507/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 507 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 507/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Γεώργιο Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 1 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Α. Των αναιρεσειόντων: 1. της Ένωσης Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β' και Γ' Εθνικής Κατηγορίας (πρώην Ένωση Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιριών - ΕΠΑΕ που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους του Παναγιώτη Μάζη και Γεώργιο Σφυρή και 2. της Ποδοσφαιρικής Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΠΑΕ Ο ΑΡΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από το πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Χριστοφορίδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Φιλόλαο Δημητρίου. Β. Του αναιρεσείοντος: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Φιλόλαο Δημητρίου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. του εν Αθήναις εδρεύοντος ν.π.ι.δ με την επωνυμία "Ένωση Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιριών" (ΕΠΑΕ) και ήδη "Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β' και Γ' Κατηγορίας" νομίμως εκπροσωπούμενου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους του Παναγιώτη Μάζη και Γεώργιο Σφυρή και 2. του εν Θεσσαλονίκη εδρεύοντος ν.π.ι.δ υπό την επωνυμία "ΠΑΕ ΑΡΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" Ποδοσφαιρικής ανώνυμης εταιρίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από το πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Χριστοφορίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4 Σεπτεμβρίου 2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1988/2002 προδικαστική, 2903/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 2443/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί α) ο αναιρεσείων με την από 10 Δεκεμβρίου 2008 αίτησή του και β) οι αναιρεσείοντες με την από 17 Νοεμβρίου 2008 αίτησή τους ως και τους από 14 Οκτωβρίου 2009 και 22 Οκτωβρίου 2009 προσθέτους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Σίδερης, ανέγνωσε τις από 22 Ιανουαρίου 2010 εκθέσεις του, με τις οποίες εισηγήθηκε ως προς την Α. να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και ως προς την Β. να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής .

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος της υποθέσεως με στοιχεία Α. ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων με στοιχεία Β. την παραδοχή της αιτήσεως ως και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι). Οι από 17.11.2008 και 10.12.2008 αντίθετες αιτήσεις αναίρεσης, καθώς και οι από 14.10.2009 και 22.10.2009 πρόσθετοι λόγοι της από 17.11.2008 αιτήσεως αναιρέσεως, κατά της 2443/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, πρέπει συνεκφωνηθείσες να συνεκδικαστούν, λόγω της μεταξύ τους συναφείας (άρθρα 31 και 246 ΚΠολΔ).

ΙΙ) Επί της από 10.12.2008 αιτήσεως αναιρέσεως.

Η νομική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία, από όσα απαιτεί ο νόμος, προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα, ελέγχεται με αναιρετικό λόγο από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ (Ολομ. ΑΠ 18/1998). Εάν, όμως το Δικαστήριο έλαβε υπόψη θεμελιωτικά γεγονότα μη διαλαμβανόμενα στην αγωγή ή δεν έλαβε υπόψη του τέτοια γεγονότα, μολονότι διαλαμβάνονταν, ιδρύεται ο λόγος του αρ. 8 της Κ.Πολ.Δ 559 ενώ, αν κατά παράβαση του νόμου θεώρησε ή δεν θεώρησε επαρκή τα εκτιθέμενα για την περαιτέρω εξειδίκευση του κανόνα πραγματκά γεγονότα, ιδρύεται ο λόγος από τον αριθ. 14 της Κ.Πολ.Δ 559.

Εξάλλου το δικόγραφο της αγωγής, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 111 § 2, 118 αρ. 4 και 216 § 1 ΚΠολΔ, πρέπει να περιέχει, σαφή έκθεση των γεγονότων, τα οποία θεμελιώνουν κατά νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκηση αυτής από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και ορισμένο αίτημα.

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 298 Α.Κ., με την οποία ορίζεται ότι "Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί", προκύπτει ότι για την πληρότητα της αγωγής, με την οποία επιδιώκεται επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους, πρέπει τα περιστατικά που προσδιορίζουν την προσδοκία του ορισμένου κέρδους, με βάση την κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων πιθανότητα και οι ειδικές περιστάσεις και τα ληφθέντα προπαρασκευαστικά μέτρα, να εκτίθενται στην αγωγή.

Δεν αρκεί δηλαδή η αφηρημένη επανάληψη των ως άνω εκφράσεων του άρθρου 298 ΑΚ, ούτε του συνολικώς φερομένου ως διαφυγόντος κέρδους, αλλά απαιτείται η εξειδικευμένη και λεπτομερής, κατά περίπτωση, μνεία των συγκεκριμένων περιστατικών, περιστάσεων και μέτρων, που καθιστούν πιθανό το κέρδος ως προς τα επί μέρους κονδύλια, καθώς και ιδιαίτερη επίκληση των κονδυλίων αυτών, ώστε να μπορεί να διαταχθεί απόδειξη (Α.Π.706/2009).

Οι δικονομικές αυτές αρχές ισχύουν και όταν εγείρεται αναγνωριστική αγωγή κατά το άρθρο 70 ΚΠολΔ, γιατί ο έχων έννομο συμφέρον να αναγνωριστεί η ύπαρξη ή η ανυπαρξία κάποιας έννομης σχέσεως δεν μπορεί να περιορισθεί στην υποβολή αιτήματος διαπιστώσεως απλών πραγματικών περιστατικών, χωρίς καθορισμό των προσαπτομένων από το δίκαιο συνεπειών, έστω και αν μνημονεύεται ο κανόνας ή η νομική αρχή στην οποία υπάγονται τα περιστατικά αυτά.

Στην προκείμενη περίπτωση ο ενάγων, ως προς την αξίωσή του για διαφυγόντα εισοδήματα λόγω του τραυματισμού του, αναφέρει στο δικόγραφο της αγωγής ότι οι εναγόμενες οφείλουν "να τον αποζημιώσουν πλήρως για απώλειες μισθών και δαπανών, αντίστοιχα για το χρονικό διάστημα από του μηνός Αυγούστου 2003 έως το τεκμαιρόμενο τέλος της επαγγελματικής του δραστηριότητας (65ο έτος της ηλικίας του) και το τεκμαιρόμενο τέλος της ζωής του, δηλαδή τη συμπλήρωση του 75ου έτους της ηλικίας του".

Με τέτοιο περιεχόμενο και αίτημα η ειδικότερη αυτή αξίωση της ένδικης αγωγής είναι, κατά τα προεκτεθέντα, αόριστη, διότι ο ενάγων δεν εξειδικεύει λεπτομερώς τα συγκεκριμένα περιστατικά, τις περιστάσεις και τα μέτρα, που καθιστούν πιθανό το κέρδος ως προς τα επί μέρους κονδύλια των μισθών που ζητεί με την αγωγή και ακόμη δεν προσδιορίζει το ύψος των κατά το ως άνω χρονικό διάστημα οφειλομένων μισθών και δαπανών.

Η προσβαλλομένη απόφαση επομένως, η οποία έκρινε την αγωγή ποσοτικά αόριστη, ως προς τα ως άνω κονδύλια, και απέρριψε αυτή ως απαράδεκτη, δεν υπέπεσε σε πλημμέλεια. Κατά συνέπεια ο πρώτος λόγος της από 10.12.2008 αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθ. 14 (και όχι 1) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 παρ.1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται είτε για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή κανόνα που ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση των δικαιωμάτων και την γένεση των υποχρεώσεων και επιβάλλει κυρώσεις, είτε για εφαρμογή κανόνα δικαίου που δεν ισχύει για οποιοδήποτε λόγο. Εξάλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ.

α Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο σχετικός λόγος αναιρέσεως είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο α) την αιτίαση ότι η αγωγή, επί της οποίας έκρινε σε πρώτο ή σε δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ή έγινε δεκτή ως νόμιμη ενώ συνέβαινε το αντίθετο σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, αλλά και β) την αιτίαση ότι παραβιάστηκε ορισμένος κανόνας του ουσιαστικού δικαίου με αποτέλεσμα η ένδικη αγωγή να γίνει δεκτή και ως κατ` ουσίαν βάσιμη ή να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ` ουσίαν.

Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως και, συνεπώς, να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, πρέπει να αναφέρονται με πληρότητα στην πρώτη περίπτωση η ιστορική βάση της αγωγής που απορρίφθηκε ως νόμω αβάσιμη ή έγινε δεκτή ως νόμιμη και στη δεύτερη περίπτωση οι επί της ουσίας κρίσιμες παραδοχές του δικάσαντος δικαστηρίου, με βάση τις οποίες εκείνο κατέληξε στην αποδοχή ή απόρριψη της αγωγής ως κατ` ουσίαν βάσιμης ή αβάσιμης, καθώς και σε τι συνίσταται το σφάλμα της αποφάσεως περί την ερμηνεία ή την εφαρμογή του νόμου. ( Α.Π 28/1998 - ολ-).

Κατά συνέπεια ο δεύτερος λόγος της ιδίας αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια, για το λόγο ότι το Εφετείο απέρριψε εσφαλμένως ως ουσιαστικά αβάσιμο το αίτημα της ένδικης αγωγής περί καταβολής τόκων από της επιδόσεως της από 5.6.1998 (προγενέστερης) αγωγής, από το δικόγραφο της οποίας παραιτήθηκε μεταγενέστερα, με την αιτιολογία ότι "οι εναγόμενες δεν κατέστησαν υπερήμερες με την επίδοση της προηγούμενης αγωγής, αφού με την τελευταία δεν ζητήθηκαν τα ίδια με την ένδικη αγωγή ποσά" είναι απορριπτέος ως αόριστος, διότι ο αναιρεσείων δεν παραθέτει στο δικόγραφο της αναιρέσεως τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είχε επικαλεσθεί σε κάθε μία από τις αγωγές αυτές για τη θεμελίωσή τους, όσον αφορά ποσά που εζητούντο με τις αντίστοιχες αιτίες σε κάθε μία από αυτές αλλά ούτε και αναφέρεται σε ποιο συγκεκριμένο σφάλμα υπέπεσε το δικαστήριο της ουσίας ως προς την ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 340, 345 και 346 Α.Κ., ώστε να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για το αν η απόρριψη του πιο πάνω αιτήματος της ένδικης αγωγής, ως αβάσιμου συνιστά ή όχι παραβίαση των παραπάνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η από 10.12.2008 αίτηση αναιρέσεως του Ψ στο σύνολό της.

ΙΙΙ). Επί της από 17.11.2008 αιτήσεως, ως και των από 14.10.2009 και 22.10.2009 προσθέτων λόγων αναιρέσεως.

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, όπως είναι, σύμφωνα με το άρθρο 339 ίδιου Κώδικα, και τα έγγραφα που προσκομίζονται είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων.

Κατά την έννοια του παραπάνω εδαφίου του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, για την ίδρυση του λόγου αυτού αναιρέσεως αρκεί η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν με επίκληση, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη του, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340, 341 και 346 ΚΠολΔ.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα περιστατικά σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος που επηρεάζουν την τύχη της αναίρεσης: "Στις 10-9-1995, μεταξύ των ωρών 20.00 έως 22.00, διεξήχθη στο γήπεδο ... της ... ο ποδοσφαιρικός αγώνας για το Πρωτάθλημα Α' Εθνικής Κατηγορίας, μεταξύ των ομάδων ΠΑΕ ΑΡΗΣ Θεσσαλονίκης (δεύτερης εναγομένης) και ΠΑΕ ΑΕΚ.

Για τη διεξαγωγή ποδοσφαιρικών αγώνων στο γήπεδο αυτό είχε χορηγηθεί σχετική άδεια λειτουργίας, με την υπ' αριθ/Β/1 9748/5-1 0-1 983 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αθλητισμού, ενώ με την υπ' αριθμ. Β/20588/13-10-1983 απόφαση του ίδιου Γενικού Γραμματέα καθορίστηκαν οι θέσεις των καθήμενων θεατών, σε 24.030 και των όρθιων σε 2.800.

Ειδικότερα, με την τελευταία αυτήν απόφαση οι θέσεις των καθήμενων θεατών καθορίστηκαν για τις θύρες 1, 2, 3, 5 και 6 σε 5.714, 3.262, 6.786, 3.444 και 3.000 αντιστοίχως, ενώ για τις δύο θύρες των επισήμων σε 1552 και 272 αντιστοίχως. Με την ίδια απόφαση οι θέσεις των όρθιων θεατών καθορίστηκαν σε 2.800, χωρίς όμως να κατανεμηθούν ανά θύρα, καθώς ο προορισμένος για αυτούς χώρος ευρίσκετο μπροστά και κάτω από τις κερκίδες των καθήμενων θεατών, όπου είχε διαμορφωθεί περιφραγμένος για αυτούς χώρους, εντός του γηπέδου.

Δύο ημέρες πριν από τη διεξαγωγή του αγώνα η αρμόδια αστυνομική αρχή της ..., προκειμένου να διασφαλίσει ομαλές συνθήκες διεξαγωγής του αγώνα και έχοντας υπόψη της ότι στη φιλοξενούμενη ομάδα ΠΑΕ ΑΕΚ είχαν διατεθεί 3.000 εισιτήρια της θύρας 1 και την εσφαλμένη πληροφόρηση από τις εναγόμενες ότι η χωρητικότητα της θύρας αυτής ανερχόταν σε 7.000 άτομα, αντί των 5.714 ατόμων, όπως προαναφέρθηκε, με το από 8-9-1995 έγγραφο της προς τη δεύτερη εναγομένη ζήτησε για τη θύρα αυτή να διατεθούν μόνο 2.000 εισιτήρια, από τα εναπομένοντα 4.000, στους οπαδούς της δεύτερης εναγομένης και γηπεδούχου ομάδας, έτσι ώστε να σχηματισθεί κενός χώρος μεταξύ των οπαδών των αντιπάλων ομάδων, ο οποίος αντιστοιχούσε σε 1.600 έως 2.000 θέσεις καθήμενων ατόμων.

Για το συγκεκριμένο αγώνα διατέθηκαν από την πρώτη εναγομένη Ε.Π.Α.Ε., διοργανώτρια του ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος της Α' Εθνικής Κατηγορίας, 14.934 εισιτήρια... Για τη θύρα όμως 1, χωρητικότητας 5.714 καθήμενων θεατών, χωρίς δυνατότητα υπάρξεως όρθιων θεατών, η οποία είχε καθοριστεί να υποδεχθεί τους οπαδούς της φιλοξενούμενης ομάδας ΠΑΕ ΑΕΚ, εκτός των 3.000 εισιτηρίων που είχε ήδη παραλάβει η τελευταία, από τα οποία διατέθηκαν στους οπαδούς της 1.600, η πρώτη εναγομένη διέθεσε στους οπαδούς της γηπεδούχου ομάδας 3.000 εισιτήρια, αντί των 2.000 εισιτηρίων, που είχε ζητήσει η αρμόδια αστυνομική αρχή.......κατά παράβαση της προαναφερόμενης απόφασης του Γενικού Γραμματέα Αθλητισμού.

Έτσι, λαμβανομένου υπόψη ότι μεταξύ των οπαδών των δύο αντίπαλων ομάδων, η αρμόδια αστυνομική αρχή σχημάτισε στη θύρα 1 κενό χώρο που αντιστοιχούσε σε τουλάχιστον 1.600 θέσεις καθήμενων θεατών, προκύπτει ότι για τη θύρα αυτή διατέθηκαν κατά παράβαση των οδηγιών της αρμόδιας αστυνομικής αρχής και της προαναφερόμενης απόφασης του Γενικού Γραμματέα Αθλητισμού, επιπλέον 486 εισιτήρια (1.600 + 3.000 + 1.600= 6.200-5714).

Αποτέλεσμα της κακής αυτής διανομής και διαθέσεως των εισιτηρίων της θύρας 1 από την πρώτη εναγομένη ΕΠΑΕ ήταν, να τοποθετηθούν τελικά στην εν λόγω θύρα 3.000 οπαδοί της γηπεδούχου ομάδας και, σε χώρο που αντιστοιχούσε σε 1.100 περίπου καθήμενους θεατές, τουλάχιστον 1.600 οπαδοί της φιλοξενούμενης ομάδας ΠΑΕ Α.Ε.Κ., ενώ μεταξύ τους σχηματίσθηκε και διατηρήθηκε κενός χώρος μήκους 30 περίπου μέτρων που αντιστοιχούσε σε τουλάχιστον 1.600 καθήμενους θεατές.

Ας σημειωθεί, ότι, μολονότι οι οπαδοί της φιλοξενούμενης ομάδας ΠΑΕ ΑΕΚ είχαν μεταβεί από την Αθήνα οργανωμένοι σε συνδέσμους Φιλάθλων για την παρακολούθηση του αγώνα, δεν είχαν διατεθεί σε αυτούς εισιτήρια με αριθμημένες θέσεις, παρά το γεγονός ότι η κατασκευή του γηπέδου παρείχε αυτή τη δυνατότητα...,αφού τα εισιτήρια που είχαν εκδοθεί για τη θύρα 1 ανέφεραν μόνο τον αριθμό της θύρας, χωρίς να αναφέρουν το τμήμα, τη σειρά και τη θέση που αντιστοιχούσαν σε κάθε εισιτήριο.

Όταν οι 1.600 φίλαθλοι της φιλοξενούμενης ομάδας ΠΑΕ ΑΕΚ, που είχαν έλθει οργανωμένοι από την Αθήνα, εισήλθαν στο γήπεδο, οδηγήθηκαν και τοποθετήθηκαν στο προβλεπόμενο για αυτούς τμήμα της θύρας 1, το οποίο αποτελείτο από δύο διαζώματα, άνω και κάτω, που διαχωρίζονταν με σιδερένιο προστατευτικό κιγκλίδωμα.

Ο χώρος, που είχε διατεθεί για τους 1600 φιλάθλους της φιλοξενούμενης ομάδας, δεν επαρκούσε αφού, όπως προαναφέρθηκε, ο χώρος αυτός αντιστοιχούσε σε 1.100 περίπου και μόνον (και δη κατ' επιτρεπόμενο, κατ' ανώτατο όριο) καθήμενους θεατές, με αποτέλεσμα να προκληθεί ακριβώς από την αιτία αυτήν συνωστισμός, μεταξύ των φιλάθλων της ΠΑΕ ΑΕΚ και να αναγκασθούν οι τελευταίοι να καταλάβουν τους διαδρόμους και τις κλίμακες του γηπέδου και αρκετοί από αυτούς μάλιστα να καθίσουν πάνω στα σιδερένια προστατευτικά κιγκλιδώματα μην υπάρχοντος όμως αλλού διαθεσίμου χώρου για να καθίσουν...Παρά το γεγονός ότι, πριν από την έναρξη του αγώνα, είχε ήδη δημιουργηθεί μια επικίνδυνη για τη σωματική ακεραιότητα των φιλάθλων της φιλοξενούμενης ομάδας κατάσταση, λόγω του περιορισμένου χώρου όπου αυτοί είχαν τοποθετηθεί κατά τα ως άνω ειδικότερα αναφερόμενα, τόσο ο παρατηρητής του αγώνα εκ μέρους της πρώτης εναγομένης ΕΠΑΕ όσο και οι νόμιμοι εκπρόσωποι και προστηθέντες υπάλληλοι της δεύτερης εναγομένης, δεν έλαβαν κανένα απολύτως προστατευτικό μέτρο για να άρουν τους κινδύνους της κατάστασης αυτής, μολονότι είχαν αυτή τη δυνατότητα, αφού άνετα μπορούσαν να μετακινηθούν οι οπαδοί της γηπεδούχου ομάδας της θύρας 1 σε άλλες θύρες, έτσι ώστε να διατεθεί μεγαλύτερος χώρος στους φιλάθλους της φιλοξενούμενης ομάδας.

Οι εγκυμονούμενοι κίνδυνοι της κατάστασης αυτής δημιουργήθηκαν εξαρχής και επιτάθηκαν ακόμη περισσότερο, μετά την έναρξη του αγώνα, όταν οι οπαδοί της γηπεδούχου ομάδας άρχισαν να εκτοξεύουν στους φιλάθλους της ΠΑΕ ΑΕΚ διάφορα αντικείμενα....Μεταξύ των φιλάθλων της ΠΑΕ ΑΕΚ ήταν και ο ενάγων, ο οποίος για να προστατευθεί από τις ρίψεις των διαφόρων αντικειμένων και για να έχει οπτικό πεδίο προς τον αγωνιστικό χώρο, θεώρησε λογικό να καθίσει στην τελευταία, προς τα κάτω βαθμίδα (πεζουλάκι) του άνω διαζώματος της θύρας 1, στηριζόμενος με το δεξί του χέρι στο οριζόντιο κιγκλίδωμα, μήκους 5 περίπου μέτρων, που προστατεύει τους θεατές από τυχόν πτώση, στη χαμηλότερη, κατά 1,30 μέτρα ύψος, επόμενη βαθμίδα του κάτω διαζώματος.

Στο 24° λεπτό του αγώνα, όταν η γηπεδούχος ομάδα σημείωσε τέρμα επί της φιλοξενούμενης ομάδας, οι φίλαθλοι της πρώτης έριξαν στους φιλάθλους της τελευταίας μεγάλο αριθμό διάφορων αντικειμένων, με αποτέλεσμα να προκληθούν βίαιες και απότομες μετακινήσεις μεταξύ των φιλάθλων της ΠΑΕ ΑΕΚ, να ασκηθεί υπερβολικά μεγάλη πίεση του οριζόντιου προστατευτικού κιγκλιδώματος αυτού, το οποίο έσπασε συμπαρασύροντας προς τα κάτω τον ενάγοντα, την πλάτη του οποίου έπεσε, ενώ στη συνέχεια πάνω στον ενάγοντα κατέπεσαν άλλα άτομα, τα οποία στέκονταν επί του κιγκλιδώματος και παρασύρθηκαν και αυτά από τη θραύση του.

Ο ενάγων από την πτώση του και τις πιέσεις του ασκήθηκαν πάνω του κατά τον ειδικώς προαναφερόμενο τρόπο, τραυματίστηκε σοβαρά....... Για το σοβαρό τραυματισμό του ενάγοντος, από τον οποίο αυτός κατέστη ανάπηρος, σε ποσοστό κινητικής αναπηρίας 100%, υπαίτιες είναι, τόσο η πρώτη εναγόμενη Ε.Π.Α.Ε., όσο και η δεύτερη εναγόμενη Π.Α.Ε.

ΑΡΗΣ, διότι οι νόμιμοι εκπρόσωποι και προστηθέντες υπάλληλοι αυτών συμπεριφερόμενοι με αμέλεια, δηλαδή χωρίς να καταβάλουν την επιμέλεια και την προσοχή που απαιτείται από τις συναλλαγές, δεν μερίμνησαν να λάβουν όλα τα αναγκαία εκείνα μέτρα, έτσι ώστε να αρθεί η επικίνδυνη για τη σωματική ακεραιότητα των φιλάθλων της φιλοξενούμενης ομάδας κατάσταση, την οποία οι ίδιες είχαν δημιουργήσει στη θύρα 1 πριν και κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του παραπάνω ποδοσφαιρικού αγώνα, υπό την ιδιότητα τους ως διοργανώτριας αρχής και γηπεδούχου ομάδας αντιστοίχως, με την έκδοση δηλαδή και διάθεση των υπεράριθμων 486 εισιτηρίων της θύρας αυτής.....

Επιπρόσθετα οι εναγόμενες ευθύνονται, ακόμη και επειδή εξέδωσαν και διέθεσαν στους οργανωμένους φιλάθλους της ΠΑΕ ΑΕΚ εισιτήρια, που δεν αντιστοιχούσαν σε αριθμημένες θέσεις, μολονότι τούτο ρητά απαγορευόταν, αλλά και διότι ο χώρος των 1.100 καθήμενων θεατών που διέθεσαν στους 1.600 οργανωμένους φιλάθλους της φιλοξενούμενης ομάδας ήταν εξαιρετικά ανεπαρκής, ενώ, στη συνέχεια, αυτοί παρέλειψαν, είτε να μετακινήσουν μέρος των φιλάθλων της γηπεδούχου ομάδας από τη θύρα 1 σε άλλη θύρα, έτσι ώστε να μην στέκονται όρθιοι, οι οπαδοί της φιλοξενούμενης ομάδας στους διαδρόμους, κλίμακες και σε προστατευτικά οριζόντια κιγκλιδώματα ....

Οι παραπάνω παράνομες και υπαίτιες ενέργειες και παραλείψεις των εναγομένων συνδέονται αιτιωδώς κατ' αντικειμενικό τρόπο, με το προκληθέν επιζήμιο αποτέλεσμα, δηλαδή τον σοβαρό τραυματισμό του ενάγοντος, αφού, ο τελευταίος δεν θα είχε λάβει χωράν, αν οι φίλαθλοι της φιλοξενούμενης ομάδας είχαν τοποθετηθεί σε αριθμημένες και προορισμένες για αυτούς θέσεις καθήμενων (και πάντως όχι όρθιων) θεατών, χωρίς να επέρχεται διακοπή του αιτιώδους συνδέσμου από το μεταγενέστερο γεγονός της ρίψεως αντικειμένων στους φιλάθλους της ΠΑΕ ΑΕΚ, το οποίο, από μόνο του, δεν μπορούσε να προκαλέσει τον υπό τις προαναφερόμενες συνθήκες σοβαρό τραυματισμό του ενάγοντος.

Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι στη θύρα 1 εισήλθαν και άλλοι οπαδοί της ΠΑΕ ΑΕΚ, που είχαν προμηθευτεί εισιτήρια άλλων θυρών, και ότι αυτή ήταν η αιτία του συνωστισμού των φιλάθλων δεν αποδείχθηκε από κανένα αποδεικτικό μέσο (ή στοιχείο). Αλλά και αν ακόμη ο ισχυρισμός αυτός ήταν αληθής, όχι μόνο δεν αναιρεί την ευθύνη των εναγομένων, αλλά αντίθετα την επιτείνει και τη θεμελιώνει ακόμη περισσότερο (αυτήν), αφού καταδεικνύει ότι οι προστηθέντες υπάλληλοι της δεύτερης εναγομένης δεν πραγματοποιούσαν έλεγχο των εισιτηρίων των θεατών, κατά την είσοδο των τελευταίων στο γήπεδο όπως είχαν ιδιαίτερη μάλιστα την τοιαύτη νομική τους υποχρέωση.

Συντρέχον πταίσμα του ενάγοντος την πρόκληση του τραυματισμού του δεν αποδείχθηκε..... Αντίθετα αποδείχθηκε ότι ο ενάγων παρακολουθούσε κανονικά τον αγώνα, χωρίς να συμμετέχει καθόλου αυτός σε βίαιες εκδηλώσεις των οπαδών της ομάδας του και χωρίς να έχει σκαρφαλώσει στο οριζόντιο προστατευτικό κιγκλίδωμα, το οποίο στη συνέχεια κατέπεσε πάνω του, προκαλώντας τον τραυματισμό του, ενώ ήταν αδύνατο να προβλέψει ότι η θέση που επέλεξε να καθίσει ήταν δυνατόν να θέσει σε κίνδυνο τη σωματική του ακεραιότητα, όπως αβάσιμα ισχυρίζονται οι εναγόμενες, αφού τη θέση αυτή αναγκάσθηκε να επιλέξει εξαιτίας των προαναφερόμενων παράνομων ενεργειών και παραλείψεων των τελευταίων.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων συνεπεία του τραυματισμού του υπέστη τις ακόλουθες θετικές και αποθετικές ζημίες....... Επομένως, οι εναγόμενες εταιρίες οφείλουν, εις ολόκληρον η καθεμία στον ενάγοντα ως αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το συνολικό ποσό των 112.557.444 δραχμών.....".

Με τον δεύτερο λόγο του κυρίως δικογράφου της από 17.11.2008 αιτήσεως αναιρέσεως, ως και τον δεύτερο των από 14.10.2009 και 22.10.2009 προσθέτων λόγων αυτής, προβάλλεται η από τον αριθ. 11 περ. γ του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια. Συγκεκριμένα οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Εφετείο, το οποίο έκρινε, κατά τα προεκτεθέντα, ως βάσιμη αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που αυτές νόμιμα προσεκόμισαν και επικαλέσθηκαν, και συγκεκριμένα την 10 3/2/1099 λδ'/11.9.1993 Αναφορά της Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, το από 30.10.1995 Πόρισμα Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης του Αντιστρατήγου της Ελληνικής Αστυνομίας ...

και το 911/1999 αμετάκλητο Βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, από τα οποία, κατά τους ισχυρισμούς των αναιρεσειουσών, αποδεικνύονται οι ισχυρισμοί αυτών σχετικά με το ότι ουδεμία υπαιτιότητα βαρύνει τους νομίμους εκπροσώπους και τους προστηθέντες υπαλλήλους αυτών για τον τραυματισμό του ενάγοντος Ψ.

Το Εφετείο βεβαιώνει μεν στην προσβαλλόμενη απόφασή του ότι για το σχηματισμό της κρίσεώς του ως προς το κατ' ουσίαν βάσιμο της ένδικης από 4.9.2000 αγωγής αποζημιώσεως του ενάγοντος έλαβε υπόψη τις καταθέσεις των μαρτύρων που ενόρκως εξετάστηκαν ενώπιον του Εισηγητή Δικαστή που ορίστηκε με την 1988/2002 προδικαστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και όλα ανεξαιρέτως τα επικαλούμενα από τους διαδίκους έγγραφα.

Όμως από μόνη τη βεβαίωση αυτήν του Εφετείου, το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης αποφάσεώς του και το σύνολο των ως άνω αιτιολογιών αυτής δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις και τα πιο πάνω έγγραφα που αναφέρονται, στους ερευνομένους λόγους του κυρίως δικογράφου, ως και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, δοθέντος ότι η απόφαση ενώ στηρίζεται στις καταθέσεις των μαρτύρων και σε όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που προσκομίζουν οι διάδικοι, από τα οποία προκύπτει, κατά τις παραδοχές της αποφάσεως, η υπαιτιότητα των νομίμων εκπροσώπων και των προστηθέντων υπαλλήλων των αναιρεσειουσών για τον τραυματισμό του ενάγοντος, δεν ασχολείται καθόλου με τα έγγραφα τα οποία προσκόμισαν οι αναιρεσείουσες στο Εφετείο και επικαλέστηκαν νόμιμα, όπως προκύπτει από τις προτάσεις τους, που προσκομίζονται σε νόμιμο αντίγραφο.

Ειδικότερα δεν ασχολείται όχι μόνο με το 911/1999 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, το οποίο, προκειμένου να καταλήξει σε πόρισμα να μη γίνει κατηγορία σε βάρος του εκπροσώπου της δεύτερης αναιρεσείουσας για την σωματική βλάβη του ενάγοντος, δέχεται ότι στην κερκίδα 1, όπου ο τελευταίος τραυματίσθηκε, ο αριθμός των τοποθετηθέντων φιλάθλων ήταν μικρότερος από τον αρχικά προβλεπόμενο, ο δε τραυματισμός του ενάγοντος οφείλεται σε τυχαίο και απρόβλεπτο γεγονός, αλλά ούτε και με την 1003/2/1099 λδ'/11.9.1993 Αναφορά της Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, ως και το από 30.10.1995 Πόρισμα Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης του Αντιστρατήγου της Ελληνικής Αστυνομίας ..., όπου αναφέρεται ότι η τοποθέτηση των οπαδών της Α.Ε.Κ.

έγινε σύμφωνα με τα υπάρχοντα σχέδια κ.λ.π. Ειδικότερα, στο άνω αμετάκλητο βούλευμα γίνεται δεκτό ότι η θύρα 1 είχε χωρητικότητα 7.114 θέσεων καθημένων και τελικά σ' αυτή εγκαταστάθηκαν 4.540 άτομα, εκ των οποίων 1.600 φίλαθλοι της φιλοξενούμενης ομάδας, που τοποθετήθηκαν στο δεξιό μέρος της κερκίδας 1 ενώ αφέθηκε ελεύθερος χώρος πλάτους 30 μέτρων περίπου, φυλασσόμενος από αστυνομικά όργανα, πέραν του οποίου τοποθετήθηκαν οι οπαδοί της ΠΑΕ -ΑΡΗΣ.

Εν συνεχεία το βούλευμα αυτό εκθέτει αναλυτικά τα περιστατικά του τραυματισμού του ενάγοντος για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί στην προκείμενη περίπτωση να στοχειοθετηθεί αμέλεια για τον τότε κατηγορούμενο ως Πρόεδρο της ΠΑΕ - ΑΡΗΣ. Επίσης με τρόπο αναλυτικό εκτίθενται στα δύο άλλα έγγραφα των αρμοδίων αστυνομικών υπαλλήλων τα σχετικά με τον τραυματισμό του ενάγοντος περιστατικά, ουσιωδώς διαφέροντα των αναφερόμενων στην αναιρεσιβαλλόμενη.

Και μπορούσε βέβαια το δικαστήριο που δίκασε, ως μη δεσμευόμενο από τις παραδοχές του βουλεύματος, ή ακόμη και από τα όσα αναφέρονται στα πιο πάνω έγγραφα της Ελληνικής Αστυνομίας, να καταλήξει σε αντίθετο πόρισμα, ενόψει όμως της σοβαρότητας των αποδεικτικών αυτών στοιχείων έπρεπε ειδικώς να τα αντικρούσει.

Αφού, λοιπόν, δεν γίνεται αδίστακτα βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη τα πιο πάνω αποδεικτικά στοιχεία πρέπει ν' αναιρεθεί η απόφαση κατά παραδοχή του δευτέρου λόγου του κυρίως δικογράφου της από 17.11.2008 αιτήσεως αναιρέσεως, ως και του δευτέρου των από 14.10.2009 και 22.10.2009 προσθέτων λόγων αυτής, από το άρθρο 559 παρ. 11 ΚΠολΔ.

Συνακόλουθα, πρέπει να γίνει δεκτή η από 17.11.2008 αίτηση, ως και οι από 14.10.2009 και 22.10.2009 πρόσθετοι αυτής λόγοι, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ.3 ΚΠολΔ, στο δικαστήριο, που την εξέδωσε, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις αναφερόμενες στο σκεπτικό αναιρέσεις.

Απορρίπτει την από 10.12.2008 αίτηση του Ψ, για αναίρεση της 2443/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί, κατ' αποδοχή της από 17.11.2008 αιτήσεως αναιρέσεως των Ένωσης 'Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β' και Γ' Εθνικής Κατηγορίας κ.λ.π., ως και των από 14.10.2009 και 22.10.2009 προσθέτων λόγων αυτής, την ως άνω 2443/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον Ψ, ήτοι τον αναιρεσείοντα επί της από 10.12.2008 αιτήσεως και αναιρεσίβλητο επί της από 17.11.2008 αιτήσεως, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειουσών - αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει, λόγω της χωριστής νομικής εκπροσώπησής τους, σε τρεις χιλιάδες πεντακόσια (3.500) ευρώ για κάθε μία από αυτές.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Μαρτίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 16 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ