Supreme Court allows appeal against defamation judgment due to insufficient reasoning on knowledge of falsity.

Απόφαση 496 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 496/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Ιανουαρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Ν. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Κατσέλη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ε. Μ. του Ι., κατοίκου ..., εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Κακλαμάνο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/3/2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1928/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4800/2015 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/5/2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου 681Δ ΚΠολΔ, υπ' αριθμ. 4800/2015 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο, δεχόμενο την από 1-7-2014 έφεση της αναιρεσείουσας κατά της 1928/2014 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, κατά το μέρος που είχε δεχτεί την από 23-3-2011 αγωγή του αναιρεσιβλήτου εναντίον της και δίκασε την υπόθεση μεταξύ των διαδίκων, δέχτηκε εν μέρει την ανωτέρω αγωγή και υποχρέωσε, πλην άλλων, την εναγόμενη αναιρεσείουσα να καταβάλει στο ενάγοντα αναιρεσίβλητο νομιμοτόκως από την επίδοσή της, το ποσό των 15.000 ευρώ, προς ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την περιγραφόμενη παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά της (συκοφαντική δυσφήμηση κατ' εξακολούθηση) σε βάρος της. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την έννοια του άρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΓΊολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σχ αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005,7/2006, 2/2013).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Έτσι, στην περίπτωση, κατά την οποία το δικαστήριο έκρινε κατ" ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν προφανή την παραβίαση (ΑΠ 366/2011).

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔικ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως τέτοια δε νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση αγωγής, ανταγωγής ένστασης ή αντένστασης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που όμως δεν εφαρμόσθηκε (ΑΠ 1758/2009 , ΑΠ 1800/2014).

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 57, 59, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει, ότι για να γεννηθεί αξίωση προστασίας από προσβολή της προσωπικότητας, θα πρέπει η προσβολή να είναι παράνομη, να αντίκειται δηλαδή σε διάταξη που απαγορεύει συγκεκριμένη πράξη, με την οποία προσβάλλεται έκφανση αυτής όπως είναι μεταξύ άλλων, η τιμή και η υπόληψη κάθε ανθρώπου, είναι δε αδιάφορο σε ποιο τμήμα δικαίου βρίσκεται η διάταξη που απαγορεύει την προσβολή.

Έτσι, η προσβολή μπορεί να προέλθει και από ποινικά κολάσιμη πράξη, όπως εξύβριση, απλή δυσφήμηση ή συκοφαντική δυσφήμηση7που προβλέπονται και τιμωρούνται από τις διατάξεις των άρθρων 361, 362 και 363 του Π.Κ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 362 και 363 Π.Κ., όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλο γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του, διαπράττει το έγκλημα της δυσφήμησης και αν το γεγονός αυτό είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι τούτο είναι ψευδές, τότε διαπράττει το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης.

Για τη στοιχειοθέτηση της αντικειμενικής υπόστασης αμφοτέρων των άνω εγκλημάτων απαιτείται ισχυρισμός ή διάδοση από τον υπαίτιο, με οποιονδήποτε τρόπο και μέσο, ενώπιον τρίτου, για κάποιον άλλο γεγονότος που θα μπορούσε να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του. Ως γεγονός, κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, νοείται κάθε συγκεκριμένο περιστατικό του εξωτερικού κόσμου, που ανάγεται οτο παρελθόν ή παρόν, υποπίπτει στις αισθήσεις και είναι δεκτικό απόδειξης, καθώς και κάθε συγκεκριμένη σχέση ή συμπεριφορά, αναφερόμενη στο παρελθόν ή παρόν, που υποπίπτει στις αισθήσεις και αντίκειται στην ηθική και την ευπρέπεια και προσβάλλει την τιμή και υπόληψη του προσώπου ως στοιχεία της προσωπικότητας του.

Τιμή είναι η εκτίμηση, που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία, με βάση την ηθική αξία, που έχει λόγω της συμμόρφωσής του με τις νομικές και ηθικές του υποχρεώσεις, ενώ υπόληψη είναι η εκτίμηση, που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία, με βάση την κοινωνική του αξία, συνεπεία των ιδιοτήτων και ικανοτήτων του, για την εκπλήρωση των ιδιαίτερων κοινωνικών του έργων ή του επαγγέλματος του.

Συνιστά δε ισχυρισμό του γεγονότος κάθε σχετική με αυτό ανακοίνωση, που βασίζεται είτε σε προσωπική αντίληψη ή γνώμη είτε σε υιοθέτηση της γνώμης άλλου. Αντίθετα, διάδοση γεγονότος συνιστά η περαιτέρω απλή μετάδοση της . σχετικής ανακοίνωσης, που έγινε από άλλον (ΑΠ 271/2012). Παράλληλα για τη στοιχειοθέτηση της υποκειμενικής υποστάσεως του εγκλήματος της δυσφημήσεως απαιτείται γνώση του δράστη ότι το ισχυριζόμενο ή διαδιδόμενο απ' αυτόν ενώπιον τρίτου γεγονός είναι κατάλληλο να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου και θέληση του ίδιου να ισχυρισθεί ή να διαδώσει ενώπιον τρίτου το βλαπτικό για άλλον γεγονός, ενώ για τη στοιχειοθέτηση της υποκειμενικής υποστάσεως του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως απαιτείται επιπλέον γνώση του δράστη ότι το γεγονός είναι ψευδές και ο αναγκαίος προς τούτο άμεσος δόλος του πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς με παράθεση περιστατικών που δικαιολογούν την γνώση αυτή (ΑΠ 1662/2005, ΑΠ 193/2018).

Ωστόσο, σε περίπτωση που ο δράστης δεν γνώριζε το ψευδές του γεγονότος που ισχυρίστηκε ή διέδωσε ή είχε αμφιβολίες γι' αυτό, δεν στοιχειοθετείται το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως, παραμένει, όμως, η απλή δυσφήμηση ως προσβάλλουσα επίσης την προσωπικότητα του άλλου σε βαθμό μη ανεκτό από την έννομη τάξη εκτός αν συντρέχει κάποια από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 367 παρ. 1 του Π.Κ.

περιπτώσεις, που αίρουν τον άδικο χαρακτήρα της πράξης, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νομίμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή την διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον. Όμως και στην περίπτωση αυτή ο άδικος χαρακτήρας της εξυβριστικής ή δυσφημιστικής εκδηλώσεως δεν αίρεται και συνεπώς παραμένει η παρανομία, ως συστατικό στοιχείο της αδικοπραξίας, όταν η ανωτέρω εκδήλωση αποτελεί συκοφαντική δυσφήμηση ή όταν από τον τρόπο και από τις περιστάσεις που έγινε αυτή προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή σκοπός που κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής άλλου, με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του ή με περιφρόνηση αυτού.

Η τελευταία διάταξη του άρθρου 367 του Π.Κ., για την ενότητα της έννομης τάξης, εφαρμόζεται αναλογικώς και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ. Α.Κ., ώστε αιρουμένου του άδικου χαρακτήρα των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων,(με την επιφύλαξη του άρθρου 367 παρ.2 Π.Κ.), αποκλείεται και το στοιχείο του παράνομου της επιζήμιας συμπεριφοράς, ως όρου της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου (ΑΠ 1431/2017, ΑΠ 1904/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο, εκτιμώντας το σύνολο των αποδεικτικών μέσων, που παραδεκτά επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχτηκε ως προς την ουσία της υπόθεσης τα ακόλουθα: "Ο ενάγων είναι επιχειρηματίας και διατηρεί στην περιοχή … ατομική επιχείρηση, η οποία εκμεταλλεύεται καφετέρια-μπαρ που φέρει την επωνυμία "ΚΡΙ-ΚΡΙ".

Στις 7-9-2009 έλαβε χώρα στην … το ετήσιο πανηγύρι, με την ευκαιρία του εορτασμού της Παναγίας της Κορφιάτισσας, στο οποίο παρευρέθηκαν εκατοντάδες επισκέπτες τόσο από τη Μήλο, όσο και από την υπόλοιπη Ελλάδα. Τα ξημερώματα ΐής 8ης-9-2009 εξαφανίστηκε από το χώρο του πανηγυριού ο Γ. Α., ηλικίας τότε 27 χρόνων, ο οποίος διέμενε στη … τους τελευταίους τέσσερις μήνες πριν από την εξαφάνισή του και εργαζόταν σε τουριστικό πρακτορείο.

Το πρόσωπο αυτό είχε θεαθεί για τελευταία φορά στο χώρο του πανηγυριού που διεξαγόταν στην πλατεία της …, όπου βρίσκεται και το κατάστημα που εκμεταλλεύεται ο ενάγων, να διασκεδάζει και να έχει καταναλώσει μεγάλη ποσότητα οινοπνευματωδών ποτών, ενώ περί τις πρώτες πρωινές ώρες χάθηκαν τα ίχνη του, παρά το γεγονός ότι κανένας δεν τον είδε να αποχωρεί από το χώρο του πανηγυριού, ενώ και το αυτοκίνητο του, με το οποίο είχε μεταβεί στο χώρο διεξαγωγής του πανηγυριού, παρέμενε σταθμευμένο σε χώρο στάθμευσης που βρισκόταν κοντά στην πλατεία.

Η εξαφάνιση του προσώπου αυτού έγινε αντιληπτή από συγγενείς και φίλους του την επόμενη ημέρα, ενώ τρεις ημέρες αργότερα δηλώθηκε το γεγονός αυτό και στην αρμόδια αστυνομική αρχή και ξεκίνησε έκτοτε αστυνομική έρευνα με τη λήψη μαρτυρικών καταθέσεων, καθώς και με τη διενέργεια προανακριτικών πράξεων για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, προκειμένου να διακριβωθεί εάν η εξαφάνιση του προσώπου αυτού συνδεόταν ενδεχομένως με εγκληματική σε βάρος του ενέργεια.

Οι απόπειρες εντοπισμού του προσώπου αυτού απέβησαν άκαρπες και οι οικείοι του είχαν καταληφθεί από το φόβο ότι είχε συμβεί σ' αυτόν κάτι πολύ σοβαρό. Στο νησί μετέβησαν συγγενείς και φίλοι του, προκειμένου να συνδράμουν το έργο της αστυνομικής αρχής για τον εντοπισμό του, χωρίς να υπάρξει συγκεκριμένο θετικό αποτέλεσμα.

Όλες οι μαρτυρίες συνέκλιναν πάντως στο γεγονός ότι το πρόσωπο αυτό είχε θεαθεί για τελευταία φορά στον προαναφερόμενο χώρο, να διασκεδάζει και να έχει καταναλώσει μεγάλη ποσότητα οινοπνευματωδών ποτών, παρέμεινε δε εκεί μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, λίγο πριν ξημερώσει, οπότε οι περισσότεροι επισκέπτες είχαν αποχωρήσει πλέον από την πλατεία και παρέμενε σ' αυτή μικρός αριθμός προσώπων.

Το γεγονός της εξαφάνισης απασχόλησε την τοπική κοινή γνώμη για μεγάλο χρονικό διάστημα, αφού ήταν μάλλον ασυνήθιστο για τις συνθήκες που επικρατούν στη …. Λίγες ημέρες μετά την εξαφάνιση του Γ. Α. οι συγγενείς του απευθύνθηκαν στην εναγομένη, η οποία είναι δημοσιογράφος και κατά το χρόνο εκείνο επιμελούταν, ως υπεύθυνη συντονίστρια και παρουσιάστρια, την τηλεοπτική εκπομπή τον τίτλο "Φως στο Τούνελ", την οποία παρουσίαζε τις βραδινές ώρες κάθε Παρασκευής από τον τηλεοπτικό σταθμό πανελλήνιας εμβέλειας με τον τίτλο "ALTER", ιδιοκτησίας της εναγόμενης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. - ALTER CHANNEL".

Η εκπομπή αυτή ασχολούταν με υποθέσεις εξαφάνισης προσώπων από το συγγενικό, φιλικό, επαγγελματικό και κοινωνικό τους περιβάλλον, διεξαγόταν δε ταυτόχρονα με την παραγωγή της, δηλαδή χωρίς προηγούμενη βιντεοσκόπηση και για το λόγο αυτό είχε το χαρακτήρα "ζωντανής" εκπομπής, ενώ σ' αυτήν εμφανίζονταν ως προσκεκλημένοι διάφορα πρόσωπα, κατά κανόνα συγγενείς και φίλοι των αγνοουμένων.

Με την εξαφάνιση του Γ. Α. ασχολήθηκε η εναγομένη σε τρεις συνεχόμενες τηλεοπτικές εκπομπές που προβλήθηκαν, στις 25-9-2009, στις 2-10-2009 και στις 9-10-2009. Κατά τις εκπομπές αυτές, η εναγομένη, οι συνεργάτες της δημοσιογράφοι και οι συγγενείς και φίλοι του Γ. Α. που παρευρίσκονταν στο τηλεοπτικό στούντιο, ενώπιον του πολυπληθούς τηλεοπτικού κοινού της εκπομπής ισχυρίστηκαν σε βάρος του ενάγοντος γεγονότα που μπορούν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψη του, τα οποία ήταν ψευδή και η εναγομένη, όπως επίσης και τα προαναφερόμενα πρόσωπα, γνώριζαν ότι τα γεγονότα αυτά είναι ψευδή.

Ειδικότερα, σε βάρος του ενάγοντος διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι εμπλέκεται στην εξαφάνιση του Γ. Α., σε βάρος του οποίου είχε τελεστεί το αδίκημα της αρπαγής, είτε μετέχοντας στην ομάδα των προσώπων που είχαν τελέσει το κακούργημα αυτό, είτε υποθάλποντας τα προαναφερόμενα πρόσωπα, τα οποία γνωρίζει μεν πλην όμως δεν τα κατονομάζει και με τον τρόπο αυτό ματαιώνει τη δίωξη τους για το κακούργημα αυτό, δεδομένου ότι ο ενάγων γνωρίζει τις συνθήκες, υπό τις οποίες εξαφανίστηκε ο αγνοούμενος, τις οποίες αποκρύπτει από τις αρχές, κυρίως όμως από τα πρόσωπα του οικογενειακού και φιλικού "περιβάλλοντος του αγνοουμένου και από τους συντελεστές της τηλεοπτικής εκπομπής της εναγομένης, ώστε να συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι δεν ανακοινώνει αυτά που γνωρίζει, διότι με τον τρόπο αυτό προστατεύει κάποιους ή και τον εαυτό του.

Τα γεγονότα αυτά, η εναγομένη, οι συνεργάτες της και οι συγγενείς και φίλοι του αγνοουμένου ισχυρίστηκαν κατ' επανάληψη στο πλαίσιο των προαναφερόμενων τηλεοπτικών εκπομπών, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο απροκάλυπτα και άλλοτε συγκεκαλυμμένα, συνοδεύονταν δε τα γεγονότα αυτά από σχόλια, γνώμες, αξιολογικές κρίσεις και υπαινιγμούς των προαναφερόμενων προσώπων που εμμέσως αναδείκνυαν, φώτιζαν, ενίσχυαν και κατά κάποιον τρόπο αποδείκνυαν τα προαναφερόμενα -υποκρυπτόμενα πίσω από τη διατύπωση των σχολίων, των γνωμών, των αξιολογικών κρίσεων και των υπαινιγμών- γεγονότα, με τα οποία συνέχονταν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ουσιαστικά να προσδιορίζουν την ποσοτική και την ποιοτική βαρύτητα των γεγονότων αυτών.

Τα γεγονότα αυτά είναι πρόδηλο ότι αποδίδονται στον ενάγοντα, παρά το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια των προαναφερόμενων τηλεοπτικών εκπομπών της εναγομένης δεν αναφέρθηκε το ονοματεπώνυμο του ενάγοντος, παρά μόνο μια φορά το μικρό του όνομα (Β.), πλην όμως η αναφορά της επωνυμίας του καταστήματος που εκμεταλλευόταν ο ενάγων, του τόπου, στον οποίο βρίσκεται το κατάστημα αυτό, καθώς επίσης και η ηχογραφημένη μετάδοση κατά τη διάρκεια των εκπομπών αυτών της συνομιλίας που είχαν οι γονείς του ενάγοντος, αλλά και ο ίδιος ο ενάγων, με συνεργάτη της εναγομένης, είχαν ως αποτέλεσμα οποιοδήποτε πρόσωπο από τους κατοίκους της ….

που παρακολουθούσαν την εκπομπή λόγω και του αυξημένου τοπικού ενδιαφέροντος που παρουσίαζε το γεγονός της εξαφάνισης του Γ. Α., όπως επίσης και οποιοδήποτε πρόσωπο του φιλικού και συγγενικού περιβάλλοντος του ενάγοντος που ήταν σε θέση να αναγνωρίσει τη φωνή αυτού και των γονέων του, με απόλυτη βεβαιότητα να τον συνδέει με τις εκπομπές και τους δυσφημιστικούς για το πρόσωπο του ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν σε αυτές και κατά τον τρόπο αυτό η σύνδεση του ενάγοντος και η ταυτοποίηση του ως του προσώπου εκείνου που ενεπλάκη στην εξαφάνιση, να εμφανίζεται ως αναπόδραστη.

Τα γεγονότα αυτά χωρίς καμία αμφιβολία κρίνονται πρόσφορα, κατ' αντικειμενική κρίση, να πλήξουν βάναυσα την τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος, ο οποίος εμφανίζεται να εμπλέκεται στην εξαφάνιση ενός ανθρώπου, ως αποτέλεσμα εγκληματικής ενέργειας, στην οποία ο ίδιος (ο ενάγων) είχε μετάσχει, ή την οποία ο ίδιος συγκαλύπτει.

Περαιτέρω, η εναγομένη τελούσε σε γνώση της αναλήθειας των γεγονότων αυτών και της προσφορότητάς τους να προσβάλουν την τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος. Ειδικότερα, η εναγομένη αξιοποίησε ως πυρήνα των εκπομπών της το αναμφισβήτητο και αληθινό γεγονός της εξαφάνισης του Γ. Α. και ενώ ούτε εκείνη, ούτε κανένα από τα πρόσωπα που μετείχαν στις εκπομπές της είχαν στη διάθεσή τους οποιοδήποτε στοιχείο για την εμπλοκή, με οποιονδήποτε τρόπο και με οποιαδήποτε συμμετοχική ιδιότητα, του ενάγοντος στην εξαφάνιση του προσώπου αυτού, επένδυσε το αληθινό γεγονός της εξαφάνισης με τα προαναφερόμενα ψευδή γεγονότα που αποτελούσαν αποκυήματα της φαντασίας της και τα οποία ούτε κατ' ελάχιστον δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, με αποτέλεσμα να καταλήξει στην αστυνομικού τύπου μυθοπλασία των εκπομπών που παρουσίασε.

Προφανής δε, αλλά και μοναδικός στόχος της φανταστικής αυτής κατασκευής της εναγομένης ήταν να καταστήσει ελκυστικότερο το περιεχόμενο των εκπομπών της, να προκαλέσει και να προσελκύσει, αλλά και να διατηρήσει ενεργό και αμέριστο και για μεγάλο χρονικό διάστημα, το ενδιαφέρον του τηλεοπτικού κοινού, με την παραγωγή ενός ανύπαρκτου μύθου που περιελάμβανε πολλά ενδιαφέροντα και, κατά μια έννοια, προκλητικά -για το συχνά αδηφάγο τηλεοπτικό κοινό- επιμέρους στοιχεία (εξαφάνιση νέου ανθρώπου, αρπαγή, συνωμοσία, παρακώλυση δικαιοσύνης, συγκάλυψη). -Με άλλες λέξεις, η εναγομένη -ενώ γνώριζε το ψευδές των γεγονότων και την προσφορότητά τους να πλήξουν την τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος- προέβη στον ισχυρισμό των προαναφερόμενων γεγονότων και επέτρεψε τη διατύπωση του ίδιου ισχυρισμού από τους παρευρισκομένους στο τηλεοπτικό στούντιο για τις ανάγκες της τηλεθέασης και μόνον, αφού το αληθινό γεγονός της εξαφάνισης ενός νέου ανθρώπου υπό τις προαναφερόμενες συνθήκες, περιβλήθηκε με έναν πέπλο μυστηρίου, το οποίο κλήθηκε να άρει η εναγομένη μέσω των τηλεοπτικών εκπομπών που παρουσίασε.

Στην προσβολή του δικαιώματος του ενάγοντος στην προσωπικότητά του προέβη η εναγομένη τόσο με πράξη (με τον ισχυρισμό του ψευδού γεγονότος), όσο και με παράλειψη. Πραγματικά, η εναγομένη, υπό την ιδιότητά της ως συντονίστριας και παρουσιάστριας της τηλεοπτικής της εκπομπής, βαρυνόταν με την ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, θεμέλιο της οποίας αποτελεί η καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη, να αποτρέπει τους συνεργάτες της και τους παρευρισκομένους στο τηλεοπτικό στούντιο, από το οποίο μεταδίδονταν ζωντανά οι εκπομπές της, από την προσβολή της προσωπικότητας οποιουδήποτε προσώπου, με τον ισχυρισμό ψευδών γεγονότων, ικανών να βλάψουν την τιμή και -την υπόληψη του προσώπου αυτού, ή -σε περίπτωση που ελάμβανε χώρα τέτοια προσβολή- να επεμβαίνει, να ανακαλεί στην τάξη τον υπαίτιο της προσβολής, να διαχωρίζει τη θέση της, ως συντονίστριας και παρουσιάστριας της εκπομπής, από τη διατύπωση του δυσφημιστικού ισχυρισμού και να αποκαθιστά την τιμή του θιγόμενου προσώπου με κάθε πρόσφορο μέσο.

Τούτο δε, ενόψει της τεράστιας δυναμικής του λόγου και της εικόνας που μεταδίδονται μέσω της τηλεόρασης, του αόριστου -συχνά, πολύ μεγάλου- αριθμού προσώπων (τηλεθεατών), ενώπιον των οποίων λαμβάνει χώρα ο δυσφημιστικός ισχυρισμός και της άμεσης επίπτωσης του ισχυρισμού που διατυπώνεται μέσω της τηλεόρασης.

Ειδικότερα, κατά την πρώτη τηλεοπτική εκπομπή (της 25ης-9- 2009) έλαβε χώρα η ακόλουθη στιχομυθία μεταξύ της εναγομένης και κάποιας φίλης του αγνοουμένου : "Φίλη αγνοουμένου : Παρασκευή μόλις φθάσαμε με το Μ. είπαμε να κατευθυνθούμε αρχικά στο μαγαζί που χάθηκε. Εναγομένη : Μιλάμε για το καφέ μπαρ στο άνοιγμα εκεί.

Φίλη : Το καφέ ΚΡΙ- ΚΡΙ. Λοιπόν πήγαμε με το Μ. , μπήκαμε μέσα, ήταν όντως το παλικάρι δε θυμάμαι καν το όνομά του ήρθαμε τώρα και θέλουμε να σου κάνουμε κάποιες ερωτήσεις. Ρε παιδιά, μας λέει, πού να θυμάμαι εγώ, κι είχα πανηγύρι εδώ, είχα πολύ κόσμο, δεν ξέρω. Του λέω, να σε ρωτήσω κάτι εγώ προσωπικά; Εκεί παρενέβην εγώ.

Του λέω, την τσάντα, του λέω, μπορείς να μου πεις πού τη βρήκες; Εναγομένη : Το σακίδιο που είχε ο Γ.. Φίλη : Η απάντησή του ήταν λίγο σχολαστική, του στυλ πού να θυμάμαι, όχι, τι σημασία έχει ρε κοπελιά αν η τσάντα ήταν εδώ ή λίγο πιο πέρα. Εγώ φαντάζεστε με την ψυχολογία που είχα, ότι τρελάθηκα και του απάντησα ότι δεν είναι ύφος αυτό να με αντιμετωπίζει Εναγομένη :...

μου λες τώρα για το παιδί αυτό που καλώς κακώς καθόταν ο Γ. έξω από το χώρο του. Δεν κατηγορεί κανείς κανένα. Φίλη : Όχι σίγουρα. Μπορεί και μόνο το άγχος και η δυσφήμηση του μαγαζιού, εννοείται ότι δεν κατηγορούμε κανέναν, απλά η αντιμετώπιση σε σχέση με όλο το υπόλοιπο νησί. Εναγομένη : Όχι δυσφήμηση. Δεν πρέπει να το βλέπει κανείς έτσι έτυχε να χαθεί ένα παιδί που καθόταν εκεί έξω.

Βοηθάω. Φίλη : Σε εμάς δεν είπε καν ότι τον θυμόταν. Εναγομένη: Βοηθάω. Ό,τι είδα, ό,τι ξέρω, βοηθάω την οικογένεια που ανησυχεί έτσι; Δεν ειρωνεύομαι. Γιατί πήραμε κι εμείς κάποιες απαντήσεις του στυλ ας πούμε, τι τον ψάχνετε ρε παιδιά, εντάξει προσγειώθηκε ένα ελικόπτερο και τον πήρε. Εντάξει δεν είναι απαντήσεις αυτές τη μαρτυρία ψάχνουμε.

Γιατί δεν είναι δυνατόν να μην είδε κάποιος κάτι από τη στιγμή που λιγόστεψαν οι παρέες και έμειναν λίγοι σε εκείνο το διάστημα που χάνεται ο Γ. ". Στη συνέχεια παρουσιάστηκε νέο ρεπορτάζ που αναφερόταν στην εξαφάνιση, κατά τη διάρκεια του οποίου μεταδόθηκαν μαγνητοφωνημένες συνομιλίες των γονέων του ενάγοντος και στη συνέχεια του ίδιου του ενάγοντος με συνεργάτη της εναγομένης που είχε μεταβεί στη …, οι οποίες λήφθηκαν παράνομα, αφού ο ενάγων και οι γονείς του αγνοούσαν την καταγραφή της συνομιλίας τους.

Οι συνομιλίες αυτές έχουν όπως στη συνέχεια : "Ρεπόρτερ: Ποιος το βρήκε το σακ βουαγιάζ αυτό το τσαντάκι. Ποιος το βρήκε; Μητέρα ενάγοντος: Το σακ βουαγιάζ αυτό βρέθηκε κι αν ήταν κι αυτουνού δεν ξέρω, αν ήταν κι αυτουνού. Πατέρας ενάγοντος: Αν ήταν και δικό του. Μητέρα ενάγοντος: Βρέθηκε εκεί κάτω. Πατέρας ενάγοντος:

Η αστυνομία το κράτησε, αν ήταν και δικό του. Ρεπόρτερ: Ποιος το βρήκε όμως; Εσείς; Πατέρας ενάγοντος: Ο γιος μου το βρήκε. Ρεπόρτερ: Και το έδωσε ο (ηχητική κάλυψη ονόματος) πότε στην αστυνομία;". "Ρεπόρτερ : Να σε ρωτήσω κάτι; Καλησπέρα. Από το ALTER είμαστε, από την εκπομπή της Α.. Σε περιμέναμε να μας μιλήσεις.

Ενάγων: Ναι, αλλά δεν πρόκειται παιδιά. Ρεπόρτερ: Όχι μωρέ, κάτσε να σε ρωτήσω. Ενάγων: Έχω πει, δηλαδή έχω βαρεθεί να μιλάω εδώ και δέκα μέρες για τον ίδιο λόγο. Ρεπόρτερ: Δεν έχει βρεθεί τίποτα προς τα πάνω που πήγατε σήμερα; Ενάγων: Όχι. Ρεπόρτερ: Τι ώρα τον είδες τελευταία φορά; Ενάγων: Δεν θυμάμαι. Ρεπόρτερ:

Δεν θυμάσαι; Ενάγων: Δεν σου λέω τώρα δεν είχαν κινητό πάνω μου. Ρεπόρτερ: Στο περίπου τι ώρα κλείνεις; Ενάγων: Τι ώρα κλείνω; 5-6. Ρεπόρτερ: Να σου πω το τσαντάκι βρέθηκε στο μαγαζί μέσα; Ενάγων: Δεν βρέθηκε κανένα τσαντάκι. Ρεπόρτερ: Το δικό του σακίδιο (ηχητική κάλυψη ονόματος) εδώ ήταν; Ενάγων: Εδώ ναι. Ρεπόρτερ :

Διασκέδαζε; Ενάγων: Εδώ εδώ. Ρεπόρτερ: Τελικά τι έγινε εκείνο το βράδυ; Ενάγων: Έλα ντε. Ρεπόρτερ: Έλα ντε. Τι να σου πω; Ενάγων: Αν ξέραμε τι έγινε θα τον είχαμε βρει. Ρεπόρτερ: Προς τα πού έφυγε ρε παιδί μου; Αυτό. Ενάγων: Αεροπορικώς με ελικόπτερο. Ρεπόρτερ: Α, μπορεί". Σε ολόκληρη τη διάρκεια της μετάδοσης του ηχητικού αυτού αποσπάσματος εμφανιζόταν στην τηλεοπτική οθόνη ο τίτλος "Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ:

έφυγε με ελικόπτερο". Με τη μετάδοση των ηχητικών αυτών αποσπασμάτων η εναγομένη προσέβαλε και πάλι την προσωπικότητα του ενάγοντος, ο οποίος εμφανίστηκε ως μάρτυρας που γνωρίζει για την εξαφάνιση του αγνοουμένου και αποκρύπτει τα στοιχεία που γνωρίζει, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, ενώ και οι συνομιλίες αυτές λήφθηκαν χωρίς τη συγκατάθεση των συνομιλητών του συνεργάτη της εναγομένης.

Ο ενάγων ταυτοποιήθηκε, παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρθηκε το ονοματεπώνυμο του, δεδομένου ότι η φωνή η δική του και των γονέων του μεταδόθηκαν χωρίς ηχητική αλλοίωση. Αμέσως μετά τη μετάδοση αυτών των ηχητικών αποσπασμάτων, η εναγομένη σχολίασε τα ακόλουθα : "Πάντως ελικόπτερο δεν προσγειώθηκε έτσι; Εντάξει τώρα νομίζω η ειρωνία δεν κολλάει σε μια τόσο σοβαρή υπόθεση.

Είπαμε κανείς δεν κατηγορεί κανέναν αλλά να λες ότι προσγειώθηκε ελικόπτερο και ήρθε και τον πήρε, δεν νομίζω ότι βοηθάει την ιστορία αυτή έτσι όπως εξελίσσεται. Φίλος αγνοουμένου: Ειδικά αν το συγκρίνεις και με τη συμπεριφορά των υπολοίπων ανθρώπων γύρω-γύρω". Η προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος δεν αίρεται από τη φράση "κανείς δεν κατηγορεί κανέναν".

Τούτο δε διότι, παρά τη φαινομενική μη υιοθέτηση της εκδοχής της απόδοσης κατηγορίας στον ενάγοντα, τόσο πριν από τη συγκεκριμένη τοποθέτηση, σύμφωνα με εκείνα που έχουν ήδη αναφερθεί προηγουμένως στο σκεπτικό της απόφασης αυτής, όσο και στη συνέχεια της συγκεκριμένης τηλεοπτικής εκπομπής, αλλά και των δύο επόμενων, είναι πρόδηλη η απόδοση της κατηγορίας αυτής (εμπλοκή στην εξαφάνιση του Γ.

Α.) στον ενάγοντα, με τελικό αποτέλεσμα να αναιρείται, να αποδομείται πλήρως στην αντίληψη του τηλεθεατή η προσχηματική, από την πλευρά της εναγομένης, δήλωση της μη απόδοσης κατηγορίας στον ενάγοντα. Την επόμενη εβδομάδα, στην εκπομπή της 2ης-10- 2009, η εναγομένη επανήλθε στο θέμα της εξαφάνισης του Γ. Α..

Κατά την τηλεοπτική αυτή εκπομπή έλαβε χώρα η ακόλουθη στιχομυθία μεταξύ της εναγομένης και κάποιου φίλου του αγνοουμένου : "Εναγομένη: το τελευταίο στίγμα είναι πάλι στο χώρο που τον βλέπουμε 5 παρά, τον βλέπει η κυρία εκεί, σύμφωνα με τις ανώνυμες πληροφορίες ήταν μέχρι τις 5.30 εκεί, άρα γιατί κάποιοι μάρτυρες όταν ρωτήθηκαν και από εμάς και από τους φίλους και από άλλους, είπαν ότι δεν ήταν 5.30 εκεί;

Φίλος αγνοουμένου: 5.15 είπαν ότι δεν ήταν εκεί. Εναγομένη: 5.15 δεν ήταν εκεί. Επίσης είπαν και από το μπαράκι εκεί και από αλλού, αλλά είπε ο άνθρωπος από το μπαράκι "μα εγώ βγήκα, δεν τον είδα πουθενά, δεν είδα τίποτα". Φίλος: Εμένα συγκεκριμένα επειδή μίλησα μαζί του με το Β. , εγώ τον είδα Εναγομένη: Καλά, ονόματα τώρα Φίλος:

μπήκα μέσα να πλύνω τα ποτήρια κι όλα αυτά, βγήκα 5.30 να μαζέψω τα τελευταία σκουπίδια, δεν ήταν κανένας εδώ. Δεν μου ανέφερε καν αυτός ότι ήταν κι άλλα άτομα εκεί, που τον βοήθησαν να μαζέψει τις καρέκλες". Κατά τη διάρκεια της συζήτησης προβάλλονταν στην τηλεοπτική οθόνη εικόνες από το κατάστημα του ενάγοντος.

Στη συνέχεια της εκπομπής, η εναγομένη σχολίασε τα ακόλουθα: .-"Να ακούσουμε το μάρτυρα που τον πλησιάσαμε την προηγούμενη εβδομάδα . για να μας πει τι έγινε τη νύχτα εκείνη; Γιατί περιμένεις από ανθρώπους που ήταν τις ώρες εκεί κοντά και είδαν κάποια πράγματα, να σου πουν, να βοηθήσουν και να αποκαλύψουν τέλος πάντων τι έχει συμβεί.

Να ζωντανέψουν τη νύχτα εκείνη και να βρεις κι εσύ την άκρη. Βρήκαμε λοιπόν έναν που έχει σχέση με ένα μπαράκι της περιοχής εκεί και θεωρείται και από τους βασικούς μάρτυρες, προσπαθήσαμε να αντλήσουμε τη μαρτυρία". Αμέσως μετά προβλήθηκε το απόσπασμα της προηγούμενης τηλεοπτικής εκπομπής, το οποίο περιείχε τις ηχογραφημένες συνομιλίες που είχε ο συνεργάτης της εναγομένης στη … με τους γονείς του ενάγοντος και με τον ίδιο, οι οποίες παρατίθενται προηγουμένως στο σκεπτικό της απόφασης αυτής.

Αργότερα κατά τη διάρκεια της ίδιας τηλεοπτικής εκπομπής σχολίασε η εναγομένη τα ακόλουθα: "Πήγαν στο Γ. λοιπόν, πήγαν στο Γ. και αφού τον είδαν στην κατάσταση που ήταν, ζαλισμένος από όλα τα νοθευμένα και λοιπά τα ποσά εκεί, που τα 'χανε νοθεύσει πήγαν να του δώσουν κι άλλα". Στη συνέχεια, είχε την ακόλουθη στιχομυθία με συνεργάτη της "Εναγομένη:

Ήρθε σε επαφή μαζί μας μάρτυρας και είπε ότι 5 και είδε συγκεκριμένα άτομα να εξακολουθούν να δίνουν ποτά στον αγνοούμενο το Γ. εκεί στο χώρο έξω από το μπαράκι. Έτσι; Άρα δεν είναι ότι δεν είδαμε κάτι, όταν βγήκαμε έλειπε. Συνεργάτης: Ότι εξαϋλώθηκε, ότι πέταξε. Εναγομένη: Ο άνθρωπος ήταν χάλια και συνέχιζαν να του δίνουν ποτά 5 και το πρωί".

Και αργότερα σχολίασε επίσης : "Μέχρι τις 5 και ήταν εκεί, όχι δεν τον είδαμε, δεν τον ακούσαμε. Έτσι; Γιατί ενώ καθαρίζαμε εκεί δεν είδαμε, δεν ακούσαμε τον άνθρωπο αυτό. Χάθηκε δηλαδή ως δια μαγείας. Τίποτα από αυτά δεν ισχύει". Στο τέλος της εκπομπής, έλαβε χώρα η ακόλουθη στιχομυθία της αδελφής του αγνοουμένου με την εναγομένη : "Αδελφή αγνοουμένου:

όμως τα γεγονότα. δείχνουν άλλα πράγματα, τα οποία είναι τραγικά. Δεν περιγράφονται. Όλος ο κόσμος έχει μείνει άναυδος. Εναγομένη : Το λες για κάποιους που ίσως προκαλούν με τον τρόπο τους και συνέβαλαν στην εξαφάνιση του Γ. . Αδελφή: Κάποιοι προκαλούν και την οικογένεια, τους φίλους του αγνοούμενου, σε μια πολύ δύσκολη στιγμή"

Εναγομένη: Συνέβη κάποιο περιστατικό; Γιατί οι γονείς σου παραμένουν στο νησί. Βρέθηκαν αντιμέτωποι με κάποια κατάσταση ακραία; Αδελφή : Εντάξει, υπάρχουν κάποιες φήμες, οι οποίες τους εξοργίζουν συνεχώς, για διάφορα πράγματα που λέγονται για τους εμπλεκόμενους και γι' αυτούς που γνωρίζουν και δεν μιλούν ή οτιδήποτε και βέβαια δηλώσεις κάποιων ανθρώπων που αναφέρουν ότι ο αγνοούμενος έφυγε με ελικόπτερο σε μια πλατεία 20 τ.μ.

ή ότι η παρέα του, αγνοούν την παρέα του. Πετάνε σπόντες διάφορες και ... Εναγομένη: Και δεν λένε τα πραγματικά περιστατικά ή άλλα λένε στους πρώτους και άλλα λένε στους δεύτερους. Αδελφή : Ναι δεν ξέρω αν έκλεισα στις 5 ή στις 6, δεν ξέρω αν το τσαντάκι βρέθηκε στη μια πλατεία ή κάτω από το τραπέζι μου. Όλα αυτά τα πράγματα είναι πολύ προκλητικά".

Την επόμενη εβδομάδα και ενώ οι δύο προηγούμενες τηλεοπτικές εκπομπές δεν είχαν αναδείξει κανένα ουσιαστικό, συγκεκριμένο και κρίσιμο στοιχείο για την τύχη του αγνοουμένου, η εναγομένη επανήλθε στο ίδιο θέμα κατά τη διάρκεια της τηλεοπτικής εκπομπής της 9ης-10-2009. Στην εκπομπή αυτή μεταδόθηκαν και πάλι οι ηχογραφημένες συνομιλίες που είχε ο συνεργάτης της εναγομένης στη Μήλο με τους γονείς του ενάγοντος και με τον ίδιο, μεταδόθηκε και πάλι απόσπασμα της προαναφερόμενης στιχομυθίας της αδελφής του αγνοουμένου με την εναγομένη ("Αδελφή : .......Πετάνε σπόντες διάφορες και ....

Εναγομένη : Και δεν λένε τα πραγματικά περιστατικά ή άλλα λένε στους πρώτους και άλλα λένε στους δεύτερους. Αδελφή : Ναι δεν ξέρω αν έκλεισα στις 5 ή στις 6, δεν ξέρω αν το τσαντάκι βρέθηκε στη μια πλατεία ή κάτω από το τραπέζι μου. Όλα αυτά τα πράγματα είναι πολύ προκλητικά"), η εναγομένη δε σχολίασε τα ακόλουθα : "Θέλω να μεταφερθούμε στη Μήλο για το Γ.

τον Α. τον 27χρονο Αθηναίο που επέλεξε το νησί για να στήσει την επιχείρησή του, την ξέρετε την υπόθεση γιατί μας παρακολουθείτε από την έναρξη της εκπομπής πριν δύο εβδομάδες για το Γ. που πήγε στην … να γλεντήσει στο πανηγύρι και τον εξαφάνισαν με το που τελείωσε αυτό. Ο βασικός μάρτυρας λέει για ποιο λόγο μου μιλάτε, το ελικόπτερο τον πήρε, αλλά εγώ όταν βγήκα δεν είδα κανένα Γ.

και τι μου λέτε τώρα δεν ξέρω ...

Είναι απλά μερικά πράγματα, αλλά κάποιοι μάρτυρες που εξακολουθούν να κοροϊδεύουν τις αρχές. Βλέποντας την ένταση που υπάρχει στη φιλόξενη κατά τα άλλα και πανέμορφη Μήλο ο Μητροπολίτης Σύρου-Μήλου Δωρόθεος ο δεύτερος και η έπαρχος του νησιού κ. Π. Κ. απευθύνονται με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο σε αυτούς που ξέρουν και δε μιλάνε, σε αυτούς που στιγματίζουν το νησί με τη συμπεριφορά τους".

Με τη συμπεριφορά της αυτή (με τις πράξεις και παραλείψεις που εκτίθενται ειδικότερα προηγουμένως), η εναγομένη προσέβαλε παράνομα και υπαίτια την προσωπικότητα του ενάγοντος. Η προσβολή του δικαιώματος του ενάγοντος στην προσωπικότητά του ήταν ιδιαίτερα βαριά, δεδομένου ότι των γεγονότων αυτών έλαβε γνώση μεγάλος αριθμός τηλεθεατών σε ολόκληρη την επικράτεια ενόψει της δημοφιλίας της εκπομπής της εναγομένης και της θεματολογίας της και του γεγονότος ότι ο τηλεοπτικός σταθμός, από τον οποίο προβάλλονταν οι εκπομπές της εναγομένης, ήταν πανελλήνιας εμβέλειας.

Εξαιτίας αυτής της προσβολής, διατυπώθηκαν δυσμενή σχόλια σε βάρος του ενάγοντος, ο οποίος συνδέθηκε κατά τρόπο αρνητικό με την εξαφάνιση του Γ. Α., ο οποίος έξι μήνες περίπου μετά το χρόνο εκείνο, στις αρχές Μαρτίου του 2010, βρέθηκε νεκρός από έναν βοσκό στην περιοχή της Αγίας Στυλιανής, κοντά στη μονάδα επεξεργασίας αστικών λυμάτων (βιολογικού καθαρισμού) του νησιού, σε απόσταση τριών-τεσσάρων χιλιομέτρων περίπου από την πλατεία της ….

Συνακόλουθα, επήλθε η μείωση της κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπόστασης του ενάγοντος και διατυπώθηκαν σχόλια σε βάρος του, τα οποία ήταν μειωτικά της τιμής και της υπόληψής του, κατά κύριο λόγο στον τόπο, στον οποίο αυτός κατοικεί και ασκεί το επάγγελμά του. Αποδεικνύεται ακόμη ότι ο ενάγων, εξαιτίας της παράνομης και υπαίτιας προσβολής του δικαιώματος του στην προσωπικότητα ως προς την ειδικότερη έκφανση της τιμής και της υπόληψής του από την προαναφερόμενη παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά της εναγομένης, η οποία τέλεσε σε βάρος αυτού την αξιόποινη πράξη της συκοφαντικής δυσφήμησης, κατ' εξακολούθηση (τούτο δε διότι το Δικαστήριο κρίνει ότι κατά το χρονικό διάστημα της μίας εβδομάδας που μεσολαβούσε ανάμεσα σε καθεμία από τις προαναφερόμενες τηλεοπτικές εκπομπές που παρουσίασε η εναγομένη, το έννομο αγαθό της τιμής του ενάγοντος δεν είχε ειρηνεύσει, αντίθετα δε η προσβολή της προσωπικότητας του τελευταίου ήταν και παρέμενε ακόμη ενεργός και σε έξαρση, όσο διατηρούταν ο αρνητικός επικοινωνιακός και κοινωνικός αντίκτυπος των εκπομπών αυτών και του περιεχομένου τους στην τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος), υπέστη ηθική βλάβη (μη περιουσιακή ζημία), για τη χρηματική ικανοποίηση της οποίας που συνίσταται στην ηθική παρηγοριά και την ψυχική ανακούφισή του, το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει α) να υποχρεωθεί η εναγομένη να καταβάλει σ' αυτόν το ποσό των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ ως δίκαιο και εύλογο, λαμβάνοντας υπόψη το είδος της προσβολής του δικαιώματος στην προσωπικότητα του ενάγοντος, την έκταση της προσβολής και της βλάβης (διάπραξη σε βάρος αυτού της προαναφερόμενης αξιόποινης πράξης, κατ5 εξακολούθηση, μέσω τριών συνεχόμενων τηλεοπτικών εκπομπών, οι οποίες προβλήθηκαν σε τηλεοπτικό σταθμό πανελλήνιας εμβέλειας), τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας που εκτίθενται προηγουμένως, τη βαρύτητα του πταίσματος (δόλος) της εναγομένης, καθώς επίσης και την περιουσιακή και την κοινωνική κατάσταση των μερών και β) να μεταδοθεί το διατακτικό της απόφασης αυτής στην τηλεοπτική εκπομπή που παρουσιάζει η εναγομένη, με τον τίτλο "Φως στο Τούνελ" και συγκεκριμένα σε δύο συνεχόμενες τηλεοπτικές εκπομπές.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλούμενη απόφαση δέχθηκε την ύπαρξη παράνομης και υπαίτιας προσβολής του δικαιώματος του ενάγοντος στην προσωπικότητα του από την πλευρά της εναγομένης, ενώ απέρριψε την ένσταση από τη διάταξη του άρθρου 367 παρ. 1 του ΠΚ που προέβαλε η τελευταία, δεν προέβη σε πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ορθά κατά το αποτέλεσμα έκρινε, παρά το γεγονός ότι διέλαβε στην εκκαλούμενη απόφασή του εν μέρει ελλιπείς και εν μέρει εσφαλμένες αιτιολογίες, στη συμπλήρωση και την αντικατάσταση των οποίων, αντίστοιχα, με εκείνες που παρατίθενται προηγουμένως στο σκεπτικό της απόφασης αυτής προβαίνει το Δικαστήριο τούτο (πρβλ.

άρθρο 534 του ΚΓίολΔ). Συνακόλουθα, ο σχετικός (τρίτος) λόγος της έφεσης και ο πρώτος πρόσθετος λόγος έφεσης, τον οποίο παραδεκτά άσκησε η εναγομένη με το δικόγραφο των προτάσεών της στο Δικαστήριο τούτο (άρθρα 674 παρ. 1 και 681Δ παρ. 1 του ΚΠολΔ), με τους οποίους η εναγομένη υποστηρίζει τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι".

Στη συνέχεια το Εφετείο, δεχόμενο αντίστοιχο λόγο έφεσης της εναγομένης (ήδη αναιρεσείουσας), αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση ως προς αυτή, υποχρέωσε την τελευταία να καταβάλει στον ενάγοντα ήδη αναιρεσίβλητο το ποσό των 15.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επόμενη ημέρα επίδοσης της αγωγής σε αυτή μέχρι την εξόφληση, καθώς επίσης και να μεταδοθεί το διατακτικό της απόφασής του σε δύο συνεχόμενες τηλεοπτικές εκπομπές που παρουσιάζει η εναγομένη με τον τίτλο "Φως στο Τούνελ".

Έτσι όμως που έκρινε και με όσα ανωτέρω δέχτηκε το Εφετείο, παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 362-363 ΠΚ και στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση, δεδομένου ότι διέλαβε σε αυτήν ασαφείς, και ανεπαρκείς αιτιολογίες, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της γνώσης της αναληθείας των επίμαχων γεγονότων που ισχυρίσθηκε η εναγομένη-αναιρεσείουσα και επέτρεψε τη διατύπωσή τους από τους παρευρισκομένους στο τηλεοπτικό στούντιο μετάδοσης των εκπομπών της.

Ειδικότερα, το αποδεικτικό πόρισμα του Εφετείου, ότι η αναιρεσείουσα γνώριζε το ψεύδος των ανωτέρω γεγονότων, το οποίο αποτελεί ουσιώδες ζήτημα για την κατάφαση της διάπραξης συκοφαντικής δυσφήμησης σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, που αποκλείει και την κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 367 παρ. 1 ΠΚ άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης, είναι ασαφώς και ανεπαρκώς αιτιολογημένο, εφόσον δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά που να το στηρίζουν, ενόψει και των περιεχομένων στην απόφασή του αναφορών ενημέρωσης της αναιρεσείουσας από τους παρευρισκόμενους στο τηλεοπτικό στούντιο συγγενείς και φίλους του αγνοουμένου, αλλά και τους συνεργάτες της εκπομπής της.

Αποτέλεσμα δε της έλλειψης αυτής είναι, να μην καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των προαναφερόμενων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 362-363 ΠΚ, όπως βασίμως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο της υπό κρίση αίτησής της από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, παρελκούσης της εξέτασης των λοιπών λόγων αναίρεσης, ενόψει της πλήρους αναιρετικής εμβέλειας του ανωτέρω βασίμου λόγου αυτής και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που την εξέδωσαν (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατέβαλε (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος που ηττήθηκε στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις κατά το νόμιμο περί τούτου αίτημά της (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4800/2015 απόφαση του εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, στο ανωτέρω Εφετείο, προς περαιτέρω εκδίκαση, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσα, τα οποία ορίζει στο ποσό των 2.700 ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 7 Μαϊου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και τούτου αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 14 Απριλίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ