503/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 503 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 503/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος : ........., τον οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Παναγιώτης Ζαχόπουλος.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Της ανώνυμης χρηματιστηριακής εταιρίας με την επωνυμία "ΚΥΚΛΟΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία δεν εκπροσώπησε πληρεξούσιος δικηγόρος και 2) ........, ο οποίος δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19.03.2003 ανακοπή- αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 4487/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 7258/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 16.11.2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνον ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης -Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 07.12.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 32 του ν. 2725/99 "Ερασιτεχνικός και επαγγελματικός αθλητισμός και άλλες διατάξεις", "για την ίδρυση και τη λειτουργία ιδιωτικού γυμναστηρίου ή ιδιωτικής σχολής, που έχει σκοπό τη σωματική άσκηση ή την εκμάθηση αναγνωρισμένου ή μη αθλήματος, με την καταβολή ή μη διδάκτρων, απαιτείται άδεια του αρμόδιου Νομάρχη (§ 1).

Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του αρμόδιου για τον αθλητισμό Υπουργού και των Υπουργών Υγείας και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης της άδειας για την ίδρυση και λειτουργία των ιδιωτικών γυμναστηρίων και σχολών της § 1 του παρόντος, τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα για την κτήση ιδιότητας ιδιοκτήτη ή εκπροσώπου ιδιωτικού γυμναστηρίου ή ιδιωτικής σχολής, το ύψος του παραβόλου λειτουργίας, η διαδικασία χορήγησης της άδειας, καθώς και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η σύσταση και η λειτουργία ειδικής επιτροπής πιστοποίησης και ελέγχου, η διαδικασία επέκτασης ή μεταφοράς γυμναστηρίου ή σχολής, η ανανέωση της, καθώς και ο χρόνος προσαρμογής στις διατάξεις του παρόντος νόμου των γυμναστηρίων και σχολών που λειτουργούν κατά τη δημοσίευση του (§ 2).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 134 § 1 του ίδιου νόμου "μέχρι την έκδοση των κανονιστικών πράξεων που προβλέπονται από τις διατάξεις του νόμου αυτού εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κατά τη δημοσίευση του ισχύουσες. Μέχρι τη συγκρότηση των οργάνων που προβλέπονται στον παρόντα νόμο εξακολουθούν να λειτουργούν τα αντίστοιχα κατά τη δημοσίευση του υφιστάμενα όργανα".

Περαιτέρω, με το άρθρο 5 § 1 του π.δ. 144/76 "Περί καθορισμού των προϋποθέσεων για τη χορήγηση αδείας λειτουργίας ιδιωτικών σχολών κλπ.", που εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 56 του ν. 75/1975 και κατά τα προεκτεθέντα είχε στην παρούσα περίπτωση εφαρμογή, αφού το, κατά την § 2 του ως άνω άρθρου 32 ν. 2725/99, Π.Δ. 219/13.10.2006, δεν είχε εκδοθεί κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο, ορίζονταν τα αναγκαία για τη χορήγηση αδείας λειτουργίας ιδιωτικού γυμναστηρίου δικαιολογητικά, μεταξύ δε αυτών περιλαμβανόταν και άδεια της Αστυνομικής Αρχής, χορηγούμενη με σύμφωνη γνωμάτευση της οικείας υγειονομικής επιτροπής, ήδη δε άδεια από το Δήμαρχο ή τον Πρόεδρο της Κοινότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 25 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (ΠΔ 410/95), όπως αυτό ίσχυε μετά την προσθήκη της § 2 με το άρθρο 11 § 9 του ν. 2503/1997, και μετά την τήρηση της εκεί προβλεπόμενης διαδικασίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση του, δέχθηκε τα εξής πραγματικά περιστατικά : Τον Ιούνιο του 1999, η αναιρεσείουσα εναγομένη, η οποία, με άδεια από την αρμόδια αρχή, ασκούσε επιχείρηση ιδιωτικού γυμναστηρίου σε μίσθιο ακίνητο αποτελούμενο από ισόγειο με υπόγειο και πατάρι, ιδιοκτησίας των ....., ......

και ......., επί της οδού ..... αριθ. ..... στην ...... Αττικής, πώλησε στον αναιρεσίβλητο ενάγοντα την επιχείρησή της αυτή (μηχανήματα, λοιπά είδη γυμναστικής και "αέρα") αντί τιμήματος 9.000.000 δραχμών, με την πρόσθετη συμφωνία ότι η σύμβαση θα ανατρεπόταν στην περίπτωση που δεν ήταν δυνατή η έκδοση άδειας λειτουργίας ιδιωτικού γυμναστηρίου στο όνομα του ενάγοντος, στο ίδιο μίσθιο κατάστημα, που ο τελευταίος μίσθωσε για τον σκοπό αυτό για τη χρονική περίοδο από 1.6.1999 έως 31.5.2008.

Προς απόδειξη της συμφωνίας αυτής για ανατροπή της συμβάσεως για τον ως άνω λόγο, η εναγομένη χορήγησε στον ενάγοντα έγγραφη δήλωσή της ως προς την υποχρέωσή της να επιστρέψει σ' αυτόν το εισπραχθέν τίμημα, αν δεν ήταν δυνατή η επανέκδοση στο όνομα του αδείας λειτουργίας "καθόσον εισέπραξε τα χρήματα αυτά δίδοντάς του τη διαβεβαίωση, ότι ουδέν πρόβλημα υπάρχει ως προς τη συνέχιση λειτουργίας του ως άνω Γυμναστηρίου επ' ονόματι του".

Στη συνέχεια, όμως, ο Δήμος Καισαριανής με το υπ' αριθ. ....... έγγραφο του, που απέστειλε στον ενάγοντα, γνωστοποίησε σε αυτόν, ότι μετά από αυτοψία, που διενέργησαν οι αρμόδιοι τεχνικοί υπάλληλοι του, δεν ήταν δυνατή η χορήγηση της άδειας αυτής, καθόσον το πατάρι του μισθίου ακινήτου, που θα λειτουργούσε το γυμναστήριο ήταν εκτός οικοδομικής άδειας και υπήρχε αυθαίρετη σιδηροκατασκευή.

Τις αρχές του 2000 ο ενάγων κατέστησε γνωστό το γεγονός αυτό στην εναγομένη και ζήτησε την επιστροφή του τιμήματος, ενώ στη συνέχεια με συμφωνία με τους εκμισθωτές έλυσε και τη μισθωτική σύμβαση. Η εναγομένη αρνήθηκε να συμμορφωθεί προς τα συμφωνηθέντα, ο δε ενάγων στις 11.3.2001 και 3.5.2001 πώλησε μέρος του μεταχειρισμένου εξοπλισμού του γυμναστηρίου αντί συνολικού τιμήματος 1.000.000 δραχμών.

Με βάση αυτά το Εφετείο δέχθηκε, ότι είχε επέλθει πλήρωση της διαλυτικής αιρέσεως υπό την οποία τελούσε η μεταξύ των διαδίκων σύμβαση πωλήσεως, ότι τα αποτελέσματα της είχαν ανατραπεί και ότι η εναγομένη ήταν αδικαιολόγητα πλουσιότερη κατά το υπόλοιπο του καταβληθέντος σε αυτή τιμήματος, δηλαδή κατά το ποσό των 8.000.000 δραχμών.

Έτσι, αφού δέχθηκε την έφεση του ενάγοντος και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε απορρίψει τη αγωγή ως νομικά αβάσιμη, επί πλέον δε απέρριψε ένσταση της εναγομένης περί καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος του ενάγοντος, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και υποχρέωσε την εναγόμενη να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 23.477,62 ευρώ, ήτοι το ισόποσο των 8.000.000 δραχμών, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε : Ι) Ευθέως Α) τις διατάξεις των άρθρων 32 του ν. 2725/1999, 1 και 5 ζ του ΠΔ 144/1976, διότι, σύμφωνα και με όσα εκτίθενται στην αρχή της παρούσας σκέψης, ναι μεν αρμόδιος για την χορήγηση άδειας λειτουργίας ιδιωτικού γυμναστηρίου είναι ο Νομάρχης, όμως η χορήγηση της άδειας αυτής προϋπέθετε την προηγούμενη σχετική άδεια του οικείου Δήμου, υπό την έννοια ότι το κατάστημα, στο οποίο θα λειτουργούσε το ιδιωτικό γυμναστήριο, πληρούσε τις πολεοδομικές και υγειονομικές προϋποθέσεις, στην άδεια δε αυτή, και όχι στην από το Νομάρχη χορηγούμενη άδεια λειτουργίας, όπως λαθεμένα υπολαμβάνει η αναιρεσείουσα, αναφέρεται προδήλώς το Εφετείο δεχόμενο, ότι ο Δήμος Καισαριανής ήταν "αρμόδιος για την έκδοση αδείας", και Β) ούτε και τις διατάξεις των άρθρων 30 του ν. 1.577/1985 "Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός" και 84 § 6 του ν.δ. 8/9.6.1973 "Περί Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού τού Κράτους" και 202 του ΑΚ, διότι α) η μεν αιτίαση για παραβίαση των ανωτέρω μεταβατικής και ρυθμιστικής των ανοικτών εξωστών εντός αιθουσών κτιρίων, αντίστοιχα, πολεοδομικών διατάξεων στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού το Εφετείο δεν εφάρμοσε, ούτε υπήρχε έδαφος εφαρμογής των εν λόγω πολεοδομικών διατάξεων, για την διαπίστωση της συνδρομής ή μη των προϋποθέσεών τους, των οποίων αποκλειστικά αρμόδιος ήταν ο Δήμος Καισαριανής, που αποφάνθηκε ότι επρόκειτο για αυθαίρετο κτίσμα, το δε δικαστήριο της ουσίας δεν είχε τη δυνατότητα να ελέγξει την ουσιαστική βασιμότητα της κρίσης του αυτής, και β) το δε Εφετείο με το να δεχθεί, ότι η σύμβαση πωλήσεως είχε συναφθεί υπό την αίρεση της χορήγησης άδειας λειτουργίας γυμναστηρίου στο επίμαχο μίσθιο, στο όνομα του ενάγοντος αγοραστή, με την έννοια ότι τα αποτελέσματά της θα ανατρέπονταν, εφόσον δεν χορηγούταν η άδεια αυτή και ότι η αίρεση πληρώθηκε, αφού ο αρμόδιος Δήμος Καισαριανής αποφάνθηκε, εφόσον δεν ήταν δυνατή η χορήγηση αδείας εξ αιτίας των αναφερόμενων πολεοδομικών παραβάσεων, ορθά ερμήνευσε και εφήρμοσε και δεν παραβίασε την περί διαλυτικής αιρέσεως διάταξη του άρθρου 202 ΑΚ.

Και

ΙΙ) Ούτε εκ πλαγίου τις διαληφθείσες διατάξεις, αφού διέλαβε στην απόφασή του σαφείς επαρκείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες περί του ότι αα) μεταξύ των διαδίκων είχε καταρτισθεί σύμβαση πωλήσεως υπό την εκτεθείσα διαλυτική αίρεση και ότι η σύμβαση αυτή ανατράπηκε λόγω πληρώσεως της συμφωνημένης αιρέσεως, διότι δεν κατέστη δυνατόν να χορηγηθεί στον αναιρεσίβλητο άδεια λειτουργίας επιχείρησης ιδιωτικού γυμναστηρίου, ενόψει της σχετικής απορριπτικής αποφάσεως του αρμόδιου Δήμου Καισαριανής, και ββ) δεν απαιτούταν δε μείζονα αιτιολογία περί της πληρώσεως της αιρέσεως και ειδικότερα περί της ανωτέρω αρμοδιότητας του Δήμου Καισαριανής, αφού αυτή καθορίζεται από τις οικείες διατάξεις, που προεκτέθηκαν. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ και πέμπτος και έκτος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ είναι αβάσιμοι.

2. Επειδή, ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" κατά την έννοια της πιο πάνω διατάξεως θεωρούνται οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση ή παρακώλυση δικαιώματος δικονομικού ή ουσιαστικού δικαίου, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέτρο, ως οι ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση και άρα στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, εντάσεως ή αντενστάσεως, όχι δε οι αρνητικοί ισχυρισμοί της αγωγής ή της ενστάσεως, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά υπέρ του βασίμου ή αβασίμου της αγωγής ή ενστάσεως, ούτε τα από τους διαδίκους προσκομιζόμενα αποδεικτικά στοιχεία (ΟλΑΠ 3/1997).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ, διότι έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και είχαν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Συγκεκριμένα, το μεν έλαβε υπόψη του και δέχθηκε α) ότι είχε συμφωνηθεί διαλυτική αίρεση, ενώ ο ενάγων με την αγωγή και την έφεσή του επικαλούταν σύμβαση υπό αναβλητική αίρεση, και β) πως η απόφαση του Δήμου Καισαριανής, ότι δεν ήταν δυνατή η χορήγηση αδείας λόγω πολεοδομικών παραβάσεων, ήταν αμετάκλητη, περιστατικά που δεν είχαν προταθεί νομίμως από τον αναιρεσίβλητο, το δε γ) δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν από την ίδια, και δη τον ισχυρισμό της, ότι δεν είχε επέλθει η πλήρωση της αιρέσεως διότι η απόφαση του Δημάρχου υπέκειτο σε ένδικα μέσα.

Από την επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 § 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση του περιεχομένου της αγωγής προκύπτει, κατ' ορθή εκτίμηση της, ότι ο αναιρεσίβλητος επικαλέστηκε καταρτισθείσα σύμβαση πωλήσεως της επιχειρήσεως της αναιρεσείουσας, τα αποτελέσματα της οποίας θα ανατρέπονταν αν δεν χορηγούταν, για οποιοδήποτε λόγο, άδεια λειτουργίας ιδιωτικού γυμναστηρίου στο συγκεκριμένο μίσθιο στο όνομα του.

Υπό τα περιστατικά αυτά, τα οποία ο αναιρεσίβλητος επανέλαβε και με τους λόγους της εφέσεώς του παραπονούμενος για την απόρριψη της αγωγής του ως νομικά αβάσιμης, είναι σαφές ότι επικαλούταν σύμβαση πωλήσεως υπό διαλυτική αίρεση, έστω και αν την χαρακτήριζε εσφαλμένα ως αναβλητική, και συνεπώς το Εφετείο, που είχε την εξουσία του ορθού νομικού χαρακτηρισμού της αίρεσης με βάση τα εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, δεν υπέπεσε στην επικαλούμενη (υπό στοιχείο α) πλημμέλεια.

Ο αυτός λόγος αναιρέσεως ως προς την (υπό στοιχείο β) αιτίαση, ότι το Εφετείο δέχθηκε, ότι η αναφερόμενη απόφαση του Δήμου Καισαριανής ήταν αμετάκλητη, είναι αβάσιμος, διότι στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού το δικαστήριο της ουσίας δεν διέλαβε στην απόφασή του τέτοια παραδοχή. Εξάλλου, ο ίδιος λόγος αναιρέσεως ως προς την περαιτέρω διαλαμβανόμενη σ αυτόν (υπό στοιχείο γ) αιτίαση, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν, και δη τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, ότι δεν είχε επέλθει πλήρωση της αιρέσεως διότι η απόφαση του Δημάρχου Καισαριανής υπέκειτο σε ένδικα μέσα, είναι απαράδεκτος, διότι ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι αυτοτελής, αλλά αρνητικός της αγωγής.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

3. Επειδή, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 12 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, από δε το συνδυασμό των διατάξεων άρθρων 438 και 440 του ιδίου Κώδικα, συνάγεται ότι τα δημόσια έγγραφα αποτελούν πλήρη απόδειξη ως προς όσα βεβαιώνονται με αυτά, ότι έγιναν από το συντάκτη τους ή ενώπιόν του ή ως προς εκείνα την αλήθεια των οποίων όφειλε να διαπιστώσει, αν το πρόσωπο αυτό ήταν καθ' ύλην και κατά τόπον αρμόδιο να κάνει αυτή τη βεβαίωση, επιτρεπόμενης της ανταποδείξεως, αλλά στην πρώτη περίπτωση μόνο με την προσβολή του εγγράφου ως πλαστού.

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον τέταρτο και τελευταίο εξεταζόμενο λόγο αναιρέσεως προβάλλει, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 12 του ΚΠολΔ, διότι προσέδωσε στο υπ' αριθ. ........ έγγραφο του Δήμου Καισαριανής πλήρη αποδεικτική δύναμη, αν και αυτό είχε συνταχθεί από αναρμόδιο όργανο.

Όμως, ο λόγος αυτός στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού, σύμφωνα με τις διατάξεις που παρατέθηκαν στην πρώτη παράγραφο της παρούσας, ο Δήμαρχος Καισαριανής ήταν καθ' ύλην και κατά τόπο αρμόδιος για τη διαπίστωση της συνδρομής των πολεοδομικών και υγειονομικών προϋποθέσεων για τη χορήγηση της σχετικής άδειας, που αποτελούσε προϋπόθεση της χορήγησης αδείας λειτουργίας από τον αρμόδιο Νομάρχη, και καλώς βεβαίωσε όσα διέλαβε σε αυτό, την αλήθεια των οποίων όφειλε να διαπιστώσει.

Συνεπώς, και ο λόγος αυτός αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 12 του ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

4. Επειδή, μετά ταύτα, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7.3.2005 αίτηση της ........ για αναίρεση της υπ' αριθ. 7.690/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Φεβρουαρίου 2008.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 12 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ