495/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 495 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 495/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών, ο οποίος κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, ως ειδικού διαδόχου της ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε." και τον διακριτικό τίτλο ".... Α.Ε.", που εδρεύει στην …. και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Ιωάννη Μπακόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ά. Κ. του Γ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστάθιο Μίντζια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-4-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3066/2010 του ίδιου Δικαστηρίου και 3587/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 12-2-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Κυριάκος Οικονόμου ανέγνωσε την από 27-11-2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 12-2-2014 αίτηση αναιρέσεως, κατά τον μοναδικό αυτής λόγο. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Συμφώνως προς τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα" - των οποίων η λήψη υπ' όψη, καίτοι μη προταθέντων ή αντιθέτως η μη λήψη υπ' όψη, καίτοι προταθέντων, ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο - νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί και παραδεκτώς προβαλλόμενοι ισχυρισμοί, οι οποίοι συγκροτούν την βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (ΟλΑΠ 22/2005, ΟλΑΠ 25/2003, ΑΠ 1112/2018).

Επομένως, ο ως άνω λόγος ιδρύεται, εκτός των άλλων περιπτώσεων, όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση τού περιεχομένου της αγωγής, έλαβε υπ' όψη πράγματα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται σ' αυτήν και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην κρίση του ως προς το νόμω βάσιμο της αγωγής. (ΟλΑΠ 294/1981, ΑΠ 315/2016). Εξ άλλου, εκ της διατάξεως του άρθρου 387 του ΑΚ προκύπτει ότι με την επιλογή του δικαιώματος της υπαναχωρήσεως, που έχει ως συνέπεια την άμεση διάλυση της συμβάσεως, με ενέργεια αποκλειστικά ενοχική και αναδρομική, αποσβέννυνται οι εκατέρωθεν αξιώσεις και παραλλήλως δημιουργείται αμοιβαία υποχρέωση επιστροφής των παροχών που είχαν εκτελεσθεί, συμφώνως προς τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού (άρθρο 389 παρ. 2 ΑΚ).

Ειδικότερα, με την επιλογή του δικαιώματος της υπαναχωρήσεως ο αγοραστής δύναται να ζητήσει αθροιστικώς α) εύλογη αποζημίωση για την πραγματική ζημία, την οποία υπέστη εκ τη μη εκτελέσεως της συμβάσεως και β) απόδοση της παροχής, την οποία εν όλω ή εν μέρει εξεπλήρωσε, κατά τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού και μάλιστα για αιτία που έληξε(ΑΠ 1031/2004, ΑΠ 262/2002, ΑΠ 533/2002).

Εκ του λόγου δε ότι η εύλογη αυτή αποζημίωση δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό της προκληθείσας ζημίας στον δανειστή από τη ματαίωση της εκπληρώσεως της παροχής, πρέπει το ως άνω ποσό να αναφέρεται συγκεκριμένως (βλ. ΟλΑΠ 568/1975, ΑΠ 746/1994).Εφ' όσον ο αγοραστής επιλέξει την υπαναχώρηση δικαιούται να ζητήσει μόνο εύλογη και όχι πλήρη αποζημίωση για την πραγματική ζημία, που έχει υποστεί από τη μη εκπλήρωση (ΟλΑΠ 586/75, ΑΠ 337/82).

Εν προκειμένω, το αναιρεσείον με τον πρώτο και μοναδικό λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ προβάλλει ότι το Εφετείο έλαβε υπ' όψη πράγματα μη προταθέντα, τα οποία είχαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα ότι, ενώ ο αναιρεσίβλητος με την αγωγή του δεν υπέβαλε αίτημα για την επιδίκαση αποζημιώσεως σε αυτόν κατά την εύλογη κρίση τού δικαστηρίου λόγω υπαναχωρήσεως, εν τούτοις η προσβαλλόμενη απόφαση επιδίκασε σε αυτόν για την ανωτέρω αιτία το χρηματικό ποσόν των 3.000 ευρώ.

Από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου (αρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων, εκτός του αιτήματος περί αναγνωρίσεως του δικαιώματος υπαναχωρήσεως από την επίδικη σύμβαση πωλήσεως, ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγόμενη ... ΑΕ) να του καταβάλει μέχρις ολοσχερούς εξοφλήσεως :

α) το ποσό των 3.500 ευρώ, που κατέβαλε ως τίμημα για την αγορά του κλεμμένου αυτοκινήτου, β) το ποσό των 4.515,66 ευρώ, το οποίο δαπάνησε για επισκευές και συντήρηση του αυτοκινήτου, γ) το ποσό των 3.984,34 ευρώ ως διαφυγόντα κέρδη και δ) το ποσό των 15.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Εξ άλλου, από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "...Στις 27-1-2006, ο ενάγων, στα πλαίσια της ως άνω επιχειρηματικής του δραστηριότητας , κατόπιν σχετικής παραγγελίας του πελάτη του Σ.-Ι.

Σ., έλαβε μέρος σε δημοπρασία της εναγομένης και αγόρασε από την τελευταία, ένα επιβατικό αυτοκίνητο , εργοστασίου κατασκευής BMW, τύπου 520i ...αντί του ποσού των 3.500 ευρώ. Μετά την πώληση και παράδοση του αυτοκινήτου αυτού στον ενάγοντα, ο τελευταίος προέβη σε επισκευή αυτού, καθόσον τούτο ήταν μεταχειρισμένο, για την οποία δαπάνησε τα ακόλουθα ποσά...

Ακολούθως ο ενάγων και ενώ είχε ήδη είχε προβεί στη διαδικασία τελωνισμού και ταξινόμησης αυτού, ενημερώθηκε από το Τελωνείο …... ότι το εν λόγω αυτοκίνητο αναζητείται ως κλεμμένο στη βάση δεδομένων ΣΕΝΓΚΕΝ και ότι, για το λόγο τούτο, πρέπει να επιστραφεί στην εναγομένη. Αμέσως ο ενάγων παρέδωσε τούτο στην εναγομένη...

η οποία το παρέλαβε ανεπιφύλακτα. Συγχρόνως ενημέρωσε τον πελάτη του Σ.-Ι. Σ. για την εξέλιξη αυτή και ο οποίος του δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται πλέον για την αγορά αυτού, ο δε ενάγων επέστρεψε σε αυτόν το ποσό των 4.000 ευρώ , που του είχε καταβληθεί ως προκαταβολή . Έτσι η εναγομένη πωλήτρια, αν και είχε εισπράξει από τον ενάγοντα αγοραστή το συμφωνηθέν τίμημα, βρέθηκε σε ολική αδυναμία προς εκπλήρωση των συμβατικών της υποχρεώσεων...

Ως εκ τούτου ο ενάγων είχε δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση , πράγμα που το έπραξε στις 29-3-2006, με ...αίτησή του προς την εναγομένη, με την οποία δήλωσε στην τελευταία ότι υπαναχωρεί από την ένδικη σύμβαση πώλησης καθόσον , μετά τη ματαίωση της μεταπώλησης τούτου στον ανωτέρω πελάτη του, δεν έχει πλέον συμφέρον στην εκπλήρωση της συμβάσεως , και ζήτησε να του καταβληθούν α) το ποσό των 3.500 ευρώ που δαπάνησε για την αγορά του αυτοκινήτου , β) το ποσό των 4.515,66 ευρώ που δαπάνησε για την επισκευή του και γ) το ποσό των 3.984,34 ευρώ , ως διαφυγόντα κέρδη από τη ματαιωθείσα πώληση τούτου στον ως άνω πελάτη του....

Η δήλωση υπαναχωρήσεως του ενάγοντος από την ένδικη σύμβαση πώλησης, που έλαβε χώρα στις 29-3-2006, έλυσε την τελευταία αναδρομικά και η εναγομένη υποχρεούται σε απόδοση του ληφθέντος τιμήματος ποσού 3.500 ευρώ, κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, αφού έληξε η αιτία, για την οποία η ως άνω παροχή καταβλήθηκε στην εναγομένη ...

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων , ο οποίος ... είναι έμπορος αυτοκινήτων, λόγω του ύψους των δαπανών του για την επισκευή του εν λόγω οχήματος και της απώλειας του κέρδους του από την ως άνω προσυμφωνηθείσα μεταπώληση αυτού στον πελάτη του Σ.-Ι. Σ. υπέστη ζημία, το ύψος της οποίας οπωσδήποτε, υπολογιζόμενο κατά την εύλογη κρίση του Δικαστηρίου, ανέρχεται σε 3.000 ευρώ , με τη λήψη υπόψη της περιουσιακής κατάστασης των μερών και των εν γένει συνθηκών που έλαβε χώρα η επίδικη σύμβαση πώλησης .

Ας σημειωθεί ότι η αξίωση αυτή του ενάγοντος προκύπτει σαφώς από την κρινόμενη αγωγή του, έστω και αν δεν κατονομάζεται ρητώς και κατηγορηματικώς ως αίτημα εύλογης αποζημίωσης αυτού...". Ακολούθως, το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει την από 30-1-2011 έφεση του αναιρεσιβλήτου και, αφού εξαφάνισε την προσβληθείσα απόφαση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και υποχρέωσε το Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο κατέστη ειδικός διάδοχος του αρχικώς εναγομένου ....

να καταβάλει στον αντίδικο του: α) το ποσό των 3.500 ευρώ , με το νόμιμο τόκο από 22.2.2006, το οποίο αφορά στο αποδιδόμενο τίμημα της ανατραπείσης πωλήσεως και β) το ποσό των 3.000 ευρώ, νομιμοτόκως από την επόμενη της επιδόσεως της αγωγής, ως εύλογη αποζημίωση.

Υπό τις ως άνω παραδοχές, το Εφετείο - το οποίο αξιολόγησε το περιεχόμενο στο δικόγραφο της ένδικης αγωγής αυτοτελές αίτημα του ενάγοντος - αναιρεσιβλήτου για την καταβολή αποζημιώσεως, λόγω υπαναχωρήσεως από την αναφερομένη σύμβαση πωλήσεως και, αφού έλαβε υπ' όψη τα προσκομισθέντα στοιχεία, επιδίκασε το ανωτέρω ποσό ως εύλογη αποζημίωση κατ'άρθρο 387 ΑΚ, - δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, εντεύθεν ο σχετικός μόνος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο η αυτή ως άνω πλημμέλεια, τυγχάνει αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ.), μειωμένη όμως κατ' άρθρο 22 παρ. 1,3 του Ν. 3693/1957 - που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ.18 του ΕισΝΚΠολΔ και όπως αυτό ισχύει μετά την υπ' αριθμ. 134423/1992 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, εκδοθείσα κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ.12 του Ν. 1738/1987 - ως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 12-2-2014 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθ. 3587/2013 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Μαΐου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ