494/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 494 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 494/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Δημήτριο Τζιούβα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων - καλούντων: 1) Χ. Κ. του Ι., 2) Ι. Κ. του Χ. και 3) Ι. Κ. του Χ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μαυροειδή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων - καθ' ων η κλήση: 1) Ε. Σ. και 2) Σ. συζ. Ε. Σ., το γένος Δ. Π., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο. Των προσθέτως παρεμβαινόντων: 1) Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΙΩΝΙΚΗ ΑΤΕ - Κ.", που εδρεύει στον Περισσό Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ι. Κ. και 3) Φ. Η., ατομικά και ως νομίμων εκπροσώπων της ως άνω κοινοπραξίας, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-12-1995 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 13-3-1996 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση των ήδη αναιρεσειόντων και την από 17-9-1996 πρόσθετη παρέμβαση των ήδη προσθέτως παρεμβαινόντων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 958/1998 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5217/2005 του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση των οποίων ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 27-5-2008 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1017/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 27-1-2014 κλήση των αναιρεσειόντων - καλούντων.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τζιούβας διάβασε την από 15-2-2011 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Μιλτιάδη Σπυρόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση για αναίρεση της 5217/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 568 παρ. 4 και 576 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως απουσιάζει ο αναιρεσίβλητος και ο αναιρεσείων, που επισπεύδει τη συζήτηση, έχει επιδώσει σ' αυτόν αντίγραφο του κατατεθέντος δικογράφου της αιτήσεως και κλήση προς συζήτηση κατά τη δικάσιμο που έχει οριστεί, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία του κλητευθέντος αναιρεσιβλήτου.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, οι αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, και δεν έλαβαν μέρος στη συζήτηση.

Όπως δε προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 3811, 3812, 3813 και 3814/14-4-2014 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Σ. Π. Σ., τις οποίες οι αναιρεσείοντες προσκομίζουν και επικαλούνται, οι τελευταίοι, που επισπεύδουν τη συζήτηση της αναιρέσεως, επέδωσαν στους αναιρεσιβλήτους, νόμιμα και εμπρόθεσμα, αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και αντίγραφο της κλήσεως προς συζήτησή της, με την κάτω από αυτήν πράξη με την οποία ορίζεται η ανωτέρω δικάσιμος προς συζήτησή της, για να παραστούν κατά τη δικάσιμο αυτή.

Επομένως, αφού για το παραδεκτό της συζητήσεως, αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και αντίγραφο της κλήσεως προς συζήτησή της, με την κάτω από αυτήν πράξη με την οποία ορίζεται η ανωτέρω δικάσιμος προς συζήτησή της, κοινοποιήθηκε κατά το άρθρο 82 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. και στους προσθέτως παρεμβάντας υπέρ των εναγομένων αναιρεσειόντων κατά την πρωτόδικη δίκη (βλ.

προσκ. τις υπ' αριθμ. 3804, 3805, 3806, 3807, 3808 και 3809/14-4-2014 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Σ. Π. Σ.), σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, το δικαστήριο θα προχωρήσει στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία των κλητευθέντων αναιρεσιβλήτων.

Από τη διάταξη του άρθρου 1 του Π.Δ. της 3-4-1987 που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 8 του Ν. 960/1979, 23 παρ. 1 του Ν. 1558/1985 και 13 παρ. 12 του Ν. 1647/1986, κατά την οποία ο χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων για την εξυπηρέτηση των κτιρίων σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 960/1979, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 1221/1981, μπορεί να είναι στεγασμένος υπέργειος ή υπόγειος ή και μη στεγασμένος υπαίθριος, κατά τα εκεί ειδικότερα οριζόμενα, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 5 εδ. 3 του Ν. 960/1979, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 του Ν. 1221/1981, κατά την οποία οι τυχόν δημιουργούμενες θέσεις σταθμεύσεως στον ελεύθερο ισόγειο χώρο του κτιρίου, όταν κατασκευάζεται κατά τις ισχύουσες διατάξεις επί υποστυλωμάτων (pilotis), δεν μπορούν να αποτελέσουν διαιρεμένες ιδιοκτησίες και τη διάταξη του άρθρου 7 παρ.

Β' περ. (Ι) του Ν. 1577/1985, με την οποία ορίζεται ότι για τον υπολογισμό του συντελεστή δόμησης που πραγματοποιείται στο οικόπεδο, δεν προσμετράται ο ελεύθερος ημιυπαίθριος χώρος που δημιουργείται, όταν το κτίριο κατασκευάζεται σε υποστυλώματα (pilotis), εφόσον: 1) έχει επιφάνεια τουλάχιστον ίση με το 50% της επιφάνειας που καταλαμβάνει το κτίριο, 2) στάθμη δαπέδου 0,50 μ.

πάνω ή κάτω από την οριστική στάθμη του περιβάλλοντος εδάφους σε κάθε σημείο του και 3) ελεύθερο ύψος τουλάχιστον το προβλεπόμενο για χώρο κυρίας χρήσης και έως 3 μ. ή και μεγαλύτερο, προκύπτει, ότι: α) ο ελεύθερος ημιυπαίθριος χώρος του ισογείου (δηλαδή η πιλοτή) μπορεί, εφόσον προβλέπεται από την οικοδομική άδεια, να μην καταλαμβάνει ολόκληρο το ισόγειο του κτιρίου αλλά το 50% τούτου τουλάχιστον, στο οποίο όμως δεν περιλαμβάνονται οι χώροι κλιμακοστασίων, ανελκυστήρων και εισόδων που βρίσκονται στο υπόγειο, β) το υπόλοιπο τμήμα του ισογείου και έως 50% αυτού, μπορεί να είναι, σύμφωνα με την οικοδομική άδεια, πανταχόθεν περίκλειστο, οπότε δεν περιλαμβάνεται στην πιλοτή, αφού δεν είναι ελεύθερος ημιυπαίθριος χώρος, ούτε αποτελεί κοινόκτητο και κοινόχρηστο χώρο, γ) ο μεν χώρος της πιλοτής δεν προσμετράται στο συντελεστή δόμησης, ο δε λοιπός περίκλειστος χώρος του ισογείου προσμετράται, εκτός αν αποτελεί χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων και δ) το περίκλειστο μέρος του ισογείου του κτιρίου, αφού δεν αποτελεί κοινόχρηστο και κοινόκτητο μέρος της οικοδομής, μπορεί να αποτελεί αυτοτελή διαιρεμένη ιδιοκτησία ή να ανήκει ως παρακολούθημα σε κάποια ιδιοκτησία της οικοδομής (ΑΠ 1131/2003, ΑΠ 1441/2006, ΑΠ 1618/2010).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως, έλλειψη νόμιμης βάσης υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της (ΑΠ 197/2013, ΑΠ 1020/2013, ΑΠ 1021/2013).

Ως ζητήματα των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν δηλαδή στη θεμελίωση ή κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης (Ολομ.ΑΠ 24/1992, ΑΠ 567/2013).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα εξής: "Ότι η πολυκατοικία που βρίσκεται στη Νέα Ιωνία Αττικής, επί της διασταυρώσεως των οδών Ταύρου και Χριστιανικής Ενώσεως, υπήχθη και διέπεται από τις διατάξεις του Ν. 3741/1929, του Ν.Δ 1024/1971 και των άρθρων 1002 και 1117 Α.Κ.

με την υπ' αριθμ. 219/1990 πράξη συστάσεως οριζοντίων ιδιοκτησιών και κανονισμού της πολυκατοικίας της συμβ/φου Αχαρνών Στυλιανής Β. Χαλακατεβάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα. Ότι αυτή ανεγέρθηκε με την υπ' αριθμ. 3007/1990 άδεια οικοδομής, που εκδόθηκε από τη Δ/νση Πολεοδομίας Νομαρχίας Ανατολικής Αττικής. Ότι τόσο κατά την άνω 219/1990 πράξη συστάσεως οριζοντίων ιδιοκτησιών, όσο και κυρίως κατά την ανωτέρω άδεια με αριθμ. 3007/1990, η οικοδομή κατασκευάσθηκε, κατά τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις, με το σύστημα αφέσεως ελεύθερου ακαλύπτου του ισογείου χώρου, επί υποστυλωμάτων (πιλοτή).

Ότι με την υπ' αριθμ. 219/1990 πράξη συστάσεως οριζοντίων ιδιοκτησιών, στον πιο πάνω κατά την άδεια οικοδομής ελεύθερο και ακάλυπτο χώρο του ισογείου έχουν συσταθεί, πλην άλλων, ως αυτοτελείς και ανεξάρτητες ιδιοκτησίες, δύο θέσεις σταθμεύσεως αυτοκινήτων με στοιχ. ΓΚ1 και ΓΚ2, επιφανείας, 37 τ.μ. και 25 τ.μ., αντίστοιχα, με ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου 5/1000 και 2/1000 εξ αδιαιρέτου, αντίστοιχα.

Ότι τις ανωτέρω θέσεις σταθμεύσεως, οι οικοπεδούχοι Α. συζ. Β. Σ. και Π. συζ. Δ. Κ., με υπόδειξη της εργολήπτριας εταιρείας, με την επωνυμία "ΙΩΝΙΚΗ Α.Τ.Ε - Ι. Κ.", τις μεταβίβασαν στους εκκαλούντες, οι οποίοι, με τα υπ' αριθμ. …/92 και …/92 συμβόλαια της συμβ/φου Σ. Χαλακατεβάκη, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί, έχουν στην κυριότητά τους διαμερίσματα στην πολυκατοικία, που αποτελούν αυτοτελείς ανεξάρτητες οριζόντιες ιδιοκτησίες.

Ότι η πιο πάνω συμφωνία, που έχει περιληφθεί στην ανωτέρω υπ' αριθμ. 216/1990 πράξη συστάσεως οριζοντίων ιδιοκτησιών, με την οποία τμήμα του ελεύθερου χώρου του ισογείου έχει διαιρεθεί σε αυτοτελείς οριζόντιες ιδιοκτησίες, είναι απόλυτα άκυρη, όπως επίσης είναι απόλυτα άκυρες και οι συμβάσεις, που καταρτίσθηκαν για τη μεταβίβαση της κυριότητάς τους.

Και ότι οι ως άνω χώροι σταθμεύσεως είναι κοινόχρηστοι και κοινόκτητοι και ανήκουν σε όλους τους συνιδιοκτήτες της οικοδομής, ανάμεσα στους οποίους είναι και οι πρώτος και δεύτερη των εφεσιβλήτων εναγόντων (ήδη αναιρεσίβλητοι), ανάλογα με το εξ αδιαιρέτου ποσοστό της συνιδιοκτησίας καθενός από αυτούς επί του οικοπέδου".

Με τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε την έφεση και τους πρόσθετους λόγους εφέσεως των αναιρεσειόντων εναγομένων και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που δέχθηκε την αγωγή των αναιρεσιβλήτων εναγόντων, αναγνώρισε ότι είναι άκυρη η με την υπ' αριθμ. 219/1990 πράξη συστάσεως οριζοντίων ιδιοκτησιών της Συμ/φου Αχαρνών Στυλ.

Β. Χαλακατεβάκη σύσταση των επίδικων υπό στοιχεία ΓΚ1 και ΓΚ2 οριζοντίων ιδιοκτησιών - θέσεων σταθμεύσεως, αναγνώρισε ότι είναι άκυρες οι μεταβιβάσεις των ως άνω οριζοντίων ιδιοκτησιών - θέσεων σταθμεύσεως στους εναγομένους, αναγνώρισε τους ενάγοντες κατά το ποσοστό εξ αδιαιρέτου της συνιδιοκτησίας τους επί του οικοπέδου συγκυρίους, συννομείς και συγκατόχους εξ αδιαιρέτου των ως άνω θέσεων σταθμεύσεως και διέταξε την αποβολή των εναγομένων από τις ως άνω οριζόντιες ιδιοκτησίες - θέσεις σταθμεύσεως και την απόδοσή τους κατά τα ποσοστά συνιδιοκτησίας τους στους ενάγοντες.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, αφού δεν διευκρινίζει αν η πιλοτή προβλέπεται από την ως άνω οικοδομική άδεια να καταλαμβάνει ολόκληρο το ισόγειο του κτιρίου ή αν προβλέπεται να καταλαμβάνει μόνον το 50% του ισογείου, μη υπολογιζομένων των χώρων του ισογείου που καταλαμβάνουν η είσοδος, το κλιμακοστάσιο και ο ανελκυστήρας της οικοδομής και αν με βάση την ως άνω οικοδομική άδεια οι ως άνω δύο επίδικες θέσεις σταθμεύσεως με τα στοιχεία ΓΚ1 και ΓΚ2 είναι περίκλειστες και αν αυτές βρίσκονται εντός ή εκτός του χώρου του 50% του ισογείου, μη υπολογιζομένων των χώρων του ισογείου που καταλαμβάνουν η είσοδος, το κλιμακοστάσιο και ο ανελκυστήρας της οικοδομής, δεν περιέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του, για το ουσιώδες ζήτημα του ότι οι επίδικες οριζόντιες ιδιοκτησίες που συστάθηκαν στο ισόγειο της οικοδομής εμπίπτουν στον κοινόκτητο και κοινόχρηστο χώρο της πιλοτής, επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες που να καθιστούν εφικτό τον έλεγχο από τον Άρειο Πάγο για το αν εφαρμόστηκαν ορθά ή όχι οι προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1 του Π.Δ.

της 3-4-1987, 1 παρ. 5 εδ. 3 του Ν. 960/1979, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 του Ν. 1221/1981, 23 παρ. 1 του Ν. 1558/1985 και 13 παρ. 12 του Ν. 1647/1986 και 7 παρ. Β' περ. (Ι) του Ν. 1577/1985, αφού ενόψει των ανωτέρω ελλείψεων της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων ουσιαστικού δικαίου σε σχέση με το ουσιώδες για την έκβαση της δίκης ζήτημα του αν οι επίδικες θέσεις είναι στον κοινόχρηστο ελεύθερο χώρο της πιλοτής ή αν αυτές είναι περίκλειστες και εκτός του κοινόχρηστου χώρου της πιλοτής και αποτελούν αυτοτελείς οριζόντιες ιδιοκτησίες στο ισόγειο της πολυκατοικίας.

Επομένως, ενόψει τούτων, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός από το άρθρο 559 αριθ. 19 του Κ.Πολ.Δ. δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και εφόσον ο λόγος αυτός έχει αναιρετική εμβέλεια στο σύνολο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων της αναιρέσεως και πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176 και 183 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 5217/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ