500/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 500 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 500/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Nοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Β. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Ποδηματά.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Α. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Δημάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-12-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3113/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 5269/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 12-10-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Στυλιανή Γιαννούκου, ανέγνωσε την από 4-11-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολομ.ΑΠ 36/1988). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ: "Αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Λόγος αναιρέσεως για ανεπαρκή αιτιολογία ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της απόφασης τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της (Ολομ.ΑΠ 1/1999). Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΟλΑΠ 861/1984) Εξάλλου, ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση από τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως (ΑΠ 614/2009).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 14 παρ. 1 του Συντάγματος: Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του Κράτους. "Κατά δε το άρθρο 10 παρ. 1 εδ. α' και β' της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως της Ρώμης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (κυρ. Ν.Δ 53/1974): "Παν πρόσωπον έχει δικαίωμα εις την ελευθερίαν εκφράσεως. Το δικαίωμα τούτο περιλαμβάνει την ελευθερίαν της γνώμης ως και την ελευθερίαν λήψεως ή μεταδόσεως πληροφοριών ή ιδεών άνευ επεμβάσεως των δημοσίων αρχών και ασχέτως συνόρων". Εξ άλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 57 εδαφ. α, 59 εδαφ. α, 914, 932 ΑΚ και 361, 362, 363, 367 ΠΚ συνάγεται, ότι, σε περίπτωση υπαίτιας προσβολής της τιμής ή της υπολήψεως άλλου, με συκοφαντική δυσφήμηση, ή απλή δυσφήμηση ή εξύβριση, το δικαστήριο μπορεί να καταδικάσει τον προσβολέα να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη του προσβληθέντος. Τέλος, το άρθρο 367 ΠΚ ορίζει στην παρ. 1 αυτού: "Δεν αποτελούν άδικη πράξη α) οι δυσμενείς κρίσεις ... καθώς και γ) οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νομίμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον ..."•και στη δεύτερη παράγραφο: "Η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται α) όταν οι παραπάνω κρίσεις και εκδηλώσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της πράξης του άρθρου 363 (δηλαδή της συκοφαντικής δυσφήμησης) καθώς και β) όταν από τον τρόπο εκδήλωσης ή από τις περιστάσεις, υπό τις οποίες τελέσθηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξύβρισης". Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι ο άδικος χαρακτήρας των πράξεων της εξυβρίσεως και της απλής δυσφημήσεως (αρθρ. 361 και 362 ΠΚ) αίρεται και στην περίπτωση που οι σχετικές εκδηλώσεις γίνονται για διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον. Τέτοιο δε ενδιαφέρον έχει και κάθε πρόσωπο, που έχει τις κατάλληλες γνώσεις και προϋποθέσεις, να ενημερώσει υπεύθυνα την κοινή γνώμη για ζήτημα γενικότερης σημασίας που την αφορά. Έτσι είναι επιτρεπτές κρίσεις, εκδηλώσεις, δημοσιεύματα, σχόλια για την πληροφόρηση, ενημέρωση και κατατόπιση του κοινού συνοδευόμενα ακόμη και από οξεία κριτική και δυσμενείς χαρακτηρισμούς των προσώπων στα οποία αναφέρονται στην περίπτωση, όμως, αυτή ο άδικος χαρακτήρας της εξυβριστικής ή δυσφημιστικής εκδηλώσεως δεν αίρεται και, συνεπώς, παραμένει η παρανομία ως συστατικό στοιχείο της αδικοπραξίας, όταν η άνω εκδήλωση αποτελεί συκοφαντική δυσφήμηση ή όταν από τον τρόπο ή τις περιστάσεις που έγινε αυτή προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή σκοπός που κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής άλλου, με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του ή με περιφρόνηση αυτού. Ειδικός σκοπός εξυβρίσεως, που, ως νομική έννοια, ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, υπάρχει στον τρόπο εκδηλώσεως της προσβλητικής της τιμής άλλου συμπεριφοράς, όταν αυτός δεν ήταν αντικειμενικά αναγκαίος για τη δέουσα απόδοση του περιεχομένου της σκέψης εκείνου που φέρεται ότι ενεργεί από δικαιολογημένο ενδιαφέρον και ο οποίος μολονότι γνώριζε τούτο, χρησιμοποίησε τον τρόπο αυτό για να προσβάλλει τη τιμή άλλου (ΑΠ 967/2011, 179/2011, 1233/2010, 614/2009). Η τελευταία αυτή διάταξη (ΠΚ 367) για την ενότητα της έννομης τάξης εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ. ΑΚ. Επομένως, όταν αίρεται ο άδικος χαρακτήρας των ως άνω αξιόποινων πράξεων (με την επιφύλαξη της ΠΚ 367 § 2), αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρου της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου. Στην παρούσα υπόθεση, ο ήδη αναιρεσείων, με την από 8-12-2003 αγωγή του, εξέθετε ότι, στις 28-5-2003 κατά τη διάρκεια της τηλεοπτικής εκπομπής "Άλλη Διάσταση" του τηλεοπτικού σταθμού ΝΕΤ, ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος, προέβη στη διατύπωση, σε βάρος του (αναιρεσείοντος), ψευδών, συκοφαντικών και δυσφημιστικών ισχυρισμών, όπως ειδικότερα καθορίζονται στην αγωγή, εν γνώσει της αναληθείας τους, από τη διατύπωση των οποίων, πραγματώνεται η υπόσταση του ποινικού αδικήματος του 363, άλλως 362, 361 ΠΚ και συνεπεία των οποίων υπέστη βαρεία προσβολή της προσωπικότητάς του. Με βάση τα ανωτέρω ζήτησε να υποχρεωθεί ο ήδη αναιρεσίβλητος να του καταβάλει ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη από την προεκτεθείσα αδικοπρακτική συμπεριφορά του, το ποσό των 300.000 ευρώ. Επί της αγωγής αυτής, εκδόθηκε η 3113/2006 απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία η αγωγή απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη. Κατά της απόφασης αυτής ο αναιρεσείων άσκησε, έφεση επί της οποίας η προσβαλλόμενη απόφαση με την οποία η έφεση απορρίφθηκε κατ' ουσίαν. Ειδικότερα, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα (κατά λέξη) "Ο εναγόμενος (σημ:εδώ αναιρεσίβλητος) είναι ιατρός καρδιολόγος και επίκουρος καθηγητής παθολογίας-καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής της Αθήνας, μέλος της Ακαδημίας - Επιστημών της Ν. Υόρκης. ... Λόγω δε της αυξανόμενης διάδοσης κατά τα τελευταία χρόνια των λεγόμενων "εναλλακτικών θεραπειών" (όπως ομοιοπαθητική, βελονισμός κλπ), χωρίς την υποδομή θεσμικού πλαισίου, καθόσον η Πολιτεία δεν έχει καθορίσει τις μεθόδους θεραπείας αυτών των "εναλλακτικών θεραπειών ", ούτε την απαιτούμενη εκπαίδευση αυτών που τις ασκούν, ούτε το φορέα που αυτοί υπάγονται ώστε να τους ελέγχει, προς τούτο δημιουργήθηκε μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα ιατρικής φύσεως, για τη Δημόσια Υγεία και κατά το έτος 1997 συστήθηκε εκ μέρους του ΙΣΑ επιτροπή αποτελούμενη από τον εναγόμενο και τους ιατρούς ... με αντικείμενο εργασίας τις ... "εναλλακτικές θεραπείες" που θα υπεβάλετο ως εισηγητική έκθεση στο αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Υγείας. .... Έκτοτε επακολούθησαν πολλά συνέδρια ... τελικά εισηγήθηκε η παραπάνω επιτροπή ότι πρόκειται περί "ανορθόδοξων θεραπευτικών μεθόδων ... με πολλές επιφυλάξεις - αντιρρήσεις για τις μεθόδους αυτές. Περαιτέρω προέκυψε ότι η Ομοιοπαθητική ... είναι μια εναλλακτική μορφή θεραπείας προβλημάτων υγείας ... με εντελώς διαφορετική μεθοδολογία στην αντιμετώπιση τους από την κλασσική ιατρική. Στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα αντιμετωπίζεται από ορισμένες χώρες μόνον ως μια θεραπευτική μέθοδος και από πολύ λίγες χώρες ως κλάδος της ιατρικής επιστήμης, ... στις χώρες όπου αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε η κλασσική Ιατρική η εν λόγω Ομοιοπαθητική αντιμετωπίστηκε συγκρατημένα και με σκεπτικισμό ως προς τη μεθοδολογία και την αποτελεσματικότητα της. Το τελευταίο ισχύει και στην Ελλάδα ... γενικά δε θα μπορούσε να λεχθεί ότι η ομοιοπαθητική αντιμετωπίζεται στη χώρα μας ως θεραπευτική πρακτική και οπωσδήποτε όχι ως επιστήμη. Εξάλλου αποδείχθηκε ότι ο ενάγων (σημ: εδώ αναιρεσείων) δεν έχει πραγματοποιήσει Ιατρικές σπουδές σε καμμία αναγνωρισμένη Ιατρική σχολή ελληνικού ή αλλοδαπού πανεπιστημίου ούτε και διαθέτει στοιχειώδεις έστω ιατρικές γνώσεις της ιατρικής επιστήμης. Αντίθετα έχει πραγματοποιήσει πληθώρα σπουδών που αφορούν την Ομοιοπαθητική σε ορισμένες χώρες του εξωτερικού και διάφορα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Ενόψει λοιπόν της ανησυχίας των εκπροσώπων του ΙΣΑ ... περί της μεθοδολογίας των "εναλλακτικών θεραπειών" και της αποτελεσματικότητας των, όταν ιδιαίτερα ασκούνται από μη ιατρούς προσεκλήθη ο εναγόμενος μαζί με άλλους επιστήμονες να συμμετάσχει σε συζήτηση που έλαβε χώρα στις 28-5-2003, ημέρα Τετάρτη και από ώρα 13.10 έως 14.00 στα πλαίσια της τηλεοπτικής εκπομπής "Άλλη Διάσταση" του Πανελλήνιας εμβέλειας σταθμού της ΝΕΤ ... με θέμα τις εναλλακτικές προς την κλασική ιατρική, θεραπευτικές μεθόδους. Κατά την εξέλιξη ... της εν λόγω τηλεοπτικής συζήτησης ο εναγόμενος αναφερόμενος στον ενάγοντα, ο οποίος είναι ερευνητής της ομοιοπαθητικής ανέφερε σε διάφορα χρονικά σημεία κατά την ροή της εκπομπής - συζήτησης τα ακόλουθα "... τώρα πως ο μη ιατρός Β. διότι δεν έχει σπουδάσει ιατρική, έχει γράψει και αυτό το βιβλίο που σας έδειξα και καμιά εφτά - οκτώ άλλα βιβλία, τα οποία αμφιβάλλω, διότι ιατρικές γνώσεις δεν έχει, ποιος τα έχει γράψει, άλλο θέμα, δεν με ενδιαφέρει ..." και "... και τρίτος έρχεται ο ημέτερος Β., ο οποίος θεωρείται ότι είναι αναμορφωτής της ομοιοπαθητικής ανά την οικουμένη, ότι είναι ο βασιλιάς της ιατρικής, ότι ίδρυσε, ίδρυσε και τι δεν ίδρυσε, μέχρι και την Ακαδημία εις την Αλόννησο όπου έρχονται ξένοι από παντού, και τα λοιπά ...". Κατά την διατύπωση της πρώτης, κατά τα παραπάνω, συκοφαντικής και δυσφημιστικής κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος για τον ίδιο φράσης από τον εναγόμενο ο τελευταίος κρατούσε στα χέρια του βιβλίο, συγγραφέας του οποίου αναφέρεται ο ενάγων με τον τίτλο "Ομοιοπαθητική, Η Ιατρική του μέλλοντος" (Εκδόσεις Κέντρου Ομοιοπαθητικής Ιατρικής, έκδοση ΣΤ', 1985) από το οπισθόφυλλο του οποίου διάβαζε αυτός (εναγόμενος). Το βιβλίο αυτό έφερε στο πρόσθιο εξώφυλλο του στοιχεία και χαρακτηριστικά που εύλογα θα δημιουργούσαν σε οποιονδήποτε τα ανεγίγνωσκε την πεποίθηση ότι πρόκειται για επιστημονικό σύγγραμμα, συνταχθέν οπωσδήποτε από ιατρό και εκδοθέν από εκδοτικό Οίκο που ασχολείται με την έκδοση ιατρικών συγγραμμάτων το επιδειχθέν βιβλίο είχε ως επικεφαλίδα το τίτλο "Ομοιοπαθητική Η ιατρική του μέλλοντος" και στο τέλος της σελίδας με μικρότερους τίτλους "Εκδόσεις Κέντρου Ομοιοπαθητικής Ιατρικής", δηλαδή ότι η Ομοιοπαθητική είναι ιατρική επιστήμη." Περαιτέρω ... δεν αποδείχθηκε σκοπός (πρόθεση) του εναγομένου να συκοφαντήσει ή δυσφημίσει απλώς ή έστω να ειρωνευθεί τον ενάγοντα κατά την διατύπωση της πρώτης επίμαχης παραπάνω και φερόμενης ως συκοφαντικά δυσφημιστικής σε βάρος του ενάγοντος φράσης τον οποίον σημειωτέον δεν εγνώριζε προσωπικά δεδομένου μάλιστα ότι όπως αποδείχθηκε ο τελευταίος δεν είχε πραγματοποιήσει ιατρικές σπουδές που να δικαιολογούν και να τεκμηριώνουν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, την συγγραφή ιατρικού επιστημονικού έργου, προβαλλομένου υπό τον τίτλο του προαναφερθέντος συγγράμματος, και ακολούθως ή έστω και αν θεωρηθεί που δεν είναι γενομένη οξεία κριτική εκ μέρους του εναγομένου, εστιάζεται αποκλειστικά στο ενδιαφέρον του να εκφράσει εκ μέρους του ιατρικού κόσμου τις αντιρρήσεις των ως προς την ακαταλληλότητα του ενάγοντος να αποφαίνεται επί θεμάτων - ζητημάτων ιατρικών.

Συνεπώς ο εναγόμενος εκ των ανωτέρω, διαφαίνεται ότι δεν αποσκοπούσε στην επίδικη τηλεοπτική εκπομπή, καθώς και σε άλλες παρόμοιες να αμφισβητήσει την πνευματική πατρότητα των βιβλίων του ενάγοντος αλλά απέβλεπε αποκλειστικά με την συγκεκριμένη τηλεοπτική εκπομπή να πληροφορήσει, να ενημερώσει και να κατατοπίσει το κοινό για τους ασχολούμενους με ιατρικά θέματα καίτοι δεν είναι ιατροί καθώς και για τις μεθόδους των "εναλλακτικών θεραπειών" που αυτοί χρησιμοποιούν. Επί πλέον και από τη διατύπωση της δεύτερης όπως παραπάνω συκοφαντικής και δυσφημιστικής κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος για τον ίδιο, φράσης από τον εναγόμενο, δεν αποδείχθηκε σκοπός (πρόθεση) του εναγομένου να συκοφαντήσει ή να δυσφημίσει απλώς ή και να ειρωνευθεί τον ενάγοντα. Αντίθετα όπως προέκυψε από το σύνολο του αποδειχτικού υλικού ο ενάγων είχε χαρακτηρισθεί επανειλημμένα από δημοσιεύματα και άρθρα τρίτων, ως αναμορφωτής και βασιλιάς της ομοιοπαθητικής, ο δε εναγόμενος κατά την διατύπωση της ελεγχόμενης φράσης, μετέφερε στους συνομιλητές του, τα μόλις προηγουμένως αναγνωσθέντα από τον ίδιο σχόλια του οπισθόφυλλου του προαναφερθέντος ... βιβλίου που κρατούσε στα χέρια του, του οποίου συγγραφέας φέρεται ο ενάγων. Ειδικότερα μάλιστα ως προς την διατύπωση από τον εναγόμενο της φράσης ότι ο ενάγων είναι "... ο βασιλιάς της ιατρικής" ... αποδείχθηκε ότι ο τελευταίος δεν σκόπευε να προβεί σε συκοφαντική δυσφήμιση ή προσβολή καθ' οιονδήποτε τρόπο της προσωπικότητας του ενάγοντος. Αντίθετα κατά την εν λόγω προφορική μεταφορά προς τους συνομιλητές του των αναγραφόμενων στο οπισθόφυλλο του προαναφερθέντος βιβλίου όπου ο ενάγων αναφερόταν ως βασιλιάς της ομοιοπαθητικής, υπέπεσε εν τη ρύμη του λόγου σε φραστικό σφάλμα, αναφέροντας από εμφανή παραδρομή, αντί της αναγραφόμενης στο βιβλίο φράσης "... βασιλιάς της ομοιοπαθητικής", τη φράση "... ο βασιλιάς της ιατρικής". Ως εκ τούτου από το περιεχόμενο των παραπάνω δηλώσεων του εναγομένου δεν προκύπτει η πρόθεση του να προσβάλλει την προσωπικότητα του ενάγοντος και συγκεκριμένα να βλάψει την τιμή και την υπόληψη του ως ατόμου και επαγγελματικά, αφού στις δηλώσεις αυτές, πέραν της επίκλησης γεγονότων που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, είναι δηλαδή αληθή, όπως προαναφέρθηκε, διαλαμβάνονται φράσεις και λέξεις οι οποίες κατά το αντικειμενικό τους νόημα δεν είναι καταφρονητικές, περιφρονητικές εξυβριστικές και υποτιμητικές για το πρόσωπο του ενάγοντος, ήσαν δε και αντικειμενικά αναγκαίες για να αποδοθεί στο κοινό, η έκφραση της γνώμης του ΙΣΑ και γενικότερα του ιατρικού κόσμου περί των "εναλλακτικών θεραπειών" δηλαδή ήταν οι παραπάνω φράσεις και λέξεις της εκπομπής επιβεβλημένες για την ενημέρωση του κοινού, η οποία δεν μπορούσε να γίνει, με τις παραπάνω περιστάσεις που έλαβε χώρα, χωρίς αναφορά στο πρόσωπο του ενάγοντος και γι' αυτό η χρήση αυτών δεν στόχευε ειδικά και αποκλειστικά να προσβάλει την τιμή του ενάγοντος. Τέλος δεν αποδείχθηκε ότι με την προβολή της τηλεοπτικής εκπομπής και την τηλεοπτική μετάδοση των δηλώσεων του εναγομένου έλαβε γνώση αυτών (δηλώσεων) μεγάλος αριθμός ατόμων όλων των τάξεων, επαγγελμάτων, μορφωτικού και κοινωνικού επιπέδου, οι οποίοι σχημάτισαν μειωτική για το πρόσωπο του ενάγοντος εικόνα, διότι αφενός η συγκεκριμένη εκπομπή προβλήθηκε σε εργάσιμη ημέρα και ώρα, αφετέρου αυτή συγκέντρωσε ιδιαίτερα χαμηλή ακροαματικότητα των τηλεθεατών που εκείνη την ώρα παρακολουθούσαν τηλεόραση που ανήλθε στο 0,6% της συνολικής ακροαματικότητας. Άλλωστε από το σύνολο των δηλώσεων του εναγομένου δεν προέκυψε η πρόθεση προσβολής του ενάγοντα όχι μόνον ως επιστήμονα ή επαγγελματία αλλά και γενικότερα ως ανθρώπου. Κατά συνέπεια αφού ο ενάγων δεν προσβλήθηκε παράνομα στην προσωπικότητα του, δεν υπέστη ούτε και ηθική βλάβη, ώστε να διατηρεί νόμιμη αξίωση για την αποκατάστασή της ...".

Με τις εκτεθείσες διαπιστώσεις του, το Εφετείο, διέλαβε στην απόφαση του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, σχετικώς με τους λόγους για τους οποίους απέρριψε την αγωγή του αναιρεσείοντος ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ειδικότερα δέχθηκε ότι ο αναιρεσίβλητος, κατά τη διάρκεια της άνω τηλεοπτικής εκπομπής, απέβλεπε αποκλειστικά, να πληροφορήσει και ενημερώσει έγκυρα και υπεύθυνα το τηλεοπτικό κοινό για τις "εναλλακτικές θεραπείες", τη μεθοδολογία, την αποτελεσματικότητα τους και να εκφράσει εκ μέρους του ιατρικού κόσμου τις αντιρρήσεις τους ως προς την ακαταλληλότητα των ενασχολούμενων με τις μεθόδους αυτές, μη ιατρών και του ενάγοντος να αποφαίνονται επί ιατρικών θεμάτων, κινούμενος από δικαιολογημένο ενδιαφέρον, κατά την πληροφόρηση του τηλεοπτικού κοινού, ως εκ της ιδιότητας του και της ενασχολήσεως του με το αντικείμενο αυτό, χωρίς να έχει σκοπό να δυσφημήσει ή εξυβρίσει τον αναιρεσείοντα και να προσβάλλει την προσωπικότητα του ως επιστήμονα, επαγγελματία και γενικότερα ως ανθρώπου, ούτε να αμφισβητήσει το ηθικό δικαίωμα του, ως πνευματικού δημιουργού, καθόσον αφορά το ομοιοπαθητικό του έργο. Ως εκ τούτου και δεδομένου ότι, οι αποδιδόμενες ανακρίβειες που σχετίζονται με τις ουσιαστικές παραδοχές του Εφετείου, ως προς ορισμένα επί μέρους πραγματικά περιστατικά ανάγονται στην αξιολόγηση και εκτίμηση των αποδείξεων και αφορούν σε θέματα που δεν συνιστούν καθ' εαυτά "ζητήματα" υπό την εκτεθείσα έννοια, ο διαλαμβανόμενος στην αίτηση αναιρέσεως σχετικός δεύτερος λόγος αναιρέσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο καταλογίζεται έλλειψη νόμιμης βάσης στην προσβαλλόμενη απόφαση είναι αβάσιμος. Αβάσιμοι είναι επίσης, ο πρώτος και τρίτος αναιρετικοί λόγοι, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους υποστηρίζεται ότι, υπό τις ως άνω παραδοχές το Εφετείο παρεβίασε ευθέως τις προστατευτικές της προσωπικότητας διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 57, 59, 914, 932 ΑΚ και 361, 362, 367 παρ. 2 στοιχ. β' ΠΚ, με εσφαλμένη ερμηνεία, ή εφαρμογή αυτών, προέβη δε το Εφετείο σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα στις άνω διατάξεις που εφάρμοσε, καθιστώντας εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο. Μετά απ' αυτά, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης του Γ. Β. και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12-10-2009 αίτηση του Γ. Β. του Ν. για αναίρεση της 5269/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 23 Μαρτίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ