4/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 4 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 4/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ1, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 9/6/2004 και 8/7/2004 αγωγές προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 4/2/2005 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση του ήδη αναιρεσιβλήτου και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1077/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8094/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3/7/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος ανέγνωσε την από 15/10/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τρίτου και την απόρριψη των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, αν ο αντίδικος εκείνου, που επίσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει, αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία του. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου τούτου, ο αναιρεσίβλητος Χ1 δεν εμφανίστηκε κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης αυτής συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Όπως προκύπτει από την υπ' αρίθ.... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Κοζάνης ..., την οποία προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την παρούσα συνεδρίαση της 6-11-2009, καθώς και κλήση προς συζήτηση κατ' αυτήν, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον ως άνω αναιρεσίβλητο. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, παρά την απουσία του αναιρεσιβλήτου τούτου.

ΙΙ. Κατά την έννοια του άρθρου 88 ΚΠολΔ, για τη νομιμότητα της προσεπίκλησης του δικονομικού εγγυητή πρέπει μεταξύ του προσεπικαλούντος και του προσεπικαλουμένου να υπάρχει, δυνάμει του νόμου ή της σύμβασης, έννομη σχέση, η οποία, σε περίπτωση ήττας του προσεπικαλούντος στην κύρια δίκη, του παρέχει δικαίωμα αποζημιώσεως κατά του προσεπικαλουμένου.

Περαιτέρω, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδαφιο α' του ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι "στις 7-8-03 και ώρα 23:30 περίπου, ο α' εναγόμενος στην κύρια αγωγή, Χ1, οδηγούσε τον υπ' αρ. κυκλ. ...γεωργικό ελκυστήρα (τρακτέρ), που ανήκε στην κυριότητά του και είχε συνδέσει σ' αυτόν την ρυμουλκούμενη καρότσα φορτωμένη με κοπριά που δεν έφερε πινακίδα κυκλοφορίας, πλην όμως αναγραφόταν στο πίσω μέρος αυτής ο αριθμ.

κυκλοφορίας ήτοι ...(βλ. προσαγόμενες..., η οποία ανήκε στην κυριότητα του Κ1, πεθερού του β' εναγομένου (Π1) και εκινείτο στο 54,5 χλμ. της Εθνικής οδού ...., (η οποία είναι διπλής κατευθύνσεως, με πλάτος οδοστρώματος 8,90 μ.), με κατεύθυνση από ...προς .... Στο σημείο εκείνο, αν και επικρατούσε σκοτάδι λόγω της ώρας, δεν υπήρχε τεχνικός φωτισμός και η ορατότητα ως προς την πορεία του οχήματος δεν περιοριζόταν από φυσικά ή τεχνικά εμπόδια και ειδικότερα η οδός, στο σημείο εκείνο, ήταν ευθεία σε μήκος 180 μ., με ελαφρά καμπύλη, (όχι απότομη).

Ο ανωτέρω οδηγός του γεωργικού ελκυστήρα, αν και ήταν σκοτάδι, δεν είχε φωτισμό στο εμπρόσθιο και οπίσθιο μέρος του γεωργικού ελκυστήρα, ούτε στη ρυμουλκούμενη καρότσα, η οποία εστερείτο παντελώς εγκατάστασης φωτισμού, ούτε είχε τοποθετήσει σ' αυτήν φωσφόριζον τρίγωνο βραδυπορίας ή άλλη αντανακλαστική πινακίδα, αλλά είχε μόνο ένα φάρο, με αμυδρό φωτισμό τοποθετημένο στην οροφή του ελκυστήρα.

Κατά τον ίδιο χρόνο ο Ο1, οδηγώντας με το υπ' αρ. κυκλ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, επί της ιδίας οδού, όπισθεν του γεωργικού ελκυστήρα, με την αυτή κατεύθυνση, με υπερβολική, για τις περιστάσεις της οδού όπου εκινείτο, ταχύτητα, δεν αντελήφθη τον προπορευόμενο γεωργικό ελκυστήρα, μετά της ρυμουλκούμενης καρότσας και επέπεσε με το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματός του, στο οπίσθιο αριστερό τμήμα της καρότσας, (και δη στον οπίσθιο αριστερό τροχό αυτής), του προπορευόμενου γεωργικού ελκυστήρα, και στη συνεχεία το αυτοκίνητο εξετράπη προς τ' αριστερά σε σχέση με την πορεία του, περιστρεφόμενο και εισήλθε στο οδόστρωμα του αντιθέτου ρεύματος κυκλοφορίας, όπου εκινείτο το υπ' αρ. ...

Α Ι.Χ.Φ. με ρυμουλκούμενο, (το οποίο οδηγούσε ο ...), με αποτέλεσμα, το προαναφερομένου Ι.Χ.Φ., να επιπέσει, με το εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του, σ' αυτό (Ι.Χ.Ε.), και συγκεκριμένα στο πλάγιο και οπίσθιο τμήμα αυτού, το οποίο εκτίναξε στο άλλο ρεύμα κυκλοφορίας, με αντίθετη από την αρχική του φορά, με αποτέλεσμα ο οδηγός αυτού (Ι.Χ.Ε.) ...

να τραυματισθεί θανάσιμα και δη να υποστεί συντριπτική ρήξη σπληνός, πολλαπλά κατάγματα πλευρών αιμοθώρακα, εκτεταμένο οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα, κρανιοεγκεφαλική κάκωση, εκ των οποίων επήλθε ο θάνατός του, μετά από 10 ώρες, στο νοσοκομείο Πτολεμαΐδας "...", ήτοι στις 8/8/03...Κατά το χρόνο του προαναφερομένου ατυχήματος, δεν καλυπτόταν η αστική ευθύνη του κυρίου κάτοχου και οδηγού του προαναφερομένου ζημιογόνου γεωργικού ελκυστήρα (ρυμουλκού), σε κάποια νομίμως λειτουργούσα ασφαλιστική εταιρεία.

Όμως, στον ανωτέρω γεωργικό ελκυστήρα είχε συνδεθεί η προαναφερόμενη ρυμουλκούμενη καρότσα, χωρίς πινακίδες κυκλοφορίας, δύο σειρών τροχών, στο πίσω μέρος της οποίας είχε αναγραφεί, σε πολύ προγενέστερο από το ατύχημα χρόνο, με μηχανικό μέσο, ο αρ...., και τούτο προκύπτει από το γεγονός του ότι ο ανωτέρω αριθμός κυκλοφορίας ήταν ομοιόμορφα γραμμένος και μισοσβησμένος...

Η ανωτέρω καρότσα, ανήκε στην κυριότητα του Κ1, ο οποίος είχε, δυνάμει του υπ' αρ. ...ανανεωτηρίου συμβολαίου ασφαλίσεως, ασφαλίσει την αστική ευθύνη του κυρίου, κατόχου και οδηγού, τόσο του υπ' αρ. ... μεγάλου γεωργικού ελκυστήρα (Μ.Γ. Ελκ.) ρυμουλκού, όσο και του με τον ίδιο αριθμ. κυκλοφορίας ρυμουλκούμενου (καρότσας) αυτού, ακόμη και ως εργαλείου (αυτοτελής ασφάλιση ρυμουλκούμενου οχήματος).

Μάλιστα τα ασφαλιστικά ποσά (όρια) για έκαστο εξ αυτών (ρυμουλκό - ρυμουλκούμενο), ήσαν τα ίδια, ήτοι ανέρχονταν σε 500.000 € για σωματικές βλάβες και 100.000 € για υλικές ζημιές, προκαλούμενες από το ρυμουλκό και 500.000 € για Σ. Β. (σωματικές βλάβες) και 100.000 € για Υ. Ζ. (υλικές ζημιές), προκαλούμενες από το ρυμουλκούμενο, ακόμη και ως εργαλείο, (βλ.

ως άνω συμβόλαιο ανανεωτήριο της ασφαλίσεως). Βέβαια στο ανωτέρω συμβόλαιο αναγράφεται παραπλεύρως της ενδείξεως στοιχεία οχήματος, ο αριθμός κυκλοφορίας και τα συνοπτικά γράμματα "ΜΕ. Γ. ΕΛΚ. ΡΥΜ. 2Τ", που σημαίνουν μεγάλος γεωργικός ελκυστήρας - ρυμούλκα όχι απαραίτητα 2 τροχών, που ισχυρίζεται η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, αλλά δύο σειρών τροχών (4 αυτοτελείς τροχοί), όπως είχε εν προκειμένω η ρυμουλκούμενη καρότσα, που ενεπλάκη στο τροχαίο ατύχημα, (βλ.

προσαγόμενες φωτογραφίες). Άλλωστε, ο υπ' αρ. κυκλ. ... μεγάλος γεωργικός ελκυστήρας - όπως προκύπτει από την άδεια κυκλοφορίας αυτού - είναι ένας διαξονικός γεωργικός ελκυστήρας, που δεν ήταν δυνατόν να είχε ρυμουλκούμενη καρότσα σε ένα άξονα τροχών, εφόσον κάθε ρυμουλκούμενη καρότσα έχει δύο τροχούς και όχι έναν.

Συνεπώς η διευκρίνιση στο ως άνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο "2Τ" δηλώνει 2 σειρές τροχούς, και όχι 2 τροχούς αυτοτελώς, που έχει κάθε ρυμουλκούμενη καρότσα και συνεπώς θα ήταν σε τέτοια περιπτώσει περιττή η αναγραφή του. Άλλωστε, με το ως άνω ασφαλιστήριο είχε ασφαλιστεί αυτοτελώς το συγκεκριμένο ρυμουλκούμενο (ζημιογόνο) όχημα, το οποίο έφερε τον ίδιο αριθμό κυκλοφορίας με τον ασφαλισμένο γεωργικό ελκυστήρα.

Συνεπώς, εν προκειμένω, με το ίδιο ως άνω συμβόλαιο καλύπτεται η αστική ευθύνη για το ρυμουλκούμενο, (το οποίο εξατομικεύεται στο συμβόλαιο) και, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην ως άνω μείζονα σκέψη της παρούσας, (κατ' αρθρ. 21 της υπ' αριθ. Κ4 / 585 / 5-4-78 αποφάσεως του Υπ. Εμπορίου), υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για ζημιές που προκαλούνται από το ρυμουλκούμενο, με δεδομένο ότι ο γεωργικός ελκυστήρας, στον οποίο είχε συνδεθεί η προαναφερόμενη ρυμουλκούμενη καρότσα, ήταν ανασφάλιστος.

Ενόψει των ανωτέρω, γίνεται δεκτό ότι υπήρχε ασφαλιστική κάλυψη από την ασφαλιστική εταιρεία "Αγροτική Ασφαλιστική" για ζημιές που θα προκαλούνταν από την προαναφερομένη ρυμουλκούμενη καρότσα, ενώ ο β' εναγόμενος (Π1) δεν ήταν κύριος της ως άνω ρυμουλκούμενης καρότσας, εφόσον, όπως αποδείχθηκε και από το προαναφερόμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, ιδιοκτήτης αυτής ήταν ο ως άνω προαναφερόμενος Κ1, ο οποίος και είχε ασφαλισμένη στην πρώτη εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία, άλλωστε τούτο συνομολογείται και από την ίδια την εκκαλούσα, (βλ. 5ο λόγο της ένδικης έφεσης).

Και σε κάθε περίπτωση, η ως άνω εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία, την ένδικη έφεσή της δεν την στρέφει κατά του ενάγοντος Π1". Υπό τα εκτιθέμενα ως άνω περιστατικά δεν δημιουργείται μεταξύ της αναιρεσείουσας και του αναιρεσιβλήτου έννομη σχέση, με βάση την οποία, σε περίπτωση ήττας του στην κύρια δίκη, να δικαιούται ο αναιρεσίβλητος αποζημίωση από την αναιρεσείουσα για την ως άνω αιτία.

Αυτός δεν ήταν ασφαλισμένος της (άρθρο 6 παρ. 1 Ν. 489/1976) και δεν τους συνδέει καμιά προϋφιστάμενη έννομη σχέση από σύμβαση ή από το νόμο, η οποία να θεμελιώνει υπέρ του δικαίωμα αποζημιώσεως σε βάρος της, αν αυτός ηττηθεί στην κύρια δίκη. Επομένως, υπάρχει στην προκείμενη περίπτωση έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως της αναιρεσείουσας στην ένδικη υπόθεση, το δε Εφετείο, το οποίο, κατ' επικύρωση της πρωτοβάθμιας απόφασης, έκρινε νόμιμη την ένδικη προσεπίκληση, έσφαλε στην ερμηνεία και εφαρμογή των ως άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, κατά το βάσιμο από το άρθρο 559 αρ. 1α ΚΠολΔ τέταρτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα μόνον ως προς την αναιρεσείουσα, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το μέρος αυτό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή ή σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), λόγω της ήττας του, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 8094/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών μόνο ως προς την αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Δεκεμβρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιανουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ