494/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 494 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 494/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Οκτωβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Καραγκούνη, αφού ανακάλεσε την από 17-10-2011 δήλωσή του κατ' αρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Β. Δ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Νικολάου Μπούτσικου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-7-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 511/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 472/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7-6-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Λαμπρόπουλος ανέγνωσε την από 7-10-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 10 παρ.1 ν.489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", που ορίζει ότι το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 2 εδ.α', 5 παρ.2 και 3, 6 παρ.1 και 11 παρ.1 ιδίου νόμου συνάγεται ότι στην περίπτωση της πρόκλησης ζημίας σε τρίτο πρόσωπο με αυτοκίνητο για το οποίο υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη ο τρίτος παθών χωρίς καμία άλλη προϋπόθεση έχει ιδία αξίωση (ευθεία αγωγή) για την καταβολή του ασφαλίσματος κατά της ασφαλιστικής εταιρίας στην οποία ο κύριος ή ο κάτοχος του αυτοκινήτου έχει ασφαλίσει την από αυτό αστική ευθύνη του, αφού με την κατάρτιση της ασφαλιστικής σύμβασης δημιουργείται από το νόμο σωρευτική αναδοχή χρέους μελλοντικού και ενδεχομένου της εταιρίας προς τον παθόντα τρίτον και μέχρι του ύψους του ασφαλιστικού ποσού. Για την περίπτωση δε αυτή δηλαδή της από το νόμο σωρευτικής αναδοχής του χρέους ίσχυε, μέχρι την αντικατάσταση της από το άρθρο 7 του ν. 3557/2007, η διάταξη του άρθρου 10 παρ.2 ν.489/1976 που όριζε ότι η αξίωση αυτή του ζημιωθέντος παραγράφεται μετά πάροδο δύο ετών από την ημέρα του ατυχήματος. Εξάλλου με τη διάταξη του άρθρου 43 παρ.6 ν.2094/1992 (ΚΟΚ) που ίσχυε κατά τον κατωτέρω σημειούμενο χρόνο ορίσθηκε ότι "δεν έχουν επίσης εφαρμογή στα αυτοκίνητα οχήματα κατά την έννοια του παρόντος Κώδικα οι για την κράτηση από την Αστυνομική Αρχή διατάξεις του άρθρου 11 του ν. ΓΠΝ/1911 αν ο οδηγός συμμορφώθηκε με τις διατάξεις της παρ.2 του άρθρου αυτού και κατέθεσε αποδεικτικό ασφάλισης (βεβαίωση αναγνωρισμένης στην Ελλάδα ασφαλιστικής εταιρίας) του οχήματος η απόδειξη ότι είναι κάτοχος δελτίου διεθνούς ασφάλισης τα οποία αποτελούν δήλωση αναδοχής χρέους για τα ισχύοντα στην Ελλάδα ελάχιστα ποσά ασφαλιστικής κάλυψης, τα οποία προβλέπονται από τα νομίμως εγκεκριμένα τιμολόγια ασφαλίστρων ή προκειμένου για αυτοκίνητα δημόσιας χρήσης καταθέσει δήλωση αναδοχής χρέους αλληλοασφαλιστικού συνεταιρισμού ή αλληλοασφαλιστικού ταμείου συνεταιρισμού που λειτουργεί νόμιμα στον οποίο το όχημα είναι ασφαλισμένο". Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι κατά ρητή νομοθετική επιταγή ειδικώς η από τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου κατάθεση βεβαίωσης ασφάλισης του αυτοκινήτου από αναγνωρισμένη στην Ελλάδα ασφαλιστική εταιρία ή απόδειξη απ' αυτόν ότι είναι κάτοχος δελτίου διεθνούς ασφαλίσεως είναι αρκετή για την κατά πλάσμα του νόμου πρόταση της ασφαλιστικής εταιρίας που έχει εκδώσει τη βεβαίωση ή το δελτίο αυτό, σύμφωνα με την οποία, απευθυνόμενη αορίστως προς τους δικαιούχους της αποζημίωσης τρίτους, σε περίπτωση πραγμάτωσης του ασφαλιστικού κινδύνου, ο προτείνων ασφαλιστής προσφέρεται να ικανοποιήσει τις αξιώσεις των τελευταίων, εφόσον αυτές δεν υπερβαίνουν το ασφαλιστικό ποσό και δεν είναι κατώτερες από τα ισχύοντα ελάχιστα ποσά ασφαλιστικής κάλυψης που προβλέπονται κάθε φορά από τα νομίμως εγκεκριμένα τιμολόγια ασφαλίστρων και έτσι με την αποδοχή αυτή της πρότασης, η οποία μπορεί να γίνει με την έγερση της σχετικής αγωγής από το δικαιούχο της αποζημίωσης κατά του ασφαλιστή, καταρτίζεται σύμβαση σωρευτικής αναδοχής, που ιδρύει σύμφωνα με τα άρθρα 361 και 477 ΑΚ άμεση ευθύνη του αναδεχομένου απέναντι του προσώπου που ζημιώθηκε από το ατύχημα μέχρι του παραπάνω ποσού (Ολ.ΑΠ 715/1978). Για την ταυτότητα δε του νομικού λόγου και η από την ασφαλιστική εταιρεία κατάθεση "αμέσως μετά το ατύχημα στο Τμήμα Τροχαίας" βεβαιώσεως ασφαλίσεως είναι αρκετή για να θεμελιώσει το από την ίδια ως άνω διάταξη πλάσμα της προτάσεως της εταιρείας αυτής για την κατάρτιση της συμβάσεως αναδοχής απ' αυτή του χρέους του ασφαλισμένου από την ανωτέρω αιτία (ΑΠ 1130/2004). Στην περίπτωση αυτή της συμβατικής σωρευτικής αναδοχής χρέους η έκταση της ευθύνης του αναδοχέα ρυθμίζεται κατά τις λοιπές γενικές διατάξεις των άρθρων 472 έως 475 ΑΚ και επομένως αυτός δηλαδή εδώ ο ασφαλιστής υπέχει έναντι του παθόντος όμοια υποχρέωση όπως και ο οφειλέτης-ζημιώσας με όλα τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και, επομένως, εφόσον η απαίτηση του ζημιωθέντος προσώπου στηρίζεται σε αδικοπραξία που υπόκειται σε πενταετή παραγραφή κατά τους όρους του άρθρου 937 ΑΚ ο συμβατικός αναδοχέας αυτήν την παραγραφή μπορεί να προτείνει.

Από τα ανωτέρω παρέπεται ότι αν η κατάθεση της βεβαιώσεως ασφαλίσεως δεν γίνε! κατά τον ως άνω προσδιοριζόμενο τρόπο, ήτοι στο αρμόδιο Τμήμα Τροχαίας αμέσως μετά το ατύχημα και όχι σε μεταγενέστερο χρόνο, δεν αποτελεί αυτή κατά πλάσμα δικαίου πρόταση για κατάρτιση συμβατικής σωρευτικής αναδοχής χρέους. Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. ο λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν τα περιστατικά που είναι αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση για να κριθεί αν συντρέχουν οι νόμιμοι όροι και προϋποθέσεις της ουσιαστικής διάταξης που εφαρμόστηκε ή αν δεν συντρέχουν, οπότε αποκλείεται η εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες στο χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, τα εξής κρίσιμα, σχετικά με το ζήτημα αυτό, περιστατικά: "... Κατά το χρόνο του ατυχήματος ο Α. Κ. κατέθεσε το σχετικό αποδεικτικό ασφαλίσέως, δηλαδή την από 2.9.02 βεβαίωση ασφαλίσεως του παραπάνω οχήματος του στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α.", δυνάμει του υπ' αριθμ. ... ασφαλιστηρίου συμβολαίου, διάρκειας 4.9.02 έως 4.3.03, κατά δε την από 7.11.02 προανακριτική του εξέταση ως κατηγορουμένου για τις πράξεις της σωματικής βλάβης από αμέλεια και της παράβασης των άρθρων 94 παρ. 5 και 8 καθώς και 16 παρ. 4 του Κ.Ο.Κ., δεν απολογήθηκε και για την πράξη αυτή (βλ. την από 7.11.02 έκθεση εξετάσεως κατηγορουμένου). Ωστόσο, παραπέμφθηκε να δικαστεί ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πατρών και για την παράβαση του αρθρ. 17 παρ. 1 του Ν. 2170/1993, δηλαδή ότι ως οδηγός και ιδιοκτήτης του υπ' αριθμ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου έθεσε αυτό σε κυκλοφορία, χωρίς να έχει ασφαλιστεί η ως προς αυτό αστική ευθύνη έναντι τρίτου, πράξη για την οποία κηρύχθηκε αθώος με την υπ' αριθμ. 1738/30.3.05 απόφαση του άνω Δικαστηρίου, με το σκεπτικό ότι έχει ασφαλίσει το όχημα του για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη. Εξάλλου, από την προσκομιζόμενη αυτή απόφαση και τα ταυτάριθμα πρακτικά προκύπτει ότι μεταξύ των εγγράφων που αναγνώσθηκαν στο ακροατήριο του παραπάνω Δικαστηρίου περιλαμβάνεται και το από 19.5.01 ασφαλιστήριο συμβόλαιο του ... αυτοκινήτου, δηλαδή του Π. Β.. Ο ενάγων ακόμη προσκομίζει με επίκληση ακριβές φωτοαντίγραφο εγγράφου, το οποίο περιλαμβάνει στην ίδια σελίδα τόσο την βεβαίωση ασφαλίσεως (ασφαλιστήριο συμβόλαιο) του ... αυτοκινήτου όσο και του ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου του Α. Κ., το οποίο όπως προκύπτει από την επ ' αυτού βεβαίωση του Προϊσταμένου της Γραμματείας της Εισαγγελίας Εφετών Πατρών, θεωρημένη νόμιμα από τον ίδιο, αυτό έχει εξαχθεί από την υπ' αριθμ. 648/05 ποινική δικογραφία. Είναι δε προφανές ότι το έγγραφο αυτό έχει αναγνωσθεί ενώπιον του ποινικού Δικαστηρίου και με βάση αυτό κηρύχθηκε αθώος ο κατηγορούμενος για την πράξη της θέσης του παραπάνω οχήματος του σε κυκλοφορία ενώ ήταν ανασφάλιστο, στα αναγνωσθέντα όμως έγγραφα αναφέρεται από παραδρομή το πρώτο ασφαλιστήριο συμβόλαιο του ... αυτοκινήτου, που βρίσκεται πάνω - πάνω στο εν λόγω έγγραφο, για τον οδηγό του οποίου άλλωστε, δεν υπήρχε αντίστοιχη κατηγορία (δηλαδή ότι και το δικό του όχημα ήταν ανασφάλιστο). Όσον αφορά στον αριθμό 648/05 της ποινικής δικογραφίας από την οποία βεβαιώνεται ότι έχει εξαχθεί το σχετικό έγγραφο, είναι προφανές ότι αφορά την σχηματισθείσα ενώπιον του Εφετείου Πατρών ποινική δικογραφία, μετά από άσκηση έφεσης του Α. Κ. κατά της υπ' αριθμ. 1733/30.3.05 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πατρών, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1590/06 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Από τα παραπάνω αποδεικνύεται ότι για το ως άνω ζημιογόνο με αριθμό κυκλοφορίας ... αυτοκίνητο, ο ιδιοκτήτης του Α. Κ. είχε συνάψει με την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία ασφαλιστήριο συμβόλαιο με διάρκεια ισχύος από 4.9.02 έως 4.3.03, η δε εναγομένη του είχε χορηγήσει τη σχετική βεβαίωση της ασφαλίσεως, η οποία κατατέθηκε στο αρμόδιο Τμήμα Τροχαίας Πατρών, που είχε επιληφθεί ίου ατυχήματος και είχε περιληφθεί και στη σχηματισθείσα ποινική δικογραφία. Με τον τρόπο αυτό, δηλαδή με την κατοχή, επίδειξη και κατάθεση του ως άνω πιστοποιητικού από τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκίνητου, συστήθηκε πρόταση για κατάρτιση συμβάσεως σωρευτικής αναδοχής χρέους από μέρος της εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας που το είχε εκδώσει, την οποία ο ενάγων αποδέχθηκε ασκώντας την κρινόμενη αγωγή του ...". Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση του σχετικά με το ουσιώδες για έκβαση της δίκης ζήτημα της καταρτίσεως ή μη συμβατικής σωρευτικής αναδοχής χρέους, ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ως άνω διατάξεων. Ειδικότερα α) δεν προσδιορίζεται στην απόφαση ο χρόνος καταθέσεως βεβαιώσεως ασφαλίσεως στο Τμήμα Τροχαίας Πατρών, δηλαδή αν κατατέθηκε αμέσως μετά το ατύχημα ή σε μεταγενέστερο χρόνο και πότε και β) ενώ δέχεται ότι κατατέθηκε η εν λόγω βεβαίωση στο Τμήμα Τροχαίας Πατρών, παράλληλα δέχεται ότι ασκήθηκε εις βάρος του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου ποινική δίωξη και παραπέμφθηκε να δικασθεί για το ότι αυτός έθεσε το εν λόγω αυτοκίνητο σε κυκλοφορία χωρίς να έχει ασφαλισθεί για την έναντι των τρίτων αστική ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος, χωρίς να εξηγείται γιατί ασκήθηκε η εν λόγω ποινική δίωξη αν και αυτά κατέθεσε τη σχετική βεβαίωση ασφαλίσεως στο πιο πάνω Τμήμα Τροχαίας.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως κατά το σκέλος του από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η σχετική πλημμέλεια, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω και παρελκούσης της έρευνας των λοιπών αιτιάσεων που περιέχονται στους πρώτο, κατά το έτερο σκέλος του, δεύτερο τρίτο και τέταρτο λόγους αναιρέσεως και πλήττουν την απόφαση, ως προς την ίδια βάση και αίτημα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές , εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), σύμφωνα με το διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 472/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.- Και,

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιανουαρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαρτίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ