497/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 497 / 2018 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 497/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου και Ιωάννη Φιοράκη-εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 24η Ιανουαρίου 2018 , με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντος στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Ηλία Νίκα, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσειόντων: 1.Β. Σ. του Α., 2Κ. Σ. του Α., 3Ε. Σ. του Α., κατοίκων ..., 4.Γ. συζ. Α. Κ. το γένος Ι. Ν., κατοίκου ..., 5.Μ. χας Ι. Λ. το γένος Δ. Ν., κατοίκου ... 6.Π. Λ. του Ι., κατοίκου ...,7.Ε. Ρ. του Ε., κατοίκου ..., 8. Δ. Τ. του Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Χριστόπουλο.

Του αναιρεσίβλητου-καθού η κλήση :Π. Κ. του Ά., κατοίκου ..., που παραστάθηκε μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου Βασιλικής Γερογιάννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-4-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Δύμης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6/2011 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου, 670/2014 Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε το αναιρεσείον-καλούν με την από 21-1-2016 αίτησή του και οι αναιρεσείοντες με την από 22-8-2016 αίτησή τους. Επί της από 21-1-2016 αίτησης του Ελληνικού Δημοσίου εκδόθηκε η 1096/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, που ανέβαλε τη συζήτηση της υπόθεσης.

Με την από 6-9-2017 κλήση του το αναιρεσείον επανέφερε την υπόθεση προς συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν να γίνει δεκτές οι αιτήσεις τους αναίρεσης αντίστοιχα, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου να απορριφθούν, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο του Δικαστηρίου τούτου (24-1-2018) συζητήθηκαν οι παραδεκτώς ασκηθείσες: Α) από 21-1-2016 αίτηση αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου, ως εκκαλούντος-εφεσιβλήτου και Β) από 22-8-2016 αίτηση αναίρεσης των Β. Σ. του Α., Κ. Σ. του Α., Ε. Σ. του Α., Γ. συζύγου Α. Κ., Μ. χήρας Ι. Λ., Π. Λ. του Ι., Ε. Ρ. του Ε. και Δ. Τ. του Σ., ως προσθέτως παρεμβάντων υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου στην κατ’ έφεση δίκη, αμφότερες για την αναίρεση της υπ’ αριθ. 670/2014 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Οι αιτήσεις αυτές πρέπει να συνεκδικασθούν, διότι έτσι διευκολύνεται και επιταχύνεται η δίκη και επέρχεται μείωση των εξόδων, σύμφωνα με το άρθρο 246 ΚΠολΔ που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατά το άρθρο 573 του ίδιου Κώδικα.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 6 ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται έφεση και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στη έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ταυτόσημης με εκείνη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόσθηκε ορθώς ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (ΟλΑΠ 24/1992).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του αριθμού 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ταυτόσημης εκείνης του αριθμού 8 του άρθρου 559 του ίδιου Κώδικα, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Πράγματα υπό την έννοια της διάταξης αυτής είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που, υπό την προϋπόθεση νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, καθώς και ο λόγος έφεσης που περιέχει παράπονο κατά της κρίσης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε αυτοτελής (και όχι αρνητικός της αγωγής) ισχυρισμός του εκκαλούντος ή έγινε δεκτός αυτοτελής ισχυρισμός του εφεσίβλητου.

Ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 25/2003, ΑΠ 41/2016). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το δικάσαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι δυνάμει της υπ’ αριθ. 1042827/ 3381/10/24-8-92 ΚΥΑ των Υπουργών Οικονομικών και ΥΠΕΧΩΔΕ κηρύχθηκε για λόγους δημόσιας ωφέλειας αναγκαστική απαλλοτρίωση για την κατασκευή της διάβασης ...

με την βελτίωση-διαπλάτυνση της σύνδεσης ... με την επαρχιακή οδό προς ..., η οποία απαλλοτρίωση έχει ήδη συντελεστεί με την παρακατάθεση των αποζημιώσεων των απαλλοτριωθεισών εκτάσεων και επικειμένων και τη δημοσίευση της παρακατάθεσης στο ΦΕΚ.... Μεταξύ των απαλλοτριωθέντων περιλαμβάνονταν α]..β]... Η επίδικη διαφορά εντοπίζεται ακριβώς σε τμήμα της εδαφικής αυτής λωρίδας, και συγκεκριμένα σε έκταση 189 τ.μ., όπως αυτή εμφαίνεται και αποτυπώνεται υπό τα στοιχεία...

στο συνημμένο στην αγωγή απόσπασμα του κτηματολογικού διαγράμματος του βεβαιωθέντος στις 15-7-2007 πολιτικού μηχανικού Κ. Σ.. Ειδικότερα, ο ενάγων ισχυρίζεται ότι η έκταση αυτή αποτελεί τμήμα του προαναφερόμενου ακινήτου του και εσφαλμένα απεικονίζεται στο κτηματολογικό διάγραμμα της απαλλοτρίωσης ως δημοτική οδός, ενώ αντίστοιχα το εδαφικό τμήμα το οποίο φέρεται ως ιδιοκτησία του με α.κ.π. 7 αποτελεί τμήμα της άνω δημοτικής οδού στην πραγματική της θέση. ...Επομένως, από όλα τα ανωτέρω συνάγεται, αφενός ότι η επίδικη έκταση των 189 τ.μ.

όπως αυτή εμφαίνεται και αποτυπώνεται υπό τα στοιχεία .... στο συνημμένο στην αγωγή απόσπασμα του κτηματολογικού διαγράμματος του βεβαιωθέντος στις 15-7-2007 πολιτικού μηχανικού Κ. Σ., αποτελεί τμήμα του όλου ακινήτου του ενάγοντος την κυριότητα του οποίου έχει αποκτήσει με παράγωγο τρόπο σύμφωνα με το προαναφερόμενο συμβόλαιο, αφετέρου αυτή δεν έχει απαλλοτριωθεί, όπως συνομολογεί και το εναγόμενο, αλλά ούτε και αποτελεί κοινόχρηστη οδό όπως αβάσιμα ισχυρίζεται το τελευταίο και όπως εσφαλμένα αποτυπώνεται ως τέτοια στο κτηματολογικό διάγραμμα της απαλλοτρίωσης...".

Στη συνέχεια το Δικαστήριο απέρριψε τις ασκηθείσες εφέσεις και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία αναγνωρίσθηκε η κυριότητα του αναιρεσιβλήτου επί της επίδικης εδαφικής έκτασης. Κρίνοντας όμως έτσι το εκδόσαν την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστήριο παρεβίασε αμφότερες τις προαναφερόμενες διατάξεις των αριθμών 5 και 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, καθόσον αφενός δέχθηκε ότι το αναιρεσείον εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο συνομολογεί ότι η επίδικη εδαφική λωρίδα δεν περιλαμβάνεται στην απαλλοτριωθείσα μείζονα έκταση, ενώ όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση των ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου προτάσεών του, αλλά και του δευτέρου λόγου της από 19-6-2011 έφεσής του, τούτο προέβαλε ακριβώς το αντίθετο δηλαδή το ότι η επίδικη έκταση περιήλθε οριστικά σ’ εκείνο μετά τη νομοτύπως συντελεσθείσα απαλλοτρίωση της μείζονος έκτασης, με την παρακατάθεση της σχετικής αποζημίωσης και τη δημοσίευσή της στο ΦΕΚ και αφετέρου, ενώ αρχικά δέχεται ότι η προαναφερόμενη επίδικη έκταση περιλαμβάνεται στη μείζονα απαλλοτριωθείσα τοιαύτη, στη συνέχεια διαλαμβάνει την αντιφατική αιτιολογία ότι το επίδικο τμήμα δεν περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.

Ως εκ τούτου οι σχετικοί από τις άνω διατάξεις πρώτος και δεύτερος αναιρετικοί λόγοι της από 21-1-2016 αίτησης αναίρεσης και δεύτερος αναιρετικός λόγος της από 22-8-2016 αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμοι. Μετά την παραδοχή των λόγων αυτών και δοθέντος ότι παρέλκει η έρευνα των υπολοίπων λόγων των αναιρέσεων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Πρωτοδικείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες της από 22-8-2016 αναίρεσης του κατατεθέντος παραβόλου (αρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, κατά το νόμιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ, 22 ν. 3693/1957 ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 21-1-2016 και από 22-8-2016 αναιρέσεις.

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 670/2014 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες της από 22-8-2016 αναίρεσης.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα αφενός του αναιρεσείοντος της από 21-1-2016 αναίρεσης Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ, αφετέρου των αναιρεσειόντων της από 22-8-2016 αναίρεσης τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Φεβρουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ