499/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 499 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 499/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα, Ελένη Φραγκάκη και Ζαμπέτα Στράτα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Απριλίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... AAEZ" και ήδη "... Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ρήγα Γιοβαννόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. χας Μ. Π., το γένος Α., κατοίκου ... 2) Α. - Ε. Π. του Μ., ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου κατά το 1/4 και καθολικού διαδόχου της αποβιωσάσης αρχικής διαδίκου Α. χας Α. Π., 3) Μ. - Σ. Π. του Μ., ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου κατά το 1/4 και καθολικής διαδόχου της αποβιωσάσης αρχικής διαδίκου Α.

χας Α. Π., νομίμως εκπροσωπουμένων (2ος και 3η) από την ασκούσα τη γονική τους μέριμνα, μητέρα τους, Γ. χα Μ. Π. (1η αναιρεσίβλητη), 4) των εξ αδιαθέτου κληρονόμων της αποβιωσάσης αρχικής διαδίκου Α. χας Α. Π., α. Α. - Ε. Π. του Μ., β. Μ. - Σ. Π. του Μ. (όπως εκπροσωπούνται από την ασκούσα τη γονική τους μέριμνα, μητέρα τους, Γ.

χα Μ. Π.) και γ. Κ. Π. του Α., κατοίκου ..., 5) Κ. Π. του Α., κατοίκου ..., ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου κατά το 1/2 και καθολικής διαδόχου της αποβιωσάσης αρχικής διαδίκου Α. χας Α. Π., 6) Κ. Α. του Γ., 7) Ν. συζ. Κ. Α., το γένος Α. Γ., κατοίκων ..., 8) Ν. Κ. του Τ., κατοίκου ... 9) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕΒΕ", που εδρεύει στη ...

και εκπροσωπείται νόμιμα, 10) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 11) Α. Α., κατοίκου ..., εκ των οποίων οι 1η έως και 7η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ξουλίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ο 8ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ευθυμιάδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η 9η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Αρχανιωτάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, το 10ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη και ο 11ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κυριακή Πακιρτζίδου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις α) από 6-12-2010 (αριθμ. εκθ. καταθ. 52062/2010) και β) με αρ. εκθ. καταθ. 340/2011 αγωγές των ήδη 1ης (ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της - ήδη 2ου και 3ης των αναιρεσιβλήτων), έως και 7ης των αναιρεσιβλήτων, της ήδη αποβιωσάσης Α. χας Α. Π. και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν με την από 7-9-2011 (αριθμ. εκθ. καταθ. 35777/2011) παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 9ης των αναιρεσιβλήτων, τις από 30-12-2010 (αριθμ. εκθ. καταθ. 1224/2011) και 8-11-2011 (αριθμ. εκθ. καταθ. 45399/2011) αγωγές του ήδη 8ου αναιρεσιβλήτου, καθώς και με την από 30-12-2010 αγωγή άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4140/2013 μη οριστική και 6014/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2085/2017 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25-10-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ζαμπέτα Στράτα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος του 10ου των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τη διάταξη του άρθρου 558 του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι " Η αναίρεση απευθύνεται κατά εκείνων οι οποίοι ήταν διάδικοι στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση ή των καθολικών διαδόχων τους ή των κληροδόχων τους. Αν υπάρχει αναγκαστική ομοδικία, η αναίρεση πρέπει να απευθύνεται κατά όλων των ομοδίκων, αλλιώς απορρίπτεται ως απαράδεκτη", προκύπτει ότι ως αναιρεσίβλητος νομιμοποιείται παθητικά ο αντίδικος του αναιρεσείοντος, δηλαδή εκείνος έναντι του οποίου ο αναιρεσείων νικήθηκε, όχι όμως και ο ομόδικός του, εκτός αν λόγω της φύσης της δίκης ήταν δυνατή η δημιουργία αντιδικίας και μεταξύ των ομοδίκων ή η απόφαση διέλαβε διάταξη υπέρ των ομοδίκων βλαπτική για τον αναιρεσείοντα (Ολ.ΑΠ 15-16/1996, Ολ.ΑΠ 63/1981, ΑΠ 1229/2010 και 388/2016).

Εν προκειμένω, από την επισκόπηση των δικογράφων της κρινόμενης υπόθεσης και της προσβαλλόμενης απόφασης με αριθμό 2085/2017 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, προκύπτουν τα εξής: Η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία και το δέκατο των αναιρεσιβλήτων νομικό πρόσωπο με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" ήταν ομόδικοι - εφεσίβλητοι στις εφέσεις, που ασκήθηκαν από τους πρώτους οκτώ αναιρεσίβλητους - ενάγοντες, κατά της με αριθμό 6014/2014 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Οι εφέσεις αυτές, συνεκδικάστηκαν με άλλες τρεις εφέσεις που ασκήθηκαν κατά της ίδιας, ως άνω, πρωτόδικης απόφασης από την αναιρεσείουσα, την ένατη αναιρεσίβλητη και τους λοιπούς αναιρεσίβλητους και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία μεταξύ άλλων, έκρινε και επί του ουσιώδους ζητήματος της ύπαρξης ή μη ενεργούς ασφαλιστικής σύμβασης του ζημιογόνου αυτοκινήτου κατά τον χρόνο του ατυχήματος, κατά το οποίο προκλήθηκε ο θανάσιμος τραυματισμός του Μ.

Π., συγγενούς των επτά πρώτων αναιρεσιβλήτων. Ειδικότερα, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: "Κατά τον χρόνο του ατυχήματος (22-7-2010) το ζημιογόνο ως άνω φορτηγό αυτοκίνητο δεν ήταν ανασφάλιστο ώστε να γεννάται ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου, αλλά ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "...

Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", η οποία δεν γνωστοποίησε την επελθούσα κατόπιν κοινής συμφωνίας των μερών λύση της μεταξύ τους ασφαλιστικής συμβάσεως στο Κέντρο Πληροφοριών του άρθρου 27β του Ν. 489/1976, και επομένως σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στη μείζονα σκέψη, εξακολουθεί αυτή να ευθύνεται έναντι των εναγόντων, ως άνω τρίτων που ζημιώθηκαν από τη λειτουργία του ασφαλισμένου σ' αυτή φορτηγού αυτοκινήτου της αντισυμβαλλομένης της εταιρείας με την επωνυμία "...

ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Α.Ε.".

Συνεπώς, το Πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφαση κατέληξε στην ίδια κρίση, έστω και με εν μέρει ελλιπείς αιτιολογίες που συμπληρώνονται με αυτές της παρούσας (άρθρο 534 ΚΠολΔ), δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε ως αβάσιμες κατ' ουσία τις υπ' αριθμ. 340/2011 και 45399/2011 αγωγές των εναγόντων συγγενών του θανόντος Μ.

Π. και του Ν. Κ. αντίστοιχα, κατά του τελευταίου (ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφαλίσεως Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων"), δεν έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, απορριπτομένου ως ουσιαστικά αβάσιμου του σχετικού λόγου της υπ' αριθμ. καταθέσεως 1889/2014 έφεσης της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης λόγω ανυπαρξίας ασφαλιστικής σύμβασης και γενόμενου δεκτού του σχετικού ισχυρισμού του εναγομένου νομικού προσώπου. Κατ' ακολουθία αυτών οι επικουρικά ασκούμενες και στο ίδιο δικόγραφο σωρευόμενες, υπ' αριθμ. 329/2015 και 2244/2015 εφέσεις των εναγόντων συγγενών του θανόντος Μ.

Π. και του Ν. Κ. αντίστοιχα σε βάρος του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφαλίσεως Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων" πρέπει να απορριφθούν ως άνευ αντικειμένου δεδομένου ότι η αίρεση υπό την οποία τελούσαν, να γίνει δηλαδή δεκτή η υπ' αριθμ. 1889/2014 έφεση της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ" δεν πληρώθηκε και να καταδικαστούν οι εκκαλούντες στα δικαστικά έξοδα του εφεσίβλητου ΝΠΙΔ του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας". Από τα παραπάνω αβίαστα προκύπτει ότι οι προαναφερθέντες διάδικοι, δηλαδή η αναιρεσείουσα και το δέκατο των αναιρεσιβλήτων, ήταν μεν απλοί ομόδικοι κατά τη συζήτηση των ως άνω εφέσεων, πλην όμως υπήρξε αντιδικία μεταξύ τους ως προς το αν το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν ή μη ασφαλισμένο στην αναιρεσείουσα, ώστε να γεννάται ευθύνη της τελευταίας ή του δεκάτου αναιρεσιβλήτου Επικουρικού Κεφαλαίου, αντίστοιχα, προς αποζημίωση των επτά πρώτων αναιρεσιβλήτων, επιπλέον δε η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε διάταξη υπέρ του τελευταίου βλαπτική για την αναιρεσείουσα.

Συνεπώς, ο ισχυρισμός του δεκάτου αναιρεσιβλήτου ότι η αίτηση αναίρεσης καθό μέρος στρέφεται κατ' αυτού, είναι απαράδεκτη, διότι ήταν απλοί ομόδικοι με την αναιρεσείουσα, ως εφεσίβλητοι, και δεν υπάρχει βλαπτική διάταξη γι' αυτήν ούτε οι προτεινόμενοι λόγοι αναιρέσεως αφορούν αυτό (δέκατο αναιρεσίβλητο), πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι, όπως ήδη έχει αναφερθεί, υπήρξε αντιδικία μεταξύ τους και η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε διάταξη υπέρ του δεκάτου αναιρεσιβλήτου, που ήταν βλαπτική για την αναιρεσείουσα.

2. Η κρινόμενη από 25-10-2017 (με αριθμ. καταθ. 250/2017) αίτηση αναίρεσης κατά της με αριθμ. 2085/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε αντιμολία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο, καθώς και από τη σύμβαση της ασφάλισής του (άρθρ. 681Α ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την αντικατάστασή του με τον ν. 4335/2015), έχει ασκηθεί νομότυπα με την κατάθεση του δικογράφου αυτής στη Γραμματεία του ως άνω δικαστηρίου (άρθρ. 495 παρ. 1 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς προθεσμίας από τη δημοσίευσή της (άρθρο 564 παρ. 3 του ΚΠολΔ), εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση αυτής. Ωσαύτως, έχει κατατεθεί από την αναιρεσείουσα το παράβολο ποσού τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ, που προβλέπεται από την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 35 παρ. 2 του ν. 4446/2016.

Συνεπώς, ενόψει και των διατάξεων των άρθρων 552, 553 παρ. 1β, 556, 558 και 577 ΚΠολΔ, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

3. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του κ.ν. 489/1976 (Π.Δ. 237/1986) "Ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα επί οδού υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος...", κατά δε το άρθρο 10 παρ. 1 του ιδίου, ως άνω, νόμου "Το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή...", ενώ κατά το άρθρο 19 παρ. 1 περ.

β' του ιδίου ως άνω νόμου "Το Επικουρικό Κεφάλαιο υποχρεούται να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητιστικά ατυχήματα όταν: α)..., β) το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση...".

Περαιτέρω με το άρθρο 11 του ιδίου, ως άνω, νόμου, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 του ν. 3557/2007, ορίζονται τα εξής: "1. Με την επιφύλαξη του δικαιώματος άσκησης αγωγής κατά του λήπτη της ασφάλισης, του ασφαλισμένου και του οδηγού, ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του ζημιωθέντος τρίτου, όταν αυτός ασκεί την αξίωση της παραγράφου 1 του άρθρου 19, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση. 2.

Κατά του ζημιωθέντος τρίτου, η ακύρωση, η λύση, η λήξη ή η αναστολή της ασφαλιστικής σύμβασης, μπορεί να αντιταχθούν, μόνο εάν το ατύχημα συνέβη μετά πάροδο δεκαέξι ημερών από τη γνωστοποίηση εκ μέρους του ασφαλιστή της ακύρωσης, της λύσης ή της αναστολής της ασφαλιστικής σύμβασης, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 11α. 3.

Αν υπάρχουν διαδοχικές ασφαλίσεις, ισχύει μόνο η τελευταία και αποκλειστικά υπόχρεος για την καταβολή της αποζημίωσης στον ζημιωθέντα τρίτο είναι ο τελευταίος ασφαλιστής. Οι προγενέστερες ασφαλίσεις είναι αυτοδικαίως άκυρες χωρίς να απαιτείται γνωστοποίηση ή καταγγελία". Ωσαύτως, με το άρθρο 9 του ιδίου ν. 3557/2007 μετά το άρθρο 11 του ν. 489/1976 (Π.Δ. 237/1986), προστέθηκε άρθρο 11α, το οποίο ορίζει, πλην άλλων ότι "Τα μέρη που συμβάλλονται στην ασφαλιστική σύμβαση μπορούν να λύουν αυτήν, οποτεδήποτε, με έγγραφη συμφωνία.

Η λύση της σύμβασης γνωστοποιείται, με επιμέλεια του ασφαλιστή, στο Κέντρο Πληροφοριών που προβλέπεται στο άρθρο 27β και ισχύει έναντι των τρίτων μετά την πάροδο δεκαέξι (16) ημερών από τη γνωστοποίηση αυτή. Ο ασφαλιστής μπορεί να επικαλεστεί τη λύση της ασφαλιστικής σύμβασης έναντι του ζημιωθέντος τρίτου, μετά πάροδο δεκαέξι (16) ημερών από τη γνωστοποίησή της στο Κέντρο Πληροφοριών...".

Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι α) το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι του ποσού αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή, ο οποίος δεν μπορεί να αντιτάξει κατ' αυτού, όταν ασκεί την παραπάνω αξίωση, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, ενώ η ακύρωση ή λήξη ή αναστολή της ασφαλιστικής σύμβασης, μπορεί να αντιταχθεί κατά του τρίτου που ζημιώθηκε, μόνο αφού το ατύχημα συνέβη δεκαέξι ημέρες μετά την γνωστοποίηση της ακύρωσης ή λήξης ή αναστολής, μετά δε την πάροδο του δεκαεξημέρου και εφόσον ο κύριος ή κάτοχος του ασφαλισθέντος αυτοκινήτου δεν έχει καλύψει με άλλη ασφαλιστική σύμβαση την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, η υποχρέωση αποζημιώσεως του ζημιωθέντος τρίτου βαρύνει το Επικουρικό Κεφάλαιο, και β) διαδοχική ασφάλιση υπάρχει αν το ίδιο ασφαλιστικό συμφέρον, μετά τη σύναψη της πρώτης ασφαλιστικής σύμβασης και ενώ διαρκεί αυτή ασφαλιστεί και σε άλλον ασφαλιστή, για τον ίδιο κίνδυνο, για τον ίδιο ή και για μεταγενέστερο χρόνο, αλλά για διαφορετικό χρονικό σημείο έναρξης (ΑΠ 181/2002) και συνεπώς δεν πρόκειται για διαδοχική ασφάλιση κατά την έννοια της προαναφερθείσας διάταξης του άρθρου 11 παρ. 3 του κ.ν. 489/1976, όταν το ίδιο ασφαλιστικό συμφέρον ασφαλιστεί από τον ίδιο λήπτη της ασφάλισης ή ασφαλισμένο στην ίδια ασφαλιστική εταιρεία, για τον ίδιο κίνδυνο, είτε για το ίδιο χρονικό διάστημα είτε για μεταγενέστερο ή διαφορετικό χρονικό διάστημα, και ως εκ τούτου δεν έχει εφαρμογή η προαναφερθείσα διάταξη, για την οποία απαιτείται η σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων σε διαφορετικούς ασφαλιστές, όπως αναμφίβολα προκύπτει από την ίδια τη διάταξη αυτή, στην οποία γίνεται ρητή αναφορά σε διαφορετικό ασφαλιστή, αφού ορίζεται σ' αυτήν ότι "Αποκλειστικά υπόχρεος για την καταβολή της αποζημίωσης στον ζημιωθέντα τρίτο είναι ο τελευταίος ασφαλιστής".

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδρύεται ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του ως προς την ύπαρξη ή όχι ενεργούς ασφαλιστικής σύμβασης του ζημιογόνου οχήματος, κατά τον χρόνο του ατυχήματος (22-7-2010), δέχτηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Μεταξύ της ιδιοκτήτριας εταιρείας, με την επωνυμία ...

ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΒΕΕ του με αριθμό κυκλοφορίας ... ζημιογόνου IX φορτηγού οχήματος, το οποίο περιήλθε στην κυριότητά της, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην άδεια κυκλοφορίας του, στις 7-4-2004, και της τότε ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία ... - ..., διάδοχος της οποίας αποτελεί η ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "...

Α.Α.Ε.Ζ." που έχει ήδη μετονομαστεί σε "... ΑΑΕ ΖΗΜΙΩΝ", είχε καταρτιστεί σύμβαση ασφάλισης, με την οποία η τελευταία κάλυπτε την από την κυκλοφορία του ως άνω φορτηγού αυτοκινήτου αστική ευθύνη του έναντι τρίτων και η οποία ανανεωνόταν ετησίως μέχρι την 30-01-2010. Πρέπει να σημειωθεί ότι η εν λόγω ιδιοκτήτρια εταιρεία, που διαθέτει πολλά οχήματα για τις ανάγκες της εμπορίας της, ήδη από το έτος 1996, ασφάλιζε αυτά στην ίδια, ως άνω ασφαλιστική εταιρεία, άλλοτε "συνεχώς" και άλλοτε "εποχικά", έτσι ώστε αναπτύχθηκε μεταξύ τους μία σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης όλα αυτά τα χρόνια.

Περί τα τέλη Ιανουαρίου όμως του έτους 2010, αποφάσισε αυτή να μην ανανεώσει την σύμβαση ασφάλισης του συγκεκριμένου φορτηγού οχήματος και έτσι μετά από σχετική πρόταση που έκανε στην ως άνω ασφαλιστική εταιρεία, την οποία αποδέχθηκε η τελευταία, εκδόθηκε από αυτήν, στις 06.02.2010, η υπ' αριθμ. .../6-2-2010 πρόσθετη πράξη ασφαλιστηρίου συμβολαίου αυτοκινήτου και ακυρώθηκε το υπ' αριθμ. ...

ασφαλιστήριο συμβόλαιο, που είχε συναφθεί μεταξύ των ως άνω συμβαλλομένων για το χρονικό διάστημα από 30-01-2010 έως 30-01-2011. Παρόλα αυτά όμως η ως άνω ασφαλιστική εταιρεία, δεν γνωστοποίησε, ως όφειλε, τη λύση της σύμβασης αυτής στο Κέντρο Πληροφοριών, που προβλέπεται στο άρθρο 27β του Ν. 3557/2007, ώστε να δύναται αυτή να αντιτάξει τη λύση της έναντι των τρίτων μετά την πάροδο δεκαέξι (16) ημερών από τη γνωστοποίηση αυτή (άρθρο 11α παρ. 1 που προστέθηκε μετά το άρθρο 11 του ΠΔ 237/1986 με το άρθρο 9 του Ν. 3557/2007).

Η γνωστοποίηση αυτή απαιτούνταν και στην κρινόμενη περίπτωση που η ακύρωση της ασφαλιστικής σύμβασης έγινε με μεταγενέστερη κοινή συμφωνία της ασφαλίστριας εταιρείας και της αντισυμβαλλόμενής της, ιδιοκτήτριας του οχήματος, εταιρείας. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από το από 12-05-2011 έγγραφο του Ελληνικού Κέντρου Πληροφοριών, η ακύρωση του υπ' αριθμ. ...

ασφαλιστηρίου συμβολαίου, με διάρκεια από 30-01-2010 έως 30-01-2011, δεν είχε γνωστοποιηθεί σ' αυτό (το Ελληνικό Κέντρο Πληροφοριών) έως και την 22-07-2010 (ημέρα του ατυχήματος). Στη συνέχεια, στις 13.04.2010, εκδόθηκε με ηλεκτρονικό τρόπο, για το ως άνω ζημιογόνο όχημα, μέσω του ασφαλιστικού διαμεσολαβητή της Α. Α. (δια μέσω του γραφείου του οποίου, αλλά και του πατέρα του, η ιδιοκτήτρια εταιρεία είχε συναλλαγές όλα αυτά τα έτη, αναφορικά με τις ασφαλίσεις των οχημάτων της), το με αριθμ. ...

Ειδικό Σήμα προσωρινής καλύψεως ασφάλισης με διάρκεια ισχύος ένα (1) μήνα, και συγκεκριμένα από 13.04.2010 έως 13.05.2010. Η σύμβαση αυτή προσωρινής διάρκειας δεν ανακοινώνεται ούτε γνωστοποιείται σε κανέναν και πάντως δεν γνωστοποιήθηκε στο Κέντρο Πληροφοριών. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι ήδη, με τις νέες διατάξεις του ν. 4261/2014 καταργείται εξ ολοκλήρου η παρ. 1 του άρθρου 6α του π.δ. 237/1986, που ρύθμιζε ζητήματα προσωρινής κάλυψης και συνεπώς δεν επιτρέπεται η σύναψη σύμβασης προσωρινής κάλυψης.

Ισχυρίζεται η ήδη εκκαλούσα και εφεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία ότι με την έκδοση του ως άνω προσωρινού σήματος καταρτίστηκε νέα ασφαλιστική σύμβαση μεταξύ τους, προσωρινής διάρκειας (η οποία δεν κατέστη περαιτέρω οριστική), και συνεπώς στην κρινόμενη περίπτωση πρόκειται για διαδοχική ασφάλιση ή για περίπτωση που εξομοιώνεται απολύτως με τη διαδοχική ασφάλιση και ως εκ τούτου ισχύει μόνο η τελευταία και οι προγενέστερες ασφαλίσεις είναι αυτοδικαίως άκυρες, χωρίς να απαιτείται γνωστοποίηση ή καταγγελία, κατ' εφαρμογή (είτε ευθέως είτε αναλογικά) της διατάξεως του άρθρου 11 παρ. 3 του Ν. 489/1976, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 8 του ν. 3557/2007.

Ο ισχυρισμός όμως αυτός, κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος, καθόσον δεν υφίσταται εν προκειμένω διαδοχική ασφάλιση, αφενός μεν διότι ο ασφαλιστής είναι ο ίδιος (και όχι άλλος) και στην προγενέστερη (οριστική) και στην επόμενη (προσωρινή) ασφάλιση, αφετέρου δε και κυρίως διότι δεν μπορεί να ισχύσει η μη αντιταξιμότητα της λήξης της ασφαλιστικής σύμβασης, δεδομένου ότι η τελευταία ασφαλιστική σύμβαση είναι σύμβαση προσωρινής διάρκειας και όχι οριστική.

Και τούτο διότι δεν διασφαλίζεται με βεβαιότητα η δυνατότητα κάθε τρίτου να πληροφορηθεί την ημερομηνία ακύρωσης, λύσης ή λήξης της σύμβασης με την τυπική δημοσιότητα των καταχωρήσεων στο Κέντρο Πληροφοριών. Το γεγονός ότι καταρτίστηκε στις 13.04.2010 μία νέα σύμβαση προσωρινής ισχύος μεταξύ των μερών δεν γνωστοποιήθηκε πουθενά, δεν εκδόθηκε κανένα (νέο) ασφαλιστήριο, ώστε να υφίσταται "διαδοχικό ασφαλιστήριο" κατά τους ισχυρισμούς της ασφαλιστικής εταιρείας...

Αντίθετα, εξαιτίας της μη γνωστοποίησης της λύσης της προηγούμενης σύμβασης ασφάλισης με ορισμένη διάρκεια, η πληροφορία που θα μπορούσε να δοθεί από το Κέντρο Πληροφοριών ήταν ότι εξακολουθούσε να ισχύει το ασφαλιστήριο της υπ' αριθμ. .../0011 ασφαλιστικής σύμβασης με διάρκεια ασφάλισης από 00.00 της 30-01-2010 μέχρι 24.00 της 30-01-2011.

Κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, εφόσον περιέρχονταν στην αρμόδια αρχή, όπως είναι στη χώρα μας, το Ελληνικό Κέντρο Πληροφοριών πριν την επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου, η βεβαίωση άλλης νόμιμα καταρτισθείσας σύμβασης (προσωρινή ή οριστική), όπως αυτό ισχύει στη Γερμανία, σύμφωνα με τα αναφερόμενα από την ασφαλιστική εταιρεία (παρ. 117 παρ. 2 εδ.

δ' του Γερμ. Νόμου περί Ασφαλιστικών Συμβάσεων), τότε πράγματι θα προστατεύονταν οι τρίτοι και θα αιρόταν κάθε αμφισβήτηση ως προς τον χρόνο παύσης της ευθύνης του προηγούμενου ασφαλιστή.

Εν προκειμένω την προσωρινής διάρκειας ασφαλιστική σύμβαση, δεν έχουν τη δυνατότητα να την πληροφορηθούν από καμία πηγή οι χρήζοντες προστασία από τον νόμο ζημιωθέντες τρίτοι. Και είναι μεν γεγονός ότι με τον ν. 4261/2014 (άρθρο 169) πλέον ο ασφαλιστής μπορεί να αντιτάξει τη λήξη της ασφαλιστικής σύμβασης απέναντι στον ζημιωθέντα τρίτο μετά την πάροδο 16 ημερών από την επομένη μέρα που ορίζεται με το ασφαλιστήριο ότι λήγει η ισχύς της, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε άλλη ενέργεια (π.χ.

ενημέρωση του Κέντρου Πληροφοριών) ή ενημέρωση του ασφαλισμένου (άρθρο 5 παρ. 2α ΠΔ 237/86), πλην όμως γίνεται η ενημέρωση του Κέντρου Πληροφοριών (και μάλιστα σε πραγματικό χρόνο) για την έναρξη και τη διάρκεια ισχύος κάθε νέας ασφαλιστικής σύμβασης και κάθε ανανέωση αυτής, και επομένως έκτοτε γνωστοποιείται στο Κέντρο Πληροφοριών και ο χρόνος λήξης της σύμβασης (προστιθέμενη με το νέο νόμο παρ. 2γ στο άρθρο 5 του ΠΔ 237/86), η δε ύπαρξη του χρονικού διαστήματος των 16 ημερών παρέχει την απαιτούμενη προστασία των τρίτων.

Κατ' ακολουθία αυτών, κατά τον χρόνο του ατυχήματος (22-7-2010) το ζημιογόνο ως άνω φορτηγό αυτοκίνητο δεν ήταν ανασφάλιστο ώστε να γεννάται ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου, αλλά ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "... Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", η οποία δεν γνωστοποίησε την επελθούσα κατόπιν κοινής συμφωνίας των μερών λύση της μεταξύ τους ασφαλιστικής συμβάσεως στο Κέντρο Πληροφοριών του άρθρου 27β του Ν. 489/1976, και επομένως, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στη μείζονα σκέψη, εξακολουθεί αυτή να ευθύνεται έναντι των εναγόντων, ως άνω τρίτων που ζημιώθηκαν από τη λειτουργία του ασφαλισμένου σ' αυτή φορτηγού αυτοκινήτου της αντισυμβαλλομένης της, εταιρείας με την επωνυμία "...

ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΑΕ".

Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφαση κατέληξε στην ίδια κρίση, έστω και με εν μέρει ελλιπείς αιτιολογίες που συμπληρώνονται με αυτές της παρούσας (άρθρο 534 ΚΠολΔ), δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε ως αβάσιμες κατ' ουσίαν τις υπ' αριθμ. 340/2011 και 45399/2011 αγωγές των εναγόντων συγγενών του θανόντος Μ.

Π. και του Ν. Κ. αντίστοιχα, κατά του τελευταίου (ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφαλίσεως Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων"), δεν έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, απορριπτομένου ως ουσιαστικά αβάσιμου του σχετικού λόγου της υπ' αριθμ. καταθέσεως 1889/2014 έφεσης της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης λόγω ανυπαρξίας ασφαλιστικής σύμβασης και γενόμενου δεκτού του σχετικού ισχυρισμού του εναγομένου νομικού προσώπου. Κατ' ακολουθία αυτών οι επικουρικά ασκούμενες και στο ίδιο δικόγραφο σωρευόμενες υπ' αριθμ. 329/2015 και 2244/2015 εφέσεις των εναγόντων συγγενών του θανόντος Μ.

Π. και του Ν. Κ. αντίστοιχα σε βάρος του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφαλίσεως Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων" πρέπει να απορριφθούν ως άνευ αντικειμένου, δεδομένου ότι η αίρεση υπό την οποία τελούσαν, να γίνει δηλαδή δεκτή η υπ' αριθμ. 1889/2014 έφεση της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Α.Ε. ΖΗΜΙΩΝ", δεν πληρώθηκε και να καταδικαστούν οι εκκαλούντες στα δικαστικά έξοδα του εφεσιβλήτου ΝΠΙΔ του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας". Με τις παραπάνω κρίσεις του το Εφετείο αφ' ενός μεν ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 10 παρ. 1, 11 παρ. 1 και 2 και 11α του Κ.Ν. 489/1976, όπως τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν με τον ν. 3557/2007, αφ' ετέρου δε ορθώς παρέλειψε να εφαρμόσει την προεκτεθείσα διάταξη περί διαδοχικής ασφάλισης του άρθρου 11 παρ. 3 του ιδίου, ως άνω νόμου, όπως είχε τροποποιηθεί από το άρθρο 8 του Ν. 3557/2007, αφού η εφαρμογή της προϋποθέτει τη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων σε διαφορετικούς ασφαλιστές και όχι σε έναν, όπως στην προκειμένη περίπτωση, και επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Περαιτέρω, με τις αιτιολογίες του αυτές το Εφετείο δεν στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσης αφού διέλαβε σ' αυτές σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή της ως άνω ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 11 παρ. 3 του Κ.Ν. 489/1976 που δεν εφάρμοσε και επομένως ο δεύτερος λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

4. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 10 του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά ή όταν δεν εκθέτει από ποία αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι' αυτά.

Με τον τρίτο ( και τελευταίο ) λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ως πλημμέλεια η παραδοχή ως αληθινού του γεγονότος ότι "η σύμβαση προσωρινής διάρκειας ισχύος ενός μήνα και συγκεκριμένα από 13-4-2010 έως 13-5-2010 δεν γνωστοποιήθηκε στο Κέντρο Πληροφοριών", μολονότι το γεγονός αυτό δεν συνομολογήθηκε από την αναιρεσείουσα ούτε αποδείχθηκε με άλλο τρόπο και συγκεκριμένα από το αναφερόμενο σ' αυτήν με χρονολογία 12-5-2011 έγγραφο του Ελληνικού Κέντρου Πληροφοριών.

Όπως όμως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του το Εφετείο στην ως άνω παραδοχή του κατέληξε ύστερα από εκτίμηση, όπως βεβαιώνει, "των ίδιων ως άνω αποδεικτικών μέσων", ήτοι των ενόρκων καταθέσεων των εξετασθέντων στο ακροατήριο του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου μαρτύρων, των αναφερομένων σ' αυτήν ενόρκων βεβαιώσεων, καθώς επίσης και όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων τα οποία με επίκληση προσκόμισαν οι διάδικοι και τα δικαστικά τεκμήρια που συνάγονται από αυτά.

Έτσι στην εν λόγω παραδοχή του το Εφετείο δεν κατέληξε χωρίς απόδειξη (πέραν του ότι το προαναφερόμενο έγγραφο του Ελληνικού Κέντρου Πληροφοριών αναφέρεται στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο διαρκείας από 30-1-2010 έως 30-1-2011 και όχι στην σύμβαση προσωρινής διάρκειας ισχύος από 13-4-2010 έως 13-5-2010) και γι' αυτό πρέπει ο προαναφερόμενος από το άρθρο 559 αριθμ. 10 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Μετά ταύτα, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), οι οποίοι κατάθεσαν προτάσεις και από τους οποίους: Α) Οι 1η έως 7η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κων/νο Ξουλίδη, Β) ο 8ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Ευθυμιάδη, Γ) η 9η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Αρχανιωτάκη, Δ) το 10ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη και Ε) ο 11ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κυριακή Πακιρτζίδου, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25 Οκτωβρίου 2017 αίτηση για αναίρεση της 2085/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, για κάθε μια από τις αναφερόμενες στο σκεπτικό υπό στοιχ. Α έως Ε ομάδες αναιρεσιβλήτων.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Μαρτίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Μαΐου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ