Supreme Court dismisses appeal on statute of limitations for architect's fee claim based on delivery date.

Απόφαση 507 / 2019 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 507/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Καρυστηναίου, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, και Σοφία Τζουμερκιώτη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημα του, την 4η Δεκεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Μ. του Σ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημητρίου Νινόπουλου, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία " ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Αθήνα και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) της πληρεξούσιας δικηγόρου Αγγελικής Ζηβοπούλου, η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-12-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 266/2007 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 535/2010 μη οριστική και 83/2018 οριστική απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30-3-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η αρεοπαγίτης Σοφία Καρυστηναίου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. H σύμβαση με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης και η επίβλεψη συγκεκριμένου οικοδομικού έργου, φέρει το χαρακτήρα μισθώσεως έργου. Με τη σύμβαση αυτή ο μηχανικός αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη και δικαιούται, παραδίδοντας τούτο, να λάβει τη συμφωνηθείσα αμοιβή (άρθρ. 681 ΑΚ) η οποία δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερη από τα ελάχιστα όρια της νόμιμης αμοιβής που καθορίζονται από τις διατάξεις του ΠΔ 696/1974 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.

Κατά το άρθρο 104 παρ. 2 εδαφ. 1 του παραπάνω Π.Δ/τος προκειμένου περί ιδιωτικών έργων η πλήρης αμοιβή της μελέτης κατατίθεται σε τραπεζικό λογαριασμό του Τεχνικού Επιμελητηρίου για λογαριασμό του μηχανικού και το σχετικό παραστατικό της προκαταθέσεως αυτής υποβάλλεται μαζί με τη μελέτη στη πολεοδομική υπηρεσία για την έγκριση και έκδοση της απαιτουμένης αδείας.

Με τη διάταξη αυτή εισάγεται παρέκκλιση από την από το άρθρο 694 ΑΚ καθιερούμενη αρχή κατά την οποία η αμοιβή του εργολάβου καταβάλλεται συγχρόνως με την παράδοση του έργου, αφού η αμοιβή του μηχανικού είναι καταβλητέα με την ολοκλήρωση της μελέτης έτοιμης προς υποβολή στην αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία για την έκδοση της οικοδομικής αδείας.

Εξάλλου προκειμένου περί μελέτης μηχανικού, ως παράδοση αυτής στον εργοδότη κατά την έννοια του άρθρου 694 ΑΚ νοείται, εκτός από την υλική παράδοση των γραπτών στοιχείων (σχεδιαγραμμάτων κ.λ.π.), και η προσπόριση της μελέτης στον εργοδότη, όταν ο μηχανικός διατηρεί μεν την κατοχή του φακέλου των σχεδίων, ο εργοδότης όμως έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τη μελέτη αυτή λαμβάνοντας αντίγραφα κ.λ.π.

και γενικά να έχει όλες τις ωφέλειες που πηγάζουν από τη μελέτη ως φορέα επιστημονικής αξίας, δηλαδή άϋλου αγαθού δεκτικού πρακτικής εφαρμογής. Εξ άλλου από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 250, 251, 253 ΑΚ και 104 παρ. 3 του ΠΔ/τος 696/1974 προκύπτει ότι ο χρόνος παραγραφής της αξιώσεως του μηχανικού για τη σύνταξη μελέτης είναι πέντε έτη και αρχίζει μετά τη λήξη του έτους μέσα στο οποίο βρίσκεται η εξηκοστή ημέρα μετά την ημερομηνία παραδόσεως της μελέτης. 2.

Κατά την διάταξη του άρθ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, εάν αυτός εφαρμοσθεί, αν και κατά τις σχετικές παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας δεν υπάρχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αντίθετα, όταν δεν εφαρμοσθεί, μολονότι κατά τις παραδοχές αυτές, συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλ.

με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 31|2009, 7|2006, 4|2005). Περαιτέρω, κατά τον αριθ. 19 του αυτού ως άνω άρθρου αναίρεση επιτρέπεται και εάν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως εάν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση δίκης. Από την τελευταία διάταξη προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτήν λόγος ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία-ΟλΑΠ 1|1999 και 32|1996), όταν δηλ.

δεν προκύπτει από την απόφαση ποιά πραγματικά περιστατικά δέχθηκε αυτή, ώστε σε συνδυασμό με το διατακτικό της να κριθεί περαιτέρω, αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν τα στοιχεία για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόσθηκε Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό πόρισμά της και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

3. Ο αναιρεσείων με τους αναιρετικούς λόγους εκ των αριθμών 1 και 19 το άρθρου 559 ΚΠολΔ, όπως αυτός εκτιμάται, παραπονείται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, εσφαλμένα εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 250, 251, 253 και 104 παρ. 3 π.δ. 696/1974, διότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, αφού δέχεται με ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες τον χρόνο έναρξης της παραγραφής της επιδίκου απαιτήσεως και στη συνέχεια έκρινε ότι η αξίωση δεν ήταν παραγεγραμμένη και για το λόγο αυτό, απέρριψε την σχετική ένστασή του, ενώ επίσης δέχθηκε αντένσταση του αναιρεσιβλήτου περί διακοπής της παραγραφής την οποία τούτο δεν πρότεινε (άριθμ. 8 άρθρου 559 ΚΠολΔ).

4.Εν προκειμένω, η προσβαλλόμενη απόφαση, σε σχέση με τον ερευνώμενο αναιρετικό λόγο, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: " ο εναγόμενος τον Ιούνιο του 1995 ανέθεσε στον Γ. Τ., υποκαθιστάμενο μηχανικό, την εκπόνηση των πάσης φύσεως μελετών που απαιτούνταν για αναθεώρηση της 1533/1990 οικοδομικής αδείας και τη νομιμοποίηση αυθαιρέτων κατασκευών του υπάρχοντος κτίσματος ιδιοκτησίας του, κειμένου επί των οδών ...

στη συνοικία -..." του ..., ............ Ειδικότερα, ο εναγόμενος ανέθεσε στον υποκαθιστάμενο μηχανικό Γ. Τ. την εκπόνηση 1) μελέτης της αρχιτεκτονικής αποτύπωσης του υπάρχοντος κτιρίου, 2) μελέτη της αποτύπωσης φέροντος- οργανισμού του υπάρχοντος κτιρίου, 3) μελέτης στατικού και αντισεισμικού ελέγχου του φέροντος οργανισμού του υπάρχοντος κτιρίου, 4) μελέτης αρχιτεκτονικών εργασιών κτιρίων, 5) μελέτης στατικών εργασιών με αντισεισμικό υπολογισμό, 6) μελέτης θερμομόνωσης, 7) μελέτης ύδρευσης, 8) μελέτης αποχέτευσης, 9) μελέτης παθητικής πυροπροστασίας, καθώς και 10) τη σύνταξη τευχών δημοπράτησης, 11) τη σύνταξη τοπογραφικού διαγράμματος με αποτύπωση κτηματογράφηση με υψόμετρα σε κλίμακα 1:200 οικοπέδου εντός πόλεως, και 12) την εκτέλεση των κατωτέρω εργασιών για τη σύνταξή των άνω μελετών, χωρίς να ορισθεί κατ' αποκοπή αμοιβή για τις τελευταίες.

Σε εκτέλεση της σύμβασης αυτής, ο υποκαθιστάμενος εκπόνησε και παρέδωσε στον εναγόμενο όλες τις παραπάνω μελέτες και ειδικότερα τον Σεπτέμβριο του 1999 την αρχιτεκτονική μελέτη αποτύπωσης υπάρχοντος κτιρίου, νομιμοποίησης αυθαιρεσιών, αρχιτεκτονική μελέτη αναθεώρησης αδείας, μελέτη θερμομόνωσης, μελέτη ύδρευσης, μελέτη αποχέτευσης, μελέτη παθητικής πυροπροστασίας, τοπογραφικό διάγραμμα σε κλίμακα 1:200 και συνέταξε τα τεύχη δημοπράτησης και τον Ιούνιο του 2000 τη στατική μελέτη με αντισεισμικό έλεγχο, που ήταν απαραίτητες για την υποβολή του σχετικού φακέλου στο Πολεοδομικό Γραφείο για τη χορήγηση της άδειας αναθεώρησης για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης.

Ειδικότερα, στις 26-10-1995 κατέθεσε πλήρη το σχετικό φάκελο στο σχετικό φάκελο στο αρμόδιο Πολεοδομικό Γραφείο Αιγάλεω, όπως αποδεικνύεται από τα προσκομιζόμενα έγγραφα για την αναθεώρηση της άνω οικοδομικής αδείας. Μετά την υποβολή του φακέλου ο μηχανικός εφαρμογής παρέπεμψε το φάκελο στο τμήμα αυθαιρέτων για να νομιμοποιηθούν οι αυθαίρετες κατασκευές που είχαν πραγματοποιηθεί στο υπάρχον κτίσμα.

Στη συνέχεια εγκρίθηκε η αύξηση του ποσοστού κάλυψης και μετά εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 5106/1503/1-4-1999 απόφαση του άνω Πολεοδομικού Γραφείου με την οποία επιβλήθηκε στον εναγόμενο πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης για την αυθαίρετη κατασκευή. Κατά της απόφασης αυτής ο τελευταίος άσκησε την από 7-4-1999 ένστασή του, η οποία απορρίφθηκε στις 10-5-1999 από την αρμόδια επιτροπή, όπως αποδεικνύεται από τα προσκομιζόμενα από το ενάγον έγγραφα.

Ακολούθως υποβλήθηκαν όλες οι τελικές μελέτες, που προαναφέρθηκαν, οι οποίες ελέγχθηκαν και εγκρίθηκαν από τη Πολεοδομία. Στη συνέχεια ο φάκελος εστάλη στον ΕΠΑΕ και εκδόθηκε απόφαση, σύμφωνα με την οποία ο εναγόμενος έπρεπε να κατεδαφίσει δύο υποστυλώματα, πράγμα όμως που ο τελευταίος αρνήθηκε. Επίσης αρνήθηκε να καταβάλει την αμοιβή στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και έτσι η έκδοση της αδείας ματαιώθηκε από λόγους που δεν αφορούσαν τον υποκαθιστάμενο μηχανικό, αλλά τον εναγόμενο.

Μετά τη ματαίωση της έκδοσης της άδειας και τη πάροδο 9 μηνών όλος ο υποβληθείς στην Πολεοδομία φάκελος επιστράφηκε στον άνω μηχανικό, ως εντολοδόχου του εναγομένου εργοδότη, και έτσι προσκομίζονται από το ενάγον όλα τα παραπάνω έγγραφα. Η ελάχιστη νόμιμη αμοιβή που δικαιούται ο υποκαθιστάμενος μηχανικός..........

σύμφωνα με τους επικαλούμενους από το ενάγον λογιστικούς υπολογισμούς και τους επικαλούμενους συντελεστές που προβλέπουν τα Π.Δ/τα 696/1971 και 515/1989, ανέρχεται στο ποσό των 11.310,23 ευρώ, και συνολικά για τις επίδικες αιτίες στο ποσό των 17.385,54 (= 6.072,31 + 11.310,23), έναντι του οποίου ο εναγόμενος κατέβαλε το ποσό των 586,94 ευρώ και οφείλει το υπόλοιπο ύψους 16.795,60 ευρώ, ο υπολογισμός του οποίου δεν αμφισβητήθηκε ειδικώς.

Τέλος, ο ισχυρισμός του εναγομένου ότι έχει παραγραφεί η ένδικη αξίωση, διότι από το 1995 που δόθηκε εντολή και μέχρι την άσκηση της αγωγής στις 1-12-2004 παρήλθε πενταετία, είναι νόμω αβάσιμος και απορριπτέος, διότι από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 250, 251, 253 ΑΚ και 104 παρ. 3 του Π.Δ/τος 694/1974 προκύπτει ότι ο χρόνος παραγραφής της αξιώσεως του μηχανικού για τη σύνταξη μελέτης είναι πέντε έτη και αρχίζει μετά την ημερομηνία παραδόσεως της μελέτης, που στην προκειμένη περίπτωση είναι ο Σεπτέμβριο 1999 και ο Ιούνιος 2000 και όχι από το χρόνο ανάθεσης του έργου" 5.

Στη συνέχεια το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, απέρριψε την έφεση του εναγομένου κατά της με αριθμό 266/2007 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή. 6. Με τις άνω παραδοχές η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τον χρόνο και τον τρόπο παράδοσης της μελέτης εκ μέρους του υποκαθισταμένου μηχανικού και δεν στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης καθιστώντας εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ενώ στη συνέχεια ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 250, 251, 253 ΑΚ και 104 παρ. 3 του Π.Δ/τος 694/1974.

Ειδικότερα εφόσον δέχθηκε ανελέγκτως ότι η μελέτη παραδόθηκε αρμοδίως η μεν αρχιτεκτονική τον Σεπτέμβριο του 1999 η δε στατική τον Ιούνιο του 2000, έκτοτε δε και μέχρι την άσκηση της αγωγής την 23-12-2004 που επιδόθηκε αυτή στον εναγόμενο, δεν είχε παρέλθει πενταετία, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι αφετηρία είναι ο Σεπτέμβριος του 1999.

Και τούτο διότι, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στον αριθμό 1 της απόφασης αυτής, ο χρόνος παραγραφής της αξιώσεως του μηχανικού για τη σύνταξη μελέτης είναι πέντε έτη και αρχίζει μετά τη λήξη του έτους μέσα στο οποίο βρίσκεται η εξηκοστή ημέρα μετά την ημερομηνία παραδόσεως της μελέτης (δηλαδή η 31.12.1999) και όχι η ημερομηνία ανάθεσης της μελέτης, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο αναιρεσείων.

Συνεπώς από την αναφορά τμηματικής παράδοσης του έργου, δεν προκύπτει κάποια αντίφαση, αφού ακόμη και από την πρώτη ημερομηνία παράδοσης δεν είχε συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής. Επίσης από την προσβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει ούτε ότι προτάθηκε από το ενάγον, αντένσταση διακοπής παραγραφής, ούτε και από την προσβαλλόμενη προκύπτει ότι λήφθηκε υπόψη τέτοιος ισχυρισμός. 7. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση στο σύνολό της. Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που δεν κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 30-3-2018 αίτηση αναιρέσεως της 83/2018 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου από χίλια εκατό (1.100) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Απριλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 7 Μαΐου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ