502/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 502 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 502/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 19 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1 του Χ1Α και 2. Χ2 κατοίκων..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Λαμπρόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, το γένος Ψ1Α και 3.Ψ3 του Ψ1Α, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Αναγνωστόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-9-2001 αγωγή του ήδη πρώτου αναιρεσείοντος, η οποία κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Δύμης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18/2002 του ίδιου Δικαστηρίου που παρέπεμψε την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών λόγω αρμοδιότητας. Στη συνέχεια οι αναιρεσίβλητες κατέθεσαν την από 1-9-2001 αγωγή τους προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών το οποίο συνεκδίκασε τις δύο αγωγές και εξέδωσε την 790/2003 απόφαση του. Κατόπιν εφέσεως εξεδόθη η υπ' αριθ. 223/2005 απόφαση του Εφετείου Πατρών, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-7-2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 10-11-2008 έκθεσή, του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 1710 παρ. 1, 1712, 1721, 1846, 1193, 1195, 1198 και 1199 ΑΚ, προκύπτει ότι η κυριότητα ακινήτου αποκτάται παραγώγως, με κληρονομική διαδοχή, από το θάνατο του κληρονομουμένου, εφόσον ο κληρονόμος αποδεχθεί με δημόσιο έγγραφο την κληρονομία και μεταγράψει την περί αποδοχής δήλωσή του. Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 του ΑΚ προκύπτει ότι για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται άσκηση της φυσικής εξουσίας πάνω στο πράγμα, με διάνοια κυρίου επί συνεχή εικοσαετία.

Τέλος, κατά διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚπολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δε συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

Αντιθέτως η απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης όταν οι ανωτέρω ελλείψεις αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και ειδικότερα αναφέρονται στην ανάλυση στάθμιση και αξιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται από αυτές, αρκεί το πόρισμα να εκτίθεται με σαφήνεια. Στην υπόθεση που κρίνεται, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του τα εξής:

Τα επίδικα είναι δύο (2) αγροτεμάχια εκτάσεως, κατά παλαιότερη καταμέτρηση 5.000 τ.μ. το πρώτο και 2.000 τ.μ. το δεύτερο, κατά πρόσφατη όμως ακριβή καταμέτρηση 6.949,40 τμ το πρώτο και 4.112,40 τμ το δεύτερο, όπως απεικονίζονται με τα στοιχεία Ε1 και Ε2, αντιστοίχως, στο από μηνός ... τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού ..., τα οποία βρίσκονται στη θέση "..." της κτηματικής περιφέρειας του Δημοτικού Δαμερίσματος ....

Ο σύζυγος της πρώτης εναγομένης - ενάγουσας Ψ1 ο Ψ1Α και πατέρας της δεύτερης και τρίτης των εναγομένων - εναγουσών Ψ2 και Ψ3, κατέστη αποκλειστικός κύριος των ως άνω επίδικων ακίνητων κατά τρόπο πρωτότυπο και μάλιστα με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, ασκώντας σ' αυτό (ακίνητο) όλες τις προσιδιάζουσες στη φύση και τον προορισμό τους διακατοχικές πράξεις (φροντίδα, επίβλεψη, καλλιέργεια, συλλογή καρπού, εκμίσθωση) με τη βούληση να τα εξουσιάζει ως δικά του, για το μεν ποσοστό των 3/4 ήδη από το θάνατο του πατέρα του Θ1, ο οποίος απεβίωσε το έτος 1933 χωρίς να καταλείπει διαθήκη και κληρονομήθηκε εξαδιαιρέτου από τον ίδιο (Ψ1Α), κατά το ανωτέρω ποσοστό και κατά το υπόλοιπο ποσοστό εξ αδιαιρέτου του 1/4 από τη μητέρα αυτού και σύζυγο του αποβιώσαντος πατέρα του ...χήρο Θ1, για δε το υπόλοιπο ποσοστό του 1/4 εξ αδιαιρέτου από το έτος 1960, που έλαβε χώρα η μεταξύ αυτού (Ψ1Α) και της ως άνω μητέρας του άτυπη διανομή, συνεπεία της οποίας αυτή του μεταβίβασε ατύπως το ανωτέρω ποσοστό συγκυριότητάς της και του παρέδωσε μεταβιβαστικά και τη σύννομή της.

Ο εάνων - α' εναγόμενος ισχυρίζεται με την αγωγή του ότι το 1970 απέκτησε με άτυπη αγορά από τον προαναφερόμενο Ψ1Α τα ακίνητα, αντί του συμφωνηθέντος και καταβληθέντος ποσού των 350.000 δραχμών. Δεν αποδεικνύεται όμως ότι κατά τον ως άνω χρόνο μεταβιβάστηκαν αιτία πωλήσεως άτυπα τ' ανωτέρω ακίνητα στον ενάγοντα - εναγόμενο από τον δικαιοπάροχο των εφεσιβλήτων.

Αντιθέτως, αποδεικνύεται ότι ο τελευταίος παρέμεινε αποκλειστικός κύριος των ως άνω ακινήτων μέχρι το θάνατό του, που συνέβη στις 8/7/1998, οπότε μη καταλείποντας διαθήκη, κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τη σύζυγό του πρώτη εναγόμενη - ενάγουσα, κατά ποσοστό 2/8 εξ αδιαιρέτου και από τις δεύτερη και τρίτη των εναγομένων - εναγουσών, θυγατέρες του κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου από την κάθε μία, οι οποίες την αποδέχθηκαν με την ...

δήλωση αποδοχής κληρονομίας, η οποία έγινε ενώπιον του Συμβολαιογράφου Πατρών Κων/νου Σακελλαρόπουλου και μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Δήμου ..., ...και .... Στη συνέχεια το Εφετείο, προβαίνοντας σε αξιολόγηση όλων των αποδεικτικών μέσων και αντλώντας από τις αποδείξεις διάφορα επιχειρήματα, αιτιολογεί το πόρισμά του για το ότι ο ενάγων στην από 4.9.2001 αγωγή και ήδη πρώτος αναιρεσείων Χ1, δεν άσκησε πράξεις νομής, με διάνοια κυρίου στα επίδικα, καθώς και για το ότι δεν αποδεικνύεται ότι συνήφθη η επικληθείσα από τον ίδιο άτυπη πώληση των επιδίκων το έτος 1970 από το δικαιοπάροχο των αναιρεσιβλήτων, (εναγομένων στη δική του αγωγή και εναγόντων στην από 1.9.2001 άλλη ένδικη αγωγή) προς αυτόν, την οποία (άτυπη πώληση) έχει ως αφετηρία η επικαλούμενη, από αυτόν έκτακτη χρησικτησία, στην οποία στηρίζει την αγωγή του, κρίνοντας έτσι, εκ του πράγματος, ως αβάσιμη και την ένσταση ιδίας κυριότητας, η οποία έχει ως βάση την ίδια έκτακτη χρησικτησία και την οποία οι αναιρεσείοντες, προέβαλαν ως εναγόμενοι, στην αγωγή των αντιδίκων τους.

Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές το Εφετείο απέρριψε την από 4.9.2001 αγωγή. Με τον τέταρτο λόγο της αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση, ότι η προσβαλλομένη απόφαση έχει ανεπαρκείς αιτιολογίες για το ζήτημα του ύψους του τιμήματος, το οποίο ο πρώτος από αυτούς κατέβαλε, κατά τους ισχυρισμούς του, για την επικληθείσα από τον ίδιο, κατά τα προαναφερόμενα, άτυπη αγορά των επιδίκων από τον πατέρα των αναιρεσιβλήτων και συνακόλουθα για το ουσιώδες ζήτημα της συνάψεως ή μη της σύμβασης αυτής.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως στηρίζεται, επαρκώς στην παραδοχή περί μη υπάρξεως της ανωτέρω πωλήσεως, το Εφετείο δε, απλώς επιχειρηματολόγησε για να στηρίξει την κρίση του αυτή, ότι δηλαδή δεν συνήφθη η επικαλούμενη άτυπη πώληση, δεχθέν ότι "και η φερόμενη ως τιμή πωλήσεως του ακινήτου των εφτά (7) στρεμμάτων, ήτοι 5.000 δρχ.

το τ.μ. αποτελεί, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τίμημα υπερβολικά υψηλό για τα δεδομένα της εποχής....". Με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης, επίσης από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση ότι ενώ το Εφετείο δέχθηκε ότι α) ο δικαιοπάροχος των αναιρεσιβλήτων εκμίσθωνε τα επίδικα και τα άλλα ακίνητά του που βρίσκονται στις θέσεις ..., ..., ...

στον α' από αυτούς κατά το χρονικό διάστημα από 2-11-1977έως 1-10-1978 και από 1-10-1978 έως 1-10-1979 έναντι ανταλλάγματος δύο (2) αρνιών και τη συλλογή ελαιοκάρπου και β) η εκμίσθωση των επιδίκων ακίνητων συνεχίστηκε από τον κύριο αυτών Ψ1Α στον πατέρα του α' από αυτούς Χ1Α ο οποίος τα καλλιεργούσε μαζί με τον α' από αυτούς από τον Οκτώβριο έτους 1981 έως τον Οκτώβριο του 1982, από 1-10-1985 έως 30-9-1985, από τον Σεπτέμβριο του έτους. 1986 έως Αύγουστο του 1988, από 30-12-1989 έως Αύγουστο του 1990, 24-10-1992, έως Οκτώβριο του 1994, και από 2-1-1996 έως 2-1-1998 έναντι ανταλλάγματος ενός (1) αρνιού και 70 κιλών ελαιολάδου από την συλλογή ελαιοκάρπου, όμως η προσβαλλομένη απόφαση έχει ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά, α) με το πρόσωπο του μισθωτή των επιδίκων ακινήτων και των άλλων ακινήτων των αναιρεσιβλήτων, β) με τα μίσθια ακίνητα, που είχε εκμισθώσει ο δικαιοπάροχος των αναιρεσιβλήτων και οι ίδιες οι αναιρεσίβλητες, γ) με το συμφωνηθέν και καταβαλλόμενο μίσθωμα και δ) με την μεταγενέστερη εμφάνιση και επίκληση των προσβληθέντων ως πλαστών από 2-11-1977 και 1-10-1978 ιδιωτικών συμφωνητικών μίσθωσης και το διαφορετικό περιεχόμενο αυτών σε σχέση με τα αρχικώς προσκομισθέντα και επικληθέντα από τις αναιρεσίβλητους λοιπά έξι (6) μισθωτήρια.

Όμως, υπό την επίκληση των ως άνω πλημμελειών, πλήττεται η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία όμως αναιρετικώς είναι ανέλεγκτη και έτσι ο παραπάνω λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος (άρθρ. 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ).-

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού, αρκεί και η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν λήφθηκε άποψη συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο. Δεν γεννάται, όμως, ο λόγος αυτός, αν από τη γενική μνεία ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος έστω αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, σε συνδυασμό με το υπόλοίπο περιεχόμενο της απόφασης, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκε υπόψη και το συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο που επικαλείται ο αναιρεσείων.

Στην προκείμενη, περίπτωση, με τους δύο πρώτους λόγους της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 11 του ΚΠολΔ, ισχυριζόμενοι ότι γα το σχηματισμό του αποδεικτικού της πορίσματος, σε σχέση με τα αναγκαία για την απόρριψη της αγωγής των αναιρεσιβλήτων, περιστατικά, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα αποδεικτικά μέσα που αυτοί είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει, ήτοι α) την με αριθ.

πρωτοκ. ... βεβαίωση του Δημάρχου ..., η οποία εκδόθηκε για να χρησιμοποιηθεί για την έκδοση άδειας γεωτρήσεως στα επίδικα και β) τις ένορκες βεβαιώσεις με αριθ. 25162/2001 των μαρτύρων ... και ... ενώπιον της Συμβολαιογράφου Πάτρας Αργυρώς Κακούρα και 25226/2001 των μαρτύρων ... και ..., ενώπιον της Συμβ/φου Πάτρας Βασιλικής Ρούσσου - Κόλλια, τα οποία οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Από την επισκόπηση όμως του προσκομιζόμενου αντίγραφου της προσβαλλόμενης αποφάσεως και ειδικότερα τόσο από την περιεχόμενη σ' αυτήν γενική μνεία όλων των κατ' είδος αποδεικτικών μεσών και μάλιστα και των εγγράφων και των ανωτέρω ενόρκων βεβαιώσεων, καθώς και των μαρτυρικών καταθέσεων, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενό της δεν γεννάται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και εξετίμησε και τα ανωτέρω αποδεικτέα μέσα.

Ειδικά δε, όσον αφορά τις ένορκες βεβαιώσεις, οι οποίες ρητά μνημονεύτονται στην προσβαλλομένη απόφαση, δεν απαιτείται να αναφέρεται στην απόφαση συγκεκριμένα το περιεχόμενό τους και ειδικότερα τι κατέθεσε κάθε μάρτυρας.

Συνεπώς, οι λόγοι αυτής της αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Κατά τα λοιπά, με τον τρίτο λόγο, πλήττεται και η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς την εκτίμηση των παραπάνω ένορκων βεβαιώσεων, η οποία όμως, όπως ήδη έχει αναφερθεί και σε προηγούμενη σκέψη, αναιρετικώς είναι ανέλεγκτη και έτσι, ο προκείμενος λόγος, κατά το αντίστοιχο αυτό μέρος του, είναι απαράδεκτος.-

ΙΙΙ. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό (ένσταση, αντένσταση) μέσο, αλλά όχι και οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης (Ολ.

ΑΠ 3/1997, ΑΠ 22/2005). Με τον τρίτο (και τελευταίο) εξεταζόμενο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες επικαλούμενοι αναιρετική πλημμέλεια από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, προβάλλουν την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό τους, ότι τα από 2-11-1977 και 1-10-1978 ιδιωτικά συμφωνητικά μισθώσεως, τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι αναιρεσίβλητες, για να στηρίξουν τον ισχυρισμό τους, ότι ουδέποτε έλαβε η επικαλούμενη από αυτούς (αναιρεσείοντες) άτυπη μεταβίβαση, στον πρώτο εξ αυτών, των επιδίκων ακινήτων, ενόψει του ότι σ' αυτά (μισθωτήρια) εμφανίζεται ο πρώτος αναιρεσείων ως μισθωτής, είναι πλαστά.

Από την επισκόπηση όμως της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό αυτόν των αναιρεσειόντων, τον εξήτασε και τον απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο. Επομένως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

IV. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10 Ιουλίου 2006 αίτηση του Χ1 και της Χ2, για αναίρεση της 223/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία καθορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ. -

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Φεβρουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2009

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ