Supreme Court partially allows appeal on compensation for partial destruction of horizontal properties due to defective construction.

Απόφαση 493 / 2015 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 493/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη και Χαράλαμπο Μαχαίρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Α. Των αναιρεσειουσών: 1) Α. συζύγου Χ. Τ., το γένος Σ. Ν., 2) Α. συζύγου Σ. Ν., 3) Ε.-Β. Χ. Τ., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Εμμανουήλ-Μηνά Σταύρου και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία «Ο. Τ. ΚΑΙ Α. Ξ. Ο.Ε. ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ», που εδρεύει στον … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Θ. Τ. του Ο., κατοίκου ..., 3) Ε. Π. του Κ., χήρας Ο. Τ., κατοίκου ..., ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α) Α. Τ. του Ο. και β) Μ.-Α. Τ. του Ο., κατοίκων ..., των υπό στοιχεία 2 και 3 αναιρεσιβλήτων ως καθολικών διαδόχων-κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικά αναιρεσίβλητου Ο. Τ. του Α., ατομικά και ως εκκαθαριστή της λυθείσας και τελούσας υπό εκκαθάριση εταιρείας με την επωνυμία «Ο. Τ. ΚΑΙ Α. Ξ. Ο.Ε. ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ», 4) Α. Ξ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Τσάκωνα και κατέθεσαν προτάσεις.

Β. Των αναιρεσειόντων: 1) Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία «Ο. Τ. ΚΑΙ Α. Ξ. Ο.Ε. ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ», που εδρεύει στον … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Θ. Τ. του Ο., κατοίκου ..., 3) Ε. Π. του Κ., χήρας Ο. Τ., κατοίκου ..., ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α) Α. Τ. του Ο. και β) Μ.-Α. Τ. του Ο., κατοίκων ..., των υπό στοιχεία 2 και 3 αναιρεσιβλήτων ως καθολικών διαδόχων-κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικά αναιρεσίβλητου Ο. Τ. του Α., ατομικά και ως εκκαθαριστή της λυθείσας και τελούσας υπό εκκαθάριση εταιρείας με την επωνυμία «Ο. Τ. ΚΑΙ Α. Ξ. Ο.Ε. ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ», 4) Α. Ξ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Τσάκωνα και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. συζύγου Χ. Τ., το γένος Σ. Ν., 2) Α. συζύγου Σ. Ν., 3) Ε.-Β. Χ. Τ., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Εμμανουήλ-Μηνά Σταύρου και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/3/2005 αγωγή των υπό στοιχείο Α. ήδη αναιρεσειουσών και υπό στοιχείο Β. ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 589/2008 μη οριστική και 1987/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και η 107/2014 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι υπό στοιχείο Α. αναιρεσείουσες με την από 28/5/2014 αίτησή τους και οι υπό στοιχείο Β. αναιρεσείοντες με την από 30/5/2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Καγκάνης ανέγνωσε την από 10/10/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και τετάρτου λόγων της από 28/5/2014 αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών λόγων αυτής, καθώς και την από 19/2/2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου και την απόρριψη των λοιπών λόγων της από 30/5/2014 αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των υπό στοιχείο Α. ήδη αναιρεσειουσών και υπό στοιχείο Β. ήδη αναιρεσιβλήτων, ζήτησε την παραδοχή της από 28/5/2014 αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη της από 30/5/2014 αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος των υπό στοιχείο Α. ήδη αναιρεσιβλήτων και υπό στοιχείο Β. ήδη αναιρεσειόντων την παραδοχή της από 30/5/2014 αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη της από 28/5/2014 αίτησης αναίρεσης και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι υπό κρίση, με αριθμ.καταθ.52/30-5-2014 και 53/2-6-2014, αιτήσεις, με τις οποίες διώκεται η υπό την επίκληση των διαλαμβανομένων σ’ αυτές αιτιάσεων, αναίρεση της 107/2014 τελεσιδίκου αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς, πρέπει να συνεκδικαστούν ως συντρεχόντων προς τούτο των από τη διάταξη του άρθρου 246 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και επί της αναιρετικής διαδικασίας (ΑΠ 612/2009, ΑΠ 1745/2008), προβλεπομένων όρων, σημειουμένου ότι, η παρούσα, βιαίως διακοπείσα δίκη, λόγω του κατά την 19.6.2014 επισυμβάντος θανάτου του εκ των αναιρεσειόντων - αναιρεσιβλήτων Ο. Τ. (βλ. ... /21.6.2014 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου Νίκαιας - Αγ.Ιωάννη Ρέντη), παραδεκτώς, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 286, 287, 288, 290 ΚΠολΔ (ΑΠ 303/2008, ΑΠ 1884/2007) συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Θ. Τ., θυγατέρα εκ πρώτου γάμου, και β) Ε. Π. σύζυγος εκ δευτέρου (με τον αποβιώσαντα) γάμου, ατομικά και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα επί των ανηλίκων τέκνων τους Α. και Μ. Α. (βλ. 52456/2014 πιστοποιητικό Γραμματέα Πρωτ.Αθηνών περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης, 3353/2014 πιστοποιητικό του Γραμ. του Ειρ.Νίκαιας περί μη αποποιήσεως, 7535/2015 πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτ.Πειραιώς περί μη προσβολής του κληρονομικού δικαιώματος και 49602/2014 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του παραπάνω Δήμου.

Ι. Επί της με αριθμ. καταθ. 52/2014 αιτήσεως αναιρέσεως [των εναγουσών] Ο εκ του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως «πράγματα» νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολομ.

ΑΠ 9/1997, ΑΠ 625/2008, ΑΠ 328/2008) μεταξύ των οποίων (πραγμάτων) περιλαμβάνονται, πλήν άλλων, και η κυρία ή επικουρική βάση της αγωγής και τα προς θεμελίωση αυτών και των συναφών αιτημάτων πραγματικά περιστατικά (ΑΠ 1573/06). Δεν αποτελούν «πράγματα» και άρα δεν ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναιρέσεως αν δεν ληφθούν υπόψη οι ισχυρισμοί που αποτελούν απλή ή αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, καθώς και οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 701/2008, ΑΠ 625/2008, ΑΠ 558/2008).

Δεν ιδρύεται επίσης ο λόγος αυτός της αναιρέσεως, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 37/2008, ΑΠ 2102/2007, ΑΠ 2068/2007). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 914 του ΑΚ προκύπτει ότι, επί καταστροφής πράγματος συνεπεία αδικοπραξίας η αποζημίωση μπορεί να περιλαμβάνει τη διαφορά της εμπορικής αξίας αυτού (πράγματος) μεταξύ των χρονικών σημείων πριν από την αδικοπραξία και μετ’ αυτήν (αδικοπραξία) που τελεί σε αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο με την τελευταία (αδικοπραξία), αδιαφόρως αν η καταστροφή είναι ολική ή μερική.

Επομένως, η αγωγή με την οποία ζητείται πλήρης η εμπορική αξία λόγω ολικής καταστροφής περιλαμβάνει και την ελάσσονα αυτής μερική καταστροφή, με αποτέλεσμα το δικαστήριο να μπορεί να επιδικάσει μερικώς την απαίτηση χωρίς απ’ αυτό να μεταβάλλεται η βάση της αγωγής (ΑΠ 994/1991, ΑΠ 1459/1996). Με τους πρώτο και τέταρτο λόγους της αναίρεσης προβάλλεται από τις αναιρεσείουσες η, κατ’ ορθή εκτίμηση των προς θεμελίωσή τους εκτιθεμένων, από το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, παρά το νόμο, η προσβαλλομένη απόφαση δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την κατά των αναιρεσιβλήτων εγερθείσα και επί των διατάξεων των άρθρων 914, 928 και 932 ΑΚ θεμελιωθείσα αγωγή τους προς επιδίκαση αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης για τη θετική ζημία (ολική καταστροφή) και την ηθική βλάβη την οποία υπέστησαν εξ αιτίας της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς των τελευταίων (αναιρεσιβλήτων) με την αιτιολογία της μη απόδειξης της επικληθείσας ολικής καταστροφής και την περαιτέρω παραδοχή ότι «η αγωγή δεν περιέχει επικουρικό αίτημα για επιδίκαση αποζημίωσης προς αποκατάσταση των επί μέρους βλαβών της επίδικης οικοδομής» μη λαμβάνοντας υπόψη το εμπεριεχόμενο στην παραπάνω μείζονα αγωγική απαίτηση (της ολικής καταστροφής) έλασσον αίτημα της επιδίκασης αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης εξαιτίας της προκληθείσας μερικής καταστροφής.

Οι λόγοι αυτοί πρέπει να γίνουν δεκτοί ως και ουσιαστικά βάσιμοι αφού, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, στο από τις αναιρεσείουσες υπό την επίκληση ολικής καταστροφής υποβληθέν ως άνω μείζον κύριο αίτημα της επιδίκασης αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης εμπεριέχεται και αντίστοιχα επικουρική αποζημιωτική αίτηση για την τυχόν αποδεικνυομένη [ελάσσονα της ολικής] μερική καταστροφή, η οποία, μετά την απόρριψη του κυρίου (περί ολικής καταστροφής) αιτήματος, έπρεπε να ερευνηθεί εφόσον από την παραδεκτή επισκόπηση του αγωγικού δικογράφου προκύπτει η επίκληση συνδρομής όλων των απαιτουμένων για την κατάφαση της αδικοπρακτικής ευθύνης των αναιρεσιβλήτων προϋποθέσεων, μεταξύ των οποίων και αυτής της μερικής καταστροφής των οριζοντίων ιδιοκτησιών των αναιρεσειουσών, την οποία, παρά τη νομότυπη επίκλησή της, δεν έλαβε υπόψη η προσβαλλομένη απόφαση.

Μετά την παραδοχή του παραπάνω πρώτου λόγου της αναίρεσης απορριπτέος, ως αλυσιτελώς προβαλλόμενος, κρίνεται ο υπό την αίρεση και μόνο της απόρριψης αυτού (πρώτου λόγου) επικουρικώς προτεινόμενος από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αυτής (αναίρεσης).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι, ο προβλεπόμενος απ’ αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες, αφού τα κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 179, 495/2013, ΑΠ 1062/2014).

Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από τις αναιρεσείουσες η από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την κατά των αναιρεσιβλήτων ασκηθείσα και επί των, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεων των άρθρων 298, 932 και 914 ΑΚ θεμελιωθείσα αγωγή τους, με το προδιαληφθέν ως άνω περιεχόμενο και αίτημα, δεχθείσα, με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες της ελάσσονος πρότασης του νομικού της συλλογισμού που αναφέρεται στο πραγματικό των εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου, αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ζήτημα της έκτασης της προκληθείσας από την αδικοπρακτική συμπεριφορά των αναιρεσιβλήτων ζημίας τη μη συνδρομή της επικληθείσας και απαιτουμένης για την ουσιαστική ευδοκίμηση αυτής (αγωγής) προϋποθέσεις της ολικής καταστροφής των περιγραφομένων οριζοντίων ιδιοκτησιών τους αλλά αυτή της μερικής (καταστροφής) παρόλο που τα ως αποδειχθέντα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά απέκλειαν την περί της τελευταίας (μερικής καταστροφής) κρίση.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι, αυτή, μετ’ εκτίμηση των προσκομισθεισών εκατέρωθεν αποδείξεων, δέχθηκε αναφορικά με το παραπάνω κρίσιμο για την έκβαση της δίκης, ζήτημα τα παρακάτω: «Η πρώτη των εναγουσών Α. Ν. έχει την πλήρη επικαρπία των υπογείου, πρώτου, δευτέρου και τρίτου ορόφων μίας οικοδομής που βρίσκεται στη ..., στην οδό ... 20, η δεύτερη A.

Ν. έχει την επικαρπία, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, του ισογείου ορόφου της ίδιας οικοδομής και η τρίτη απ’ αυτές Ε. - Β. θυγ. Χ. Τ. την ψιλή κυριότητα του συνόλου των ορόφων της οικοδομής αυτής καθώς και την πλήρη κυριότητα, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, του ισογείου, όπως άλλωστε δεν αμφισβητείται ειδικώς από τους εναγομένους. ...

Εξάλλου, οι δεύτερος και τρίτος των εναγομένων κατά τον αναφερόμενο πιο κάτω χρόνο ήταν οι νόμιμοι εκπρόσωποι και μοναδικοί ομόρρυθμοι εταίροι της πρώτης εναγομένης Ομόρρυθμης Εταιρίας με την επωνυμία «Ο. Τ. και Α. Ξ. Ο.Ε., που εδρεύει στον ... (οδός ... αρ.68) και εκπροσωπείται νόμιμα και ως αντικείμενο εργασιών έχει την ανέγερση οικοδομών.

Η πρώτη εναγομένη - εργολήπτρια εταιρία, δυνάμει του συνημμένου επίσης στην αγωγή ... /7.2.02 προσυμφώνου μεταβιβάσεως ποσοστού εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού της Συμβολαιογράφου Πειραιώς Ασπασίας συζ. Αχιλλέα Μαρτίνη, νομίμως μεταγεγραμμένου, ανέλαβε την ανέγερση πολυώροφης οικοδομής σε όμορο ακίνητο ( ... 18), σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους που αναφέρονται στο εν λόγω εργολαβικό.

Πιο συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το άρθρο 13 του ως άνω εργολαβικού συμβολαίου, «... Η εργολήπτρια εταιρία θα βαρύνεται εξ ολοκλήρου με την επιμέλεια και τις δαπάνες για την κατασκευή των αναφερομένων στο άρθρο 6 Οριζοντίων Ιδιοκτησιών που θα περιέλθουν στους οικοπεδούχους, καθώς και των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων χώρων, πραγμάτων και εγκαταστάσεων της όλης πολυκατοικίας, μέχρι την αποπεράτωσή τους και την παράδοσή τους στους οικοπεδούχους χωρίς ελλείψεις (με το κλειδί).

Προκειμένου να ανεγερθεί η ως άνω οικοδομή, εκδόθηκε η με αριθμ. …/2-7-2002 άδεια της Πολεοδομίας Νίκαιας. Η τετραώροφη οικοδομή των εναγουσών είχε ανεγερθεί το έτος 1979 από τον πατέρα, σύζυγο και παππού τους αντίστοιχα, Σ. Ν.. Μετά δε τον σεισμό του έτους 1999, κατόπιν της από 10/9/1999 αιτήσεως του Σ. Ν., έγινε σ’ αυτήν αυτοψία και διαπιστώθηκε ότι παρουσίασε ρωγμές και σκασίματα στην τοιχοποιία του ισογείου και του πρώτου ορόφου αλλά χαρακτηρίστηκε ως «κτίριο κατάλληλο για χρήση (πράσινο)», με τις παρατηρήσεις «...

ελαφρές ρωγμές σε τοίχους πλήρωσης (ισόγειο και Α’ όροφος) (βλ. το από 15/9/1999 δελτίο πρώτης ταχείας αυτοψίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Πειραιώς). Το φθινόπωρο του 2002, η πρώτη εναγομένη άρχισε πράγματι τις εργασίες ανέγερσης της πολυώροφης οικοδομής στο ακίνητο της οδού ... 18, χωρίς όμως να τηρήσει, όπως όφειλε, τους όρους επιμέλειας που προβλέπονται από τον γενικό πολεοδομικό κανονισμό και τους εν γένει κανόνες επιμέλειας της οικείας δραστηριότητας, με συνέπεια η όμορη οικοδομή των εναγουσών να υποστεί σοβαρές βλάβες, όπως πιο κάτω εκτίθεται.

Ειδικότερα, οι εναγόμενοι δεν έλαβαν υπόψη τους και δεν υπέδειξαν στους προστηθέντες εργάτες - οικοδόμους, όπως ήταν υποχρεωμένοι, το γεγονός ότι η οικοδομή των εναγουσών είναι παλαιά και, επομένως, δεν έχει στα θεμέλιά της συνδετήριους δοκούς, διότι κάτι τέτοιο δεν προβλεπόταν κατά τον χρόνο κατασκευής της, το έτος 1979, από την τότε νομοθεσία και τους ισχύοντες τότε κανονισμούς, αλλά αντίθετα, επέδειξαν αμέλεια για την ασφάλεια της ιδιοκτησίας των εναγουσών, με αποτέλεσμα αυτή να υποστεί τις περιγραφόμενες πιο κάτω σημαντικές ζημίες στα θεμέλιά της από τις ακόλουθες παράνομες πράξεις και παραλείψεις τους.

Πιο συγκεκριμένα, το Φθινόπωρο του 2002 και ενώ είχε γίνει ήδη η εκσκαφή του ομόρου οικοπέδου, οι ενάγουσες διαπίστωσαν ότι η πόρτα του υπογείου της οικοδομής τους είχε «σφηνώσει» και δεν ήταν δυνατό να ανοίξει, λόγω καθιζήσεως της όλης οικοδομής. Ύστερα δε από καταγγελία της πρώτης των εναγουσών, διενεργήθηκε αυτοψία στις 5.2.03 από τον αρμόδιο τεχνικό υπάλληλο της Πολεοδομίας Νικαίας Ν.

Γ., ο οποίος και συνέταξε την με αριθμ. πρωτ. ... /4-2-2003 Έκθεση Επικινδύνου Οικοδομής, στην οποία αναφέρεται ότι: «... 1) Στο δάπεδο του υπογείου (μωσαϊκού) στη δεξιά πλευρά και σε όλο το μήκος που συνορεύει με νεοανεγειρόμενη πολυκατοικία με αριθ. αδείας ... /02 ιδιοκτησίας Α. Ξ. και Ο. Τ. εμφανίζονται έντονες ρηγματώσεις και ιδιαίτερα στις βάσεις των (5) πέδιλων-υποστυλωμάτων. 2) Στα δοκάρια της οροφής του υπογείου και στις συναντήσεις τους με τις προαναφερόμενες κολώνες εμφανίζει τριχοειδείς ρωγμές στον σοβά. 3) Η μεταλλική πόρτα στο ακάλυπτο ανοίγει με πολλή μεγάλη δυσκολία (παραμόρφωση). 4) Όλη η οικοδομή στην αριστερή της πλευρά έχει αποκολληθεί από την οροφή της στην ... 22 και σε όλο το ύψος της εμφανίζει έντονη ρηγμάτωση σε βάθος.

Άποψη της υπηρεσίας είναι ότι η οικοδομή των εναγουσών έχει πάρει κλίση προς τα δεξιά και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στην όμορη νεοανεγειρόμενη τότε πολυκατοικία στην ... 18, δεν ελήφθησαν τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα κατά την εκσκαφή του υπογείου με συνέπεια αυτή να πάρει κλίση ...».

Για τους λόγους αυτούς με την ως άνω έκθεση κρίθηκε ότι η οικοδομή είναι επικίνδυνη από άποψη στατική και δομική και τάχθηκε προθεσμία ενός μηνός, προκειμένου οι ιδιοκτήτες της οικοδομής, καθώς και κάθε υπόχρεος από τον νόμο, να προβούν στην επισκευή των δομικών στοιχείων που παρουσιάζουν βλάβη, κατόπιν εκδόσεως οικοδομής άδειας, σύμφωνα με το τροποποιημένο άρθρο 22 του Γ.Ο.Κ. (ν. 1577/1985), ενώ σημειώθηκε επιπλέον ότι για την ακίνδυνη εκτέλεση των εργασιών που προαναφέρονται δεν απαιτείται η απομάκρυνση των ενοίκων.

Πραγματοποιήθηκε δε νέα αυτοψία στις 6.3.2003 από τον αρμόδιο τεχνικό υπάλληλο της ίδιας υπηρεσίας Π. Ζ., ο οποίος στην με αριθμ. πρωτ. ... /11-3 Έκθεση Επικινδύνου Οικοδομής αναφέρει ότι διαπίστωσε τις παρακάτω βλάβες του ακινήτου των εναγουσών: A) Β’ όροφος: 1. Τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στα επιχρίσματα των εξωτερικών τοίχων που είναι σε επαφή με την γειτονική ιδιοκτησία, επί της οδού ..., όπου με βάση την ... /2002 οικοδομική άδεια κατασκευάζεται νέα πολυώροφη οικοδομή (Στην οικοδομή αυτή έχουν κατασκευασθεί το υπόγειο, το ισόγειο και οι όροφοι A, Β και Γ). 2.

Στο υπνοδωμάτιο με όψη στην οδό ..., διόγκωση του εξωτερικού τοίχου (προς την γειτονική οικοδομή ... ), με φορά προς την εσωτερική ωφέλιμη επιφάνεια του δωματίου, στην θέση όπου έχει κατασκευασθεί το γωνιακό υποστύλωμα της γειτονικής οικοδομής. Β) Α’ όροφος: τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στον εξωτερικό τοίχο τόσο στον χώρο του σαλονιού (εμπρός), όσο και στον χώρο του υπνοδωματίου (πίσω).

Γ) Ισόγειο: Τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στον εξωτερικό τοίχο (προς το γειτονικό ... ), στον χώρο της εισόδου (δεξιά των εισερχομένων και στη θέση όπου έχει κατασκευασθεί ο γωνιακός στύλος της γειτονικής οικοδομής). Δ) Υπόγειο α) Η πόρτα προς τον ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου έχει «σφηνώσει» και δεν ανοίγει, β) Ρωγμή στο από μωσαϊκό δάπεδο του υπογείου παράλληλη προς το πλάγιο όριο του ακινήτου και στη βάση του εξωτερικού τοίχου προς τη γειτονική οικοδομή, ...«.

Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι οικοδομούντες στην οδό ... 18 δεν έχουν λάβει οποιοδήποτε μέτρο για να προστατεύσουν την είσοδο της ιδιοκτησίας των εναγουσών επί της οδού ... αρ. 20 από πιθανή πτώση οικοδομικών υλικών ή εργαλείων και ότι «μεταξύ των ιδιοκτησιών ... 20 και ... 22 και σε όλο το μήκος όπου αυτές εφάπτονται υπάρχει ρωγμή που πιθανόν να οφείλεται σε μικρή στροφή της οικοδομής ... 20 (όπως βλέπουμε από την οδό) προς τα δεξιά, όπου βρίσκεται η υπό ανέγερση οικοδομή ... 18.

Για τους λόγους αυτούς με την ως άνω έκθεση κρίθηκε και πάλι ότι η οικοδομή είναι επικίνδυνη από άποψη στατική και δομική και τάχθηκε ξανά προθεσμία ενός μηνός, προκειμένου οι ιδιοκτήτες της καθώς και κάθε υπόχρεος από τον νόμο να προβούν στην επισκευή των δομικών στοιχείων που παρουσιάζουν βλάβη, κατόπιν υποβολής στην Πολεοδομία, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 22 του Γ.Ο.Κ.

μελέτης επισκευής και δηλώσεως ανάληψης και ανάθεσης μελέτης και επίβλεψης, ότι πρέπει να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κτιριοδομικού Κανονισμού (Απόφαση 3046/304/89 ΦΕΚ 59Δ) και ότι για την ακίνδυνη εκτέλεση των εργασιών που προαναφέρονται δεν απαιτείται η απομάκρυνση των ενοίκων.

Κατόπιν, με την με αριθ. …/2004 Έκθεση Αυτοψίας Αυθαιρέτου κατασκευών του τμήματος Αρχείου Αυθαιρέτων και Επικινδύνου της Πολεοδομίας Νίκαιας, την οποία υπογράφει η Πολιτικός Μηχανικός Ι. Σ. και η οποία συντάχθηκε ύστερα από νέα αυτοψία που έγινε στις 18.3.2004, επί της οικοδομής που βρίσκεται στη ... 18 διαπιστώθηκε ότι:

«... α) Ο αντισεισμικός αρμός δεν είναι σύμφωνος ως προς το πλάτος, με αυτόν που αναγράφεται στην ... /02 οικοδομική άδεια, δηλαδή 12 εκατοστά, σύμφωνα με την οποία ανεγείρεται η παραπάνω οικοδομή. Στο ύψος του Α ορόφου ο αρμός μετρήθηκε 8 εκατοστά, ενώ στο ύψος του τρίτου ορόφου μετρήθηκε 2 εκατοστά. Πρέπει να σημειωθεί πως η όμορη οικοδομή επί της ... 20, μεταξύ των δύο σημείων που μετρήθηκε ο αρμός, αποκλίνει από την κατακόρυφο 6 εκατοστά και εισέρχεται στην ιδιοκτησία της ... 18.

β) Στους 6°, 7° και 8° όροφο στη θέση του φωταγωγού ο όμορος τοίχος δεν είναι συμπαγής όπως στην οικοδομική άδεια, αλλά υπάρχει άνοιγμα που καλύπτεται με γυψοσανίδα και διάκενα. Το ίδιο συμβαίνει στον 6° και 7° όροφο στον όμορο τοίχο στη θέση της τραπεζαρίας ... « και επιβλήθηκε η άμεση διακοπή των οικοδομικών εργασιών στην οικοδομή της οδού ... 18.

Κατά της απόφασης αυτής της Πολεοδομίας οι εναγόμενοι κατέθεσαν την από 23.3.04 και με αριθμ. πρωτ. 955/23-3-2004 ένστασή τους προς την Πολεοδομία Νίκαιας, με την οποία ισχυρίστηκαν ότι «... ο αρμός που αφέθηκε είναι της τάξεως των 10 εκ. αλλά λόγω του ότι το όμορο όριο δεν είναι ευθύγραμμο υπάρχουν τμήματα στο ισόγειο όροφο της τάξης των 0-10-12 εκ.

Επίσης λόγω της κλίσεως του ομόρου κτιρίου προς το μέρος της οικοδομής ... ο αρμός μειούται λόγω της μη κατακορυφότητας του ομόρου κτιρίου. Επιπλέον αυτού λόγω κατασκευής προσθέτων τοιχίων παραλλήλων προς την πρόσοψη του κτιρίου αρμός του κτιρίου (ο απαιτούμενος) θα είναι ακόμη μικρότερος του αφεθέντος ...».

Επί της ενστάσεως αυτής, η οποία συζητήθηκε στις 23.4.04, εκδόθηκε η με αριθμ. 1/23-4-2004 πράξη της Επιτροπής Εκδίκασης Ενστάσεων Αυθαιρέτων κατασκευών, με την οποία αυτή απορρίφθηκε, καθώς κρίθηκε ότι: «... όσον αφορά τα ανοίγματα στον φωταγωγό και στο σαλόνι που υπάρχουν στον 6°, 7°, 8° όροφο στην θέση του φωταγωγού καθώς και στον 6°, 7° όροφο στο τοίχο της τραπεζαρίας θα πρέπει να κλειστούν με συμπαγή τοίχο ή κατόπιν αναθεωρήσεως να τοποθετηθούν υαλότουβλα.

Όσον αφορά το πλάτος του αντισεισμικού αρμού, θα έπρεπε να είναι 12 εκ κατ’ ελάχιστον από οποιαδήποτε σημείο της διπλανής οικοδομής. Συνεπώς πρέπει να γίνει αναθεώρηση αδείας για την στατική μελέτη ώστε με την τοποθέτηση τοιχίων να εξετασθεί η δυνατότητα μειώσεως του αντισεισμικού αρμού. Συνεπώς απορρίπτεται ...».

Στη συνέχεια, με επιμέλεια των εναγουσών συντάχθηκε η με ημερομηνία Απρίλιος 2004 Τεχνική Έκθεση του Διπλωματούχου Μηχανικού, Σ. Β., ως προς τις βλάβες που υπέστη η οικοδομή τους, στην οποία αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «... όλες οι αναφερόμενες στην έκθεση βλάβες έχουν προέλθει σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό από το ότι κατά την εκσκαφή της όμορης οικοδομής ... 18 και σε βάθος πολύ μεγαλύτερο από τη στάθμη θεμελίωσης της οικοδομής ... 20 δεν λήφθησαν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας της όμορης οικοδομής (Τμηματική σκυροδέτηση τοιχίων - υποστυλωμάτων κοινώς («ντουλάπι»), σε όλες τις θέσεις, όπου υπήρχαν υποστυλώματα της οικοδομής ... 20, ...

από μαρτυρίες των ιδιοκτητών της οικοδομής ... 20 η εκσκαφή της όμορης οικοδομής έγινε αφού κατασκευάστηκε μόνο ένα (ντουλάπι) στο τελευταίο υποστύλωμα της οικοδομής ... 20 και έπειτα προχώρησαν σε γενική εκσκαφή όλου της οικοδομής ... το σκάμα της εκσκαφής παρέμεινε ανοικτό για ένα περίπου μήνα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ιδιοκτητών της οικοδομής ... 20 ...

Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν να δημιουργηθούν μόνιμες βλάβες στο δάπεδο του υπογείου ... και συνέπεια αυτών είναι η υποχρεωτική κατασκευή Συνδετήριων δοκών μεταξύ των υπαρχόντων πεδίλων. Με σκοπό να αυξηθεί - ενισχυθεί η στατικότητα του κτιρίου και να αποτραπεί πιθανή επιπλέον μικροκαθίζηση ... ο απαραίτητος προβλεπόμενος αντισεισμικός αρμός μεταξύ των δύο οικοδομών δεν έχει τηρηθεί ως προς το πλάτος του ...

στο ύψος του Γ’ ορόφου είναι της τάξης του 1 εκ. από 12 εκ. που προβλεπόταν. Στην οροφή του δώματος έχει πλάτος μηδενικό και πιθανόν να έχει γίνει υπερκάλυψη αυτού από την πολυκατοικία της ... 18. Επίσης, οι πλάκες της οικοδομής ... 18 βρίσκονται περίπου στη μέση των υποστυλωμάτων της οικοδομής ... 20 με πολύ μεγάλο κίνδυνο εμβολισμού των υποστυλωμάτων.

Αποτέλεσμα των παραπάνω σε περίπτωση μελλοντικού σεισμού να είναι οι πιθανές μεγάλες βλάβες της οικοδομής ... 20 με όποιες συνέπειες συνεπάγεται αυτό..». Στη συνέχεια, ύστερα από σχετική αίτηση των εναγομένων εκδόθηκε η με αρ. πρωτ. 2162/28.6.2004 άρση διακοπής εργασιών της Δ/νσης Πολεοδομίας Νίκαιας, αφού προηγουμένως διενεργήθηκε αυτοψία που πραγματοποίησε η υπηρεσία αυτή στην πολυκατοικία της οδού ... 18 και διαπιστώθηκε ότι «...

έχουν τοποθετηθεί τα υαλότουβλα στα ανοίγματα που συνορεύουν με την όμορη ιδιοκτησία επί της ... 20 ... πιστοποιούμε την ύπαρξη ενός τοιχίου πλάτους 5,15 μ. και πάχους 0,25 εκ. καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής στην πίσω πλευρά του κλιμακοστασίου και το οποίο δεν υπήρχε στην αρχική στατική μελέτη της πολυκατοικίας ...».

Περαιτέρω, στις 27.5.04 υποβλήθηκε από τις ενάγουσες η με αριθμ. πρωτ. 13120/13.5.04 αίτηση, με την οποία αυτές ζήτησαν από το Τ.Ε.Ε. τον διορισμό πραγματογνώμονα, προκειμένου «... α) Να διαπιστωθεί η μη ύπαρξη αντισεισμικού αρμού σε όλο το ύψος της οικοδομής των εναγουσών που βρίσκεται επί της οδού ... αρ.20, …, σε σχέση με την όμορη οικοδομή επί της οδού ..., …, β) Να αναφερθούν οι βλάβες που θα υποστούν τα υποστυλώματα της οικοδομής των εναγουσών σε ενδεχόμενο σεισμό διότι σι πλάκες της όμορης οικοδομής βρίσκονται στη μέση του ύψους των υποστυλωμάτων της οικοδομής τους γ) Να ελεγχθεί η οικοδομή τους ως προς την κατακόρυφο ...».Το Τ.Ε.Ε.

όρισε πραγματογνώμονα τον πολιτικό μηχανικό Χ. Λ., ο οποίος συνέταξε την από 22.7.2004 Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης (μετά από αυτοψία που διενήργησε στις 3.6.2004 και 24.6.2004, παρουσία της πρώτης ενάγουσας και του δευτέρου των εναγομένου) στην οποία ανέφερε μεταξύ άλλων ότι: «... στην οικοδομή ... 20 υπάρχει επισκευή σε ρωγμή στον τοίχο της εισόδου η οποία προκλήθηκε από τον σεισμό του 1999 ..., Στον 1° όροφο υπάρχει επισκευασμένη επιφάνεια στον εξωτερικό τοίχο του σαλονιού προς την πλευρά της οικοδομής ... 18 στη θέση που έχει κατασκευαστεί το γωνιακό υποστύλωμα ...

Στον 1° όροφο επίσης έχει επισκευαστεί ένα τμήμα του εξωτερικού τοίχου στο υπνοδωμάτιο προς την πλευρά της όμορης οικοδομής ... 18 στη θέση που έχει κατασκευαστεί το γωνιακό υποστύλωμα ... Στον 2° όροφο υπάρχει επισκευασμένη επιφάνεια στον εξωτερικό τοίχο του σαλονιού προς την πλευρά της οικοδομής ... 18 στη θέση που έχει κατασκευαστεί το γωνιακό υποστύλωμα ...

Στον 2° όροφο επίσης έχει επισκευαστεί ένα τμήμα του εξωτερικού τοίχου στο υπνοδωμάτιο προς την πλευρά της όμορης οικοδομής ... 18 στη θέση που έχει κατασκευαστεί το γωνιακό υποστύλωμα ... Στο υπόγειο η πόρτα που οδηγεί στον ακάλυπτο κατά την αυτοψία είχε σφηνώσει κα τελικά άνοιξε μετά από μεγάλη προσπάθεια και μετά από επανειλημμένα κτυπήματα με βαριοπούλα ...

Στο υπόγειο επίσης διαπιστώθηκε ρωγμή στο δάπεδο από μωσαϊκό παράλληλη στο πλάγιο όριο του ακινήτου στη βάση του εξωτερικού τοίχου προς την όμορη οικοδομή ... 18. Παρόμοια ρωγμή αλλά μικρότερου εύρους υπάρχει και στον απέναντι τοίχο στην ίδια θέση και είναι παράλληλη προς το όριο με τη γειτονική ιδιοκτησία ... 22.

Στο τοιχείο του ακαλύπτου υπάρχει ρωγμή ... Όλη οικοδομή της κας Ν. στην αριστερή της πλευρά όπως την βλέπουμε από τον δρόμο έχει αποκολληθεί από την όμορη οικοδομή στη ... 22 κα σε όλο το ύψος της εμφανίζει έντονη ρηγμάτωση σε βάθος. Όλα τα παραπάνω ... τα έχουν επισημάνει και οι Μηχανικοί της Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας σε δύο εκθέσεις αυτοψίας με αριθμούς πρωτοκόλλου ... /4-2-2003 κα ... /11-3-2003 που επισυνάπτονται.

Ενώ από την οικοδομική άδεια με την οποία κατασκευάστηκε η πολυκατοικία στην ... 18 προεβλέπετο αντισεισμικός αρμός D= 12 cm κατά την αυτοψία της 3 Ιουνίου 2004 διεπίστωσα ότι ο αρμός αυτός δεν υφίσταται καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής ... Στη στάθμη του 1ου ορόφου ο αρμός αυτός μετρήθηκε 8 cm ενώ στη στάθμη του 3ου ορόφου μετρήθηκε 2 cm.

Τα παραπάνω που περιέγραψα αναφέρονται και στην έκθεση αυτοψίας αυθαιρέτων κατασκευών με αριθμό …/2004 της Διεύθυνσης Πολεοδομίας του Δήμου Νίκαιας που επισυνάπτεται. Η στάθμη των πλακών της πολυκατοικίας ... 18 βρίσκεται ακριβώς στη μέση του ύψους των υποστυλωμάτων της οικοδομής ... 20. Η κατακορυφότητα μετρήθηκε με ταχύμετρο στις 24 Ιουνίου 2004 κα διαπιστώθηκε ότι η οικοδομή ... 20 γέρνει προς την πλευρά της νεοαναγειρόμενης οικοδομής ... 18.

Η κλίση αυτή είναι της τάξεως των 5 εκ. Άποψη του Μηχανικού Ν. Γ. της Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας είναι ότι η κλίση αυτή οφείλεται στο ότι στην πολυκατοικία ... 18 δεν ελήφθησαν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας.».. Το τελικό δε συμπέρασμα της ως άνω από 22.7.2004 Έκθεσης Πραγματογνωμοσύνης του Χ. Λ. έχει ως εξής: «... α) Δεν υπάρχει αντισεισμικός αρμός, όσος τουλάχιστον αναφέρεται στην Στατική Μελέτη, δηλαδή D=12cm.

Στη στάθμη του 1ου ορόφου ο αρμός της μετρήθηκε 8cm ενώ στη στάθμη του 3ου ορόφου 2cm β) Επειδή δεν υπάρχει ο απαιτούμενος αντισεισμικός αρμός, σε ενδεχόμενο σεισμό υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι πλάκες της πολυκατοικίας ... 18 να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της οικοδομής ... 20 με απρόβλεπτες συνέπειες, γ) Η οικοδομή ... 20 εμφανίζει κλίση προς τη πλευρά της οικοδομής ... 18 κατά 5 εκ.».

Εξάλλου, ο Ν. Π., επιβλέπων πολιτικός μηχανικός της οικοδομής της ... 18, υπέβαλε στις 19.7.2004 αίτηση προς την Πολεοδομία Νίκαιας, ζητώντας τη νομιμοποίηση κατ’ άρθρο 22 ΓΟΚ Α) για την τροποποίηση της στατικής μελέτης του πιο κτιρίου και Β) τη διάνοιξη τμημάτων των πλευρικών τοίχων με υαλότουβλα. Ειδικότερα, στην αίτηση αυτή ο ως άνω μηχανικός ανέφερε ότι «...

Κατά τα πρώτα στάδια της κατασκευής του κτιρίου και λόγω του μεγέθους αυτού αποφασίστηκε η κατασκευή πρόσθετου εγκάρσιου τοιχίου μήκους 5.10 μέτρων και πάχους 25 εκ. ώστε το κτίριο να συμπεριφέρεται καλύτερα στον χώρο σε περίπτωση έντονης σεισμικής δραστηριότητας. Επί πλέον ορισμένοι πεδιλοδοκοί άλλαξαν διαστάσεις (μεγάλωσαν) για καλύτερη συμπεριφορά και έδραση.

Τα αποτελέσματα αυτών των αλλαγών τα οποία φαίνονται στην επισυναπτόμενη στατική μελέτη δείχνουν ότι ο αρμός με τις όμορες ιδιοκτησίες θα μπορούσε να ήταν μικρότερος του αρχικά υπολογισθέντος στην αρχική στατική μελέτη και ως εκ τούτου δεν υφίσταται κίνδυνος πρόσκρουσης της οικοδομής που εξετάζουμε με τις όμορες.

Μάλιστα δε στο ύψος του Γ ορόφου το πλάτος θα μπορούσε να ήταν και μικρότερο των 5 εκ. Σημείωνε δε ότι βάσει της από 3-3-2000 εγκυκλίου του ΥΠΕΧΩΔΕ επιτρέπεται η κατασκευή κλιμακούμενου αρμού και βάσει της από 3-6-1997 με αρ. πρωτ. 31177 εγκυκλίου του ΥΠΕΧΩΔΕ στο πλάτος του αντισεισμικού αρμού προσμετράται και το πάχος του επιχρίσματος του τοίχου των γειτονικών κτιρίων στις υφιστάμενες οικοδομές και ότι από τα ανωτέρω αποδεικνύεται ότι το ευρεθέν πλάτος του αρμού λόγω κλίσεως με το όμορο κτίριο επί της οδού ... 20 των 2 εκ.

προσαυξημένο κατά 3 εκ. λόγω του πάχους του επιχρίσματος του ομόρου κτιρίου είναι αποδεκτό και ουδείς κίνδυνος μπορεί να προκληθεί στην όμορη ιδιοκτησία της οδού ... 20 από το κτίριο της οδού ... 18 ... Δυνάμει δε της με αριθμό ... /21-7-2004 αδείας της Δ/νσης Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας, έγινε νομιμοποίηση της ανεγειρόμενης από τους εναγομένους οικοδομής κατ’ άρθρο 22 του ΓΟΚ, κατόπιν της από 13.07.2004 αιτήσεως των εναγομένων, αναφορικά με Α) τροποποίηση της στατικής μελέτης του κτιρίου και Β) διάνοιξη τμημάτων των πλευρικών τοίχων με υαλότουβλα.

Σύμφωνα, πάντως, με το με αριθμ. πρωτ. Β1/1875/30651/24-6-2004 έγγραφο της Δ/νσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Νίκαιας, το οποίο εκδόθηκε σε απάντηση της με αριθμ. πρωτ. 2077/21-6-2004 αιτήσεως του Ν. Π., επιβλέποντος μηχανικού της οικοδομής της οδού ..., «... ο φάκελλος αναθεώρησης της οικοδομικής αδείας της πολυκατοικίας ... 18 και ειδικότερα η νέα στατική μελέτη, εγκρίθηκε από τον στατικό έλεγχο, όπως την υποβάλατε.

Η ευθύνη για την αλήθεια των στοιχείων του σκελετού που φαίνονται στη μελέτη αυτή είναι του μελετητή και επιβλέποντα μηχανικού. Το αυτό ισχύει και για την αποτύπωση των ανοιγμάτων των πλαϊνών τοίχων, αρμοδιότητα που δεν ανήκει στη δικαιοδοσία του στατικού ελέγχου ...». Στο μεταξύ, στις 7.7.2004 είχε κοινοποιηθεί στους εναγομένους με δικαστικό επιμελητή η προσαγόμενη με επίκληση από 7.7.2004 Εξώδικη Διαμαρτυρία και Πρόσκληση της πρώτης των εναγουσών, με την οποία αυτή διαμαρτυρήθηκε για τη μη αναθεώρηση της οικοδομικής αδείας κατ’ ακολουθία των αποφάσεων της Πολεοδομίας και τη μη καταβολή αποζημιώσεως για τις επικαλούμενες απ’ αυτήν με την εξώδικη δήλωσή της παραβάσεις.

Σε απάντηση δε της εξώδικης αυτής, οι εναγόμενοι κοινοποίησαν στην πρώτη των εναγουσών στις 2.8.2004 την από 29/7/2004 εξώδικη διαμαρτυρία και πρόσκληση, με την οποία: α) ανέφεραν ότι η εταιρία συνέδραμε στην επισκευή των ζημιών που αναφέρονται στις με αριθ. ... /4-2-2003 και ... /11-3-2003 Εκθέσεις της Πολεοδομίας Νίκαιας, εμπιστευόμενη τους ισχυρισμούς της ότι οι βλάβες δεν προϋπήρχαν της έναρξης εκτέλεσης των εργασιών στην οικοδομή τους, πιστεύοντας ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα διαφύλαταν τις σχέσεις καλής γειτονίας, β) Την ενημέρωσαν ότι η απόκλιση του αντισεισμικού αρμού οφείλεται προεχόντως σε κατασκευαστική ατέλεια της δικής της οικοδομής, γ) Την ενημέρωσαν ότι η Πολεοδομία της Νίκαιας προέβη σε έκδοση της με αριθ. ... /2004 οικοδομικής αδείας, με την οποία τροποποιήθηκε, ως ο νόμος ορίζει, η αρχική στατική μελέτη και εγκρίθηκε η μείωση του πλάτους του αντισεισμικού αρμού που αρχικά είχε προβλεφθεί και τέλος δ) Την κάλεσαν να διαφυλάξει τις σχέσεις καλής γειτονίας, χωρίς βέβαια καμία βλάβη των νομίμων συμφερόντων της.

Κατόπιν, η πρώτη των εναγουσών υπέβαλε τις με αριθμ. 20432/5-8-2004, 21312/26-8-2004 και 25468/13-10-2004 αιτήσεις προς το Τ.Ε.Ε., με τις οποίες έθεσε τα ακόλουθα διευκρινιστικά ερωτήματα επί της προαναφερόμενης πρώτης πραγματογνωμοσύνης του Χ. Λ.: «α/Τι σημαίνει ότι δεν υπάρχει αντισεισμικός αρμός και τι σημασία έχει η διαφορά στη στάθμη του Α’ ορόφου του αρμού σε 8εκ., ενώ στη στάθμη του Γ ορόφου είναι 2εκ., β/ Να διευκρινιστεί τι σημαίνει ότι σε «ενδεχόμενο σεισμό υπάρχει πολύ σοβαρός κίνδυνος οι πλάκες της πολυκατοικίας ... 18 να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της οικοδομής ... 20 με απρόβλεπτες συνέπειες», γ/ Να της γνωστοποιηθεί ότι εάν με την κλίση που αναφέρεται ότι έχει το κτίριό της, μετρώντας το στην οροφή του Γ’ ορόφου, η διάστασή του υπερβαίνει την διάσταση του οικοπέδου της, βάσει τίτλων ιδιοκτησίας της.

Να διευκρινιστεί εάν η αρχική νόμιμη κατασκευαστική κλίση της οικοδομής της «επιβαρύνθηκε» από τις εκσκαφές της οικοδομής ... 18, δ/ Να γίνει εφαρμογή τίτλων ιδιοκτησίας του οικοπέδου στην υπάρχουσα κατάσταση μετρώντας στην οροφή του Γ’ ορόφου καθώς και σε όλο οικόπεδό της, ε/ Να μετρηθεί ο αντισεισμικός αρμός σε κάθε όροφο ξεχωριστά και να της γνωστοποιηθεί, δηλαδή, Υπόγειο, Ισόγειο, Α’ όροφος Β1 όροφος, Γ’ όροφος Δώμα (Στον φωταγωγό της οικοδομής ... 20, λόγω του ότι σε αυτό το σημείο δεν υπάρχει επίχρισμα και υπάρχουν υποστυλώματα της νέας και παλαιάς οικοδομής).

ζ/ Να μετρηθεί πόσο έχει εισέλθει στο οικόπεδό της η οικοδομή ... 18 και να ελεγχθεί η συγκεκριμένη οικοδομή από άποψη κατακόρυφου, η/ Να ελεγχθεί εάν όντως υπάρχει τοιχείο πλάτους 5,15m. και πάχους 25εκ. καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής στην πίσω πλευρά του κλιμακοστασίου κα το οποίο σύμφωνα με το με αριθμό πρωτοκόλλου 2292/16-7-2004 έγγραφο της Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας δεν υπήρχε στην αρχική στατική μελέτη της αρχικής άδειας ... /02 και αφορά την πολυκατοικία της οδού ... 18.

Πόσο υπήρχε στην πρώτη άδεια ... /02 και πόσο τοιχείο προστέθηκε στην δεύτερη άδεια υπ’ αριθμόν ... /04 με συνέπεια μειώσεως του αντισεισμικού αρμού. θ/ Να μετρηθεί η πρόσοψη της οικοδομής ... 18 εάν συμφωνεί με το αρχικό διανεμητήριο με αριθμό ... /10-7-1953 του συμβολαιογράφου Αθηνών Κων/νου Θεοχ. Ασπρομάλλη καθώς και στα μεταγενέστερα συμβόλαια με αριθμούς ... /1967 και ... /1980 του Συμβολαιογράφου Νίκαιας Βασιλείου Πέππα και το με αριθμό ... /1990 συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Νίκαιας Χριστόδουλου Σολούνια καθώς και με το εργολαβικό συμφωνητικό κατασκευής της πολυκατοικίας με αριθμό ... /2002 της Συμβολαιογράφου Πειραιώς Ασπασίας συζ.

Αχιλλέα Μαρτίνη, ι/ Να διενεργηθεί αυτοψία και στα δύο τζάμια (σταθερά) πάνω από την είσοδο της πολυκατοικίας ... 20 και στο υπόγειο στην πίσω πλευρά του ακάλυπτου και στη σφηνωμένη πόρτα και να αναφέρει τον λόγο που μπορεί να έκανε τα τζάμια να ραγίσουν και αν παίζει ρόλο ότι η διπλανή κολώνα στηρίζεται στο δικό της τοιχείο.

κ/ Να αποφανθεί για το εάν η παραμονή των ενοίκων εντός της πολυκατοικίας της οδού ... 20 εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική τους ακεραιότητα ιδιαίτερα δε σε περίπτωση σεισμού». Επί των ανωτέρω αιτήσεων της πρώτης των εναγουσών ο πραγματογνώμονας Χ. Λ., πολιτικός μηχανικός, συνέταξε την από 22.11.2004 Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης, μετά από αυτοψία που διενήργησε στις 11/10/2004, παρουσία της πρώτης ενάγουσας, του δευτέρου των εναγομένων και του Σ.

Β., Πολιτικού Μηχανικού, ως τεχνικού συμβούλου της πρώτης ενάγουσας, και στις 19/10/2004, διαπιστώνοντας μεταξύ άλλων ότι: «... Κατά την πρώτη (1°) αυτοψία ... Στην οικοδομή ... 18 έχει γίνει αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας με αριθμό ... /04 της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας για τον αντισεισμικό αρμό κα για τις εργασίες που δεν συμβάδιζαν με τα σχέδια της οικοδομής και που έγιναν προς την πλευρά της όμορης ιδιοκτησίας ... 20.

Ο αντισεισμικός αρμός έχει μείνει έτσι όπως κατασκευάστηκε και περιγράφεται στην από 22-7-2004 πρώτη (1η) πραγματογνωμοσύνη ... . Όσον αφορά στα ανοίγματα προς την πλευρά της όμορης ιδιοκτησίας ... 20, αυτά έχουν κλειστεί με υαλότουβλα. Σε αυτή την αυτοψία μετρήθηκε η πρόσοψη της οικοδομής ... 18, μετρήθηκε η πρόσοψη της οικοδομής ... 20, μετρήθηκε η διάσταση της οικοδομής ... 20 στην οροφή του Γ’ ορόφου, μετρήθηκε η πίσω όψη της οικοδομής ... 20.

Στην ίδια αυτοψία μετρήθηκε ο αντισεισμικός αρμός στην οροφή υπογείου, στην οροφή ισογείου, στην οροφή Α’ ορόφου, στην οροφή Β’ ορόφου, στην οροφή Γ’ ορόφου και στο Δώμα. Στην ίδια αυτοψία μετρήθηκε το τοιχείο το οποίο βρίσκεται στο πίσω μέρος του κλιμακοστασίου και το οποίο σύμφωνα με το υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου 2292/16-7-2004 έγγραφο της Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας δεν υπήρχε στην αρχική στατική μελέτη της αρχικής άδειας ... /02 και αφορά την πολυκατοικία της οδού ... 18.

Η δεύτερη αυτοψία αποκλειστικό σκοπό είχε την μέτρηση της κατακορυφότητας της οικοδομής ... 18. Η κατακορυφότητα δεν ήταν δυνατόν να μετρηθεί δια γυμνού οφθαλμού και για τον λόγο αυτό, χρησιμοποιήθηκε ταχύμετρο ... Κατά την πρώτη έκθεση πραγματογνωμοσύνης ... μια ρωγμή στο τοιχείο του ακάλυπτου στο υπόγειο απέναντι από την πόρτα που έχει σφηνώσει.

Κατά την τωρινή δεύτερη αυτοψία ... το εύρος της πιο πάνω ρωγμής έχει μεγαλώσει ...».Το πόρισμα δε της ως άνω από 22.11.2004 Έκθεσης Πραγματογνωμοσύνης του Χ. Λ. έχει ως εξής: «... 1) Δεν υπάρχει αντισεισμικός αρμός, όσος τουλάχιστον αναφέρεται στην πρώτη Στατική Μελέτη, δηλαδή D=12 cm. Στη στάθμη του 1ου ορόφου ο αρμός αυτός μετρήθηκε 8 cm ενώ στη στάθμη του 3ου ορόφου μετρήθηκε 2cm κα βάσει αυτών των τιμών εγκρίθηκε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας η αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας ... /02 και αφορά την πολυκατοικία της οδού ... 18.

Η παραπάνω διαφορά στις τιμές του αντισεισμικού αρμού οφείλεται στο ότι η οικοδομή ... 20 εμφανίζει κλίση προς την πλευρά της οικοδομής ... 18 κατά 5cm ... από την αρχή της κατασκευής της πολυκατοικίας ... 18 έπρεπε να έχει τηρηθεί ο αρχικός αντισεισμικός αρμός των 12cm ..., 2) ... σε ενδεχόμενο σεισμό υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι πλάκες της πολυκατοικίας ... 18 να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της οικοδομής ... 20 με απρόβλεπτες συνέπειες ...

και ο κίνδυνος αυτός δεν θα υφίστατο εάν είχε τηρηθεί εξ αρχής ο απαιτούμενος αντισεισμικός αρμός, ... 3) Η οικοδομή ... 20 εμφανίζει κλίση προς τη πλευρά της οικοδομής ... 18 κατά 5 εκ. Η διάσταση της οικοδομής ... 20 μετρώντας την στην οροφή του 3ου ορόφου δεν υπερβαίνει τη διάσταση του οικοπέδου. Η κλίση που αναφέρεται στο πόρισμα της από 22-7-2004 έκθεσης πραγματογνωμοσύνης ...

είναι εν μέρει αρχική νόμιμη κατασκευαστική κλίση και επιβαρύνθηκε από τις εκσκαφές της οικοδομής ... 18.4) Μετρήθηκε η οικοδομή ... 20 και βρέθηκε ότι στο ισόγειο, η διάσταση της πρόσοψης είναι 5,85 m, στην οροφή του 3ου ορόφου η διάσταση της πρόσοψης είναι 5,95 m ενώ η διάσταση της πίσω όψης είναι 5,80 m. 5) Μετρήθηκε ο αντισεισμικός αρμός σε όλη την οικοδομή ... 20.

Η μέτρηση έγινε στον φωταγωγό της εν λόγω οικοδομής λόγω του ότι δεν υπάρχουν επιχρισμένες επιφάνειες στο συγκεκριμένο σημείο. Η μέτρηση αυτή έγινε στην οροφή του κάθε ορόφου. Ο αντισεισμικός αρμός αυτός, μετά από την μέτρηση βρέθηκε: Στην οροφή υπογείου 8cm, στην οροφή ισογείου 8cm, στην οροφή Α’ ορόφου 5cm, στην οροφή Β’ ορόφου 2cm, στην οροφή Γ ορόφου 2cm.

Βάσει των πιο πάνω τιμών εγκρίθηκε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας Δήμου Νικαίας η αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας ... /02 και εκδόθηκε η οικοδομική άδεια ... /04 που αφορά στην πολυκατοικία ... 18.6) Μετρήθηκε η διάσταση της πρόσοψης της οικοδομής ... 18 και βρέθηκε 15,05m. Επίσης ελέγχθηκε η κατακορυφότητα της οικοδομής ... 18 με ταχύμετρο και βρέθηκε ότι η οικοδομή ... 18 εμφανίζει κλίση προς την πλευρά της οικοδομής ... 10 (εννοεί προφανώς 20) κατά 5cm. 7) Υπάρχει τοιχείο οπλισμένου σκυροδέματος πλάτους 4,985 m κα πάχους 0,25m καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής στην πίσω πλευρά του κλιμακοστασίου της πολυκατοικίας ... 18 ...

υπάρχει το υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου 2292/6-7-2004 έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας, το οποίο υπογράφεται από τον Ν. Γ. με το οποίο πιστοποιείται ότι το συγκεκριμένο τοιχείο οπλισμένου σκυροδέματος δεν υπήρχε στην αρχική στατική μελέτη της οικοδομικής άδειας ... /02, κατασκευάστηκε μετά έχοντας ως συνέπεια την μείωση του αντισεισμικού αρμού. 8) Μετρήθηκε η διάσταση της πρόσοψης της οικοδομής ... 18 και βρέθηκε 15,05 m, 9) Τα σταθερά τζάμια πάνω από την είσοδο της οικοδομής ... 20 και στο υπόγειο στην πίσω πλευρά στην πόρτα που οδηγεί στον ακάλυπτο έχουν σπάσει και σύμφωνα με μαρτυρία της κας Ν.

Α., τα είδαν σπασμένα στο τέλος Αυγούστου 2004. Τα παραπάνω οφείλονται στην επιβάρυνση της κλίσης που υπέστη η οικοδομή ... 20 από τις εκσκαφές της οικοδομής ... 18 είχε μείνει εκτεθειμένη πέραν του ενός μηνός, σύμφωνα με μαρτυρία της κας Ν. Α., 10) Για να είναι δυνατόν να αποφανθεί κάποιος με σιγουριά για το εάν η παραμονή των ενοίκων εντός της πολυκατοικίας της οδού ... 20 εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους, ιδιαίτερα δε σε περίπτωση σεισμού, πρέπει να παρακολουθηθεί η οικοδομή ... 20 για ορισμένο χρονικό διάστημα με ταχύμετρο για το εάν και πόσο υπόκειται σε περαιτέρω επιβάρυνση της κλίσης της ...».Επίσης και με την με ημερομηνία Νοέμβριος 2004 Τεχνική Έκθεση του Πολιτικού Μηχανικού Σ.

Β., κατόπιν σχετικών μετρήσεων του υπάρχοντος μεταξύ των ως άνω οικοδομών αντισεισμικού αρμού, διαπιστώθηκε ότι «... Μεταξύ των δυο πολυκατοικιών ο αντισεισμικός αρμός ο οποίος υπάρχει είναι: στη μέση του ύψους του υπογείου 0,00 εκ, Οροφή υπογείου 9,00 εκ, Οροφή ισογείου 6,00 εκ, Οροφή Α ορόφου 5,00 εκ, Οροφή Β ορόφου 2,00 εκ Οροφή Γ ορόφου 2,00 εκ., Οροφή Δώματος 0,00 εκ.

Οι παραπάνω μετρήσεις έγιναν στον φωταγωγό της ιδιοκτησίας Α. Ν.. Σχέδιο της με αριθμ. ... /2004 οικ. άδειας νομιμοποίησης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, η μείωση της διάστασης του τοιχείου έχει σαν αποτέλεσμα την πιθανή αύξηση του απαιτουμένου αντισεισμικού αρμού μεταξύ των δυο πολυκατοικιών ...».

Αντίθετα, στην προσκομιζόμενη με ημερομηνία Δεκέμβριος 2004 Τεχνική Έκθεση του Αρχιτέκτονα Μηχανικού Γ. Β., που συντάχθηκε κατ’ εντολή των εναγομένων, αναφέρεται ότι «... οι εργολάβοι έλαβαν όλα τα αναγκαία και σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και τέχνης μέτρα προστασίας των θεμελίων και υποστυλωμάτων της οικοδομής Ν. ...

εφόσον τηρήθηκε ο περιγραφόμενος σε αυτόν από τους εργολάβους τρόπος σκυροδέτησης των υποστυλωμάτων της οικοδομής. Σύμφωνα με την ίδια ως άνω έκθεση «... οι τριχοειδείς ... ρωγμές που εμφανίστηκαν στα επιχρίσματα των διαφόρων σημείων του κτιρίου μπορεί είτε να προϋπήρχαν λόγω του σεισμού του 1999 και των μεταγενέστερων χρονικά σεισμικών καταπονήσεων είτε από τις μικροδονήσεις των εκσκαπτικών μηχανημάτων κατά την σκυροδέτηση.

Η εμφάνισή τους όμως οφείλεται κατά το μεγαλύτερο ποσοστό στο γεγονός ότι τα επιχρίσματα της οικοδομής Ν. είναι άοπλα και ανελαστικά, ενώ ο οικοδομικός σκελετός από οπλισμένο σκυρόδεμα είναι ελαστικός, αφού έχει εντελώς διαφορετική συμπεριφορά σε ελαστικότητα το μπετόν σε σχέση με τα επιχρίσματα ... όλες αυτές οι ζημιές είναι περιορισμένης έκτασης, επιφανειακές, τριχοειδείς ρωγμές στα επιχρίσματα των τοίχων και στους σοβάδες, που εύκολα μπορούν να προκληθούν και από ήπια σεισμική ανατάραξη, οπωσδήποτε όμως επισκευάσιμες και αμελητέες ως προς τον βαθμό επικινδυνότητας τους και σε καμία περίπτωση δεν εκπνέουν ανησυχία.

Ουδείς θα μπορούσε να ισχυριστεί, ούτε άλλωστε προκύπτει αυτό κανένα από τα παραπάνω έγγραφα της Πολεοδομίας ή του Τ.Ε.Ε, ότι με τις ζημιές αυτές έχει πληγεί η στατική ικανότητα του φέροντος οργανισμού του κτιρίου, πολύ δε περισσότερο ότι καθιστούν το κτίριο ακατάλληλο ή κατεδαφιστέο. ... Όσον αφορά την κλίση που φέρεται να παρουσιάζεται στο δεξιό κατακόρυφο όριο του κτιρίου της οδού ... 20 αυτό, κατά τη γνώμη μου δεν είναι πραγματική αλλά φαινομενική και προέρχεται από κατασκευαστική ατέλεια του ίδιου του τετραώροφου κτιρίου ...

υπάρχει μεν αποκόλληση αλλά αυτή είναι της τάξης του ενός εκατοστού του μέτρου. Μία τέτοια αποκόλληση μπορεί θεωρητικά να συμβεί είτε λόγω κάποιου σεισμού είτε λόγω κραδασμών από τυχόν εκσκαφές ... Επίσης μπορεί να οφείλονται και σε τυχόν μικροκαθιζήσεις που είναι κάτι σύνηθες όταν διαταράσσεται το υπέδαφος λόγω εκσκαφών.

Σε αυτήν την τελευταία περίπτωση δημιουργούνται εντάσεις στους φορείς των κτιρίων οι οποίες όμως απορροφώνται από την ελαστικότητα του οικοδομικού σκελετού ... Τα αποτελέσματα των αλλαγών ... (κατασκευή τοιχίου, αύξηση διαστάσεων πεδιλοδοκών) τα οποία φαίνονται στην τροποποιηθείσα στατική μελέτη ... δείχνουν ότι ο αρμός με τις όμορες ιδιοκτησίες μπορεί να είναι μικρότερος του υπολογισθέντος στην αρχική στατική μελέτη και ως εκ τούτου πιθανόν να μην υφίσταται κίνδυνος πρόσκρουσης της οικοδομής με την όμορη οικοδομή της Ν..

Μάλιστα δε στο ύψος του Γ’ ορόφου το πλάτος θα-μπορούσε να ήταν και μικρότερο των 5 εκ, ... Ουδείς κίνδυνος μπορεί να προκληθεί στην όμορη ιδιοκτησία της οδού ... 20 από το κτίριο της οδού ... 18 ...». Εξάλλου, η Γενική Διεύθυνση Περιφέρειας, Διεύθυνση ΠΕ.ΧΩ. Αττικής, κατόπιν της με αριθμ. πρωτ. Γ.Γ. 3101/05.08.2005 αίτησης - καταγγελίας των εναγουσών, με την οποία ζήτησαν τον επανέλεγχο της νομιμότητας της με αριθμ. ... /2004 οικοδομικής άδειας και της νομιμότητας των εγγράφων που λήφθηκαν υπόψη για την έκδοσή της, καθώς και τυχόν υπερβάσεων αυτής, απέστειλε σχετικό έγγραφο προς τη Δ/νση Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας για την εξέταση κατά το π.δ.

περί επικινδύνων, «... εάν υφίσταται η ανωτέρω κλίση (η οποία έχει διαπιστωθεί με την ανωτέρω με ημερομηνία 22.07.2004 έκθεση πραγματογνωμοσύνης) ή στροφή, εάν αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς και εάν επιβαρύνουν τη στατική λειτουργία του συνόλου του φορέα του εν λόγω κτιρίου, καθώς και των επιμέρους στοιχείων αυτού ...».

Περαιτέρω, με την από 9.12.2009 και με αριθμ. κατάθ. 78/16-12-2009 πραγματογνωμοσύνη των Ό. Ζ. του Μ, Διπ/χου Πολιτικού και Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού Ε.Μ.Π., κατοίκου ..., και Χ. Μ. του Δ., Διπ/χου Πολιτικού Μηχανικoύ Δ.Π.Θ., κατοίκου ..., η οποία συντάχθηκε σε εκτέλεση της προαναφερόμενης 589/2008 παρεμπίπτουσας απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, στα ερωτήματα που τέθηκαν με την εν λόγω απόφαση δόθηκαν οι εξής απαντήσεις: 1) Στο 1° ερώτημα που αναφέρεται στο «εάν η πολυκατοικία στην οδό ... 20 είναι μη κατοικήσιμη και τυγχάνει κατεδαφιστέα, λόγω του ότι έχει υποστεί καθίζηση στα θεμέλια και έχει αποκολληθεί από την οροφή της από την πλευρά της οικοδομής της οδού ...

αρ.22, λαμβάνοντας κλίση 5 εκατοστών (ή ενδεχομένως ακόμη μεγαλύτερη κλίση προς την πλευρά του ακινήτου της οδού ... αριθ. 18», απάντησαν ότι «... η πολυκατοικία στην οδό ... αρ. 20 είναι μη κατοικήσιμη και μη κατεδαφιστέα, εφόσον γίνουν οι κατάλληλες εργασίες ενισχύσεως του φέροντος σκελετού της ...». 2) επί του 2ου ερωτήματος που φέρεται στο « Εάν στο δάπεδο του υπογείου (μωσαϊκό) της πολυκατοικίας των εναγουσών και σε όλο το μήκος που συνορεύει με τη νεοανεγερθείσα από τους εναγομένους πολυκατοικία εμφανίζονται έντονες ρηγματώσεις και ιδιαίτερα στις βάσεις των πέντε πεδίλων - υποστυλωμάτων, απάντησαν ότι «...

πράγματι στο δάπεδο του υπογείου (μωσαϊκό) της πολυκατοικίας των εναγουσών και σε όλο το μήκος που συνορεύει με την νεοανεγερθείσα από τους εναγομένους πολυκατοικία εμφανίζονται έντονες ρηγματώσεις ...». 3) Επί του 3ου ερωτήματος, εάν η τυχόν κλίση που έχει πάρει η οικοδομή των εναγουσών μπορεί να αντιμετωπισθεί με μέτρα ενίσχυσης των θεμελίων της ή ως μόνη λύση μένει η κατεδάφιση της οικοδομής, γνωματεύουν ότι «...

η οικοδομή των εναγομένων πράγματι έχει πάρει κλίση 5 cm (απόκλιση από την κατακόρυφο) και πράγματι μπορεί ν’ αποφευχθεί η κατεδάφισή της αν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής της, εφόσον το κόστος των εργασιών αυτών κρίνεται συμφέρον από οικονομοτεχνικής άποψης. Είναι τεχνικά αντιμετωπίσιμη η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί και δεν αποτελεί μονόδρομο η κατεδάφισή της.

Το κόστος ενίσχυσης και αποκατάστασης μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια μόνο μετά τη σύνταξη αντίστοιχης μελέτης (στατικής ενίσχυσης φέροντα οργανισμού και αποκατάστασης των μη δομικών στοιχείων). Μια καταρχήν εκτίμηση του κόστους ενίσχυσης και αποκατάστασης είναι : Α) Υπόγειο (μετά θεμελίωσης) 77,80τμ Χ 750 €/ τμ = 58.350, Β) Ισόγειο και Α όροφος 77,80 τμ Χ 2 Χ 550 €/ τμ = 85.580, Γ) Β’ και Γ όροφος 77,80 τμ Χ 2 Χ 350 €/ τμ = 54.460 = 198.390 €, με απρόβλεπτα κλπ 200.000 ευρώ.

Στις ανωτέρω τιμές έχει ληφθεί υπόψη ότι στο υπόγειο ενισχύονται τα υποστυλώματα και τα δοκάρια και στους υπόλοιπους ορόφους μόνο τα υποστυλώματα ...». 4) επί του 4ου ερωτήματος, εάν σήμερα που έχει ολοκληρωθεί η ανέγερση της οικοδομής στην οδό ..., μπορεί να διαπιστωθεί έστω με αυτοψία στο χώρο του υπογείου της το εάν οι εναγόμενοι δεν προέβησαν σε τμηματική σκυροδέτηση τοιχίων - υποστυλωμάτων (κοινώς «ντουλάπι»), σε όλες τις θέσεις που υπήρχαν υποστυλώματα της διπλανής οικοδομής στην οδό ...

αρ. 20, αλλά προχώρησαν σε εκσκαφή του ανωτέρω οικοπέδου, αφού κατασκεύασαν μόνο ένα «ντουλάπι» στο τελευταίο υποστύλωμα της όμορης οικοδομής, γνωματεύουν ότι «... σήμερα με περαιωμένες τις εργασίες κατασκευής της οικοδομής των εναγομένων δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί με αυτοψία στον χώρο του υπογείου εάν οι εναγόμενοι προέβησαν ή μη σε τμηματική σκυροδέτηση τοιχίων - υποστυλωμάτων («κοινώς ντουλάπι») σε όλες τις θέσεις που υπήρχαν υποστυλώματα της διπλανής οικοδομής επί της οδού ... 20.

Τούτο δε, διότι τα όποια ντουλάπια έχουν καταστεί πλέον αφανή. Επίσης σήμερα δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί η σειρά εκτέλεσης των όποιων ντουλαπιών ...». 5) Επί του 5ου ερωτήματος, εφόσον διαπιστωθεί αποκόλληση, ποιες οι τυχόν ζημιές που έχουν υποστεί οι υπόλοιποι όροφοι της πολυκατοικίας της οδού ... 20 στους τοίχους τους προς την πλευρά της νεόδμητης οικοδομής της οδού ...

και εάν οι ζημιές αυτές είναι επισκευάσιμες ή μη, ότι «... πράγματι υφίσταται αποκόλληση της οικοδομής της οδού ... από την κατακόρυφο κατά 5 εκ. περίπου. Οι ζημιές στους τοίχους ανά όροφο είναι : Στον α’ όροφο, στον εξωτερικό τοίχο του σαλονιού προς την πλευρά της οικοδομής των εναγομένων και ειδικότερα στην περιοχή του γωνιακού υποστυλώματος αυτό όπως φαίνεται στην φωτογραφία Νο1 που συνοδεύει την από 22.7.2004 Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του Διπλωματούχου Πολιτικού Μηχανικού Χ.

Λ.. Επιπλέον στον α’ και β’ όροφο στον εξωτερικό τοίχο των υπνοδωματίων προς την πλευρά της οικοδομής των εναγομένων και ειδικότερα στην περιοχή των γωνιακών υποστυλωμάτων αυτών όπως φαίνεται στις φωτογραφίες Νο 2 και 3 τις συνοδεύουσες την προαναφερθείσα πραγματογνωμοσύνη. Στον β’ όροφο στον εξωτερικό τοίχο του υπνοδωματίου.

Στο υπόγειο η πόρτα που οδηγεί στον ακάλυπτο κατά τις αυτοψίες που διαπιστώθηκε ότι είχε σφηνώσει και άνοιγε μετά από μεγάλη προσπάθεια ...». 6) επί του 6ου ερωτήματος, να διευκρινισθεί εάν υπήρχε αρχική νόμιμη κατασκευαστική κλίση στην οικοδομή των εναγουσών, να προσδιοριστεί τι ακριβώς σημαίνει ο όρος αυτός και πόση ήταν η κλίση αυτή (αν υπήρξε), « σήμερα δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν υπήρχε αρχικά νόμιμη κατασκευαστική κλίση η οποία να αυξήθηκε λόγω της μη κατασκευής «ντουλαπιών» σ’ όλα τα υποστυλώματα της οικοδομής των εναγουσών κατά την διάρκεια των εκσκαφών για την κατασκευή της θεμελίωσης της οικοδομής των εναγομένων ...». 7) Επί του 7ου ερωτήματος, εφόσον γίνει δεκτό ότι οι εναγόμενοι πραγματοποίησαν εκσκαφές στο οικόπεδο της οδού ...

και στα όριά του με την οικοδομή των εναγουσών, χωρίς στήριξη των θεμελίων της οικοδομής αυτής, ποια η τυχόν επιβάρυνση της εν λόγω οικοδομής από την παραπάνω παράλειψη στην κλίση της προς την οικοδομή της οδού ..., απαντούν ότι «... κατ’ αρχήν η κατασκευαστική κλίση πιθανολογείται ότι είναι εξελισσόμενη.

Η σήμερα εμφανιζόμενη κατασκευαστική κλίση είναι 5 cm και όπως προαναφέρθηκε αν δεν ληφθούν μέτρα ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής, της οικοδομής των εναγουσών πιθανολογούμε ότι αυτή ενδέχεται να είναι αυξανόμενη. Πάντως ενδέχεται η διαφορική καθίζηση που προξένησε τη κλίση της οικοδομής της οδού ...

να προκαλείται από τα φορτία της οικοδομής οδό ... αρ. 20 που είναι ιδιαίτερα σημαντικά και εφαρμόζονται σε μεγάλη επιφάνεια. Σε κάθε περίπτωση, η διαφορική καθίζηση επιβαρύνει τον φέροντα οργανισμό σε παραμένουσες τάσεις λόγω του καταναγκασμού της υποχώρησης της μιας στήριξης των πλαισίων. Δηλαδή, δομικά στοιχεία που δεν φαίνονται βλαφθέντα (δηλαδή ρηγματωμένα) έχουν μόνιμη παραμόρφωση που σε συνδυασμό με σεισμική ή σημαντική στατική φόρτιση ενδέχεται να αστοχήσουν.

Κατά συνέπεια απαιτείται εκτεταμένη ενίσχυση του φέροντα οργανισμού της πολυκατοικίας στην οδό ... . 8) Επί του 8ου ερωτήματος, εάν η οικοδομή των εναγουσών είναι από την κατασκευή της στενότερη στους κάτω ορόφους και πλατύτερη στον τρίτο και τον τέταρτο όροφο, με αποτέλεσμα να δίνει την εντύπωση ότι έχει κλίση προς την οικοδομή της οδού ..., ή αν η κλίση αυτή οφείλεται σε αποκόλληση της ως άνω οικοδομής από τη διπλανή της οδού ...

αρ. 22 κατά τα ανωτέρω, ότι «... κατόπιν μετρήσεων διαπιστώθηκε ότι το μήκος της πρόσοψης στο ισόγειο (υπερυψωμένο) είναι 5,87μ. στον α’ και β’ όροφο είναι 5,89μ., στον γ’ όροφο είναι 5,93μ. και στο δώμα 5,95μ. Τονίζεται ότι στο μήκος της πρόσοψης (5,87 μ.) δεν περιλαμβάνεται το αναλογούν στην ιδιοκτησία των εναγουσών τμήμα πέτρινης μεσοτοιχίας.

Επισημαίνεται ότι βάση των συμβολαίων των εναγουσών το μήκος της πρόσοψης είναι 6,00 μ. ...». 9) Επί του 9ου ερωτήματος, να πραγματοποιηθούν μετρήσεις για να διαπιστωθεί αν έχουν γίνει όσα αναφέρονται για τον αντισεισμικό αρμό στην αίτηση του πολ. Μηχανικού Ν. Π. προς το Γραφείο Πολεοδομίας του Δήμου Νίκαιας, βάσει της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. ... /21.7.2004 άδεια οικοδομής - τροποποίηση της αρχικής στατικής μελέτης του κτιρίου της οδού ..., απαντούν ότι «...

Κατόπιν μετρήσεων προέκυψε ότι ο αρμός στο ισόγειο και α’ όροφο της οικοδομής των εναγουσών έχει πλάτος 5 εκ. έναντι των 12 και 11εκ. αντίστοιχα που προέβλεπε η στατική μελέτη της με αρ. ... /2004 οικοδομικής αδείας της Πολεοδομίας Νίκαιας, ο αρμός στον β’ και γ’ όροφο είναι 5 εκ. έναντι των 9 και 7 εκ. που προέβλεπε αντίστοιχα που η προαναφερθείσα αναθεώρηση και στο δώμα είναι 0 εκ.

έναντι των 5 εκ. που προέβλεπε η αναθεώρηση. 10) Επί του 10ου ερωτήματος, εάν το κατασκευασθέν πρόσθετο εγκάρσιο τοιχίο, καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής στην πίσω πλευρά του κλιμακοστασίου της πολυκατοικίας της οδού ... και στην πλευρά προς την οικοδομή των εναγουσών έχει μήκος 5,10 μέτρων και πάχος 25 εκατοστά και εάν η κατασκευή του προστατεύει την όμορη οικοδομή της οδού ...

αρ. 20 σε περίπτωση σεισμού, ούτως ώστε να δικαιολογείται η μείωση του πλάτους του αντισεισμικού αρμού από τα 12 εκατοστά που προβλεπόταν αρχικά μεταξύ των δυο οικοδομών σε όλους τους ορόφους στα 2 εκατοστά στην οροφή του δευτέρου και του τρίτου ορόφου της οικοδομής των εναγουσών, απαντούν ότι «... Το κατασκευασθέν τοιχίο έχει μήκος 5,00 μέτρων (μαζί με το επίχρισμα) και πάχος 25 cm.

Οι προβλεπόμενες διαστάσεις του τοιχίου από την στατική μελέτη την συνοδεύουσα την με αρ. ... /2004 αναθεώρηση της οικοδομικής αδείας που εκδόθηκε από την Πολεοδομία Νίκαιας ήταν 5,10 Χ 0,25 (χωρίς να υπολογίζεται το πάχος των επιχρισμάτων). Η προαναφερθείσα στατική μελέτη έγινε με βάση τα όσα δηλώθηκαν από τον συντάξαντα αυτή Πολιτικό Μηχανικό, η ακρίβεια των οποίων δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί σήμερα από τους υπογράφοντες την παρούσα πραγματογνωμοσύνη.

Επισημαίνεται ότι η κατασκευή τοιχίων μεγάλου μήκους (π.χ. 5μ) αυξάνει την ακαμψία της κατασκευής και κατά συνέπεια μειώνει τις σεισμικές μετακινήσεις της. Οι μετακινήσεις αυτές σχετίζονται άμεσα με το πλάτος του αντισεισμικού αρμού και είναι λογικό να υπάρχει μειωμένη απαίτηση στο πάχος του αρμού ...». 11) Επί του 11ου ερωτήματος, εάν υπάρχουν ή όχι επιχρισμένες επιφάνειες στους τοίχους της οικοδομής της οδού ...

αρ. 20, ούτως ώστε να μπορεί να συνυπολογισθεί το πάχος τους στον αντισεισμικό αρμό (καθώς αντικρουόμενες μεταξύ τους απόψεις διατυπώνουν ο πραγματογνώμονας του Τ.Ε.Ε. Χ. Λ. στις 22.11.2004 και ο πολιτικός μηχανικός Ν. Π. στην αίτησή του προς την Πολεοδομία Νίκαιας), ότι «... δεν υπάρχουν επιχρισμένες επιφάνειες στους τοίχους της οικοδομής της οδού ...

αρ. 20 προς την πλευρά της οικοδομής της οδού ... . Τούτο διαπιστώνεται ευχερώς με μια απλή αυτοψία στο φωταγωγό της οικοδομής των εναγουσών ... .» και 12) Επί του 12ου ερωτήματος, εάν εξαιτίας του αντισεισμικού αρμού, ως αυτός έχει σήμερα μεταξύ των δυο οικοδομών, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος σε ενδεχόμενο σεισμό, οι πλάκες της πολυκατοικίας ...

να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της όμορης πολυκατοικίας στη οδό ... αρ. 20, με συνακόλουθο αποτέλεσμα την κατάρρευση της τελευταίας οικοδομής, ότι «... εξαιτίας του μειωμένου πλάτους του αντισεισμικού αρμού, που αυτός έχει σήμερα μεταξύ των δυο οικοδομών και εφόσον γίνουν οι εργασίες ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής του φέροντος σκελετού της πολυκατοικίας επί της οδού ...

αρ. 20 δεν υφίσταται σοβαρός κίνδυνος οι πλάκες της πολυκατοικίας της οδού ... να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της όμορης πολυκατοικίας τη οδού ... αρ. 10. Αλλά αν δεν γίνουν οι εργασίες ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής του φέροντος σκελετού της πολυκατοικίας επί της οδού ... αρ. 20 θεωρητικά υφίσταται ο κίνδυνος εμβολισμού, η πράξη όμως έχει αποδείξει ότι σ’ ελάχιστες περιπτώσεις τούτο συμβαίνει.

Τονίζεται ότι σύμφωνα με τον Ελληνικό Αντισεισμικό Κανονισμό του 2000 που ισχύει η κατασκευή αρμού είναι υποχρεωτική ...». Εξάλλου, με την από Νοεμβρίου 2010 και με αριθμ. κατάθ. 01.02.2011 τεχνική του έκθεση ο Σ. Β., Πολιτικός Μηχανικός, τεχνικός σύμβουλος των εναγουσών, απαντά στα τεθέντα με την ως άνω 589/2008 μη οριστική απόφαση ζητήματα ως εξής «Στο 1ο ερώτημα ...

Ο κάθε όροφος της αποτελεί οροφοδιαμέρισμα συνολικού εμβαδού 77,80 m2 ... η οικοδομή στην οδό ... αρ. 20 έχει υποστεί σοβαρές βλάβες και μπορεί να γίνει κατοικήσιμη μετά από εργασίες ενισχύσεως στον φέροντα οργανισμό ... Επί του 2ου ερωτήματος ... πράγματι στο δάπεδο του υπογείου (μωσαϊκό), της πολυκατοικίας και σε όλο το μήκος που συνορεύει με την νεοανεγερθείσα πολυκατοικία, εμφανίζονται έντονες ρηγματώσεις ...

α) Στο υπόγειο η πόρτα προς τον ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου έχει σφηνώσει και δεν ανοίγει. β) Παρόμοια ρωγμή εμφανίζεται, μικρότερου εύρους και στον απέναντι τοίχο στην ίδια θέση ( παράλληλη προς το όριο με τη γειτονική ιδιοκτησία ... 22). γ) Επίσης υπάρχουν ρωγμές στις δοκούς του υπογείου, που συναντώνται με τις κολώνες, όπως αναφέρεται στο συνημμένο έγγραφο της Πολεοδομίας του Δήμου Νίκαιας με αρ.

πρωτ. ... /4.2.2003. Στις βλάβες των δοκών του υπογείου έχουν γίνει ρητίνες, χωρίς αυτό να επαρκεί πλήρως για την ενίσχυση αυτών. Όλες οι παραπάνω βλάβες προήλθαν, σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό, από το ότι κατά την εκσκαφή της όμορης οικοδομής ... 18 και σε βάθος πολύ μεγαλύτερο από τη στάθμη θεμελίωσης της οικοδομής ... 20 δεν λήφθηκαν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας της όμορης οικοδομής (Τμηματική σκυροδέτηση τοιχίων - υποστυλωμάτων κοινώς (ντουλάπια) σε όλες τις θέσεις, όπου υπήρχαν υποστυλώματα της οικοδομής ... 20) ...

από μαρτυρίες των ιδιοκτητών της οικοδομής ... 20 ότι η γενική εκσκαφή της όμορης οικοδομής έγινε αφού κατασκευάστηκε μόνο ένα (ντουλάπι) στο τελευταίο υποστύλωμα της οικοδομής ... 20, επίσης η εκσκαφή, παρέμενε ανοικτή για ένα περίπου μήνα και οι εργασίες επανάρχισαν έπειτα από συνεχείς οχλήσεις των ιδιοκτητών της οικοδομής ... 20 ...

Επί του 3ου ερωτήματος ... η συγκεκριμένη πολυκατοικία βεβαιώνεται ότι έχει πάρει κλίση 5 εκατοστά (απόκλιση από την κατακόρυφο). Μπορεί να αντιμετωπιστεί με μέτρα ενίσχυσης στον φέροντα οργανισμό και της θεμελίωσης και εφόσον κρίνεται συμφέρον το κόστος των εργασιών». Το κόστος μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια μόνο μετά την σύνταξη αντίστοιχης μελέτης (στατική ενίσχυση φέροντα οργανισμού και αποκατάστασης των μη δομικών στοιχείων).

Σύμφωνα με την εκπονηθείσα συνημμένη στατική μελέτη ενίσχυσης και αποκατάστασης (Ιούνιος 2010) εκτός της ενίσχυσης στις κολώνες και τα δοκάρια απαιτούνται και εργασίες όπως: αποκατάσταση όλων των δαπέδων, αποξήλωση και επανατοποθέτηση επίπλων κουζίνας και ντουλαπών υπνοδωματίων και μετατροπή στην κατασκευή.

Μετατροπή κουφωμάτων εσωτερικών και εξωτερικών. Αποκατάσταση ηλεκτρικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων (θέρμανσης και αποχέτευσης), που καταστρέφονται λόγω της ενίσχυσης του φέροντος σκελετού και πρέπει να αποκατασταθούν. Έχει ήδη υποστεί βλάβη η αποχέτευση στο φωταγωγό της οικοδομής ... αρ.20 (όπως αναφέρεται και στην έκθεση επικινδύνου της πολεοδομίας Νίκαιας, Π.

Ζ. Αριθ.πρωτ ... ./11-3-2003). Επίσης, επιβάλλεται η αποξήλωση και επανατοποθέτηση της καμινάδας του λεβητοστασίου (καλοριφέρ). Ομοίως, πλακάκια στις κουζίνες και στα λουτρά. Επένδυση μαρμάρου στην είσοδο (στο δεξιό τμήμα της και την οροφή) της πολυκατοικίας. Σήμερα το καθαρό άνοιγμα της πόρτας της εισόδου είναι 90cm, με την επισκευή-ενίσχυση μικραίνει αρκετά.

Εσωτερικοί και εξωτερικοί χρωματισμοί, ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων καθώς επίσης και το κόστος έκδοσης της οικοδομικής αδείας για την ενίσχυση και αποκατάσταση του φέροντος οργανισμού πλήρωσης της οικοδομής. Σύμφωνα με τα παραπάνω η επισκευή της οικοδομής είναι πολύ πιθανόν να ξεπεράσει το κόστος κατασκευής μίας νέας.

Ένα κόστος το οποίο θα πλησιάσει το 65-70% του κόστους ανέγερσης νέας οικοδομής θεωρείται ασύμφορο σήμερα και συνιστάται η εκ θεμελίων ανέγερση ... οικοδομή η οποία παρουσιάζει διαφορική καθίζηση στην θεμελίωση, παραμορφώσεις στον φέροντα οργανισμό και κλίση από την κατακόρυφο σήμερα 5 εκατοστά και σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη πιθανόν αυξανόμενη μέσα στον χρόνο.

Το κόστος ενίσχυσης και αποκατάστασης σύμφωνα με την συνημμένη μελέτη που έχει εκπονηθεί και όπως περιγράφεται στον συνημμένο αναλυτικό πίνακα τεύχος υπολογισμού εργασιών ενίσχυσης (Ιούνιος 2010), ανέρχεται: α) προϋπολογισμός εργασιών ενίσχυσης, στο ποσό των 378.657,00 € χωρίς να συμπεριλαμβάνεται το κόστος στατικής μελέτης ενίσχυσης, το κόστος έκδοσης της οικοδομικής αδείας και το κόστος επίβλεψης του έργου, β) Κόστος στατικής μελέτης ενίσχυσης: 14.410,00 € (έχουν καταβληθεί), Κόστος έκδοσης της οικοδομικής αδείας: 56.128,28 €, Κόστος επίβλεψης του έργου: 24.088.30 € (έχουν καταβληθεί 6.626,74 €) Σύνολο: 94.626,58€.

Συνολικό κόστος του έργου (α + β,) 473.283,38 €. Ο μικρότερος χρόνος που απαιτείται για τις εργασίες ενίσχυσης και αποκατάστασης είναι περίπου 18 μήνες ... Επί του 4ου ερωτήματος ... σήμερα δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί με αυτοψία στο χώρο του υπογείου η σειρά εκτέλεσης αφανών εργασιών όπως είναι οι εργασίες κατασκευής ντουλαπιών ...

Επί του 5ου ερωτήματος ... πράγματι υφίσταται αποκόλληση της οικοδομής των εναγουσών της οδού ... αρ.20 από την πλευρά της οικοδομής της οδού ... αρ.22. Οι βλάβες ... είναι οι εξής: 1) Β’ όροφος α) τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στα επιχρίσματα των εσωτερικών τοίχων που είναι σε επαφή με την γειτονική ιδιοκτησία ... 18 όπου με βάσει την ... /2002 οικοδομική άδεια έχει ανεγερθεί πολυώροφη οικοδομή. 2) Στο υπνοδωμάτιο με όψη στην οδό ..., διόγκωση του εξωτερικού τοίχου, με φορά προς την εσωτερική ωφέλιμη επιφάνεια του δωματίου στη θέση όπου έχει κατασκευαστεί το γωνιακό υποστύλωμα της γειτονικής οικοδομής. 3) Α’ όροφος τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στον εσωτερικό τοίχο (προς το γειτονικό ... 18) 4) Ισόγειο τριχοειδείς ρωγμές κατά διάφορες διευθύνσεις στον εξωτερικό τοίχο (προς το γειτονικό ... 18), στον χώρο της εισόδου (δεξιά του εισερχόμενου) και στην θέση όπου έχει κατασκευαστεί ο γωνιακός στύλος της γειτονικής οικοδομής ...

Επί του 6ου ερωτήματος ... σήμερα δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί, εάν υπήρχε αρχικά νόμιμη κατασκευαστική κλίση, η οποία να δημιουργήθηκε λόγω της μη κατασκευής ντουλαπιών. Η εμφανιζόμενη σημερινή κλίση δεν εισέρχεται στην ιδιοκτησία της οδού ... ... Επί του 7ου ερωτήματος ... η σημερινή εμφανιζόμενη κλίση είναι 5 cm (απόκλιση από την κατακόρυφο) και ενδέχεται να είναι εξελισσόμενη και αυξανόμενη.

Η διαφορική καθίζηση που προξένησε την κλίση της οικοδομής ... 20, να προκαλείται από τα σημαντικά φορτία της οικοδομής ... 18. Η διαφορική καθίζηση επιβαρύνει τον φέροντα οργανισμό με παραμένουσες τάσεις, λόγω του καταναγκασμού της υποχώρησης, της μιας στήριξης των πλαισίων. Έχουν δημιουργηθεί μόνιμες βλάβες στον φέροντα οργανισμό (παραμόρφωση), που σε συνδυασμό με σημαντική στατική ή σεισμική φόρτιση ενδέχεται να αστοχήσουν.

Συνεπώς απαιτείται εκτεταμένη ενίσχυση του φέροντος οργανισμού της οικοδομής της οδού ... αρ.20 ... Επί του 8ου ερωτήματος ... το μήκος των ορόφων μετρήθηκε μαζί με τους δύο πραγματογνώμονες μηχανικούς. Το μήκος ανά όροφο κατόπιν μετρήσεως είναι: στο ισόγειο (υπερυψωμένο) 5,87. Τονίζεται ότι στο μήκος της πρόσοψης (5,87) δεν περιλαμβάνεται η πέτρινη μεσοτοιχία τμήμα της ιδιοκτησίας των εναγουσών.

Βάσει των συμβολαίων το μήκος της πρόσοψης είναι 6,00 μέτρα. Στον Α’ και Β’ όροφο είναι 5,89 μέτρα και στον Γ όροφο είναι 5,93 μέτρα και στο δώμα είναι 5,95 μέτρα ... Επί του 9ου ερωτήματος ... κατόπιν μετρήσεως προέκυψε, ότι στην οροφή του υπερυψωμένου υπογείου ο αρμός είναι 9cm έναντι 12cm, στην οροφή του ισογείου ο αρμός έχει πλάτος 6 cm έναντι των 11 cm, ο αρμός στον Α’ όροφο - είναι 5 cm έναντι των 9 cm, ο αρμός στον Β’ και Γ όροφο είναι 2 cm έναντι των 7 και 5 cm που αντίστοιχα προβλέπεται στο σχέδιο τομή αρμού (αρ.

σχεδίου Α-03 της υπ’ αριθμ. ... /2004 αναθεώρησης οικοδομικής άδειας. Στο δώμα οι δύο οικοδομές είναι σε επαφή (αντ. αρμός 0,00 cm). Στην συνημμένη έκθεση αυτοψίας αυθαιρέτων κατασκευών της πολεοδομίας του δήμου Νίκαιας (αρ. εκθ. …/2004 18-3-2004) αναφέρει : ο αρμός στον Α’ όροφο μετρήθηκε 8cm ενώ στο ύψος του Γ ορόφου μετρήθηκε 2cm. ...

Επί του 10ου ερωτήματος ... η κατασκευή του τοιχίου καθ’ όλο το ύψος της οικοδομής στην πίσω πλευρά του κλιμακοστασίου της πολυκατοικίας της οδού ... αρ.18 αυξάνει την ακαμψία της κατασκευής και κατά συνέπεια μειώνει τις σεισμικές μετακινήσεις της. Οι μετακινήσεις αυτές σχετίζονται άμεσα με το πλάτος του αντισεισμικού αρμού και είναι λογικό να υπάρχει μείωση ως προς το πάχος του, όχι όμως στο πάχος των 2εκ.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης του Πολιτικού Μηχανικού Χ. Λ. (22-11-2004) το τοιχίο στο πίσω τμήμα του κλιμακοστασίου της πολυκατοικίας ... 18 έχει διάσταση 4,985 m μαζί με το πάχος του επιχρίσματος και όχι 5,10m όπως αναγράφεται στα εγκεκριμένα σχέδια της ... /2004 άδεια νομιμοποίησης του πολεοδομικού γραφείου Νίκαιας.

Το συγκεκριμένο τοιχίο δεν προσφέρει καμία ασφάλεια στην οικοδομή της οδού ... 20 σε περίπτωση σεισμού όπως υφίσταται σήμερα ο αρμός ... Επί του 11ου ερωτήματος ... διαπιστώνεται ευκρινώς ότι δεν υπάρχει επίχρισμα μεταξύ των δύο πολυκατοικιών για να συμπεριληφθεί στον αντισεισμικό αρμό. Συγκεκριμένα ανάμεσα στο υπερυψωμένο υπόγειο και το ισόγειο της πολυκατοικίας της οδού ...

αρ.20 με την πιλοτή της πολυκατοικίας της οδού ... η απόσταση μεταξύ τους είναι 9 εκατοστά έναντι των 12 εκατοστών που προέβλεπε όπως φαίνεται το σχέδιο τομή αρμού διότι δεν υπάρχει επίχρισμα ... Επί του 12ου ερωτήματος ... βάσει του ισχύοντος Ελληνικού αντισεισμικού κανονισμού του 2000 (ΕΑΚ 2000), η κατασκευή του αντισεισμικού αρμού είναι υποχρεωτική μεταξύ δύο κτηρίων, που βρίσκονται σε επαφή και η συγκεκριμένη υποχρέωση είναι για να αποφευχθούν περιπτώσεις εμβολισμού των πλακών του ενός κτηρίου ως προς τα υποστυλώματα του άλλου.

Σύμφωνα με την οικ. άδεια ... /2002 η οποία εκδόθηκε για την ανέγερση της πολυκατοικίας στην οδό ..., προβλεπόταν αντισεισμικός αρμός πάχους 12 cm. Σύμφωνα με την ... /2004 αναθεώρηση της παραπάνω οικ. άδειας προβλεπόταν αντισεισμικός αρμός πάχους 10 cm. Η μη τήρηση του απαιτούμενου αντισεισμικού αρμού σε ενδεχόμενο σεισμό δημιουργεί πολύ σοβαρό κίνδυνο, οι πλάκες της πολυκατοικίας ... 18 να εμβολίσουν τα υποστυλώματα της οικοδομής ...

αρ.20, με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο κίνδυνος αυτός δεν θα υφίστατο εάν είχε τηρηθεί εξ αρχής ο απαιτούμενος αντισεισμικός αρμός των 12 cm. Για την συγκεκριμένη οικοδομή στην οδό ... αρ. 20, έγιναν δύο στατικές μελέτες ( ... Ιούνιος 2010). Η μεν πρώτη χωρίς ενισχύσεις με τον υπάρχοντα φέροντα οργανισμό η οποία απαίτησε αντισεισμικό αρμό, μεταξύ των δύο πολυκατοικιών, πάχους 12.2 cm, η δε δεύτερη, εκπονήθηκε με τις απαιτούμενες ενισχύσεις του φέροντος οργανισμού της και ...

αντισεισμικό αρμό, μεταξύ των δύο πολυκατοικιών, πάχους 6.7 cm. Ο υπάρχον αντισεισμικός αρμός στην οροφή του Β’ και Γ ορόφου της πολυκατοικίας στην οδό ... αρ.20 είναι 2cm ...». Καταλήγει δε ο ως άνω τεχνικός σύμβουλος στη με ημερομηνία Νοέμβριος 2010 τεχνική έκθεσή του ότι ... Α) ... η οικοδομή επί της οδού ... 20, μπορεί μεν να επισκευασθεί - ενισχυθεί σύμφωνα με την εκπονηθείσα μελέτη ενίσχυσης του φέροντα οργανισμού της, αλλά δεν μπορεί να αφεθεί ο προβλεπόμενος αντισεισμικός αρμός πάχους 6,7cm, διότι ο υπάρχων στην οροφή του Β & Γ ορόφου είναι δύο (2) cm.

Β) Για τον αρμό ισχύει ο Ελληνικός Αντισεισμικός Κανονισμός του 2000 (ΕΑΚ 2000), βάσει του οποίου ο αρμός είναι πλέον υποχρεωτικός Β1) Ο αντισεισμικός αρμός πρέπει να είναι - να έχει, το ίδιο πλάτος, εύρος σε όλους τους ορόφους - σε όλο το ύψος ... . Γ) Η δαπάνη επισκευής της εν λόγω οικοδομής θα ανέλθει στο ποσό των 473.283,58 ευρώ.

Δεν είναι συμφέρουσα σε σχέση με το ποσό ανέγερσης νέας οικοδομής το οποίο θα ανέλθει στο ποσό των 500.000,00 € ... το κόστος κατεδάφισης της υπάρχουσας τετραώροφης οικοδομής με υπόγειο, ανέρχεται στο ποσό των 30.000,00 €. Άρα συνολικό κόστος ανέγερσης οικοδομής - κατεδάφιση υπάρχουσας = 530.000 ευρώ. Δ) Το κόστος επισκευής των εργασιών ισχύει μόνο για το έτος 2010 ...».

Στη με ημερομηνία Δεκέμβριος 2009 τεχνική έκθεση του Π. Λ., Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού τεχνικού συμβούλου των εναγομένων αναφέρεται ότι «... η οικοδομή της οδού ... 20 δεν έχει κλίση ως προς την κατακόρυφο σε καμία από τις δύο πλευρές της. Δίνει όμως την εντύπωση, ότι έχει κλίση, εξ αιτίας του γεγονότος ότι «φαρδαίνει» όπως ανεβαίνει.

Μεγαλώνει δηλαδή, το μήκος της πρόσοψης κάθε ορόφου, ανεβαίνοντας τους ορόφους, το πλάτος του κτιρίου της ... 20, αυξάνεται από κάτω προς τα πάνω ως εξής: α. Στο ισόγειο το πλάτος είναι 5,87 μ, β. Στον Α’ όροφο το πλάτος είναι 5,69 μ, γ. Στον Β1 όροφο το πλάτος εξακολουθεί να είναι 5,89 μ. δ. Στον Γ όροφο το πλάτος είναι 5,93 μ., και ε.

Στο Δώμα το πλάτος είναι 5,95 μ ... οι ψηλότεροι όροφοι της οικοδομής της ... 20, «εισέρχονται» προς το χώρο της οικοδομής της ... 18, όχι όμως λόγω κλίσης της όλης οικοδομής, αλλά διότι προεξέχουν από την κατακόρυφο. Εξάλλου, αντίθετα, από την πλευρά της ... 22, δεν συμβαίνει το αντίστοιχο φαινόμενο (δηλαδή αποκόλληση έως οκτώ (8) εκατοστά) πράγμα που θα συνέβαινε, αν υπήρχε θέμα κλίσης ...».

Περαιτέρω, στην με ημερομηνία Δεκέμβριος 2009 τεχνική έκθεση του Δ. Ε., Πολιτικού Μηχανικού, τεχνικού συμβούλου των εναγομένων, ο τελευταίος απαντά στα ίδια ως άνω ερωτήματα ως εξής «... 1) ... Η οικοδομή της ... 20 είναι κατοικήσιμη και δεν είναι κατεδαφιστέα. Δεν έχει υποστεί καθίζηση στα θεμέλιά της και δεν έχει αποκολληθεί από το κτίριο της ... 22. 2) ...

Υπάρχουν πράγματι ρηγματώσεις στο δάπεδο του υπογείου (μωσαϊκό) αλλά ο λόγος δημιουργίας - ύπαρξης των είναι η φύση της επίχωσης στο υπέδαφος της ... 20 που είναι χώμα πολύ μαλακό και πιθανόν λόγω κραδασμών ή και με την επήρεια του σεισμού να «κάθισε». 3) ... Δεν υπάρχει κλίση στην οικοδομή των εναγόντων. Δεν απαιτούνται να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση του κτιρίου της ... 20.

Η κατεδάφιση του κτιρίου της οδού ... 20 είναι εκτός οιασδήποτε λογικής σκέψης ή επιστημονικής άποψης. 4) ... Με απλή αυτοψία δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί η κατασκευή ντουλαπιών στην διαδικασία σκυροδέτησης των θεμελίων του κτιρίου της ... 18. Θα μπορούσε όμως να διαπιστωθεί η κατασκευή των ντουλαπιών σκυροδέτησης εάν είχαν επιχειρήσει οι πραγματογνώμονες να διατμήσουν τα τοιχία που είναι σε επαφή με τα θεμέλια του κτιρίου της ... 20, μέσα από τα υπόγεια του κτιρίου της ... 18, όταν τους το προτείναμε, αλλά η πρόταση μας αγνοήθηκε. 5) ...

Δεν υφίσταται αποκόλληση του κτιρίου της οδού ... 20 από το όμορο του της ... 22. Οι μικροζημιές στον οικοδομικό σκελετό του κτιρίου της ... 20, καθώς και οι μικρές ρηγματώσεις μεταξύ των κτιρίων της οδού ... 20 και ... 22, προϋφίσταντο της κατασκευής του κτιρίου της ... 18 και προήρχοντο από τον σεισμό του 1999, όταν είχε κληθεί και η Πολεοδομία του Δήμου Νίκαιας και το είχε διαπιστώσει. 6) ...

ΔΕΝ υπάρχει νόμιμη κατασκευαστική κλίση και το κτίριο της ... 20 «δείχνει» - δίνει την εντύπωση, ότι έχει κλίση εκ του γεγονότος ότι «φαρδαίνει» όπως ανεβαίνει. Υπενθυμίζω εδώ, ότι και οι μετρήσεις των πραγματογνωμόνων, λένε ότι το πλάτος του κτιρίου της ... 20, αυξάνεται από κάτω προς τα πάνω ως εξής: α. Στο ισόγειο το πλάτος είναι 5,87 μ.

β. Στους Α’ και Β’ ορόφους το πλάτος είναι 5,89 μ. γ. Στον Γ’ όροφο το πλάτος είναι 5,93 μ., και τέλος δ. Στο Δώμα το πλάτος είναι 5,95 μ.. Δηλαδή υπάρχει συνολική διαφορά πλάτους του κτιρίου της ... 20 οκτώ (8) εκατοστών από την βάση της έως την κορυφή της. Αυτός είναι εξ άλλου και ο λόγος που μειώθηκε το αρχικό εύρος του πλάτους του αρμού από την πιλοτή μέχρι τον Γ’ όροφο του κτιρίου της ... 18.

Η κατασκευή του κτιρίου της ... 18 ήταν σωστή, αλλά το λάθος που υπήρχε στην οικοδομή της ... 20 μείωσε ουσιαστικά το κενό που υπήρχε αρχικά χαμηλά και καθώς η οικοδομή της ... 18 ανεγειρόταν κατακόρυφα, έφθασε τελικά μέχρι τα 3 εκατοστά από το κτίριο της ... 20 (όσο το πλάτος του μεσολαβούντος σοβά). 7) ... Εάν κατά την κατασκευή του κτιρίου της ... 18 προκαλείτο καθίζηση στο κτίριο της ... 20 τότε θα προκαλείτο στροφή σ’ αυτό και ως εκ τούτου, αποκόλληση από το κτίριο της ... 22, πράγμα που δεν υφίσταται.

Επομένως δεν είναι δυνατόν να μιλήσουμε για οποιαδήποτε επιβάρυνση από την εκσκαφή στην οικοδομή της ... 18, αφού δεν υπάρχουν σημεία τέτοιας επιβάρυνσης. 8) ... Το ερώτημα αυτό έχει απαντηθεί πιο πάνω (ερωτήματα 6 και 7), 9) ... Οι πραγματογνώμονες δεν αποξήλωσαν το επίχρισμα (σοβά) στο κοινό όριο των οικοδομών ... 18 και ... 20, σε διάφορα μάλιστα σημεία της πρόσοψης (τουλάχιστον ανά όροφο), ώστε να ελεγχθεί το πλάτος του υφιστάμενου αρμού.

Επίσης στην γνωμάτευση τους δεν μνημόνευσαν καθόλου ότι το κτίριο της ... 20 που προϋπήρχε αυτού της ... 18 ήταν πλήρως σοβαντισμένο και ως εκ τούτου έπρεπε βάσει του με αρ. πρωτ. 31177/08.06.1997 εγγράφου του ΥΠΕΧΩΔΕ να συνυπολογιστεί στο πλάτος του Αντισεισμικού αρμού το πάχος του υπάρχοντος επιχρίσματος του κτιρίου της ... 20 (τουλάχιστον 3 με 4 εκατοστά).

Χωρίς αποξήλωση του επιχρίσματος, ούτε και εγώ είμαι σε θέση να έχω άποψη για το πλάτος του αντισεισμικού αρμού, μπορώ όμως να πω με βεβαιότητα, ότι αυτό είναι τουλάχιστον 3 εκατοστά, όσο δηλαδή το πάχος του προϋπάρχοντος επιχρίσματος (σοβά) συγκεκριμένα της όμορης πλευράς της οικοδομής της ... 20, προς την ... 18, αφού η ύπαρξη επιχρίσματος δεν αμφισβητείται και αποδεικνύεται και από το φωτογραφικό υλικό ... 10) ...

Βεβαίως και η ύπαρξη αυτού του τεράστιου εγκάρσιου τοιχίου, πλάτους 5,10 μ., πάχους 0,25 μ. και ύψους 30 μέτρων ουσιαστικά (και με τον συνυπολογισμό και των άλλων τοιχίων του κτιρίου της ... 18) πακτώνει το κτίριο της ... 18 στο έδαφος κάνοντας το ουσιαστικά αμετάθετο. Εξάλλου όλα αυτά ελέγχθηκαν από την Πολεοδομία της Νίκαιας ενδελεχέστατα και κατόπιν όλων αυτών χορηγήθηκε η αναθεώρηση της αρχικής άδειας ... 11) ...

το κτίριο της ... 20 που προϋπήρχε αυτού της ... 18, ήταν πλήρως σοβαντισμένο σε όλες του τις επιφάνειες, εσωτερικά και εξωτερικά, κυρίως όμως και επίσης στην όμορη πλευρά του με την οικοδομή της ... 18, ... το δε πάχος του επιχρίσματος του (τουλάχιστον 3 με 4 εκατοστά) σαφώς προσμετράται στον αντισεισμικό αρμό ... 12) ...

Είναι αδιανόητο ένα κτίριο όπως αυτό της ... 18, εξαπλάσιας μάζας από αυτό της ... 20 και με διπλάσιο ύψος που είναι ουσιαστικά σε ενδεχόμενο σεισμό ακίνητο και αμετάθετο στον χώρο, να προκαλεί κίνδυνο σε όμορο του κτίριο τέτοιας μάζας, δεδομένου ότι ο αναφερόμενος «εμβολισμός» ουσιαστικά μόνο από το χαμηλό κτίριο στο όμορο του ψηλό μπορεί να λάβει χώρα και όχι από το ψηλό στο χαμηλό.

Καταλήγει δε ο ως άνω τεχνικός σύμβουλος στη με ημερομηνία Δεκέμβριος 2009 ως άνω τεχνική έκθεσή του ότι: «... 1ον Η οικοδομή της ... 20 είναι κατοικήσιμη και δεν είναι κατεδαφιστέα. Δεν έχει υποστεί καθίζηση στα θεμέλιά της και δεν έχει αποκολληθεί από το κτίριο της ... 22 2m. Δεν υπάρχει κλίση στην οικοδομή των εναγόντων.

Δεν απαιτούνται να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση του κτιρίου της ... 20. Η κατεδάφιση του κτιρίου της οδού ... 20 είναι εκτός οιασδήποτε λογικής σκέψης ή επιστημονικής άποψης. 3ον Η επισυναπτόμενη Τεχνική Έκθεση του Τοπογράφου Μηχανικού Π. Λ., βεβαιώνει ότι η οικοδομή της ... 20 δεν έχει κλίση ως προς την κατακόρυφο και στις δύο πλευρές της, αλλά δίνει την ψευδή εντύπωση ότι έχει κλίση, λόγω της αύξησης του μήκους της πρόσοψης των ορόφων της, κατά οκτώ (8) εκατοστά, από το ισόγειο προς το δώμα (αυξάνεται από κάτω προς τα πάνω). 4ον Εάν υπήρχαν βλάβες στον οικοδομικό σκελετό του κτιρίου της ... 20 τότε οι ρωγμές στα επιχρίσματα και τις τοιχοποιίες θα ήταν εντονότατες από αυτές του οικοδομικού σκελετού, δεδομένου ότι ο φέρων οργανισμός του κτιρίου (από οπλισμένο σκυρόδεμα) έχει μεγαλύτερη, ελαστικότητα από αυτήν των επιχρισμάτων και των τοιχοποιιών.

Αντίθετα τέτοιες ρωγμές σε τοιχοποιίες και επιχρίσματα δεν παρατηρήθηκαν, πράγμα που σημαίνει σαφέστατα, ότι ο φέρων οργανισμός του κτιρίου, δεν παρουσιάζει προβλήματα άξια λόγου και 5ον Δεν κατέστη δυνατός ο έλεγχος με αποξήλωση του αντισεισμικού αρμού, ώστε να διαπιστωθεί με ακρίβεια το πλάτος του.

Όμως αυτό, δεν είναι σε κανένα σημείο μικρότερο των 3 με 4 εκατοστά, όσο δηλαδή τουλάχιστον, το πάχος του σοβά που παρεμβάλλεται ανάμεσα στα δύο κτίρια (επίχρισμα της όμορης πλευράς της οικοδομής της ... 20, προς αυτήν της ... 18) το οποίο και συνυπολογίζεται στον αντισεισμικό αρμό νόμιμα. Εξάλλου, η νομιμότητα του νέου πλάτους αρμού, έχει εγκριθεί και Πολεοδομικά και επομένως τυπικά, αλλά και ουσιαστικά κανένας κίνδυνος εμβολισμού της οικοδομής της ... 18 υφίσταται, σε περίπτωση σεισμού, πέραν των ανωτέρω και διότι ο εμβολισμός γίνεται από το χαμηλότερο κτίριο (αυτό της ... 20) προς το υψηλότερο και όχι από υψηλότερο (αυτό της ... 18) προς το χαμηλότερο ...».

Σημειώνεται ότι, μετά την έκδοση της εκκαλουμένης, έγιναν νέες μετρήσεις και συντάχθηκε με επιμέλεια των εναγομένων η από 22.4.2013 έκθεση πραγματογνωμοσύνης των Σ. Ι., πολιτικού μηχανικού, και Α. Ν., τοπογράφου - μηχανικού, αναφορικά με τα ζητήματα της τμηματικής ή μη εκσκαφής και σκυροδέτησης των τοιχίων- υποστυλωμάτων της οικοδομής ... 18 στα όριά της με το όμορο ακίνητο των εναγουσών, της κατακορυφότητας των δύο αυτών ακινήτων και του εύρους του μεταξύ τους διαχωριστικού αρμού.

Ειδικότερα, οι παραπάνω μηχανικοί, αφού έλαβαν υπόψη την έκθεση δικαστικής πραγματογνωμοσύνης των Ό. Ζ. και Χ. Μ. και ορισμένες από τις προαναφερόμενες εκθέσεις αυτοψίας και τεχνικές εκθέσεις (όχι όμως και εκείνες του Χ. Λ.) και προέβησαν με ειδικό μηχάνημα (καροτιέρα υγρής κοπής) σε διάτρηση των τοιχίων θεμελίωσης της οικοδομής της οδού ... 18, στο όριό της με την οικοδομή των εναγουσών (πυρηνοληψία) και με ειδικά όργανα (γαϊωδοτικούς σταθμούς) σε λεπτομερείς μετρήσεις και αποτυπώσεις των διαστάσεων και της καθετότητας των δυο αυτών οικοδομών, κατέληξαν στα εξής, μεταξύ των άλλων, πορίσματα :

α) οι εργασίες εκσκαφής και θεμελίωσης της πρώτης από τις παραπάνω οικοδομές πραγματοποιήθηκαν σταδιακά και τα υποστυλώματα της δεύτερης (των εναγουσών) υποστηρίχθηκαν πλήρως, β) οι πραγματικές αποστάσεις μεταξύ των δύο οικοδομών (αντισεισμικός αρμός) κυμαίνονται από 2,7 έως 8 εκατοστά, πλέον του επιχρίσματος, γ) οι δυο οικοδομές δεν παρουσιάζουν καμία στροφή ή κλίση, δ) η οικοδομή των εναγουσών διατηρεί την καθετότητά της στην αριστερή πλευρά της και σε επαφή με την οικοδομή ... 22 και αποκλίνει από τη δεξιά πλευρά της και σε επαφή με την οικοδομή ... 18 κατά 8 εκατοστά λόγω κατασκευαστικής στρεβλότητας, ενώ η τελευταία διατηρεί την καθετότητά της και προς τις δύο πλευρές της με απόκλιση 1 - 2 εκατοστών «κατά το μήκος του ύψους της» και ε) οι εν λόγω όμορες οικοδομές δεν παρουσιάζουν αρχική ή εξελισσόμενη μετατόπιση ή στροφή, η κατασκευαστική δε στρεβλότητα της οικοδομής των εναγουσών δημιουργεί ψευδή εντύπωση κλίσης - στροφής, που στην πραγματικότητα δεν υφίσταται.

Τονίζεται εδώ ότι η περιεχόμενη στην παραπάνω έκθεση εκτίμηση ότι η οικοδομή των εναγουσών παρουσίαζε εξαρχής (από την κατασκευή της) στρεβλότητα ενισχύεται έμμεσα τόσο από την έκθεση δικαστικής πραγματογνωμοσύνης όσο και από την από Νοεμβρίου 2010 τεχνική έκθεση του τεχνικού συμβούλου των εναγουσών Σ.

Β. (βλ. τις περιεχόμενες στις εκθέσεις αυτές μετρήσεις του πλάτους της προσόψεως της οικοδομής των εναγουσών) αλλά και από την προαναφερόμενη από 22.11.2004 έκθεση του Χ. Λ., η οποία συντάχθηκε με επιμέλεια των εναγουσών και σύμφωνα με την οποία, όπως ήδη σημειώθηκε, η προς τα δεξιά κλίση της οικοδομής αυτής είναι «εν μέρει αρχική νόμιμη κατασκευαστική κλίση και επιβαρύνθηκε από τις εκσκαφές της οικοδομής ... 18».

Σημειώνεται επίσης ότι η Δ/νση Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Νικαίας - Αγ. Ιωάννη Ρέντη με πρόσφατο (423/23.4.2013 έγγραφό της), το οποίο προσκομίζεται με επίκληση από τους εναγομένους και λαμβάνεται υπόψη, όπως και η πιο πάνω από 22.4.2013 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, κατ’ άρθρο 529 ΚΠολΔ, δεδομένου ότι δεν προκύπτει ότι από στρεψοδικία ή από βαρειά αμέλεια των εναγομένων δεν προσκομίστηκε ενωρίτερα, βεβαιώνει ότι ύστερα από νέα αυτοψία και μετρήσεις που έγιναν την 1.4.2013 από την Δ/ντριά της διαπιστώθηκε, ότι το πάχος του αντισεισμικού αρμού που χωρίζει τις επίμαχες οικοδομές είναι όσο αναφέρεται στην αμέσως πιο πάνω (από 22.4.2013) έκθεση των μηχανικών Σ.

Ι. και Α. Ν., δηλαδή κυμαίνεται από 2,7 έως 8 εκατοστά, πλέον επιχρίσματος, το οποίο υπολογίζεται σε 3 - 4 εκατοστά, και ότι τα δοκίμια (καρότα) που έλαβαν με πυρηνοληψία οι παραπάνω μηχανικοί έχουν τις διαστάσεις που αναφέρονται επίσης στην εν λόγω έκθεση. Εξάλλου, ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι οι βλάβες στην οικοδομή των εναγουσών προκλήθηκαν από τον σεισμό του 1999 κρίνεται ουσιαστικά αβάσιμος, αφού, όπως προαναφέρθηκε, κατά την αυτοψία που είχε τότε διενεργηθεί είχε διαπιστωθεί ότι η εν λόγω οικοδομή είχε υποστεί ελαφρές μόνο ρωγμές στους τοίχους πλήρωσης και είχε χαρακτηριστεί κτήριο κατάλληλο για χρήση («πράσινο»), ενώ δεν είχαν διαπιστωθεί η υφιστάμενη ήδη αποκόλληση της οικοδομής αυτής στην αριστερή πλευρά της, η κλίση της προς τα δεξιά και οι προαναφερόμενες έντονες ρηγματώσεις στις θέσεις των πεδίλων και των υποστυλωμάτων (βλ.

ιδίως την από 3.6.2004 έκθεση του Χ.Λ. και την ... /2003 έκθεση επικίνδυνης οικοδομής του Ν. Γ.). Οι ανωτέρω, άλλωστε, παραδοχές ενισχύονται και από την προσκομιζόμενη με επίκληση από 14.3.2003 τεχνική έκθεση του Ν. Π., πολιτικού μηχανικού, στον οποίο είχε ανατεθεί από τους εναγομένους η επίβλεψη του έργου ανέγερσης της οικοδομής της ... 18 και ο οποίος εξετάστηκε ως μάρτυρας ανταπόδειξης στην προκείμενη δίκη.

Πιο συγκεκριμένα, με την έκθεση αυτή βεβαιώνεται ότι, πράγματι, στο δάπεδο του υπογείου της οικοδομής των εναγουσών ( ... 20) και παράλληλα με το όριο της οικοδομής αυτής με την οικοδομή της ... 18 παρατηρούνται «μικρορωγμές», που διατρέχουν «ένα αρκετά μεγάλο μέρος από το μήκος του υπογείου» και προήλθαν «από μικροκαθίζηση του εδάφους σ’ αυτήν την πλευρά του κτηρίου λόγω της πλευρικής υποσκαφής του υπεδάφους από την όμορη οικοδομή κατά το στάδιο της θεμελίωσης του ομόρου κτηρίου».

Τελικά πάντως εκφράζεται απ’ αυτόν η εκτίμηση ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης ή ζημίας στον φέροντα σκελετό» της οικοδομής των εναγουσών. Ο ίδιος δε μηχανικός, εξεταζόμενος ενόρκως ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, κατέθεσε - μεταξύ των άλλων - ότι οι «μικρομετακινήσεις» ή «μικροκαθιζήσεις» που παρατηρήθηκαν στην οικοδομή των εναγουσών «...

μπορεί να είναι και τμήμα και από εμάς, μπορεί να είναι επειδή τα χώματα είναι μαλακά». Περαιτέρω από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά στοιχεία αποδείχθηκε ότι οι βλάβες που προκλήθηκαν στην οικοδομή των εναγουσών μπορεί να αποκατασταθούν και ότι, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην έκθεση της δικαστικής πραγματογνωμοσύνης των Ό.

Ζ. και Χ. Μ., «δεν αποτελεί μονόδρομο η κατεδάφισή της», η οποία σε κάθε περίπτωση μπορεί να αποφευχθεί, εφόσον ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής της. Η κρίση δε αυτή ενισχύεται και από την προαναφερόμενη από Νοεμβρίου 2010 έκθεση του τεχνικού συμβούλου των εναγουσών Σ. Β., στην οποία βέβαια τονίζεται περαιτέρω, ότι η λήψη των παραπάνω μέτρων θα πρέπει να είναι συμφέρουσα για τις ενάγουσες.

Όσον αφορά το κόστος εκτέλεσης των σχετικών εργασιών, δεν εξακριβώθηκε και δεν υπολογίστηκε από τους ως άνω πραγματογνώμονες, διότι, όπως αυτοί διευκρινίζουν με την πιο πάνω έκθεσή τους, πρέπει να προηγηθεί η σύνταξη σχετικής μελέτης ... .Υπό τις παραδοχές αυτές η προσβαλλομένη απόφαση διέλαβε στο σκεπτικό της πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της εκτάσεως των προκληθεισών στις περιγραφόμενες σ’ αυτό (σκεπτικό) οριζόντιες ιδιοκτησίες των αναιρεσειουσών - εναγουσών ζημιών, δεχθείσα τη μη επέλευση εξ αυτών ολικής όπως αβασίμως επικαλούντο με την ένδικη αγωγή τους οι αναιρεσείουσες - ενάγουσες, αλλά μόνο μερικής καταστροφής τους με τις υποστηρίζουσες την παραδοχή αυτή ορθές αιτιολογίες ότι :

«α) «... δεν υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης της οικοδομής των εναγουσών ούτε σοβαρός κίνδυνος εμβολισμού αυτής από την όμορη (αποπερατωθείσα ήδη) οκταώροφη οικοδομή της οδού ... 18 ... .η οικοδομή των εναγουσών είναι επισκευασμένη και η επισκευή συμφέρουσα ... είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός των εναγουσών ότι η οικοδομή τους είναι μη κατοικήσιμη και κατεδαφιστέα ...

δεν αποδεικνύεται η επικαλουμένη από τις ενάγουσες ολική καταστροφή της οικοδομής τους». Οι παραπάνω αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ζήτημα, της προκλήσεως δηλαδή μερικής και όχι ολικής καταστροφής των επιδίκων οριζόντιων ιδιοκτησιών, παραδοχές αφενός καλύπτουν με πληρότητα το πραγματικό των εφαρμοσθέντων κανόνων δικαίου και αφετέρου καθιστούν εφικτό, ως προς το ζήτημα αυτό τον αναιρετικό έλεγχο με αποτέλεσμα να ελέγχεται αρνητικά, κρινομένη απορριπτέα ως αβάσιμη η προβαλλομένη με τον ως άνω αναιρετικό, από το άρθρο 559 αρ.9 ΚΠολΔ, λόγο αιτίαση.

Από τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, το δικαστήριο, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική πεποίθηση περί της αληθείας ή μη των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λαμβάνει υπόψη του όλα τα επιτρεπόμενα αποδεικτικά μέσα (αλλά και μόνον εκείνα) τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν oι διάδικοι. Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. β’ και γ ... ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι νόμιμα επικαλέστηκαν και προσκόμισαν.

Καμιά ωστόσο διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ’ είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (μάρτυρες, έγγραφα, πραγ/νη, ένορκες βεβαιώσεις κ.λ.π.). Μόνο αν από τη γενική ή και ρητή ακόμη αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο (Ολ.Α.Π. 2/2008) ή κατ’ άλλη έκφραση αδιστάκτως βέβαιο (Ολ.Α.Π. 1 3-14-15/2005), ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο από το αρθρ. 559 περ. 11γ αναιρετικός λόγος (ΑΠ 87,483, 495, 1461/13).

Με το πέμπτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από τις αναιρεσείουσες η από το αρθ. 559 αρ. 11 γ ΚΠολΔ αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση δεν έλαβε υπόψη τα νομίμως απ’ αυτές επικληθέντα και προσκομισθέντα, έγγραφα προς απόδειξη του ασκούντος ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ζητήματος της αιτιώδους συναφείας μεταξύ της συμπεριφοράς των αναιρεσιβλήτων και της προκληθείσας απ’ αυτήν ζημίας λόγω απωλείας των μισθωμάτων που αυτές (αναιρεσείουσες) εισέπρατταν από την εκμίσθωση των φερομένων ως καταστραφεισών οριζοντίων ιδιοκτησιών τους, συνεπεία των γενομένων από τις μισθώτριες αυτών καταγγελιών των σχετικών μισθωτικών συμβάσεων και ειδικότερα τις από 9 και 13/5/2004 έγγραφες καταγγελίες των μισθωτριών των ως άνω οριζοντίων ιδιοκτησιών Α.

Χ. και Α. Α..

Ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος αφού, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης, η τελευταία έλαβε υπόψη (και) τα παραπάνω έγγραφα με τη ρητή παραδοχή ότι «περαιτέρω αποδείχθηκε ότι κατά τον χρόνο έναρξης εκτελέσεως από τους εναγομένους των εργασιών ανέγερσης της παραπάνω όμορης πολυκατοικίας (Φθινόπωρο 2002), το ισόγειο της οικοδομής των εναγουσών, καθώς και το διαμέρισμα του 3ου ορόφου ήταν μισθωμένα από τις Α.

Χ. και την Α. Α., αντίστοιχα, και ότι οι μισθώτριες αυτές κατήγγειλαν τις μισθώσεις των εν λόγω οριζοντίων ιδιοκτησιών τον Μάιο του 2004. Δεν αποδείχθηκε όμως ότι η καταγγελία των μισθώσεων έγινε λόγω των προπεριγραφόμενων βλαβών που υπέστη η οικοδομή των εναγουσών και ότι, συνακόλουθα, η επικαλούμενη από τις τελευταίες απώλεια των αναγόμενων στο επίδικο διάστημα μισθωμάτων των παραπάνω οριζοντίων ιδιοκτησιών συνδέεται αιτιωδώς με την αδικοπρακτική συμπεριφορά των νομίμων εκπροσώπων και των προστηθέντων της πρώτης εναγομένης - εργολήπτριας, δεδομένου μάλιστα ότι, όπως τονίστηκε ήδη πιο πάνω, η Πολεοδομία Νικαίας που είχε επιληφθεί της υπόθεσης είχε κρίνει ότι για την αποκατάσταση των βλαβών της οικοδομής των εναγουσών δεν ήταν αναγκαία η απομάκρυνση των ενοίκων.

Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι, η δια του ερευνομένου λόγου προβαλλομένη περαιτέρω αιτίαση ότι από τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα συνάγεται αντίθετο πόρισμα από εκείνο που δέχθηκε η προσβαλλομένη απόφαση κρίνεται απαράδεκτη καθόσον, με την επίκληση της πλήττεται η ανέλεγκτη, κατά το άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, αναιρετικά αξιολόγηση και εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων (ΑΠ 609/13, ΑΠ 495/13, ΑΠ 1127/13).

ΙΙ. Επί της με αριθμ. καταθ. 53/2014 αιτήσεως αναιρέσεως [των εναγομένων].

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις αδικοπρακτικής ευθύνης για αποζημίωση, που περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) καθώς και το διαφυγόν κέρδος (άρθρο 298 εδ. α’ ΑΚ), είναι: 1) η ύπαρξη ζημίας, 2) η ζημία να προξενήθηκε παράνομα από τον δράστη, 3) ο τελευταίος να είναι υπαίτιος από δόλο ή από αμέλεια, 4) η παράνομη συμπεριφορά του υπαίτιου δράστη να οφείλεται σε πράξη ή παράλειψη του και 5) να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πράξης ή παράλειψής του και της ζημίας, δηλαδή η πράξη ή παράλειψη του υπαιτίου να ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας και τη λογική, ικανή, κατά η συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα, το οποίο και πράγματι επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 914/2005, ΑΠ 831/2005, ΑΠ 75/2005, ΑΠ 1167/2004).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 1007 ΑΚ, δεν επιτρέπεται να ανασκάπτεται το ακίνητο σε τέτοιο βάθος, ώστε το έδαφος του γειτονικού ακινήτου να στερηθεί το απαιτούμενο έρεισμα, εκτός αν έχει ληφθεί πρόνοια να στερεωθεί αρκετά το έδαφος με άλλον τρόπο. Από το άρθρο αυτό προκύπτει ότι ο κύριος οποιουδήποτε ακινήτου δεν μπορεί να προβαίνει στο ακίνητο του σε εργασίες, οι οποίες, έστω και αν εκτελούνται ύστερα από άδεια της αρχής, λόγω του βάθους τους, θέτουν σε κίνδυνο (διαρκή ή προσωρινό) κατάρρευσης το γειτονικό ακίνητο.

Στερείται δε έννομης συνέπειας το γεγονός ότι, ενδεχομένως, η γειτονική οικοδομή, που κινδυνεύει, δεν είχε ανεγερθεί κατά τους κανόνες της τέχνης. Τούτο μπορεί να αποτελέσει βάση ενστάσεως, κατ’ άρθρο 300 Α.Κ., για τη θεμελίωση οικείου πταίσματος του κυρίου της ελαττωματικής οικοδομής. Σε κάθε περίπτωση, η υποχρέωση πρόνοιας για επαρκή στερέωση του γειτονικού ακινήτου, επιβάλλει σ’ εκείνον, που ενεργεί την ανόρυξη, να λάβει όλα τα αναγκαία και δυνατά προφυλακτικά μέτρα σε σχέση με την συγκεκριμένη κατάσταση του γειτονικού ακινήτου, ακόμη και αν η υφιστάμενη σ’ αυτό οικοδομή είναι ελαττωματική, σε αντίθετη δε περίπτωση παραβαίνει τον ως άνω κανόνα του άρθρου 1007 του Α.Κ.

Ο σχετικός δε περί λήψεως των αναγκαίων μέτρων ισχυρισμός του εναγομένου αποτελεί ένσταση στην εκ του ως άνω άρθρου ασκουμένη αξίωση του ενάγοντος. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1108 § 1 ΑΚ, αν η κυριότητα προσβάλλεται με άλλον τρόπο εκτός από αφαίρεση ή κατακράτηση του πράγματος, ο κύριος δικαιούται να απαιτήσει από εκείνον που προσέβαλε την κυριότητα να άρει την προσβολή και να την παραλείπει στο μέλλον.

Δεν αποκλείεται περαιτέρω αξίωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι στον κύριο του ακινήτου, του οποίου το έδαφος κινδυνεύει να χάσει το απαιτούμενο έρεισμα λόγω της εκσκαφής που επιχειρείται στο γειτονικό ακίνητο, παρέχεται το δικαίωμα να αξιώσει από εκείνον που επιχειρεί την εκσκαφή την παράλειψη αυτής, εφόσον δεν έχει συντελεσθεί, ή την αποκατάσταση των πραγμάτων στην πρότερα κατάσταση, εάν αυτή συντελέσθηκε.

Δεν παρέχεται όμως άλλη αξίωση, που οδηγεί στη στερέωση και αντιστήριξη του εδάφους του ακινήτου του. Ανεξάρτητη, πάντως, από την εν λόγω αξίωση για παράλειψη ή άρση της εκσκαφής είναι η αξίωση αποζημίωσης, η οποία γεννιέται, κατά την 914 ΑΚ στην περίπτωση υπαίτιας παράβασης της απαγόρευσης που καθιερώνεται με το άρθρο 1007 ΑΚ.

Η σχετική αγωγή του άρθρου 914 ΑΚ μπορεί να ασκηθεί όχι μόνο κατά του ιδιοκτήτη αλλά και κατά του εργολάβου ή του επιβλέποντος μηχανικού και έχει ως αίτημα την αποκατάσταση της ζημίας του ενάγοντος, που οφείλεται στο ότι το ακίνητο του αποστερήθηκε το απαιτούμενο έρεισμα του εδάφους. Τέλος, σχετική με την παραπάνω διάταξη του άρθρου 1007 ΑΚ είναι και η διάταξη του άρθρου 4 του π.δ/τος 1073 της 12/16-9-1981 «περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση εργασιών σε εργοτάξια οικοδομών και πάσης φύσεως έργων αρμοδιότητος πολιτικού μηχανικού», η οποία ορίζει ότι «Δια την αντιστήριξιν ομόρων κτιρίων επιβάλλεται μεθοδική και τεχνική υποθεμελίωσις των εις την απαιτουμένην έκτασιν και εις τα απαιτούμενα βάθη.

Μεταξύ των καταλλήλων προς τούτο μεθόδων αναφέρεται ή τμηματική αντιστήριξις δια ντουλαπιών εις καταλλήλους αποστάσεις ή και η κατασκευή αερογεφυρών αντιστηρίξεως, η καθολική αγκύρωσις του μετά ή άνευ κατακόρυφων στοιχείων ...» καθώς και το άρθρο 93 του ΓΟΚ, σύμφωνα με το οποίο κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών επιβάλλεται η λήψη μέτρων τόσο για την προστασία του κοινού όσο και των ομόρων ιδιοκτησιών με αντιστήριξή τους ή υποθεμελίωσή τους κατά τον απαιτούμενο τρόπο με ευθύνη του επιβλέποντος μηχανικού και του κατασκευαστή.

Τέλος κατά το άρθρο 338 παρ. 1 ΚΠολΔ κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά γεγονότα που είναι αναγκαία για την υποστήριξη της αυτοτελούς αιτήσεως ή ανταιτήσεώς του. Με τη διάταξη αυτή επιβάλλεται στους διαδίκους το δικανικό βάρος αποδείξεως των πραγματικών γεγονότων, τα οποία ο εφαρμοστέος κανόνας δικαίου προϋποθέτει γενικά και αφηρημένα για να ισχύει η έννομη συνέπεια, της οποίας διώκεται η δικαστική διάγνωση.

Το βάρος απόδειξης διακρίνεται σε υποκειμενικό και αντικειμενικό. Το υποκειμενικό προσδιορίζει το διάδικο, στον οποίο το δικαστήριο πρέπει να επιβάλλει, με απόφαση του, την ευθύνη προσκομιδής του αποδεικτικού υλικού προς βεβαίωση στον απαιτούμενο βαθμό της πλήρους αποδείξεως των θεμελιωτικών της αξίωσής του πραγματικών γεγονότων.

Το πεδίο εφαρμογής του υποκειμενικού βάρους απόδειξης έχει περιορισθεί σημαντικά μετά την κατάργηση .της προδικαστικής αποφάσεως (άρθρο 141 του ν. 2915/2001) και την εφαρμογή της διαδικασίας του άρθρου 270 Κ.Πολ.Δ. σε όλες τις υποθέσεις. Αντίθετα αντικειμενικό βάρος απόδειξης είναι ο κίνδυνος που διατρέχει ο διάδικος στη περίπτωση αμφιβολίας του δικαστή ως προς τη συνδρομή των θετικών προϋποθέσεων γέννησης της επίδικης έννομης συνέπειας.

Η εσφαλμένη κατανομή του αντικειμενικού βάρους απόδειξης, με την έννοια του εσφαλμένου προσδιορισμού του φέροντος τον κίνδυνο της αμφιβολίας του δικαστή ως προς τη συνδρομή των θετικών προϋποθέσεων γέννησης της επίδικης έννομης συνέπειας, διαδίκου, στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αρ.13 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης (ΑΠ 122/14, ΑΠ 1254/10, ΑΠ 692/08).

Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από τους αναιρεσείοντες η, από το άρθρο 559 αρ. 13 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση κατένειμε εσφαλμένως το αντικειμενικό βάρος απόδειξης της συνδρομής των από τις αναιρεσίβλητες (ενάγουσες) επικληθέντων για την κατάφαση της αποδιδόμενης σε βάρος τους (αναιρεσείοντες), με την ένδικη αγωγή, αδιακοπρακτικής συμπεριφοράς πραγματικών περιστατικών, με αποτέλεσμα να δεχθεί τη συνδρομή της τελευταίας (αδικοπρακτικής συμπεριφοράς) με την μη ορθή (κατά την προβαλλόμενη αιτίαση) αιτιολογία της μη ανταπόκρισής τους (αναιρεσειόντων- εναγομένων) στο σχετικό αποδεικτικό βάρος, λήψεως των απαιτουμένων μέτρων αντιστήριξης το οποίο όμως δεν εβάρυνε αυτούς αλλά τις αναιρεσίβλητες ενάγουσες.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι αυτή, μετ’ εκτίμηση των προσκομισθεισών εκατέρωθεν αποδείξεων, δέχθηκε, αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ως άνω ζήτημα, τα παρακάτω: «... Το φθινόπωρο του 2002 η πρώτη εναγομένη άρχισε τις εργασίες ανέγερσης της πολυώροφης οικοδομής στο ακίνητο της οδού ... 18, χωρίς όμως να τηρήσει, όπως όφειλε, τους όρους επιμέλειας που προβλέπονται από τον γενικό πολεοδομικό κανονισμό και τους εν γένει κανόνες επιμέλειας της οικείας δραστηριότητας, με συνέπεια η όμορη οικοδομή των εναγουσών να υποστεί σοβαρές βλάβες, όπως πιο κάτω εκτίθεται.

Ειδικότερα, οι εναγόμενοι δεν έλαβαν υπόψη τους και δεν υπέδειξαν τους προστηθέντες εργάτες - οικοδόμους, όπως ήταν υποχρεωμένοι, το γεγονός ότι η οικοδομή των εναγουσών είναι παλαιά και, επομένως, δεν έχει στα θεμέλιά της συνδετήριους δοκούς, διότι κάτι τέτοιο δεν προβλεπόταν κατά τον χρόνο κατασκευής της, το έτος 1979, από την τότε νομοθεσία και τους ισχύοντες τότε κανονισμούς, αλλά αντίθετα, επέδειξαν αμέλεια για την ασφάλεια της ιδιοκτησίας των εναγουσών, με αποτέλεσμα αυτή να υποστεί τις περιγραφόμενες πιο κάτω σημαντικές ζημίες στα θεμέλιά της από τις ακόλουθες παράνομες πράξεις και παραλείψεις τους ...

Από όλα τα περιστατικά που αποδείχθηκαν και εκτέθηκαν μέχρι τώρα γίνεται φανερό, ότι, οι προπεριγραφόμενες βλάβες, που προκλήθηκαν στην οικοδομή των εναγουσών, οφείλονται στην παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των δευτέρου και τρίτων των εναγομένων, νομίμων εκπροσώπων της πρώτης απ’ αυτούς, και των προστηθέντων απ’ αυτούς τεχνιτών και εργατών που απασχολήθηκαν κατά την ανέγερση της 8ώροφης οικοδομής της ... 18.

Ειδικότερα, η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των ανωτέρω συνίσταται στο, ότι αυτοί κατά την εκσκαφή του ομόρου οικοπέδου και την ανέγερση της οικοδομής ... 18, ενεργώντας κατά παράβαση των προαναφερόμενων διατάξεων του άρθρου 93 ΓΟΚ, του άρθρου 4 π.δ/τος 1073/1981 και των άρθρων 1007 και 1108 AΚ, δεν αποδείχθηκε ότι έλαβαv, όπως όφειλαν, τα κατάλληλα μέτρα για την τεχνική και μεθοδική υποστήριξη και υποθεμελίωση της οικοδομής των εναγουσών, και τη δημιουργία Του προβλεπόμενου από την οικεία οικοδομική άδεια αντισεισμικού αρμού 12 εκατοστών, με αποτέλεσμα το οικόπεδο των εναγουσών να υποστεί καθίζηση, να αποκολληθεί στην αριστερή πλευρά της και να πάρει η οικοδομή τους κλίση (πλέον της υφιστάμενης αρχικής -κατασκευαστικής) προς τα δεξιά, να προκληθούν στην τελευταία οι προπεριγραφόμενες έντονες ρηγματώσεις και να επαπειλείται ο κίνδυνος διευρύνσεως των ρηγματώσεων αυτών και επεκτάσεως των ζημιών, εάν δεν εκτελεστούν εργασίες ενίσχυσης της θεμελίωσης και της ανωδομής του σκελετού της οικοδομής)».

Έτσι που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δεν προέβη σε εσφαλμένη κατανομή του βάρους αποδείξεως των, από τις αναιρεσίβλητες-ενάγουσες επικληθεισών για τη θεμελίωση της αποδιδόμενης σε βάρος των αναιρεσειόντων - εναγομένων αδικοπρακτικής συμπεριφοράς προϋποθέσεων δεχθείσα αποδεδειγμένη την κατάφαση αυτής ως εκ της επαρκείας των αποδείξεων που προσκομίσθηκαν από τις έχουσες το σχετικό αποδεικτικό βάρος αναιρεσίβλητες- ενάγουσες σχετικά με την επιδειχθείσα από τους αναιρεσείοντες-εναγόμενους παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά κατά το στάδιο της εσκαφής του ομόρου προς το ακίνητο των αναιρεσιβλήτων οικοπέδου τους, συνισταμένη «στη μη λήψη, όπως όφειλαν, των κατάλληλων μέτρων για την τεχνική και μεθοδική υποστήριξη και υποθεμελίωση της οικοδομής των αναιρεσιβλήτων και τη δημιουργία του προβλεπομένου από την οικεία οικοδομική άδεια αντισεισμικού αρμού», και όχι λόγω ανεπάρκειάς της από τους αναιρεσείοντες (εναγόμενους) προσκομισθείσας αποδείξεως αναφορικά με την έλλειψη συνδρομής της αποδιδόμενης σε βάρος τους με την ένδικη αγωγή αδικοπρακτικής συμπεριφοράς όπως εσφαλμένως υπολαμβάνουν οι αναιρεσείοντες επικαλούμενοι τη σχετική διατύπωση της προσβαλλομένης αποφάσεως ότι «η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των ανωτέρω (αναιρεσειόντων) συνίσταται στο ότι αυτοί δεν αποδείχθηκε ότι έλαβαν, όπως όφειλαν, τα κατάλληλα μέτρα για την τεχνική ...» αφού με την εν λόγω διατύπωση δεν προσδιορίζεται ο διάδικος (και εν προκειμένω οι αναιρεσίβλητες - ενάγουσες) ο οποίος έφερε το σχετικό βάρος απόδειξης, όπως πεπλενημένως υπολαμβάνουν οι αναιρεσείοντες, αλλά εκφέρεται σε τρίτο πρόσωπο αρνητικά (αντί του αποδείχθηκε ότι δεν έλαβαν, όπως όφειλαν, τα κατάλληλα μέτρα)» η κρίση της προσβαλλομένης αποφάσεως αναφορικά με το αποδεικτικό βάρος της συνδρομής των προϋποθέσεων της αποδιδόμενης δια της ενδίκου αγωγής στους αναιρεσείοντες (εναγομένους) αδικοπρακτικής ευθύνης, μεταξύ των οποίων (προϋποθέσεων) και αυτής της παράνομης συμπεριφοράς των τελευταίων (αναιρεσειόντων) κατά το στάδιο εσκαφής του οικοπέδου τους, το οποίο ορθώς δέχθηκε ότι έφεραν οι αναιρεσίβλητες - ενάγουσες ενόψει του ότι η καταχθείσα προς κρίση ένδικη αξίωσή τους, σκοπούσα την επιδίκαση αποζημιώσεως για την προκληθείσα σ’ αυτές από την επιδειχθείσα ως άνω αδικοπρακτική συμπεριφορά των εναγομένων (αναιρεσειόντων), ζημία και όχι την παράλειψη της εσκαφής ή την αποκατάσταση των πραγμάτων στην προηγούμενη αυτής (εσκαφής) κατάσταση έρεισμα είχε τις περί αδικοπραξιών διατάξεις του Αστικού Κώδικα (914 ΑΚ) και όχι αυτές του άρθρου 1007 ΑΚ με αποτέλεσμα ο προς απόκρουση της αγωγής προβληθείς ισχυρισμός των εναγομένων-αναιρεσειόντων περί λήψεως εκ μέρους αυτών «την ενδεδειγμένων μέτρων υποστήριξης και υποθεμελίωσης και κατασκευής του αντισεισμικού αρμού» να συνιστά αιτιολογημένη άρνηση του στοιχείου της υπαιτιότητας την οποία (υπαιτιότητα) έπρεπε να αποδείξουν οι αναιρεσίβλητες-ενάγουσες και όχι την από το άρθρο 1007 εδαφ.

β’ ΑΚ ένσταση.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 438 και 440 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, τα δημόσια έγγραφα αποτελούν πλήρη απόδειξη α) ως προς όσα βεβαιώνονται με αυτά, ότι έγιναν από το συντάκτη τους, που είναι καθύλην και κατά τόπο, αρμόδιος γι’ αυτό ή ενώπιον του και β) ως προς εκείνα, την αλήθεια των οποίων όφειλε αυτός να διαπιστώσει, επιτρεπομένης αυταποδείξεως, στην πρώτη όμως περίπτωση μόνο με την προσβολή του εγγράφου ως πλαστού (ΑΠ 547/2003, ΑΠ 1152/2008, ΑΠ 75/2008, ΑΠ 412/11). Περαιτέρω, ο από το άρθρο 559 αρ. 12 ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα δύναμη αποδείξεως αυξημένη ή ελάσσονα εκείνης που, δεσμευτικά, καθορίζει ο νόμος (δικαστική ομολογία, δημόσια έγγραφα) όχι όμως και όταν, το δικαστήριο, εκτιμώντας ελεύθερα, όπως έχει δικαίωμα, από το νόμο (340 ΑΚ) αυτά κρίνει αξιόπιστα ορισμένα αποδεικτικά μέσα, που κατά νόμο έχουν την ίδια αποδεικτική δύναμη με άλλα, (ΑΠ 412/11).

Με το δεύτερο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται από τους αναιρεσείοντες η από το άρθρο 559 αρ. 12 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων και ειδικότερα δεν δέχθηκε την, σύμφωνα με το άρθρο 438 ΚΠολΔ, προκύπτουσα από τα νομίμως επικληθέντα και προσκομισθέντα από τους ίδιους ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου δημόσια έγγραφα, πλήρη έναντι όλων απόδειξη σχετικά με τα αναφερόμενα σ’ αυτά ζητήματα και ειδικότερα α) από το υπ’ αριθμ. 423/23-04-2013 έγγραφο της Πολεοδομίας Νίκαιας αναφορικά με το πάχος του αντισεισμικού αρμού μεταξύ των κτηρίων της οδού … και …, των δοκιμίων του υπογείου της οικοδομής της οδού … καθώς και του πάχους του εγκάρσιου τοιχίου του κλιμακοστασίου από το υπόγειο και στο σύνολό των ορόφων της ίδιας οικοδομής».

β) Το με αριθμό …/2004/18.3.2004 έγγραφο της Πολεοδομίας Νίκαιας, με το οποίο βεβαιώθηκε, ότι ο αντισεισμικός αρμός δεν ήταν 12 εκατοστά, σύμφωνα με την …/2002 Οικοδομική Άδεια αλλά κυμαινόταν από 8 (Α’ όροφος) μέχρι 2 εκατοστά (Γ’ όροφος) καθώς και ότι η οικοδομή των εναγουσών αποκλίνει από την κατακόρυφο 6 εκατοστά και εισέρχεται στην ιδιοκτησία μας, διακόπηκαν δε, οι οικοδομικές εργασίες 1 (αρ. σχ. 15).

γ) Τον νέο Στατικό Υπολογισμό - Mελέτη, πoυ κάναμε, αμέσως μετά, που θεωρήθηκε από την καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμόδια Πολεοδομία Νίκαιας (άρθρο 440 Κ.Πολ.Δ) παράγει πλήρη απόδειξη, κατά της οποίας Χωρεί ανταπόδειξη (αρ. σχ. 5).

δ) Το με αριθμό πρωτ. Β1/1875/30654/26.7.2004 επίσης δημόσιο έγγραφο της ίδιας Υπηρεσίας με το οποίο αποδεικνύεται πλήρως ότι εγκρίθηκε η νέα στατική μελέτη και ή αναθεώρηση της άδειας, με την μνεία, ότι η ευθύνη για την αλήθεια των στοιχείων του σκελετού που φαίνονται στη μελέτη αυτή, είναι του μελετητή και επιβλέποντα Μηχανικού (αρ. σχ. 4).

ε) Την με αριθμό ... /2004 Νομιμοποίηση της νέας στατικής Μελέτης κ.λ.π., επίσης δημόσιο έγγραφο που βεβαιώνει, ότι αποκαταστάθηκαν οι διαφοροποιήσεις της αρχικής άδειας (αρ. σχ. 17) σε συνδυασμό δε, με το επίσης δημόσιο έγγραφο (κατ’ άρθρο 440 Κ.Πολ.Δ) νομιμοποίησης αντισεισμικού αρμού, από τα αρχικά 12 εκατοστά, στα 2 εκατοστά, λόγω της ήδη εξ αρχής πρόβλεψης και κατασκευής του εγκάρσιου τοιχίου, το οποίο δεν προβλεπόταν μεν στην αρχική άδεια, πλην εμείς, από λόγους πρόνοιας και μεγαλύτερης ασφάλειας κατασκευάσαμε (αρ. σχ. 18) και τέλος

στ) Το με αριθμό 2557/22.7.2004 επίσης δημόσιο έγγραφο της αρμόδιας Πολεοδομίας Νίκαιας, με το οποίο αποδεικνύεται πλήρως ότι έλαβε χώρα και μάλιστα κατόπιν αυτοψίας, άρση της διακοπής των οικοδομικών εργασιών».

Ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος ουσιαστικά αφού, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι η τελευταία έλαβε υπόψη για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού της πορίσματος την εκ των παραπάνω εγγράφων, προσδιοριζομένων μάλιστα με ρητή αναφορά αυτών στο σκεπτικό της (βλ. 31ο, 14ο, 17ο, 21ο φύλλα της προσβαλλομένης), προκύπτουσα, ως συνταχθέντων κατά τους ορισμούς του άρθρου 438 ΚΠολΔ, πλήρη έναντι όλων απόδειξη αναφορικά με όσα βεβαιώνονται στα παραπάνω έγγραφα ότι έγιναν από τα πρόσωπα που τα συνέταξαν ή ενώπιόν τους.

Το γεγονός δε ότι, παρά την παραπάνω απόδειξη, η προσβαλλομένη απόφαση κατέληξε σε πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που οι αναιρεσείοντες θεωρούν ορθό δεν μπορεί να θεμελιώσει την προσβαλλομένη αιτίαση αφού η διαμόρφωση του τελευταίου (αποδεικτικού πορίσματος) γενομένη, ύστερα από συνεκτίμηση των αποδείξεων που προέκυψαν από τα εκατέρωθεν προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα μεταξύ των οποίων και από τα παραπάνω δημόσια έγγραφα, δεν αποδεικνύει, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνουν οι αναιρεσείοντες, την με την προσβαλλομένη αιτίαση αποδιδόμενη πλημμέλειά, της μη αναγνώρισης, δηλαδή, από την προσβαλλομένη απόφαση της κατ’ άρθρο 438 ΚΠολΔ αυξημένης αποδεικτικής δυνάμεως των προσκομισθέντων ως άνω εγγράφων.

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει ότι, για να υπάρξει αδικοπραξία και, συνεπώς, υποχρέωση του δράστη να αποζημιώσει τον παθόντα απαιτούνται: α) ζημία κάποιου, β) η ζημία αυτή να προξενήθηκε από το δράστη παρανόμως, γ) ο ζημιώσας να ευρίσκεται σε υπαιτιότητα. Στην έννοια’ της υπαιτιότητας περιλαμβάνεται ο δόλος και η αμέλεια.

Αμέλεια, κατά το άρθρο 330 του ΑΚ, υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, αυτή δηλαδή που πρέπει να καταβάλλεται κατά τη συναλλακτική πίστη από το δράστη στον κύκλο της αρμοδιότητας του, είτε υπάρχει προς τούτο σαφές νομικό καθήκον είτε όχι. Αρκεί να συμπεριφέρθηκε κατά τρόπο αντίθετο από εκείνο που επιβάλλεται από τις περιστάσεις, δ) η παράνομη συμπεριφορά του υπαιτίου να οφείλεται σε πράξη ή παράλειψη αυτού και ε) να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ζημιογόνου πράξεως ή παραλείψεως και της ζημίας που επήλθε.

Και η μεν προξενηθείσα από το δράστη ζημία είναι παράνομη όταν προσβάλλεται με τη συμπεριφορά του (πράξη ή παράλειψη) δικαίωμα του παθόντος προστατευμένο από το νόμο, η, δε, υπαίτια παράλειψη του δράστη γεννά την προς αποζημίωση υποχρέωση του όταν αυτός ήταν υποχρεωμένος στην πράξη από το νόμο, τη δικαιοπραξία ή την καλή πίστη κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Η μεταξύ κάποιας ενέργείας ή παράλειψης και ορισμένου επιζήμιου αποτελέσματος ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου, οπότε ιδρύεται σε βάρος εκείνου που παρανόμως και υπαιτίως έπραξε ή παρέλειψε ευθύνη προς αποζημίωση του ζημιωθέντος, εξαρτάται από το αν η πράξη ή παράλειψη ήταν ικανή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και με τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει το πιο πάνω αποτέλεσμα (ΑΠ 1760/2001, ΑΠ 1714/1999, ΑΠ 684/1999, ΑΠ 829/1999, ΑΠ 555/1999).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι, ο προβλεπόμενος απ’ αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες αφού, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 1090/14, ΑΠ 1254/90, ΑΠ 495/13).

Ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται όταν η έλλειψη, η ανεπάρκεια ή αντίφαση των αιτιολογιών ανάγονται είτε στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικώτερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση τους. εφόσον βεβαίως το απ’ αυτές πόρισμα εκτίθεται σαφώς (ΑΠ 1208/2008, ΑΠ 1300/2008) είτε στα συναρτώμενα μ’ αυτήν (εκτίμηση αποδείξεων) επιχειρήματα του δικαστηρίου (ΑΠ 1703/2009, ΑΠ 502/2007).

Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται από τους αναιρεσείοντεςη, από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των, ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 914, 1007 ΑΚ η προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε τη συνδρομή της αποδιδόμενης σε βάρος τους με την ένδικη, από τις παραπάνω διατάξεις, αγωγή των αναιρεσιβλήτων, αδικοπρακτικής συμπεριφοράς, δεχθείσα με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες της ελάσσονος προτάσεως του νομικού της συλλογισμού που αναφέρεται στο πραγματικό των εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου, την κατάφαση συνδρομής των επικληθεισών προς θεμελίωσή της [αδικοπρακτικής συμπεριφοράς] προϋποθέσεων παρόλο που τα ως άνω αποδειχθέντα, γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά απέκλειαν την κρίση αυτή.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι αυτή, μετ’ εκτίμηση των προσκομισθέντων εκατέρωθεν αποδείξεων, δέχθηκε, αναφορικά με το κρίσιμο ως άνω ζήτημα. Τα αναφερόμενα στην έρευνα του αντιστοίχου (από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ) λόγοι της (αντίθετης) αιτήσεως αναιρέσεως των εναγουσών πραγματικά περιστατικά, των οποίων δεν κρίνεται αναγκαία η εκ νέου επανάληψη (αναφορά). Υπό τα παραπάνω γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά η προσβαλλομένη απόφασή δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τις προαναφερθείσες, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεις δεχθείσα με πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες της ελάσσονος προτάσεως του νομικού της συλλογισμού που αναφέρεται στο πραγματικό των εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου, την κατάφαση συνδρομής τόσο των θεμελιωτικών της αποδοθείσας στους αναιρεσείοντες αδικοπρακτικής συμπεριφοράς προϋποθέσεων όσο και της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της τελευταίας και της προκληθείσας στις αναιρεσίβλητες ζημίας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υφίσταται αντίφαση.

I.) μεταξύ της παραδοχής ότι « δεν αποδείχθηκε ότι οι αναιρεσείοντες έλαβαν, όπως όφειλαν, τα κατάλληλα μέτρα για την τεχνική και μεθοδική υποστήριξη της οικοδομής» και αυτής «από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία αποδείχθηκε ότι η προπεριγραφόμενη αμελής συμπεριφορά των εναγομένων συνδέεται αιτιωδώς με τις βλάβες που προκλήθηκαν» αφού, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, η πρόκληση της ζημίας μπορεί να προέλθει είτε από πράξη είτε από παράλειψη, όπως στην προκειμένη περίπτωση, κατά την οποία η παράλειψη των αναιρεσειόντων να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα αντιστήριξης επέφερε την πρόκληση των περιγραφόμενων βλαβών στην οικοδομή των αναιρεσιβλήτων.

II) μεταξύ της παραδοχής ότι «η οικοδομή των αναιρεσιβλήτων παρουσίαζε αρχική νόμιμη κατασκευασμένη κλίση» και αυτής κατά την οποία «η τελευταία συνδέεται αιτιωδώς με την επιδειχθείσα αδικοπρακτική συμπεριφορά των αναιρεσειόντων», ενόψει της περαιτέρω παραδοχής της προσβαλλομένης αποφάσεως περί επιδεινώσεως αυτής (κατασκευαστικής κλίσεως) συνεπεία της κατά τα άνω αδικοπρακτικής συμπεριφοράς και III) μεταξύ της παραδοχής ότι «δεν αποδείχθηκε η εκ μέρους των αναιρεσειόντων λήψη των κατάλληλων μέτρων αντιστήριξης» αυτής ότι «η κατασκευή ντουλαπιών αποτελεί κατάλληλο για το σκοπό αυτό μέτρο», ενόψει της περαιτέρω παραδοχής της προσβαλλομένης ότι η αδικοπρακτική συμπεριφορά των αναιρεσειόντων συνίσταται «στη μη λήψη των μέτρων τεχνικής και μεθοδικής υποστήριξης και υποθεμελίωσης της οικοδομής των εναγουσών και τη δημιουργία του προβλεπομένου αντισεισμικού αρμού 12 εκατοστών» και δεν περιορίζεται μόνο στη μη κατασκευή των ντουλαπιών.

Υπό τις πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις παραδοχές αυτές της προσβαλλομένης απόφασης, οι οποίες δικαιολογούν το αποδεικτικό πόρισμα, υπό την έννοια της ορθής υπαγωγής των ανελέγκτως γενομένων δεκτών ως αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στο πραγματικό των ερμηνευθέντων και εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου και καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο δεν ευρίσκουν έρεισμα εφαρμογής οι προβαλλόμενες από το αρθ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αιτιάσεις οι οποίες, για το λόγο αυτό, κρίνονται απορριπτέες ως αβάσιμες.

Κατ’ ακολουθίαν (όλων) των προαναφερθέντων πρέπει α) ν’ απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη η με αριθμ. καταθ. 53/2-6-2014 αίτηση [αναιρέσεως] των εναγομένων, διατασσομένης της εισαγωγής του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο και β) να γίνει εν μέρει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη η με αριθμ. καταθ. 52/30-5-2014 αίτηση των εναγουσών, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το πληττόμενο με τους ευδοκιμήσαντες ως άνω λόγους κεφάλαιο (του προσδιορισμού της οφειλομένης στις ενάγουσες - αναιρεσείουσες για μερική (και όχι ολική) καταστροφή των οριζοντίων ιδιοκτησιών τους αποζημίωση) και να παραπεμφθεί προς εκδίκαση η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ), διατασσομένης της επιστροφής του παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθ. 495 παρ.4 ΚΠολΔ).

Τα δικαστικά έξοδα επί με της απορριπτομένης αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειόντων επί δε της γενομένης δεκτής σε βάρος των αναιρεσιβλήτων (άρθ. 178, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΖΕΙ τις με αριθμ. καταθ. 52/30-5-2014 και 53/2-6-2014 αιτήσεις.

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αριθμ. καταθ. 53/2-6-2014 αίτηση αναιρέσεως της 107/2014 τελεσιδίκου αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα επ’ αυτής δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΔΕΧΕΤΑΙ την με αριθμ. καταθ. 52/30-5-2014 αίτηση.

ΑΝΑΙΡΕΙ την παραπάνω 107/2014 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στις αναιρεσείουσες.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιο, εκδίκαση στο Τριμελές Εφετείο Πειραιώς συγκροτούμενο από διαφορετικούς από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση δικαστές.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσίβλητους στα επ’ αυτής δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών ανά τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Απριλίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ