497/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 497 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 497/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 24 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Λ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Ευαγγελίας Λυσσάρη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Π. Χ. Α., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Δημήτριο Παρασκευόπουλο και κατέθεσε προτάσεις και 2. Της εδρεύουσας στην Ν. Σμύρνη ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας, με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε." νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Αρνέλλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-1-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:1131/2001 προδικαστική απόφασή και την 1071/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7292/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 16-4-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς ανέγνωσε την από 15-2-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Η σύμβαση με την οποία αναγνωρίζει κάποιος ίδιο αυτού χρέους, που προέρχεται από ορισμένη αιτία και υπόσχεται την καταβολή του, δημιουργεί νέα ενοχική σχέση, η οποία θεμελιώνει ιδία αυτοτελή βάση αγωγής, στηριζόμενη στο άρθρο 361 Α.Κ., με την έννοια ότι ο οφειλέτης δεν μπορεί να προβάλλει άλλες ενστάσεις που πηγάζουν από την παλαιά ενοχική σχέση, η οποία κατά τούτο δεν εξετάζεται πλέον (Α.Π. 264/1989). Αντίθετα, η επιβεβαιωτική αναγνώριση χρέους, η οποία γίνεται μόνο για αποδεικτικούς σκοπούς, δεν έχει δικαιοπρακτικό χαρακτήρα και άρα μπορεί να προβληθούν ενστάσεις από την ενοχική σχέση μεταξύ των μερών, εκτός αν συμφωνήθηκε παραίτηση από τις ενστάσεις, οπότε θα πρόκειται για διαπλαστική δικαιοπραξία. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αν ο ισχυρισμός που δεν λήφθηκε υπόψη είναι μη νόμιμος ή αόριστος και συνεπώς δεν θεωρείται ουσιώδης, αφού δεν ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (Α.Π. 1352/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση, με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ., την αιτίαση ότι παρείδε τον ισχυρισμό του, που περιέχεται στην από 31-1-2000 αγωγή του, κατά τον οποίο η ασφαλιστική εταιρεία δεύτερη αναιρεσίβλητη του πρότεινε ρητώς να τον αποζημιώσει, γεγονός που συνιστά επιβεβαιωτική αναγνώριση του χρέους, η οποία αποκλείει την προβολή από αυτήν της ενστάσεως διετούς παραγραφής.

Όπως προκύπτει από το δικόγραφο της άνω αγωγής, που επισκοπείται παραδεκτά από τον Άρειο Πάγο (άρθρ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), ο αναιρεσείων εκθέτει σε αυτήν τα ακόλουθα: "Την αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου από τους εναγομένους και την υποχρέωσή της να με αποζημιώσει αναγνώρισε και η δεύτερη από τους εναγομένους, η οποία, δια του εις ...

αντιπροσώπου της Κ. Ν. Β., προκειμένου να υπολογίσει το ποσόν της αποζημιώσεώς μου, μου ζήτησε και της παρέδωσα τα τιμολόγια και τις αποδείξεις των δαπανών που έκανε, δεν συμφώνησα όμως με την πρόταση αποζημιώσεως που μου έκανε". Ο ισχυρισμός αυτός, ως αντένσταση καθ' υποφορά στην ένσταση της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας περί διετούς παραγραφής των αξιώσεων του αναιρεσείοντος (άρθρο 10 παρ. 2 ν. 489/1976), είναι αόριστος.

Διότι δεν επικαλείται ο αναιρεσείων ότι συμφωνήθηκε παραίτηση της ασφαλιστικής εταιρείας από την ένσταση παραγραφής. Το Εφετείο, συνεπώς, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ., με το να μη λάβει υπόψη τον αόριστο αυτόν ισχυρισμό κατά το ανωτέρω σκέλος του (της αναγνώρισης της υποχρέωσης να αποζημιώσει) και άρα ο συναφής δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

2.- Με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως ο αναιρεσείων προσάπτει στην πληττομένη απόφαση την αιτίαση ότι το Εφετείο με το να απορρίψει τον ίδιο παραπάνω ισχυρισμό του για επιβεβαιωτική αναγνώριση χρέους, διότι η αναιρεσίβλητη του ζήτησε και της παρέδωσε τα τιμολόγια και τις αποδείξεις των δαπανών, διέλαβε ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες. Σχετικά με το σκέλος αυτό του ανωτέρω ισχυρισμού το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμος, διότι η εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρείας κατοχή των τιμολογίων δεν αποτελεί πρόταση προς τον παθόντα προς εκκαθάριση της διαφοράς και αναγνώριση αντίστοιχης υποχρεώσεώς της με συνέπεια τη διακοπή παραγραφής, αλλά απλώς προπαρασκευαστική ενέργεια της εν λόγω προτάσεως, ως εκ τούτου δε, δεν είναι δυνατόν να γίνει λόγος για τέτοια πρόταση, αφού αυτή βρίσκεται στο στάδιο των προπαρασκευαστικών ενεργειών, για την καταβολή αποζημιώσεως προς τον παθόντα". Οι παραδοχές αυτές είναι σαφείς και μη αντιφατικές, έτσι ώστε να επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

3.- Η περιεχόμενη στον τρίτο λόγο αναιρέσεως αιτίαση παραβίασης της διατάξεως του άρθρου 214 Α.Κ. στηρίζεται σε ανακριβή προϋπόθεση. Διότι το Εφετείο ούτε εφάρμοσε τη διάταξη αυτή, ούτε όφειλε, ενόψει των ανωτέρω παραδοχών, να την εφαρμόσει. Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. προβαλλόμενος τρίτος λόγος του αναιρετηρίου, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

4.- Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., είναι απαράδεκτος ο λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση, γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναίρεσης, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο.

Πρέπει, δηλαδή, να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός που στηρίζει το λόγο αναιρέσεως είχε προταθεί στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση και μάλιστα ότι είχε προταθεί νομίμως, ήτοι ότι προτάθηκε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και είχε επαναφερθεί νόμιμα στο δεύτερο βαθμό, αλλιώς ο λόγος είναι αόριστος, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις με στοιχ.

α' έως γ' προαναφερόμενες εξαιρέσεις του ως άνω άρθρου 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως ο αναιρεσείων προσάπτει στην πληττομένη απόφαση την αιτίαση ότι παρείδε τον ισχυρισμό του, που περιέχεται επικουρικά στο δεύτερο λόγο της εφέσεώς του, περί σιωπηρής παραιτήσεως της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας από την ένσταση παραγραφής των αξιώσεών του.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ., είναι αόριστος και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι δεν επικαλείται ότι τον ανωτέρω ισχυρισμό πρότεινε νομίμως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

5.- Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την αιτίαση ότι απέρριψε τον ισχυρισμό του από το άρθρο 281 Α.Κ. κατά της ενστάσεως παραγραφής της αναιρεσίβλητης με αιτιολογία ανεπαρκή. Όπως προκύπτει από τις προτάσεις του αναιρεσείοντος που κατέθεσε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που επισκοπούνται παραδεκτά από τον Άρειο Πάγο (άρθρ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), τον ισχυρισμό αυτόν δεν είχε προβάλλει στον πρώτο βαθμό, αλλά προτάθηκε για πρώτη φορά στο Εφετείο με τον τρίτο λόγο εφέσεως, χωρίς να ισχυριστεί ότι συνέτρεχε κάποια εξαιρετική προϋπόθεση του άρθρου 527 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς, το Εφετείο, που ασχολήθηκε με τον ισχυρισμό αυτό και τον απέρριψε κατ' ουσίαν, ενώ έπρεπε να δεχτεί ότι είναι απαράδεκτος, προφανώς έσφαλε. Γι' αυτό πρέπει να αντικατασταθεί η αιτιολογία του, κατά το άρθρο 578 Κ.Πολ.Δ., και να απορριφθεί ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. λόγος του αναιρετηρίου ως απαράδεκτος.

6.- Κατά τη σταθερή νομολογία του Αρείου Πάγου ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που οφείλεται στο δικαιούχο βάσει της διατάξεως του άρθρου 932 Α.Κ. αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η κρίση αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως (αριθμός 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.) είτε εκ πλαγίου (αριθμός 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.) είτε ως παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας. Επομένως, η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας στον καθορισμό του ύψους της οφειλόμενης χρηματικής ικανοποιήσεως δεν υπόκειται στον έλεγχο του Ακυρωτικού (Α.Π. 634/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων με τον έκτο λόγο αναιρέσεως προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την αιτίαση ότι με το να επιδικάσει το ποσό των 14.673,51 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τον τραυματισμό του από το τροχαίο ατύχημα, αντί του αιτουμένου ποσού των 29.347 ευρώ, παραβίασε το άρθρο 932 Κ.Πολ.Δ. Κατ' ακολουθίαν όμως των όσων εκτέθηκαν, ο παραπάνω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, γιατί το ποσό που καθορίστηκε με την απόφαση του Εφετείου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.), οι οποίοι παραστάθηκαν χωριστά και κατέθεσαν προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28 Μαρτίου 2008 αίτηση του Ν. Λ. για αναίρεση της 7292/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του κάθε αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Μαρτίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαρτίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ