496/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 496 / 2016 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 496/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κράνη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεράσιμο Φουρλάνο, Γεώργιο Λέκκα και Πηνελόπη Ζωντανού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Οκτωβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "... .", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, τελούσας υπό εκκαθάριση, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αυγή Νομικού με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΩΤΑΕΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (Δ.Ε.Φ.Α.)" και ήδη υποκατασταθέντος από την Δημοτική Επιχείρηση με την επωνυμία "ΤΕΧΝΟΠΟΛΙΣ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ - ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΚΑΖΙ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Αναστασιάδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/3/1994 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 592/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3570/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20/12/2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Λέκκας ανέγνωσε την από 2/7/2012 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Βασιλείου Φούκα, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν οι λόγοι αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 3570/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία κατά την τακτική διαδικασία δέχθηκε κατά ένα μέρος την από 31-1-2008 έφεση της αναιρεσείουσας ως προς την πρώτη μόνον των εφεσιβλήτων και ήδη αναιρεσίβλητη, ως προς την οποία εξαφάνισε την εκκαλούμενη υπ' αριθ. 592/2005 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών μόνον ως προς το αγωγικό κονδύλιο των διαφυγόντων κερδών, το οποίο απέρριψε ακολούθως ως αόριστο.

Το κονδύλιο αυτό η εκκαλούμενη απόφαση είχε απορρίψει ως ουσιαστικά αβάσιμο, όπως και τα λοιπά κονδύλια της ένδικης από 4.3.1994 αγωγής της αναιρεσείουσας, μ' εξαίρεση το ύψους 30.950.000 δραχμών κονδύλιο των θετικών ζημιών της, το οποίο απέρριψε εξ αρχής ως αόριστο. Η ανεπάρκεια των εκτιθέμενων στην αγωγή ή στην ένσταση πραγματικών περιστατικών, σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωσή τους, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται αναιρετικά με τον λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή ή την ένσταση, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.

Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή ή την ένσταση, αξιώνοντας για τη θεμελίωσή τους περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του αντίστοιχου δικαιώματος. Πρόκειται και πάλι για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ως προς τη διαπίστωση νομικής δήθεν αοριστίας της αγωγής ή της ένστασης.

Επομένως νομική είναι η αοριστία που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Αντίθετα η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν κατ' αρχήν το ασκούμενο με την αγωγή ή την ένσταση ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής ή της ένστασης, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής ή της ένστασης και ελέγχονται και οι δύο αναιρετικά με λόγο από τον αριθ. 8 ή αναλόγως 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 192/2016).

Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν εκτίθενται σε αυτή ή εάν απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωση της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σε αυτήν, ενώ ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη.

Ο αναιρετικός αυτός έλεγχος γίνεται με βάση την κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 480/2010). Στο πλαίσιο αυτό αναγκαίο στοιχείο της αγωγής, για να είναι αυτή ορισμένη, αποτελεί κατά το άρθρ. 216§1 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό και με τα άρθρ. 106, 335 και 338 ΚΠολΔ, η πληρότητα της ιστορικής βάσης της, δηλαδή η σαφής έκθεση στο αγωγικό δικόγραφο όλων των γεγονότων, είτε του εξωτερικού είτε του εσωτερικού κόσμου, τα οποία σύμφωνα με τον εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου θεμελιώνουν τη ζητούμενη έννομη συνέπεια (ΑΠ 192/2016).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 298 ΑΚ, η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) ή το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί.

Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 216 § 1 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι για την πληρότητα της αγωγής, με την οποία επιδιώκεται επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους, συνισταμένου σε απώλεια εσόδων λόγω διακοπής ή μειωμένης άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας, αρκεί να αναφέρονται στο δικόγραφό της το είδος της επιχείρησης που ασκούσε ο ενάγων, οι περιστάσεις υπό τις οποίες ασκείται αυτή και τα εισοδήματα, τα οποία με πιθανότητα κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζε από αυτή την δραστηριότητά του στο μέλλον, αν δεν μεσολαβούσε το ζημιογόνο γεγονός (Ολομ.

ΑΠ 22/1995, ΑΠ 853/2014). Στην προκειμένη περίπτωση, με την ένδικη αγωγή, η αναιρεσείουσα ιστορεί, μεταξύ άλλων, ότι συνεπεία της έκρηξης που έλαβε χώρα στον υπόγειο χώρο κτιρίου στην…, επί της οδού ... αριθμ. …(περιοχή ... ), το φαρμακείο που διατηρούσε επί της οδού ... αριθμ. …, παρέμεινε εκτός λειτουργίας από την ημέρα της έκρηξης (18-12-1992) μέχρι και το τέλος Μαΐου 1993 "αφ' ενός λόγω της μακροχρονίου διεξαγωγής των σχετικών ερευνών εκ μέρους των πραγματογνωμόνων, των διορισθέντων υπό της διεξαχθείσης προανακρίσεως από την Διεύθυνση Ασφαλείας Αθηνών, η οποία πραγματογνωμοσύνη περατώθηκε την 10η Μαΐου 1993, αφ' ετέρου λόγω της απαγορεύσεως εκτέλεσης εργασιών από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Αθηναίων και εν τέλει (λόγω) του απαιτούμενου χρόνου για την επισκευή των εγκαταστάσεων του φαρμακείου, ο δε απαιτηθείς χρόνος κρίνεται εύλογος εν όψει της εκτάσεως της καταστροφής....".

Κατά το διάστημα αυτό, ιστορεί η αναιρεσείουσα, ότι απώλεσε το μετά πιθανότητος και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων κέρδος της εκ της εκμεταλλεύσεως του φαρμακείου της, το οποίο ανέρχεται σε καθαρό ποσό τουλάχιστον 2.000.000 δρχ. μηνιαίως, αφού πρόκειται περί κεντρικού φαρμακείου με μεγάλη φήμη και μεγάλη ποικιλία προσφερομένων φαρμακευτικών παρασκευασμάτων και σχετικών ειδών πωλουμένων σε φαρμακεία και έτσι από την αιτία αυτή ζημιώθηκε αποθετικά το ποσό των 10.650.000 δραχμών.

Έχοντας το περιεχόμενο αυτό η αγωγή είναι, κατά το εν λόγω ποσό, το οποίο ζητεί η αναιρεσείουσα να της επιδικαστεί, επικαλούμενη αδικοπρακτική συμπεριφορά της αντιδίκου της, επαρκώς ορισμένη, γιατί περιέχει όλα τα αναγκαία για τον προσδιορισμό του είδους και του ύψους του σχετικού αιτήματός της πραγματικά περιστατικά.

Δεν ήταν δε αναγκαίο κατά νόμο να παραθέτει η αναιρεσείουσα στην αγωγή της αναλυτική κατάσταση των τιμολογίων παροχής υπηρεσιών του προηγουμένου της έκρηξης χρονικού διαστήματος, καθόσον τα στοιχεία αυτά μπορούν να προκύψουν με βάση τις αποδείξεις, ακόμη και το πρώτον ενώπιον του Εφετείου, εφόσον το ζήτημα της αποθετικής ζημίας κατέστη αντικείμενο της κατ' έφεση δίκης.

Συνεπώς, το Εφετείο, απορρίπτοντας με την προσβαλλόμενη απόφασή του ως αόριστη την αγωγή κατά το ανωτέρω κονδύλιο των 10.650.000 δραχμών, ως προς το οποίο μόνον δέχθηκε την έφεση της αναιρεσείουσας, υπέπεσε στην πλημμέλεια που προβλέπεται στο άρθρο 559 αριθμ. 14 Κ.Πολ.Δ. (όχι δε και σε εκείνη του αριθμού 1) και ο σχετικός πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ συνάγεται ότι το Δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλομένων από τους διαδίκους πραγματικών ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και παραδεκτά προσκομίζουν οι διάδικοι, είτε για άμεση είτε για έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και ιδιαίτερη αξιολόγηση του καθενός από αυτά, αρκεί να γίνεται απολύτως βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα των διαδίκων.

Έτσι, ο από το άρθρο 559 αρ. 11γ' ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, είναι αβάσιμος, όταν το δικαστήριο βεβαιώνει με την απόφασή του ότι έλαβε υπόψη τα συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα για τα οποία προτείνεται ο αναιρετικός λόγος ή ότι έλαβε υπόψη όλα τα με επίκληση -προσκομιζόμενα έγγραφα, έστω και χωρίς να γίνεται μνεία και ιδιαίτερη αξιολόγηση αυτών, εκτός αν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης και ιδίως από τις αιτιολογίες, καταλείπονται αμφιβολίες για την συνεκτίμηση όλων ή συγκεκριμένων εγγράφων (ΑΠ 128/2013).

Με την προσβαλλόμενη απόφαση, που παραδεκτά επισκοπείται, έγιναν δεκτά τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο: "Στις 18-12-1995 και περί ώρα 18.45' σημειώθηκε έκρηξη στο πολυώροφο κτίριο, που βρίσκεται επί της οδού ... αριθ…., στην πλατεία ... , στην …από την οποία προκλήθηκαν ζημιές σε κτίρια και καταστήματα που βρίσκονταν σε παρακείμενες οδούς, μεταξύ των οποίων και το κατάστημα οπτικών ειδών που διατηρεί η ενάγουσα στη διασταύρωση των οδών ...

αριθ. …και ... αριθ….. Μετά την έκρηξη αυτή και στα πλαίσια των ερευνών για τα αίτια πρόκλησής της, σε εκτέλεση του με αριθμό … Φ.656.5/69/10-12-1992, εγγράφου της Διεύθυνσης Ασφάλειας Ζ' Αττικής/ΥΚΑ, συστάθηκε Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να αποφανθεί, μεταξύ άλλων, για τα αίτια και τις συνθήκες που προκάλεσαν την έκρηξη.

Μετά από αυτοψίες που διενήργησε στο χώρο που σημειώθηκε η έκρηξη, η παραπάνω Επιτροπή διαπίστωσε ότι η εστία της έκρηξης βρισκόταν στον πρώτο υπόγειο χώρο, κάτω από την παρόδιο στοά της παραπάνω πολυώροφης οικοδομής και ότι η έκρηξη οφειλόταν στην πυροδότηση και έκρηξη μίγματος εύφλεκτου αερίου και αέρα σε εκρηκτική αναλογία.

Ο υπόγειος αυτός χώρος, χρησίμευε για τη διέλευση των κοινόχρηστων δικτύων των διαφόρων παροχών της πολυκατοικίας και εξαιτίας των πολεοδομικών παραβάσεων που είχαν συντελεστεί, κατά την κατασκευή της και της έλλειψης επαρκούς αερισμού του υπόγειου αυτού χώρου, συσσωρεύτηκε εύφλεκτο αέριο, που προκάλεσε την έκρηξη.

Ωστόσο το αέριο, μετά την έκρηξη εξαφανίστηκε πλήρως, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να καταλήξει σε συμπεράσματα μόνον ως προς τις πιθανές πηγές, από τις οποίες θα μπορούσε να συσσωρευτεί το εύφλεκτο αέριο, στο χώρο της εστίας της έκρηξης. Στην από 10-5-1993 σχετική έκθεσή της, αναφέρει ότι κατά μήκος της οδού ... , μπροστά στην πολυκατοικία, επί του αριθμού …, κάτω από το πεζοδρόμιο, στην άκρη του και σε βάθος 70 εκατοστών περίπου, διερχόταν αγωγός της εναγόμενης επιχείρησης, που αποτελούσε τμήμα του δικτύου διανομής αερίου πόλης, ότι μετά την έκρηξη, περίπου στο μέσο του τμήματος του αγωγού που διέρχεται μπροστά από την παραπάνω πολυκατοικία, εκδηλώθηκε πυρκαγιά που κατασβήστηκε από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και ότι διαπιστώθηκε ρωγμή στο κάτω μέρος του αγωγού, περίπου 7 χιλιοστών, κάθετη προς τον, κατά μήκος, άξονά του.

Η διάγνωση της παλαιότητας του ρήγματος, εάν δηλαδή αυτό προϋπήρχε της έκρηξης ή προκλήθηκε από αυτήν, ήταν κρίσιμη, διότι εάν προϋπήρχε της έκρηξης, θα ήταν δυνατό να την προκαλέσει, με τη διάχυση αερίου πόλης, μέσω των ανοιγμάτων που υπήρχαν στο τοιχίο, προς την εστία της έκρηξης. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή εμπειρογνωμόνων, ανέθεσε στον καθηγητή μεταλλογνωσίας τού Ε.Μ.Π., Γ.

Π. , την εξέταση της ρωγμής του αγωγού, προκειμένου να αποφανθεί για την παλαιότητά του και τις συνθήκες πρόκλησής του. Στην από 13-1-1993 έκθεσή του, ο παραπάνω καθηγητής, αφού διαπίστωσε την καλή ποιότητα του υλικού του αγωγού και την έλλειψη ελαττωμάτων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να θεωρηθούν υπεύθυνα για τυχόν αστοχία του σωλήνα υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας, αποκλείει την περίπτωση το ρήγμα να ήταν παλαιό ή να προϋπήρχε εκ κατασκευής, διότι η τομή δεν έφερε καμία διάβρωση, ούτε σπηλαιώσεις, ούτε αποθέματα διάβρωσης και διατηρούσε ανέπαφα τα χαρακτηριστικά, προσφάτως θραυσμένης επιφάνειας και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ρήγμα ήταν πολύ πρόσφατο, ότι δημιουργήθηκε από μία πολύ έντονη και στιγμιαία ιδιόμορφη φόρτιση και ότι οι συνθήκες δημιουργίας του ανταποκρίνονταν απολύτως στην περίπτωση έκρηξης, αν και η πραγματοποίησή του ήταν, ίσως, δυνατή, αλλά όχι πιθανή και κάτω από άλλες συνθήκες φόρτισης του αγωγού.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή συμπερασματικά καταλήγει σε μία σειρά πιθανών αιτίων που μπορούσαν να προκαλέσουν την έκρηξη. Ως πρώτο πιθανό αίτιο θεωρεί τη διαρροή αερίου πόλης και την παροχέτευσή του στο χώρο του πρώτου υπογείου, όπου σημειώθηκε η έκρηξη, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η προαναφερόμενη ρωγμή του παρακείμενου αγωγού της εναγόμενης προϋπήρχε της έκρηξης, γεγονός, όμως, που όπως προαναφέρθηκε, αποκλείστηκε εργαστηριακά, ενώ ως δεύτερο πιθανό αίτιο θεωρεί τη συσσώρευση διαφόρων εύφλεκτων αερίων στο μη αεριζόμενο χώρο του πρώτου υπογείου της παραπάνω οικοδομής, που θα μπορούσαν να προέρχονται από το αποχετευτικό σύστημα, από διαρροές υγραερίου, από εξατμίσεις οχημάτων ή άλλους ατμούς (διαλυτικά, οινόπνευμα) σε συνδυασμό με την πρόκληση σπινθήρα από οποιαδήποτε αιτία.

Περαιτέρω, στην, από 24-5-1994 έκθεσή του, που συνέταξε μετά από αίτημα της εναγόμενης, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών, μηχανολόγος μηχανικός, Κ. Λ. , αφού επισημαίνει ότι σύμφωνα με την, από 22-12-1992, ένορκη κατάθεση του αυτόπτη μάρτυρα Α. Β. , προηγήθηκε η έκρηξη και χρειάστηκε χρονικό διάστημα περίπου 15 δευτερολέπτων για τη δημιουργία φωτιάς στον υπερκείμενο του αγωγού, χώρο, σημειώνει ότι η ρωγμή που προκαλείται από την επιβολή κατακόρυφου φορτίου είναι πάντοτε πολύ μικρή της τάξεως των δεκάτων του χιλιοστού, ότι εάν επαναληφθεί η φόρτιση περισσότερες φορές, θα μεγαλώσει σιγά - σιγά, δεν θα φθάσει όμως, τα 7 m.m., ενώ συγχρόνως μεταβάλλεται η όψη των επιφανειών της ρωγμής, ώστε να μπορεί να διαγνωσθεί εάν είναι πρόσφατη ή όχι, και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η θραύση του αγωγού προκλήθηκε από την έκρηξη και ότι το αέριο που συγκεντρώθηκε στο χώρο του πρώτου υπογείου της ένδικης οικοδομής ήταν το μεθάνιο που διέφευγε από το εξωτερικό αποχετευτικό σύστημα παρακείμενης οδού, στο εσωτερικό δίκτυο της πολυκατοικίας, λόγω κακής λειτουργίας του μηχανοσίφωνα που συνέδεε το δίκτυο αποχέτευσης της πολυκατοικίας με το δίκτυο της πόλης, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αναθυμιάσεις και διαρροές μεθανίου, όπως άλλωστε διαπίστωσε και η παραπάνω Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, σε συνδυασμό με την έλλειψη κατάλληλου εξαερισμού στο χώρο της εστίας της έκρηξης.

Ακόμα, στην από 15-5-1996 τεχνική έκθεση του καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π. Γ. Β. , σχετικά με τα αίτια της έκρηξης, που συνέταξε μετά από αίτημα της εναγομένης, αναφέρεται ότι η έκρηξη μπορεί να προκλήθηκε είτε από τη διαφυγή φωταερίου από τον αγωγό της εναγομένης, είτε από τη συγκέντρωση μεθανίου από αναερόβιες σήψεις και από διαφυγές του συστήματος υπονόμων της πολυκατοικίας που είχαν οργανωθεί προβληματικά.

Ως πλέον πιθανό αίτιο θεωρεί το δεύτερο, ενώ αναφέρει ότι το πρώτο δεν μπορεί να τεκμηριωθεί, καθώς: α) ο αγωγός της εναγομένης είχε πολύ μεγάλη παροχή και η οποιαδήποτε έκλυση θα δημιουργούσε χαρακτηριστικές οσμές και εκρηκτικά αποτελέσματα, β) η διαρροή θα γινόταν αμέσως αντιληπτή, γ) ο αγωγός ήταν σε απόσταση 1,20 μέτρων από το χώρο της έκρηξης και δ) αν υπήρχε διαρροή, η έκρηξη θα εμφάνιζε, αμέσως, πυρκαγιά και θα υπήρχε διάχυση της έκρηξης και της πυρκαγιάς, σε μεγάλους όγκους.

Η ενάγουσα με την κρινόμενη αγωγή της ισχυρίζεται ότι η ρωγμή στον παραπάνω αγωγό προϋπήρχε της έκρηξης και ότι αρκετές μέρες πριν από την έκρηξη, σε ολόκληρη την περιοχή, υπήρχε δυσοσμία, προφανώς από διαρροή του αερίου πόλης. Τους ισχυρισμούς της αυτούς, που επαναφέρει με την κρινόμενη έφεσή της, επιβεβαιώνουν οι μάρτυρές της Ι.

Σ., πολιτικός μηχανικός και ο Δ. Γ. , που διατηρούσε όμορο κατάστημα προς το φαρμακείο της εναγομένης, και οι οποίοι κατέθεσαν ότι η ρωγμή μπορεί να προκλήθηκε είτε από συνεργεία του Δήμου Αθηναίων, είτε από τη στάθμευση ενός φορτηγού του ΙΚΑ που μετέφερε φάρμακα και ότι η εναγόμενη δημοτική επιχείρηση είχε ειδοποιηθεί από.

κατοίκους της περιοχής για τη δυσοσμία, αλλά δεν εμφανίστηκε κάποιος υπάλληλός της. Ωστόσο, από το με αριθμό 50105/1994 έγγραφο της Διεύθυνσης Οδοποιίας του Δήμου Αθηναίων, αποδεικνύεται ότι κανένα συνεργείο του απασχολήθηκε στην περιοχή της ... , για έργα οδοποιίας στο δεύτερο εξάμηνο του έτους 1992, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι η σχετική αγωγή της ενάγουσας εταιρείας εναντίον του Δήμου απορρίφθηκε με τη, νομίμως επικαλούμενη και προσκομιζόμενη με αριθμό 11849/1996 απόφαση του 3ου Τμήματος Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.

Εξ άλλου το γεγονός ότι υπήρχε δυσοσμία στην περιοχή λίγες μέρες πριν από την έκρηξη, δεν αναιρεί το ενδεχόμενο η δυσοσμία αυτή να προερχόταν από διαρροή βοθροαερίων από το δίκτυο αποχέτευσης και όχι φωταερίου. Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι με το με αριθμό 1933/1996 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Αθηνών απαλλάχθηκαν οι προστηθέντες υπάλληλοι της εναγομένης Μ.

Τ. και Γ. Φ. , Προϊστάμενος Τμηματάρχης και Αρχιεργοδηγός, αντίστοιχα, του Τμήματος αυτής, Τεχνιτών του Δικτύου Χαμηλής Πίεσης, για τα αδικήματα της έκρηξης από αμέλεια και σωματικής βλάβης από αμέλεια, παρ' υποχρέου, κατά συρροή. Άλλωστε αποδείχθηκε ότι η εναγόμενη επιχείρηση πραγματοποιούσε επισταμένους ελέγχους σε όλο το δίκτυο των εγκαταστάσεών της, ενώ στην περιοχή της έκρηξης είχε διενεργήσει έλεγχο στις 28-10-1992, ο οποίος απέβη αρνητικός για βλάβη και είχε προσδιοριστεί νέος έλεγχος κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουάριου του 1993 (βλ.

νόμιμα επικαλούμενες και προσκομιζόμενες προανακριτικές καταθέσεις των υπαλλήλων της εναγομένης, πολιτικών μηχανικών, Γ. Δ., Α. Χ., Γ. Χ. και Κ. Μ., ενώπιον της Πταισματοδίκη Αθηνών και το, από 22-10-1992, έγγραφο της εναγόμενης προς την Υποδιεύθυνση Κρατικής Ασφάλειας)". Με βάση τα παραπάνω, αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, έκρινε το Εφετείο ότι "δεν μπορεί να θεμελιωθεί η επικαλούμενη από την ενάγουσα, ιστορική βάση της αγωγής, αφού δεν αποδείχθηκε ότι η ρωγμή στον παρακείμενο της παραπάνω πολυκατοικίας, αγωγό της εναγόμενης, είχε δημιουργηθεί πριν την έκρηξη και αποτέλεσε το αίτιο αυτής και ότι η εναγομένη παρέλειψε δια των προστηθέντων οργάνων της, να τον επισκευάσει, αλλά αντίθετα, αποδείχθηκε ότι η ρωγμή στον αγωγό αυτό μάλλον προκλήθηκε από την έκρηξη και δεν προϋπήρχε αυτής, ενώ ως πιθανό αίτιο της έκρηξης, κρίθηκε από τους εμπειρογνώμονες, ότι ήταν η συσσώρευση μεθανίου στην εστία της έκρηξης, λόγω των ελλείψεων του συστήματος αποχέτευσης της οικοδομής και της έλλειψης επαρκούς αερισμού του χώρου του πρώτου υπογείου, όπου εκδηλώθηκε η έκρηξη".

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 γ' ΚΠολΔ και ειδικότερα, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του και δεν εκτίμησε έγγραφα, τα οποία η αναιρεσείουσα επικαλέστηκε και προσκόμισε και συγκεκριμένα το γνωμοδοτικό σημείωμα του καθηγητή του ΕΜΠ Α.

Β. , καθώς και την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του χημικού μηχανικού Α. Α., για τα οποία έγγραφα η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι είναι κρίσιμα, αφού μ' αυτά υποστηρίζεται η άποψη ότι η έκρηξη προήλθε από τη διαρροή φωταερίου από τον αγωγό της ΔΕΦΑ, ο οποίος δεν είχε τοποθετηθεί σε στέρεο έδαφος και δεν γινόταν έλεγχος για τυχόν διαρροές.

Από την εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων (ΚΠολΔ 561 § 2), προκύπτει ότι η ήδη αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε με λόγο έφεσης ότι από έκθεση καθηγητή του ΕΜΠ αποδεικνύεται ότι "..μόνη ενεργός αιτία της εκρήξεως ήταν η εκτεταμένη διαρροή φωταερίου από την προϋπάρξασα της εκρήξεως ρωγμή και δεν έχει καμία σχέση με την ύπαρξη μεθανίου ή άλλων εκπομπών" και ότι με τις έγγραφες προτάσεις της ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου επικαλέστηκε και προσεκόμισε τα πιο πάνω έγγραφα, το πρώτο των οποίων μάλιστα αντέκρουσε η αναιρεσίβλητη με την προσθήκη - αντίκρουση των προτάσεών της ενώπιον του ιδίου Δικαστηρίου.

Όμως, από τη διαλαμβανόμενη στην πληττόμενη απόφαση βεβαίωση ότι για να καταλήξει το Εφετείο στο αποδεικτικό πόρισμά του, έλαβε υπόψη του, μεταξύ άλλων και "όλα τα έγγραφα που προσκομίστηκαν με επίκληση από τους διαδίκους στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και με επίκληση επαναπροσκομίζονται και στο παρόν, προς συναγωγή και δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον από αυτά δεν συνάγεται πλήρης απόδειξη, χωρίς να παραλείπεται κανένα, για την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης, έστω και αν δεν αναφέρονται όλα, με ειδική μνεία", σε συνδυασμό και με το περιεχόμενο της προσβαλλομένης, όπως αυτό αναφέρεται πιο πάνω και στο οποίο καμία αναφορά δεν γίνεται στα συγκεκριμένα έγγραφα, τα οποία, ας σημειωθεί, το πρώτον προσκομίστηκαν με επίκληση ενώπιον του Εφετείου και δεν επρόκειτο για επαναπροσκομιδή εγγράφων, που είχαν προσκομιστεί με επίκληση στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, δεν καθίσταται, αδιστάκτως, βέβαιο ότι αυτά που, συνιστούν γνωμοδοτήσεις κατά την έννοια του άρθρ. 390 ΚΠολΔ και δυνητικά ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, λήφθηκαν υπόψη και εκτιμήθηκαν με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα.

Επομένως, ο τρίτος αναιρετικός λόγος είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Κατόπιν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, που θα συγκροτηθεί όμως από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν (ΚΠολΔ 580 § 3), ενώ παρέλκει, κατόπιν αυτών, η έρευνα των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης.

Τέλος, η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικαστεί λόγω της ήττας της στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 § 2), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 3570/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.- ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουλίου 2016.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Αυγούστου 2016.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ