου 281 του ίδιου Κώδικα, ζητούσε...όπως υποχρεωθεί η εναγόμενη να του καταβάλει αφενός μεν το ποσό των (8.000 + 485 =) 8.485 ευρώ ως αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, που ο ίδιος υπέστη από την προεκτεθείσα παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της, αφετέρου δε το ποσό των 4.000 ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, που ο ίδιος υπέστη εξαιτίας της προαναφερόμενης περιουσιακής ζημίας του, η οποία, ενόψει της οικονομικής κρίσης, που έχει ενσκήψει στη χώρα, καθώς και των δυσκολιών, που όλοι οι πολίτες αυτής αντιμετωπίζουν κατά την κάλυψη των καθημερινών αναγκών τους, προβάλλει ιδιαιτέρως σημαντική, ήτοι συνολικά το χρηματικό ποσό των 12.485 ευρώ, και αυτό με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής και μέχρι την εξόφληση...Η κρινόμενη αγωγή ελέγχεται ως απαράδεκτη και, συνεπώς, απορριπτέα, καθώς, με βάση τα εκτιθέμενα σ' αυτή πραγματικά περιστατικά, δεν ήταν ο ενάγων εκείνος, που ζημιώθηκε από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της εναγομένης τράπεζας, αλλά η εταιρεία με την επωνυμία "Σ....", η οποία, εκτός από τα έξοδα, συνολικού ύψους 485 ευρώ, με τα οποία - όπως άλλωστε έκρινε και η εκκαλουμένη απόφαση - επιβαρύνθηκε, προκειμένου να μεταφέρει τα πωληθέντα στην εταιρεία με την επωνυμία "..." εμπορεύματά της από τη Νικήσιανη στη Θεσσαλονίκη, προετοιμάζοντας, παράλληλα, τη μετέπειτα αποστολή τους στο ..., κατέβαλε και το ποσό των 8.000 ευρώ, ως προμήθεια, στα δύο πρόσωπα, που μεσολάβησαν για την κατάρτιση της αναφερόμενης στην κρινόμενη αγωγή σύμβασης πώλησης.

Επομένως, η δική της περιουσία μειώθηκε κατ' αμφότερα τα ανωτέρω χρηματικά ποσά, που συνιστούν τα δύο πρώτα κονδύλια της υπό κρίση αγωγής, και όχι η περιουσία του ενάγοντος, που, συνακόλουθα, δε νομιμοποιείται να ζητεί ούτε και το ποσό των 4.000 ευρώ προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, την οποία υποστηρίζει ότι υπέστη, αφού την ηθική αυτή βλάβη ο ίδιος στο δικόγραφο της κρινόμενης αγωγής δεν εμφανίζει παρά ως συνέπεια της προρρηθείσας υλικής ζημίας, συνολικού ύψους 8.485 ευρώ, την οποία, ωστόσο, όπως προεκτέθηκε, δεν υπέστη ο ίδιος, αλλά η εταιρεία με την επωνυμία "Σ....", της οποίας αυτός ετύγχανε απλά διαχειριστής.

Ο ενάγων, βέβαια, τόσο στον πρώτο βαθμό, με την από 19-9-2014 επί των προτάσεων προσθήκη, που κατέθεσε, όσο και στο δεύτερο (βαθμό), με τις επί έδρας κατατεθείσες από 6-12-2016 προτάσεις του, υποστηρίζει ότι το πρώτο από τα κονδύλια της κρινόμενης αγωγής του αναφέρεται στην κατά ποσό 8.000 ευρώ απομείωση, την οποία ο υπ' αρ. 576- 002101-013470 κοινός λογαριασμός του εμφάνισε μετά τον από 19- 6-2012 αντιλογισμό, στον οποίο η εναγόμενη τράπεζα προέβη ύστερα από την αποκάλυψη της πλαστότητας της προμνημονευόμενης επιταγής.

Ο ισχυρισμός, ωστόσο, αυτός του ενάγοντος ελέγχεται ως απαράδεκτος, αφού προσκρούει στην προβλεπόμενη από τις διατάξεις των άρθρων 224 και 526 ΚΠολΔ απαγόρευση μεταβολής της βάσης και του αιτήματος της κρινόμενης αγωγής, από την επισκόπηση της οποίας προκύπτει ότι το επίμαχο κονδύλιο των 8.000 ευρώ ζητείται ως αποζημίωση για τη θετική ζημία, την οποία η εταιρεία με την επωνυμία "Σ...." υπέστη εξαιτίας της άνευ αιτίας - όπως εκ των υστέρων αποδείχθηκε - ισόποσης προμήθειας, που κατέβαλε στα ίο πρόσωπα, τα οποία μεσολάβησαν για τη σύναψη με την εταιρεία "..." της αναφερόμενης στην αγωγή σύμβασης πώλησης.

Κατά συνέπεια, η εκκαλουμένη απόφαση, η οποία, αφού έκρινε την ανωτέρω αγωγή ως παραδεκτά ασκηθείσα από τον ενάγοντα αναφορικά με τα δύο παραπάνω κονδύλια των 8.000 και των 4.000 ευρώ, δέχθηκε, στη συνέχεια, εν μέρει αυτή, ως βάσιμη και κατ' ουσίαν, επιδικάζοντας στον ενάγοντα το συνολικό χρηματικό ποσό των 8.500 ευρώ, εσφαλμένα το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε".

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε την από 5-5-2015 έφεση της εναγομένης και αφού εξαφάνισε την πρωτόβαθμη απόφαση που είχε δεχθεί την αγωγή ως εν μέρει κατ' ουσία βάσιμη, και κράτησε την υπόθεση απέρριψε την αγωγή ελλείψει ενεργητικής νομιμοποίησης ως απαράδεκτη. Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο και ειδικότερα ότι φορέας της επίδικης ουσιαστικής έννομης σχέσης και ζημιωθείς από τη φερόμενη, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην ιστορική βάση της αγωγής, αδικοπραξία της εναγομένης είναι η εταιρεία με την επωνυμία "...", η οποία και νομιμοποιείται ενεργητικά για την επιδίωξη της αδικοπρακτικής αξίωσής της κατά της εναγομένης και όχι ο ενάγων, και κρίνοντας έτσι απέρριψε την ένδικη αγωγή ως απαράδεκτη, δεν έσφαλε ως προς την ορθή εφαρμογή των κανόνων δικαίου σχετικά με την έλλειψη της διαδικαστικής προϋπόθεσης της ενεργητικής νομιμοποίησης του ενάγοντα, τα αντίθετα δε υποστηριζόμενα από τον αναιρεσείοντα με τον πρώτο από τον αριθμό 1 άρθρου 560 ΚΠολΔ και το δεύτερο, από τον αριθμό 5 άρθρου 560 ΚΠολΔ κατ'ορθή εκτίμηση λόγους αναίρεσης είναι ουσία αβάσιμα και απορριπτέα.

Περαιτέρω, αφού απορριφθεί και ο τρίτος λόγος με τον οποίον ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το Εφετείο περιέχει ανεπαρκείς αιτιολογίες με βάση τον αρ. 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ως απαράδεκτος, διότι το δικαστήριο δεν εισήλθε στην εξέταση της ουσίας της υπόθεσης ούτε η απόφαση περιέχει ελάσσονα πρόταση, που είναι αναγκαία προϋπόθεση για την στοιχειοθέτηση του επικαλούμενου λόγου (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 135/2019, 887/2019), πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο τελευταίος λόγω της ήττας του στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό (ΚΠολΔ 176 και 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-5-2019 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 154/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης παραβόλου.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Μαρτίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ